Eurodac: Ευρωπαϊκό σύστημα για την αντιπαραβολή δακτυλικών αποτυπωμάτων των αιτούντων άσυλο (μέχρι το 2026)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

• Κάθε κράτος μέλος πρέπει να λαμβάνει τα δακτυλικά αποτυπώματα όλων των αιτούντων άσυλο και όσων συνελήφθησαν ενώ προσπαθούσαν να διασχίσουν τα σύνορα παράνομα (π.χ. υπήκοοι χωρών εκτός ΕΕ/ΕΟΧ ή απάτριδες που εισέρχονται χωρίς νόμιμα έγγραφα) και είναι άνω των 14 ετών και να διαβιβάζει, εντός 72 ωρών, τα δεδομένα στο Eurodac.
• Όταν ένας αιτών άσυλο ή υπήκοος χώρας εκτός ΕΕ/ΕΟΧ βρεθεί παράνομα σε ένα κράτος μέλος, τότε το κράτος μέλος μπορεί να ελέγξει στο Eurodac αν το άτομο έχει υποβάλει προηγουμένως αίτηση ασύλου σε ένα κράτος μέλος ή έχει ήδη συλληφθεί προσπαθώντας να εισέλθει παράνομα στην ΕΕ.
• Τα δεδομένα δακτυλικών αποτυπωμάτων θα πρέπει να διαγράφονται μόλις οι αιτούντες άσυλο, οι υπήκοοι χωρών εκτός ΕΕ/ΕΟΧ ή οι απάτριδες αποκτήσουν την ιθαγένεια κάποιου κράτους μέλους.
• Ο παρών κανονισμός συμβάλλει στην εφαρμογή του κανονισμού του Δουβλίνου ΙΙΙ [κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 604/2013], ο οποίος θεσπίζει τους κανόνες προσδιορισμού του εκάστοτε κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης ασύλου.
• Η αρχική νομοθεσία για το Eurodac [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2725/2000] δεν προέβλεπε τη δυνατότητα στις αρχές επιβολής του νόμου να ζητάνε την αντιπαραβολή δεδομένων. Ο παρών κανονισμός επιτρέπει, ωστόσο, στις αστυνομικές δυνάμεις και τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου να αντιπαραβάλλουν δακτυλικά αποτυπώματα που συνδέονται με δικαστική έρευνα με τα δακτυλικά αποτυπώματα που περιλαμβάνονται στο Eurodac. Ωστόσο, για να μην παραβιαστεί το θεμελιώδες δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή, οι υπηρεσίες επιβολής του νόμου επιτρέπεται να χρησιμοποιούν το Eurodac για αντιπαραβολή μόνο:
  • όταν έχουν εύλογο λόγο να πιστεύουν ότι η αντιπαραβολή θα τις βοηθήσει ουσιαστικά στην πρόληψη, εξακρίβωση ή διερεύνηση τρομοκρατικού ή άλλου σοβαρού εγκλήματος· και
  • ως έσχατη λύση, αφού έχουν προηγηθεί διάφοροι άλλοι έλεγχοι.
• Κανένα δεδομένο του Eurodac δεν μπορεί να κοινοποιηθεί σε τρίτες χώρες (με εξαίρεση την Ισλανδία και τη Νορβηγία).
• Ορισμένοι αιτούντες άσυλο και κάποια άτομα που είναι υπήκοοι χώρας εκτός ΕΕ /ΕΟΧ ή απάτριδες αρνήθηκαν να συνεργαστούν κατά την προσπάθεια των κρατών μελών να καταχωρίσουν τα δακτυλικά τους αποτυπώματα στη βάση δεδομένων του Eurodac. Αυτό οδήγησε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκδώσει ένα έγγραφο όσον αφορά πιθανές βέλτιστες πρακτικές σχετικά με τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων.
• Το πρωτόκολλο μεταξύ της ΕΕ, της Ισλανδίας και της Νορβηγίας, καθώς και το πρωτόκολλο με το Λιχτενστάιν και την Ελβετία, που υπογράφηκαν και τα δύο το 2020, επεκτείνουν την εφαρμογή του κανονισμού αριθ. 603/2013 σχετικά με τα κριτήρια και τους μηχανισμούς για τον προσδιορισμό του κράτους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης ασύλου σχετικά με την πρόσβαση στο Eurodac για σκοπούς επιβολής του νόμου στην Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, τη Νορβηγία και την Ελβετία.

Κατάργηση

Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 603/2013 καταργείται και αντικαθίσταται από τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1358 (βλέπε σύνοψη) από τις 12 Ιουνίου 2026.