Choose the experimental features you want to try

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52013IE2788

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv: mudell ta' sostenibbiltà għas-seklu XXI” (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

ĠU C 177, 11.6.2014, pp. 1–8 (BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, HR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)

11.6.2014   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 177/1


Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv: mudell ta' sostenibbiltà għas-seklu XXI” (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2014/C 177/01)

Relatur: is-Sur HERNÁNDEZ BATALLER

Amministratur: is-Sinjura ZAPATKA

Nhar l-14 ta' Frar 2013, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv: mudell ta' sostenibbiltà għas-seklu XXI.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar is-16 ta' Diċembru 2013.

Matul l-495 sessjoni plenarja tiegħu li saret fil-21 u t-22 ta' Jannar 2014 (seduta tal-21 ta' Jannar 2014), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'121 vot favur, 2 voti kontra u 3 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1

Il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv qiegħed dejjem jinfirex għal aktar komunitajiet u bliet mad-dinja kollha li qegħdin jużaw in-netwerks teknoloġiċi sabiex jagħmlu iktar b'inqas, permezz ta' attivitajiet bħall-kiri, is-self, l-iskambju, it-tpartit, l-għoti jew il-qsim ta' prodotti fuq skala li qatt ma kien hemm bħala.

1.2

L-impatt ekonomiku tiegħu (1) huwa akkumpanjat minn tibdil fil-kunċett ta' xogħol, li jqis il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv bħala sors importanti potenzjali ta' impjieg fis-snin li ġejjin.

1.3

B'konsegwenza, il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jikkomplementa, b'mod innovattiv u b'mod vantaġġuż mil-lat ekonomiku, soċjali u ekoloġiku, l-ekonomija produttiva permezz tal-ekonomija tal-użu. Barra minn hekk joffri soluzzjoni għall-kriżi ekonomika u finanzjarja hekk kif jippermetti li jsir skambju tal-affarijiet f'każijiet ta' bżonn.

1.4

Minħabba l-kumplessità u l-importanza tal-ħolqien ta' konsum kollaborattiv jew parteċipattiv, hemm bżonn li l-istituzzjonijiet rilevanti, abbażi ta' studji preċiżi, jirregolaw u jorganizzaw il-prattiki mwettqa fi ħdan dawn il-forom ta' konsum, b'tali mod li jistgħu jiġu stabbiliti d-drittijiet u r-responsabbiltajiet tal-partijiet interessati kollha involuti. Minn naħa, il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jista' jkopri l-bżonnijiet soċjali f'sitwazzjonijiet fejn m'hemmx interess kummerċjali u, min-naħa l-oħra, bħala attività għall-profitt, jista' jgħin jiġġenera l-impjieg filwaqt li jiġu rispettati r-regoli dwar it-tassazzjoni, is-sigurtà, ir-responsabbiltà, il-ħarsien tal-konsumatur u regoli essenzjali oħra.

1.5

Il-Kummissjoni għandha tindirizza l-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv fil-programm ta' ħidma tagħha, f'fażijiet differenti:

L-ewwel u qabel kollox għandhom jinġabru d-drittijiet u l-prinċipji bażiċi li diġà jinsabu mnaqqxa fil-liġi tal-UE u li jipproteġu liċ-ċittadini, bħalma ġara għall-kodiċi tal-UE tad-drittijiet onlajn.

Imbagħad għandhom jitfasslu l-istudji rilevanti. Dan huwa pass essenzjali sabiex il-Kummissjoni tkun tista' tidentifika kwalunkwe tip ta' ostaklu għat-tħaddim ta' dawn l-attivitajiet u kwalunkwe problemi li jkunu jridu jiġu solvuti, waqt li jiġi enfasizzat il-valur miżjud Ewropew jekk tiġi adottata miżura bi skop Ewropew. Il-Kummissjoni għandha talloka biżżejjed riżorsi finanzjarji għal dan, kemm permezz ta' DĠ SANCO kif ukoll permezz ta' DĠ ĠUSTIZZJA.

Għandha wkoll tinħoloq bażi ta' data u ta' skambji ta' esperjenza u prattiki tajbin tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv u li għandha tkun aċċessibbli għall-konsumaturi kollha. Fl-istess ħin jistgħu jiġu organizzati kampanji ta' sensibilizzazzjoni u informazzjoni dwar il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv.

Fl-aħħar, abbażi tal-esperjenza miksuba, għandha tipproċedi għall-armonizzazzjoni tal-leġislazzjoni dwar il-kwistjonijiet transkonfinali u dawk li jagħtu valur miżjud Ewropew lill-kwistjoni.

2.   Introduzzjoni

2.1

It-tnaqqis gradwali tas-sistema attwali u l-inabbiltà tagħha li tissodisfa t-talbiet individwali u kollettivi taċ-ċittadini jissuġġerixxu li hemm bżonn ta' alternattivi li jirriflettu l-ħtiġiet u l-isfidi li jimponi futur ibbażat fuq in-netwerks diġitali.

2.2

Din l-opinjoni fuq inizjattiva proprja hija konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020, li jipproponu konsum ta' oġġetti u servizzi li jmur id f'id ma' tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv u barra minn hekk li għandu impatt ukoll fuq il-ħolqien tal-impjiegi, il-produttività u l-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali. Minbarra dan, strateġiji oħra tal-UE jolqtu b'mod dirett jew indirett il-qasam tal-konsum kollaborattiv, bħall-Komunikazzjoni dwar il-Konsum u l-Produzzjoni Sostenibbli u l-Politika Industrijali Sostenibbli – Pjan ta' Azzjoni (2), l-inizjattiva “l-Ewropa għall-Innovazzjoni Soċjali” jew l-Aġenda Diġitali għall-Ewropa.

2.3

Il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jista' jkun reżistenti għas-sitwazzjoni ekonomika u finanzjarja attwali u jista' joffri risposti għall-inċertezzi li qegħdin dejjem jiżdiedu kkawżati mill-kriżi ekonomika. Jista' jirrappreżenta opportunità sabiex nerġgħu lura fit-triq lejn l-iżvilupp ekonomiku, soċjali u uman sostenibbli b'mod li jirrispetta l-ambjent tal-pjaneta tagħna.

2.4

Barra minn hekk, l-eċċessi tal-konsum żejjed għenu biex jinħoloq distakk ta' inugwaljanza bejn ir-reġjuni produtturi u dawk li jikkonsmaw, fejn l-esklużjoni soċjali u l-obesità, jew ir-rimi u d-deprivazzjoni, jeżistu flimkien b'mod antagonistiku. Il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jista' joffri għodda addizzjonali tas-suq li tista' tintuża biex jerġa' jinbeda u jiġi ġġenerat mill-ġdid is-suq intern, jiġi rristrutturat u jsir aktar bilanċjat u sostenibbli, dejjem sakemm għandu strutturi fissi.

2.5

Jidher ċar li l-produzzjoni żejda u l-konsum żejjed mhumiex sostenibbli. Il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jippromovi valuri kooperattivi u solidarjetà fil-prattika. Ir-revista Forbes reċentement stmat li l-flussi tad-dħul finanzjarju permezz tal-konsum kollaborattiv ser jiżbqu t-USD 3,5 biljun din is-sena, b'żieda ta' aktar minn 25 %.

2.6

Għalhekk il-provvista u l-konsum ma jitqisux biss bħala l-pussess tal-oġġetti iżda l-aċċess kondiviż għat-tgawdija tagħhom, sabiex jilħqu l-bżonnijiet reali u jiżguraw is-sodisfazzjon personali, li huwa 'l bogħod mill-konsum simboliku u l-kisba ta' xewqat maħluqa b'mod artifiċjali.

2.7

Filwaqt li l-prodotti fis-soċjetà ta' konsum konvenzjonali huma maħluqa għas-sjieda individwali, il-konsum rapidu u r-rimi bikri, il-ħolqien ta' prodotti dejjiema u maħluqin għal użu intensiv jew minn diversi persuni jew matul il-ħajja ta' konsumatur jew utent wieħed huwa l-karatteristika tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv, li jikkontribwixxi għal imġiba aktar ekoloġika fiċ-ċikli ta' ħajja tal-oġġetti użati mill-persuni. It-teknoloġiji l-ġodda (il-peer to peer u n-netwerks soċjali) juru l-importanza tal-komunità virtwali u dik reali.

2.8

Il-kriżi ekonomika qed testendi t-tendenza li n-nies jippossjedu inqas, joqogħdu attenti x'jonfqu u jżommu għajn fuq il-valur għal flushom meta jqisu l-bżonnijiet tagħhom, abbażi tal-fehim li l-akkumulazzjoni tal-pussessi mhux ser tiggarantixxi l-benessri tagħhom.

2.9

Il-kwistjoni prinċipali hija r-rabta bejn il-persuni li jeħtieġu aċċess għal riżorsa u dawk li għandhom din ir-riżorsa li mhix qed tintuża biżżejjed u li tista' tiġi misselfa, mogħtija, imparta, mikrija eċċ. Din ir-rabta hija bbażata fuq is-sens ta' komunità, kondiviżjoni u parteċipazzjoni fost l-utenti, fejn il-fiduċja hija r-rabta li tippermetti li jiġu stabbiliti konnessjonijiet, jiġi żviluppat il-konsum alternattiv u, fuq perjodu fit-tul, jinżammu r-relazzjonijiet li jinħolqu. Dan kollu jrid iseħħ f'kuntest ta' trasparenza, speċjalment fir-rigward tal-kwistjonijiet finanzjarji u f'termini tar-responsabbiltà tal-pjattaformi li jippromovu l-konsum kollaborattiv.

2.10

F'dan ir-rigward, il-poter tal-kollaborazzjoni u l-kondiviżjoni permezz tat-teknoloġija konsegwentement ser ibiddlu l-mod kif naħsbu dwar is-sjieda u r-relazzjonijiet kummerċjali (3). Il-prodott ma jibqax jinbiegħ biss iżda jinkera, jiġi distribwit mill-ġdid jew kondiviż, bħalma jiġri għas-servizzi.

2.11

Il-konsumaturi jixtiequ jippossjedu inqas iżda jibbenefikaw iktar. Il-benefiċċji razzjonali perċeputi jiċċentraw fuq it-tnaqqis u fuq l-aspetti prattiċi, iżda l-aspetti emozzjonali jagħtu sodisfazzjon personali u sens ta' appartenenza (4). Billi jiġu offruti alternattivi konvenjenti u ta' spiss irħas, l-inizjattivi tal-konsum kollaborattiv jagħmlu l-aħjar użu mir-riżorsi eżistenti u tiġi evitata l-manifattura ta' prodotti ġodda li mhumiex neċessarji. Fil-qosor, il-kondiviżjoni hija kemm ekonomika kif ukoll sostenibbli.

2.12

Jekk biss titqies id-diġitizzazzjoni tal-kontenut (ritratti, mużika, vidjows, kotba, eċċ.) wieħed jista' jara li dan ġiegħel lin-nies jindunaw li ta' spiss dak li jridu mhux id-disk innifsu, iżda l-mużika li tinsab fih. Huma kuntenti li jistgħu jaċċessaw il-mużika meta jeħtieġuha, aktar u aktar jekk dan jieħu inqas mill-ħin u l-ispazju personali tagħhom.

2.13

Il-kunċett ta' konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jipprovdi wkoll opportunità lill-aktar gruppi vulnerabbli, speċjalment il-familji li għandhom sitwazzjoni ekonomika diffiċli jew li setgħu ġew esklużi mill-kanali konvenzjonali ta' aċċess għall-kreditu sabiex jixtru l-oġġetti li għandhom bżonn, meta jitqiesu ċ-ċirkostanzi soċjali attwali. Iżda dan huwa wkoll għażla, madankollu għal dawk li jistgħu jaċċessaw is-suq tal-oġġetti u s-servizzi b'mod normali, iżda li volontarjament jagħżlu li ma jagħmlux dan abbażi tal-impenn għall-valuri personali tagħhom.

2.14

Il-konsum sostenibbli ġie rikonoxxut min-Nazzjonijiet Uniti mill-1999 'il quddiem bħala dritt bażiku tal-konsumatur. Minkejja li fl-Unjoni Ewropea, il-leġislazzjoni dwar il-protezzjoni tal-konsumatur tmur iktar lura, din ma ssemmix dan bħala dritt, minkejja li għandu jiġi rikonoxxut, bħalma diġà appella b'mod ċar il-KESE (5), permezz ta' emenda għat-Trattati li tinkludi “il-prinċipju li tiġi żviluppata l-politika sostenibbli tal-konsum”.

Barra minn hekk, il-KESE adotta wkoll opinjonijiet dwar l-ekonomija ekoloġika (6) u Opinjoni dwar l-obsolenza ppjanata (7). Reċentement fir-Riżoluzzjoni tiegħu dwar l-Aġenda tal-Konsumatur, il-Parlament Ewropew talab speċifikament lill-Kummissjoni sabiex tindirizza din it-tema.

3.   Konsum kollaborattiv jew parteċipattiv: approċċ kunċettwali

3.1

L-aktar definizzjoni komuni ta' konsum kollaborattiv jew parteċipattiv hija l-mod tradizzjonali ta' kondiviżjoni, skambju, self, kiri u għoti ta' rigali, definita mill-ġdid permezz tat-teknoloġija moderna u l-komunitajiet.

Din ir-referenza tagħmilha ċara li l-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv mhu bl-ebda mod idea ġdida; fil-fatt huwa t-tqajjim ta' prattika li tibbenefika mit-teknoloġija tal-lum sabiex is-servizzi jsiru aktar effiċjenti u li jmorru 'l quddiem. Fl-istess ħin, il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv għandu jkun ibbażat dejjem fuq inizjattiva proprja u parteċipazzjoni volontarja.

3.2

Il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jirrappreżenta t-tielet mewġa tal-Internet, fejn in-nies jiltaqgħu fuq l-internet sabiex jikkondividu barra l-Internet. Ġie deskritt ukoll b'mod adatt skont il-funzjoni tiegħu li jitfa' f'ċirkolazzjoni dak kollu li jeżisti.

3.3

Mingħajr dubju, fil-ġenesi tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv insibu tliet prekursuri: il-kriżi ekonomika u dik relatata mal-valur, l-estensjoni tan-netwerks soċjali u l-imġiba kollaborattiva jew parteċipattiva fl-Internet. Madankollu, sabiex dan it-tip ta' konsum jikber fl-ekonomiji żviluppati, il-fatturi li ġejjin huma essenzjali: il-fiduċja fil-ġid komuni, il-kapaċità inattiva u t-teknoloġija (8).

3.4

Il-fiduċja bejn nies li ma jafux lil xulxin forsi hija l-iktar aspett kruċjali sabiex il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv ikollu suċċess. Min-naħa tagħha, it-teknoloġija tippermetti lin-nies jaċċessaw is-servizzi onlajn li min-naħa tagħhom jgħinu jinħolqu konnessjonijiet offlajn b'livell għoli ta' fiduċja.

3.5

Il-kondiviżjoni tar-riżorsi teħtieġ fiduċja u reputazzjoni tajba, speċjalment meta jridu jiġu attratti aktar utenti. L-inizjattivi tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv għandhom jassiguraw li l-komunitajiet tagħhom huma siguri.

3.6

Għalhekk jista' jiġi previst li l-kondiviżjoni onlajn sikwit twassal ukoll għall-kondiviżjoni offlajn. Fid-dinja offlajn, l-aktar mod sempliċi sabiex tinbena l-fiduċja fil-kondiviżjoni huwa li jiġi limitat id-daqs tal-komunità jew tintuża xi tip ta' komunità li teżisti diġà fejn hemm livell ta' fiduċja u affinità. Xi skemi ta' konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jippermettu li jinħolqu gruppi magħluqa fejn jiġu koperti l-bżonnijiet tal-utenti u tinbeda l-fiduċja, peress li dawn huma aktar sempliċi biex jiġu ġestiti.

3.7

Meta jinħoloq sentiment ta' komunità fost l-utenti tas-servizz, titjieb ukoll il-fiduċja fis-servizz innifsu u fost l-utenti tiegħu. L-utenti jieħdu ħsieb l-azzjonijiet u l-interazzjonijiet tagħhom sabiex ikunu jistgħu jibnu u jipproteġu r-reputazzjoni tajba tagħhom, peress li dan huwa l-element li ser jippermettilhom jinteraġixxu mal-komunità u jużaw is-sistema, bħalma jiġri fis-swieq kollha.

3.8

Huwa impossibbli li jiġu eliminati r-riskji kollha. Fi kwalunkwe każ, il-pjattaformi li jiffaċilitaw l-iskambji għandhom jiżguraw li l-membri jkunu jafu b'dawn ir-riskji u li jkollhom biżżejjed informazzjoni sabiex jiġġestuhom b'mod effettiv.

3.9

Min-naħa l-oħra, it-teknoloġija hija fattur ewlieni sabiex tiġi ottimizzata l-allokazzjoni tar-riżorsi, sabiex jinġabru gruppi ta' nies bl-istess interessi u sabiex jinbnew komunitajiet. It-teknoloġiji tal-mowbajl u tal-ħin reali jagħmluha aktar faċli u eħfef kemm biex tiżdied l-informazzjoni dwar il-lokalità kif ukoll sabiex tiġi ffaċilitata sistema ta' ħlas sempliċi meta meħtieġ.

3.10

Madankollu, fir-rigward tat-tfassil tal-fluss tas-servizz, huwa importanti li jiġi żgurat li dan ikun aċċessibbli u faċli biex jintuża, jippromovi rabta stretta u ta' fiduċja fost l-utenti u mal-provveditur tas-serizz, jipprovdi miżuri ta' sigurtà adegwati u rassiguranti u joffri esperjenzi ffokati fuq l-utent sabiex jiġu stabbiliti banek ta' reputazzjoni tajba permezz ta' bażijiet ta' data ċentralizzati u adegwati.

3.11

Dan l-aħħar aspett tar-reputazzjoni huwa partikolarment importanti bħala katalista għall-bidla ekonomika u soċjali. Fil-fatt, huwa stmat li l-“kapital ta' reputazzjoni” (9) jista' jaġixxi bħala t-tieni munita, li l-valur tagħha jinsab fl-għoti ta' fiduċja. Jista' jingħad li dan il-kapital tar-reputazzjoni qiegħed jidher bħala l-pedament tal-ekonomija tas-seklu XXI, għaliex dan ikun ifisser li l-poter antik ta' “bil-fomm” jiġi proġettat fil-kapaċità ta' soċjetà f'netwerk li xxerred l-informazzjoni malajr ħafna.

3.12

Iċ-ċittadini diġà qed jesprimu l-bżonnijiet u l-interessi tagħhom billi jaġixxu u jikkonsmaw b'mod aktar rilevanti u trasparenti, waqt li jinkorporaw kunsiderazzjonijiet soċjali ċari fil-kriterji ta' xiri tagħhom u b'mod attiv iżidu l-kontenut emozzjonali għad-deċiżjonijiet tagħhom.

3.13

Fl-aħħar, il-konsumatur impenjat jislef l-influwenza u l-appoġġ tiegħu lill-marka, waqt li jaqdi parti attiva fis-suċċess tal-inizjattiva kondiviża, li ssaħħaħ u titma' lill-proċess.

3.14

Fil-qosor, l-għan huwa li l-ekwazzjoni: kreditu + pubbliċità + sjieda privata = konsum żejjed, li tirrifletti l-ispirtu tas-seklu XX, tiġi formulata mill-ġdid f'ekwazzjoni oħra li għandha l-għan li tirfina dan is-seklu: reputazzjoni + komunità + aċċess kondiviż = konsum kondiviż jew kollaborattiv.

Image

3.15

Il-konsum kollaborattiv jaqsam ħafna mill-objettivi ta' politika tal-Unjoni, speċjalment tas-suq uniku, bħal pereżempju ż-żieda fl-effiċjenza tar-riżorsi u t-tisħiħ tal-innovazzjoni soċjali sabiex jinħolqu l-impjiegi u l-prosperità ekonomika. Ħafna intrapriżi ġodda tal-konsum kollaborattiv iwettqu l-attivitajiet tagħhom fit-territorju tal-Unjoni, u dan ifisser li l-Ewropa tista' ssir "inkubatur" għal mudelli ġodda ta' negozju u b'hekk jinħoloq żvilupp ekonomiku aktar sostenibbli.

3.16

Peress li l-konsum kollaborattiv jirrappreżenta bidla ekonomika, soċjali u kulturali importanti, il-Kummissjoni għandha tneħħi l-ostakli li jista' jkun hemm fil-livell Ewropew għal dawn l-attivitajiet, waqt li jinħoloq qafas regolatorju li joffri ċertezza fit-tul lis-settur.

4.   L-aħjar prattiki tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv

4.1

Diġà teżisti firxa wiesgħa ta' proposti u esperjenzi ta' konsum kollaborattiv jew parteċipattiv fil-livell globali li juru b'mod ċert li mod ieħor ta' konsum mhux biss huwa possibbli iżda saħansitra jagħti kontribut sostanzjali sabiex titjieb id-dinja li ngħixu fiha, u b'mod aktar importanti, tiġi ppreservata għall-ġenerazzjonijiet futuri.

4.2

B'riżultat tal-kriżi ekonomika ħarġu pjattaformi, pereżempju, sabiex jinbiegħu u jinxtraw il-ħwejjeġ tat-tieġ u l-aċċessorji użati, għall-akkomodazzjoni privata, il-kiri ta' karozzi jew ta' ħwejjeġ gala, inklużi l-ħwejjeġ ta' diżinjaturi jew aċċessorji ta' lussu. Jeżistu wkoll komunitajiet fejn l-utenti jippubblikaw kompitu, pereżempju sabiex titwaħħal l-għamara jew jinġabar pakkett, u l-prezz li jiġi offrut lill-persuna li tagħmel dan.

4.3

Eżempju paradigmatiku tal-valur tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv huwa n-numru għoli ta' għodod u utensili li rarament jintużaw minkejja l-prezz imħallas għalihom jew, li jfisser l-istess ħaġa, in-nuqqas ta' użu tal-oġġetti jew in-nuqqas li jsir l-aħjar użu minnhom jew tal-possibbiltajiet tagħhom. Eżempji tipiċi ta' dan huwa x-xiri ta' driller sabiex jintuża biss għoxrin minuta tul il-ħajja kollha jew anke x-xiri ta' karozza li tqatta' aktar ħin ipparkjata milli misjuqa.

4.4

Il-ħamsa u ħamsin fil-mija tal-Ewropej jixtiequ konsum sostenibbli, anke jekk dan ifisser li jħallsu aktar. Fis-sin li ġejjin, ix-xewqat tal-konsumaturi fir-rigward ta' modi alternattivi ta' konsum huma mistennija li jiffukaw fuq dan li ġej (10):

tpartit (19 %);

kiri (22 % fil-każ tal-għodod);

xiri fi grupp (19 %);

DIY (12 % f'referenza għall-ħjata);

xiri lokalment (0 km) (75 % tan-nies jixtiequ jevitaw distribuzzjoni eċċessiva);

xiri ta' prodotti użati (19 %).

4.5

Minkejja li l-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv ikopri spettru wiesa' u miftuħ ta' inizjattivi, ħaġa waħda li għandhom komuni, bħalma diġà ntqal qabel, hija li jiffaċilitaw ir-rabta bejn dawk li għandhom riżorsi mhux użati biżżejjed u dawk li għandhom bżonn dawn l-istess riżorsi. Din il-karatteristika tintwera perfettament mill-fatt li għandna t-tendenza li nitkellmu dwar li niffabbrikaw prodotti aktar ekoloġiċi, iżda huwa aktar ekoloġiku li jsir użu aktar ottimu ta' dak kollu li diġà għandna.

4.6

Il-konsum kollaborattiv għandu numru ta' effetti diretti (bħall-konsum baxx ta' riżorsi u emissjonijiet tas-CO2, domanda ogħla għal prodotti ta' kwalità tajba jekk il-prodotti huma għas-self, għall-kiri jew għat-tiswija, dan jippromovi l-ekodiżinn li minnu jibbenefikaw numru ta' utenti differenti, li prodott jibqa' tajjeb għal żmien twil u l-personalizzazzjoni ripetuta ta' prodotti kompatibbli; itejjeb l-interazzjoni soċjali, l-iżvilupp tal-komunità u l-fiduċja fost iċ-ċittadini; iħeġġeġ l-aċċess għal prodotti ta' kwalità għolja għall-konsumaturi li għandhom dħul baxx, eċċ.) u jista' jkollu wkoll effetti indiretti oħra.

4.7

Fir-rigward tal-leġislazzjoni tal-UE, il-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv jixbah l-aktar il-provvista ta' servizzi fi ħdan it-tifsira tal-Artikolu 57 tat-TFUE iżda dan iqajjem numru ta' mistoqsijiet. Madankollu jeħtieġ li ssir differenza fi ħdan il-konsum kollaborattiv, bejn l-attivitajiet mhux għall-profitt u dawk li jsiru għall-profitt, peress li huma dawn tal-aħħar biss li għandu jkollhom l-attenzjoni tal-leġislatur Ewropew.

4.8

Fi sforz sabiex tinġieb xi ftit ordni lid-diversità dejjem tikber ta' inizjattivi li jaqgħu taħt il-kunċett ta' konsum kollaborattiv jew parteċipattiv, l-ekonomija tal-kondiviżjoni tista' titqies f'li tikkonsisti f'erba' oqsma: mill-konsumatur għall-konsumatur (C2C), mill-konsumatur għall-konsumatur iżda permezz ta' negozju (C2B), min-negozju għall-konsumatur (B2C) u min-negozju għan-negozju (B2B).

4.9

Hija proposta wkoll skema ta' klassifikazzjoni fuq tliet sistemi (11): sistema bbażata fuq il-prodott, dik ibbażata fuq is-swieq tad-distribuzzjoni mill-ġdid u dik ibbażata fuq l-istili ta' ħajja kollaborattivi.

4.10

Bħalma jidher, il-prattika ta' konsum kollaborattiv jew parteċipattiv tista' tiġi applikata għal kwalunkwe aspett tal-ħajja ta' kuljum, bħal (12):

il-mobbiltà (car sharing, il-kiri u l-użu kondiviż tal-vetturi, taksis, roti u postijiet ta' parkeġġ, car pooling jew il-mili tal-postijiet vojta fil-karozzi b'passiġġieri oħra li sejrin fl-istess direzzjoni),

l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija (l-użu kondiviż tal-għodda tad-dar),

l-akkomodazzjoni u ż-żoni għat-tkabbir tal-ikel (il-kiri ta' kmamar, użu kondiviż ta' akkomodazzjoni u ta' għelieqi urbani u rurali),

in-negozji (coworking jew l-użu flimkien ma' ħaddieħor ta' postijiet għal uffiċju),

il-komunikazzjonijiet (pjattaformi għall-mowbajl fejn l-utenti jistgħu jixtru u jbiegħu oġġetti u servizzi lil persuni li jgħixu fl-istess komunità),

ix-xogħol (mikrokompiti, l-impjegar ta' nies għal xogħol speċifiku, “faktotu” fid-dar fejn l-aħjar offerent jingħata biċċiet xogħol li jvarjaw minn twaħħil ta' frejms għal armar ta' biċċiet ta' għamara),

il-kultura (bookcrossing u tpartit ta' kotba, il-promozzjoni ta' skambji kulturali ta' żgħażagħ minn pajjiżi differenti),

l-edukazzjoni (komunitajiet diġitali għat-tagħlim tal-lingwi),

il-ħin u l-kapaċitajiet (banek ta' ħin),

id-divertiment (qsim ta' kontenut diġitali),

il-finanzi (self bejn individwi, self dirett minn individwi lill-intrapriżi żgħar u ta' daqs medju, crowdfunding jew il-finanzjament kollettiv, crowdfunding for crowdbenefits),

it-turiżmu (esperjenzi tal-ikel fid-djar privati u bdil tal-ikel peer to peer),

l-arti, kif ukoll is-swieq għat-tpartit u l-għoti ta' ħwejjeg u affarijiet għat-tfal, it-tiswija u ir-riċiklaġġ tal-oġġetti, fost ħafna inizjattivi oħra li jistgħu jingħaddu, iżda li analiżi komprensiva ta' dawn mhux l-għan ta' din l-Opinjoni,

il-promozzjoni tal-użu tal-enerġiji rinnovabbli, fejn possibbli l-kondiviżjoni tal-eċċess tal-enerġija permezz tan-netwerks intelliġenti.

4.11

B'mod ġenerali, jeħtieġ biss li jiġu identifikati liema oġġetti, għarfien jew servizzi għandhom kapaċità li mhux tintuża u li jistgħu jiġu kondiviżi f'xenarju li jwassal għall-iżvilupp tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv. Xenarju bħal dan jikkombina sitwazzjoni ekonomika dgħajfa b'mod permanenti, talba dejjem tikber għall-iżvilupp etiku u sostenibbli u ħajja ta' kuljum fejn in-nies qegħdin dejjem aktar ikunu konnessi. Dawn il-kundizzjonijiet kollha jinsabu fir-realtà.

5.   Inizjattivi proposti u strateġija ta' azzjoni

5.1

Għalhekk il-KESE jappella lill-Kummissjoni sabiex tadotta l-miżuri rilevanti għall-protezzjoni tal-konsumatur sabiex, abbażi tal-istudji adegwati, ikunu jistgħu jiġu implimentati l-inizjattivi proposti hawnhekk.

5.2

Iktar 'il quddiem hawn sommarju qasir tal-linji ta' azzjoni li nqisu li għandhom jagħmlu parti minn strateġija għall-iżvilupp sistematiku tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv, b'miżuri li jappoġġjaw, jikkomplementaw u jissorveljaw il-politika ta' ħarsien tal-konsumaturi implimentata mill-Istati Membri:

a)

Definizzjoni tal-qafas legali u fiskali għall-attivitajiet koperti mill-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv billi jiġu stabbiliti u regolati, fejn adegwat, aspetti bħar-responsabbiltà legali, l-assigurazzjoni, id-drittijiet tal-użu, id-drittijiet kontra l-obsolenza programmata (13), it-taxxi tal-proprjetà, l-istandards ta' kwalità, l-istabbiliment tad-drittijiet u l-obbligi u, fejn adegwat, it-tneħħija ta' kwalunkwe restrizzjonijiet u ostakli moħbija għall-kummerċ intra-Komunitarju u kwalunkwe distorsjoni tal-leġislazzjoni.

b)

Tixrid, ogħti ta' parir u sensibilizzazzjoni tal-pubbliku dwar l-inizjattivi tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv u tal-benefiċċji individwali u kollettivi li joffru. Ir-reklamar tal-aspetti obbligatorji tal-qafas legali eżistenti għall-prodotti kondiviżi (bħar-riċiklaġġ, l-użu mill-ġdid, l-aġġornament u s-sostenibbiltà).

c)

Informazzjoni u gwida lill-konsumaturi u l-utenti dwar il-parteċipazzjoni responsabbli fl-inizjattivi, waqt li jiġu promossi proġetti pilota u inizjattivi dwar il-konsum kollaborattiv.

d)

Il-promozzjoni tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv permezz tal-esperjenzi ta' ShareableCities, it-trasport kondiviż jew oqsma oħra bħall-ikel, l-akkomodazzjoni u anke x-xogħol kondiviż.

e)

L-iżvilupp ta' strutturi stabbli billi jinħolqu pjattaformi għall-iżvilupp tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv, speċjalment fir-rigward tat-teknoloġija u n-netwerks.

f)

It-tisħiħ u l-firxa tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv billi jiġi attivitat u jingħata impetu lin-netwerks promossi.

g)

Il-parteċipazzjoni tal-istituzzjonijiet Ewropej f'inizjattivi dwar il-konsum kollaborattiv jew kondiviż, kemm bħala utenti kif ukoll billi jagħmlu r-riżorsi tagħhom disponibbli.

h)

Is-soċjetà ċivili tista' taqdi rwol attiv fl-aċċess għall-oġġetti ta' sjieda pubblika sabiex jiġi żgurat li soċjalment dawn jitgawdew kemm jista' jkun, bil-ħolqien ta' infrastrutturi kollettivi kondiviżi.

i)

Huwa propost, barra minn dan, li l-istrateġija ta' azzjoni tiġi implimentata b'mod speċifiku f'dawn l-oqsma:

Edukazzjoni: fl-iskejjel, kwalunkwe miżura għandha tkun proattiva, fi kliem ieħor, li x-xogħol li jsir mat-tfal minn età bikrija għandu jkollu l-għan li jinkisbu u jiġu konsolidati attitudnijiet, drawwiet u valuri sabiex jinħolqu inizjattivi ta' konsum kollaborattiv jew parteċipattiv.

Konsum assoċjativ: l-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi u utenti jistgħu jaqdu rwol doppju fl-istrateġija, kemm b'mod proattiv billi joħolqu inizjattivi kif ukoll b'mod reattiv billi jipparteċipaw fihom.

Kooperattivi: il-kooperattivi jistgħu jsiru l-alleat prinċipali tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv, peress li jikkombinaw u jaqsmu prinċipji u valuri. Għalhekk, il-moviment tal-kooperattivi jista' jsaħħaħ l-inizjattivi, kemm b'mod proattiv kif ukoll b'mod reattiv, kif ukoll jakkomoda in-netwerks tal-konsum kollaborattiv jew parteċipattiv b'għanijiet simili (14). Il-kooperattivi tal-konsum u 'l hekk imsejħa kooperattivi bl-ebda kilometru (15) huma eżempju ċar ta' xi ħaġa li diġà hija realtà.

Ċittadinanza: il-popolazzjoni adulta u l-pubbliku ġenerali, permezz tat-tiftix u l-parteċipazzjoni f'inizjattivi ta' konsum kollaborattiv jew parteċipattiv li huma mmirati għalihom, jistgħu jiżviluppaw imġiba reattiva li sservi wkoll sabiex jinkiseb is-sodisfazzjon personali għall-integrazzjoni u tissaħħaħ il-koeżjoni soċjali billi b'mod kollettiv jiġu kondiviżi l-assi komuni.

Brussell, 21 ta' Jannar 2014

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Henri MALOSSE


(1)  http://www.web-strategist.com/blog/2013/07/27/collaborative-economy-industry-stats.

(2)  COM(2008) 397 final.

(3)  Botsman, Rachel. “Dak li hu tiegħi hu tiegħek: it-twelid tal-konsum kollaborattiv”.

(4)  Studju mwettaq minn Carbonview Research għal Campbell Mithun, 2012.

(5)  ĠU C 185, 8.8.2006, p. 71.

(6)  ĠU C 271, 19.9.2013, p. 18.

(7)  CESE 1904/2013 “It-tul tal-ħajja tal-prodotti u l-informazzjoni tal-konsumaturi” (għadha mhux ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali).

(8)  Albert Cañigueral www.consumocolaborativo.com.

(9)  Rachel Botsman tirreferi għall-“kapital tar-reputazzjoni” bħala l-valur tar-reputazzjoni fil-komunitajiet u s-swieq, u f'termini ta' intenzjonijiet, kapaċitajiet u valuri.

(10)  Studju intitolat "Il-konsumaturi Ewropej f'dinja alternattiva". Osservatorju Cetelem, 2013.

(11)  Rachel Botsman.

(12)  Xi direttorji ta' proġetti ta' konsum kollaborattiv jew parteċipattiv:

http://www.collaborativeconsumption.com/directory/

http://www.consumocolaborativo.com/directorio-de-proyectos/

http://consocollaborative.com/1704-100-sites-de-consommation-collaborative.html

http://collaboriamo.org/

http://www.kokonsum.org/plattformen

http://www.gsara.tv/~ouishare/

(13)  L-ipprogrammar ta' tmiem il-ħajja ta' prodott jew servizz, b'tali mod li d-disinn tiegħu jqassar il-funzjonalità jew l-utilità attwali tiegħu.

(14)  Salcedo Aznal, Alejandro – “Cooperativismo 3.0” – 100 años de cooperativismo de consumidores y usuarios: historia y futuro (“Kooperattivi 3.0 – mitt sena ta' kooperattivi ta' konsumaturi u utenti: storja u futur”) (pp 65-68). UNCCUE, 2013.

(15)  Il-kooperattivi ta' prodotti jew attivitajiet relatati mal-ekonomija lokali li jimminimizzaw l-impatt ikkawżat mid-distribuzzjoni u t-trasport fuq distanzi twal.


Top