Id-Direttiva 93/13/KEE tipproteġi lill-konsumaturi fl-Unjoni Ewropea (UE) minn klawżoli u kundizzjonijiet inġusti li jistgħu jiġu inklużi f’kuntratt standard għall-prodotti u s-servizzi li jixtru. Hija tirreferi għall-kunċett ta’ “buona fede” biex jiġi evitat kwalunkwe servizzi sinjifikanti fid-drittijiet u l-obbligi reċiproċi.
Bħala parti mill-Patt il-ġdid għall-konsumaturi, id-Direttiva 93/13/KEE ġiet emendata mid-Direttiva (UE) 2019/2161, li għandha l-għan li timmodernizza l-liġi tal-konsumatur tal-UE u ttejjeb l-infurzar tagħha.

PUNTI EWLENIN

Id-Direttiva 93/13/KEE

In-natura tal-prodotti u s-servizzi involuti, iċ-ċirkostanzi tat-tranżazzjoni u l-klawżoli u l-kundizzjonijiet l-oħrajn kollha għandhom jitqiesu meta jiġi vvalutat jekk klawżola f’kuntratt hijiex ġusta jew le.
Il-prezz attwali imħallas għall-prodotti jew għas-servizzi mhuwiex soġġett għal din il-valutazzjoni, sakemm il-klawżola inkwistjoni ma tkunx miktuba b’mod ċar u li jinftiehem.
Id-direttiva fiha lista mhux eżawrjenti u indikattiva ta’ klawżoli kuntrattwali inġusti. Dawn jinkludu li l-konsumaturi jintalbu jħallsu penali mhux raġonevoli għolja (eż. għal ħlas tard) jew li jintrabtu b’klawżoli li ma kellhomx biżżejjed żmien biex jifhmu kompletament qabel iffirmaw il-kuntratt.
Il-kliem tal-kuntratti kollha bil-miktub għandu jkun b’lingwaġġ sempliċi u li jinftiehem. Meta jkun hemm dubju dwar it-tifsira ta’ terminu, dan għandu jiġi interpretat b’mod favorevoli għall-konsumatur.
Klawżoli kuntrattwali meqjusa inġusti mhumiex vinkolanti fuq il-konsumaturi, iżda l-bqija tal-kuntratt jibqa’ validu fejn dan ikun legalment possibbli.
L-Istati Membri tal-UE għandhom jiżguraw li jkun hemm rimedji effettivi biex jiġi evitat li jkomplu jintużaw klawżoli inġusti fil-kuntratti.
Organizzazzjonijiet jew individwi b’interess leġittimu biex jipproteġu d-drittijiet tal-konsumaturi jistgħu jidħlu l-qorti biex jevitaw klawżola kuntrattwali inġusta li tkompli tapplika.
Fl-2019, il-Kummissjoni Ewropea ħarġet gwida dwar l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tad-Direttiva 93/13/KEE. Din tippreżenta l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea dwar din id-direttiva b’mod strutturat, biex tiġi ffaċilitata l-applikazzjoni effettiva tad-direttiva fl-UE u fil-pajjiżi taż-Żona Ekonomika Ewropea.

Pieni

Id-Direttiva Emendatorja (UE) 2019/2161 tirrikjedi li l-Istati Membri jintroduċu penali effettivi, proporzjonati u dissważivi applikabbli għall-ksur tar-regoli fuq klawżoli kuntrattwali inġusti, abbażi ta’ sett ta’ parametri. Dawn il-kriterji jinkludu:
- in-natura, is-serjetà, l-iskala u d-dewmien tal-ksur;
- kwalunkwe azzjoni meħuda min-nezjonat biex itaffi jew jirrimedja d-dannu mġarrab mill-konsumaturi;
- kwalunkwe ksur preċedenti min-negozjant;
- penali imposti fuq in-negozjant għall-istess ksur fi Stati Membri oħra f’każijiet transfruntieri, fejn l-informazzjoni dwar dawn il-penali hija disponibbli permezz tal-mekkaniżmu stabbilit bir-Regolament (UE) 2017/2394 (ara s-sommarju).
Taħt id-direttiva l-ġdida, l-Istati Membri għandhom ikunu jistgħu wkoll jimponu multi meta, b’rabta ma’ azzjonijiet ikkoordinati skont ir-Regolament (UE) 2017/2394, jidentifikaw ksur transfruntier kbir li jaffettwa lill-konsumaturi f’diversi Stati Membri. Il-multi għandhom ikunu jistgħu jilħqu mill-inqas 4 % tal-fatturat annwali ta’ kummerċjant, jew EUR 2 miljun jekk l-informazzjoni dwar il-fatturat tan-negozjant ma tkunx disponibbli.

MINN META JAPPLIKAW IR-REGOLI?

Id-Direttiva 93/13/KEE kellha tiġi trasposta fil-liġi nazzjonali tal-Istati Membri sal-31 ta’ Diċembru 1994.
Id-Direttiva Emendatorja (UE) 2019/2161 kellha tiġi trasposta fil-liġi nazzjonali sat-28 ta’ Novembru 2021. L-Istati Membri kellhom japplikaw ir-regoli mit-28 ta’ Mejju 2022.