EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52011AE1164
Opinion of the European Economic and Social Committee on the following: Proposal for a Council Regulation (Euratom) laying down the rules for the participation of undertakings, research centres and universities in indirect actions under the Framework Programme of the European Atomic Energy Community and for the dissemination of research results (2012-2013) COM(2011) 71 final — 2011/0045 (NLE) — Proposal for a Council Decision concerning the Framework Programme of the European Atomic Energy Community for nuclear research and training activities (2012-2013) COM(2011) 72 final — 2011/0046 (NLE) — Proposal for a Council Decision concerning the specific programme, to be carried out by means of indirect actions, implementing the Framework Programme of the European Atomic Energy Community for nuclear research and training activities (2012-2013) COM(2011) 73 final — 2011/0043 (NLE) — Proposal for a Council Decision concerning the specific programme, to be carried out by means of direct actions by the Joint Research Centre, implementing the Framework Programme of the European Atomic Energy Community for nuclear research and training activities (2012-2013) COM(2011) 74 final — 2011/0044 (NLE)
Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il- Proposta għal Regolament tal-Kunsill (Euratom) li jistipola r-regoli għall-parteċipazzjoni ta’ impriżi, ċentri ta’ riċerka u universitajiet f’azzjonijiet indiretti taħt il-Programm Kwadru tal-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u għat-tixrid tar-riżultati tar-riċerka (2012–2013) COM(2011) 71 finali – 2011/0045 (NLE) – il- Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-Programm Qafas tal-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (Euratom) għar-riċerka u attivitajiet ta’ taħriġ nukleari (2012–2013) COM(2011) 72 finali – 2011/0046 (NLE) – il- Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-Programm Speċifiku, li għandu jitwettaq permezz ta’ azzjonijiet indiretti, li jimplimenta l-Programm Kwadru tal-Komunità Ewropea għall-Enerġija Atomika għal attivitajiet ta’ riċerka nukleari u attivitajiet ta’ taħriġ (2012–2013) COM(2011) 73 finali – 2011/0043 (NLE) – il- Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-Programm Speċifiku, li għandu jitwettaq permezz ta’ azzjonijiet diretti miċ-Ċentru Konġunt għar-Riċerka, li jimplimenta l-Programm Kwadru tal-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika għar-riċerka nukleari u attivitajiet ta’ taħriġ (2012–2013) COM(2011) 74 finali – 2011/0044 (NLE)
Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il- Proposta għal Regolament tal-Kunsill (Euratom) li jistipola r-regoli għall-parteċipazzjoni ta’ impriżi, ċentri ta’ riċerka u universitajiet f’azzjonijiet indiretti taħt il-Programm Kwadru tal-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u għat-tixrid tar-riżultati tar-riċerka (2012–2013) COM(2011) 71 finali – 2011/0045 (NLE) – il- Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-Programm Qafas tal-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (Euratom) għar-riċerka u attivitajiet ta’ taħriġ nukleari (2012–2013) COM(2011) 72 finali – 2011/0046 (NLE) – il- Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-Programm Speċifiku, li għandu jitwettaq permezz ta’ azzjonijiet indiretti, li jimplimenta l-Programm Kwadru tal-Komunità Ewropea għall-Enerġija Atomika għal attivitajiet ta’ riċerka nukleari u attivitajiet ta’ taħriġ (2012–2013) COM(2011) 73 finali – 2011/0043 (NLE) – il- Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-Programm Speċifiku, li għandu jitwettaq permezz ta’ azzjonijiet diretti miċ-Ċentru Konġunt għar-Riċerka, li jimplimenta l-Programm Kwadru tal-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika għar-riċerka nukleari u attivitajiet ta’ taħriġ (2012–2013) COM(2011) 74 finali – 2011/0044 (NLE)
ĠU C 318, 29.10.2011, p. 127–132
(BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)
29.10.2011 |
MT |
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea |
C 318/127 |
Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Regolament tal-Kunsill (Euratom) li jistipola r-regoli għall-parteċipazzjoni ta’ impriżi, ċentri ta’ riċerka u universitajiet f’azzjonijiet indiretti taħt il-Programm Kwadru tal-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u għat-tixrid tar-riżultati tar-riċerka (2012–2013)”
COM(2011) 71 finali – 2011/0045 (NLE)
il-“Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-Programm Qafas tal-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (Euratom) għar-riċerka u attivitajiet ta’ taħriġ nukleari (2012–2013)”
COM(2011) 72 finali – 2011/0046 (NLE)
il-“Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-Programm Speċifiku, li għandu jitwettaq permezz ta’ azzjonijiet indiretti, li jimplimenta l-Programm Kwadru tal-Komunità Ewropea għall-Enerġija Atomika għal attivitajiet ta’ riċerka nukleari u attivitajiet ta’ taħriġ (2012–2013)”
COM(2011) 73 finali – 2011/0043 (NLE)
il-“Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-Programm Speċifiku, li għandu jitwettaq permezz ta’ azzjonijiet diretti miċ-Ċentru Konġunt għar-Riċerka, li jimplimenta l-Programm Kwadru tal-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika għar-riċerka nukleari u attivitajiet ta’ taħriġ (2012–2013)”
COM(2011) 74 finali – 2011/0044 (NLE)
2011/C 318/21
Relatur: is-Sur WOLF
Nhar it-22 ta’ Marzu 2011, il-Kunsill iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar
|
il-Proposta għal Regolament tal-Kunsill (Euratom) li jistipola r-regoli għall-parteċipazzjoni ta’ impriżi, ċentri ta’ riċerka u universitajiet f’azzjonijiet indiretti taħt il-Programm Kwadru tal-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u għat-tixrid tar-riżultati tar-riċerka (2012-2013) COM(2011) 71 finali — 2011/0045 (NLE) |
|
il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-Programm Qafas tal-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (Euratom) għar-riċerka u attivitajiet ta’ taħriġ nukleari (2012 - 2013) COM(2011) 72 finali — 2011/0046 (NLE) |
|
il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-Programm Speċifiku, li għandu jitwettaq permezz ta’ azzjonijiet indiretti, li jimplimenta l-Programm Kwadru tal-Komunità Ewropea għall-Enerġija Atomika għal attivitajiet ta’ riċerka nukleari u attivitajiet ta’ taħriġ (2012 – 2013) COM(2011) 73 finali — 2011/0043 (NLE) |
|
il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-Programm Speċifiku, li għandu jitwettaq permezz ta’ azzjonijiet diretti miċ-Ċentru Konġunt għar-Riċerka, li jimplimenta l-Programm Kwadru tal-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika għar-riċerka nukleari u attivitajiet ta’ taħriġ (2012 sal-2013) COM(2011) 74 finali — 2011/0044 (NLE) |
Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar dan is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar it-23 ta’ Ġunju 2011.
Matul l-473 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Lulju 2011 (seduta tal-14 ta’ Lulju), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni bi 92 vot favur u 5 astensjonijiet.
1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
1.1 L-inċident tal-blokk ta’ reatturi tal-fissjoni nukleari kkawżat mit-tsunami f’Fukushima u l-konsegwenzi tiegħu juru kemm dawn ir-reatturi huma vulnerabbli għall-ħsara fis-sistemi tat-tkessiħ ta’ emerġenza. Dan diġà wassal biex l-Istati Membri jieħdu deċiżjonijiet fil-politika tal-enerġija rigward l-użu kontinwu ta’ din it-teknoloġija u biex jinbeda dibattitu fil-livell tal-UE. Hemm bżonn li jiġu valutati mill-ġdid l-għanijiet ta’ riċerka u żvilupp tal-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Iżvilupp tal-EURATOM li qed jiġi analizzat f’din l-opinjoni (għall-perjodu 2012-2013). Dan ġie kkunsidrat fil-kummenti li ġejjin.
1.2 Għal għadd ta’ raġunijiet, il-Kumitat jemmen li l-livell ta’ għarfien dwar it-teknoloġiji nukleari, l-użu u l-konsegwenzi tagħhom għandu jinżamm u jiġi żviluppat. Fid-dawl tal-fatt li jaqdi rwol ta’ koordinazzjoni fil-qsim tar-riżorsi u l-integrazzjoni tal-isforzi komuni, il-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Iżvilupp tal-EURATOM joffri valur miżjud Ewropew sinifikanti f’dan ir-rigward.
1.3 Il-KESE b’hekk jirrakkomanda dan li ġej:
— |
ir-riċerka dwar it-teknoloġija tar-reatturi li jaħdmu bil-fissjoni għandha tikkonċentra fuq it-titjib tas-sigurtà tar-reatturi, it-tnaqqis u r-rimi tal-iskart radjuattiv b’ħajja twila, il-monitoraġġ tal-materjal fissili u l-protezzjoni mir-radjazzjoni; |
— |
jeħtieġ li jinżammu u jiġu żviluppati l-kapaċità ta’ reazzjoni għad-difetti li ma jkunux previsti fid-disinn u l-istress tests li għandhom jitwettqu ’l quddiem fuq il-faċilitajiet eżistenti; |
— |
il-ħidma biex tiġi żviluppata l-produzzjoni tal-enerġija mill-fużjoni nukleari għandha titkompla bis-sħiħ fid-dawl tas-sigurtà potenzjali u l-vantaġġi l-oħra ta’ din it-teknoloġija, u l-proġett tar-Reattur Termonukleari Sperimentali Internazzjonali (ITER), ibbażat fuq sħubija internazzjonali, għandu jaqdi rwol ċentrali. L-“assoċjazzjonijiet” huma l-pedamenti tal-programm tal-fużjoni nukleari; |
— |
għandu jiġi pprovdut taħriġ adegwat biex jiġi żgurat li hemm biżżejjed speċjalisti bi kwalifiki għoljin fl-oqsma prinċipali u li fl-iskejjel qed jiġi mgħallem biżżejjed għarfien bażiku dwar dawn it-teknoloġiji u l-emissjonijiet radjuattivi, il-periklu li jirrappreżentaw u kif jistgħu jitkejlu. |
1.4 Id-dokumenti li għandu għad-dispożizzjoni tiegħu l-Kumitat jissuġġerixxu li l-proposti u l-pjani tal-Kummissjoni jikkorrespondu b’mod wiesa’ mar-rakkomandazzjonijiet tiegħu msemmija hawn fuq. Madankollu, il-Kumitat jissuġġerixxi li l-Kummissjoni tiċċekkja jekk ġewx allokati biżżejjed riżorsi fid-dawl tas-sitwazzjoni l-ġdida u jekk hemmx xi suġġetti individwali li jirrikjedu li jiġu żviluppati aktar.
1.5 Rigward ir-rakkomandazzjonijiet l-oħra tiegħu, il-Kumitat jappoġġja l-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Iżvilupp tal-EURATOM u l-istrumenti tiegħu bħala element prinċipali taż-Żona Ewropea tar-Riċerka.
2. Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni
2.1 Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni hija maqsuma f’erba’ dokumenti separati bi proposti għal regolamenti jew deċiżjonijiet tal-Kunsill dwar il-Programm tal-EURATOM għall-2012 sal-2013. Il-bżonn ta’ deċiżjonijiet jew regolamenti ġodda għal dan il-perjodu ġej mill-fatt li s-Seba’ Programm Kwadru tal-Komunità Ewropea għar-Riċerka, l-Iżvilupp Teknoloġiku u l-attivitajiet ta’ dimonstrazzjoni (2007-2013) u s-Seba’ Programm Kwadru tal-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (EURATOM) għar-riċerka nukleari u l-attivitajiet ta’ taħriġ (2007-2011) ikopru perjodi differenti. B’hekk il-qabża ta’ sentejn għandha tingħalaq.
2.2 L-erba’ dokumenti tal-Kummissjoni jkopru l-aspetti rilevanti kollha, jiġifieri:
— |
ir-regoli għall-parteċipazzjoni; |
— |
il-programm qafas; |
— |
il-programm speċifiku - azzjonijiet indiretti; |
— |
il-programm speċifiku - azzjonijiet diretti taċ-Ċentru Konġunt għar-Riċerka. |
Bl-annessi inkużi, dawn id-dokumenti fihom 120 paġna; għaldaqstant huwa impossibbli li l-kontenut tagħhom jinġabar fil-qosor hawnhekk jew li jingħata kumment dwar l-aspetti kollha.
2.3 Tematikament dawn id-dokumenti jikkonċernaw ir-riċerka appoġġjata mill-UE fl-oqsma tal-fużjoni nukleari (b’enfasi fuq l-ITER), il-fissjoni u l-protezzjoni mir-radjazzjoni. Il-Kummissjoni tqis li fis-sentejn li ġejjin ir-riċerka għandha tissejjes fuq l-attivitajiet li twettqu b’suċċess matul l-2007-2011 u tkompli tiżviluppahom.
2.4 L-ammont totali ta’ finanzjament huwa ta’ madwar EUR 2 560 miljun, u l-ikbar sehem huwa allokat lill-programm ta’ fużjoni nukleari permezz tal-ITER.
3. Kummenti ġenerali
3.1 Fukushima - punt tat-tluq ġdid
Id-dokumenti tal-Kummissjoni msemmijin hawn fuq tħejjew qabel ma ġraw l-avvenimenti f’Fukushima. Fid-dawl tal-impatt tat-tsunami fuq l-impjanti tal-fissjoni nukleari li jinsabu hemm u l-ħsara u l-effetti sussegwenti fuq il-pubbliku u l-ambjent, il-Kumitat iqis li l-għanijiet ta’ riċerka u żvilupp tal-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Iżvilupp tal-EURATOM diskussi hawnhekk għandhom jiġu riveduti fid-dawl ta’ dan l-aspett u, jekk ikun meħtieġ, l-enfasi tiegħu għandu jiġi adattat. Għalhekk din l-opinjoni, li tittratta biss ir-riċerka u l-iżvilupp, tikkonċentra fuq ħafna aktar aspetti mis-sempliċi adattament tal-perjodu taż-żmien tal-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Iżvilupp tal-EURATOM għal dak tas-Seba’ Programm Kwadru ġenerali għar-Riċerka u l-Iżvilupp.
3.1.1 Għalkemm il-KESE jemmen li għadu kmieni wisq biex jinsiltu konklużjonijiet ġenerali dwar il-politika tal-enerġija, hu jirrispetta d-deċiżjoni ta’ dawk l-Istati Membri li b’konformità mal-prinċipju tal-prekawzjoni ddeċidew li fil-futur ma jużawx aktar il-fissjoni nukleari bħala sors ta’ enerġija. Il-Kumitat jilqa’ l-fatt li t-tema ta’ Fukushima qed tiġi ttrattata wkoll fil-livell tal-UE (1) u ġiet inkluża fl-aġenda tal-politika tal-enerġija, fejn skont it-Trattat ta’ Lisbona kull Stat Membru jista’ jiddeċiedi liema taħlita tal-enerġija jippreferi.
3.2 Il-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Iżvilupp tal-EURATOM
Il-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Iżvilupp tal-EURATOM, li huwa mmirat primarjament lejn ir-riċerka fil-qasam tal-enerġija, jikkomplementa r-riċerka fil-qasam tal-enerġija koperta mill-Programm Qafas ġenerali għar-Riċerka u l-Iżvilupp (2) li jiffoka b’mod partikolari fuq ir-riċerka u l-iżvilupp tas-sorsi rinnovabbli tal-enereġija u teknoloġiji oħra mhux nukleari għall-produzzjoni tal-enerġija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Dan għandu jiżgura li t-teknoloġiji utli għal taħlita ta’ enerġija sostenibbli u l-karatteristiċi tagħhom jiġu riċerkati u valutati fl-UE.
3.3 Valur miżjud Ewropew
Għal ħafna raġunijiet (ara hawn taħt), il-Kumitat iqis li jeħtieġ għarfien aktar fil-fond dwar it-teknoloġiji nukleari u l-użu u l-impatt tagħhom. Fid-dawl tal-fatt li jaqdi rwol ta’ koordinazzjoni fil-qsim tar-riżorsi u l-integrazzjoni tal-isforzi komuni, il-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Iżvilupp tal-EURATOM joffri valur miżjud Ewropew sinifikanti f’dan ir-rigward. Fid-dawl tar-rakkomandazzjonijiet tiegħu li jinsabu hawn taħt, il-Kumitat jappoġġja bis-sħiħ il-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Iżvilupp tal-EURATOM u l-istrumenti tiegħu bħala element prinċipali taż-Żona Ewropea tar-Riċerka (3).
3.4 Prijorità għar-riċerka fil-qasam tas-sigurtà u ż-żamma tal-livell ta’ għarfien
Irrispettivament minn deċiżjonijiet futuri possibbli mill-Istati Membi u l-UE dwar l-użu futur tat-teknoloġija tal-fissjoni għall-produzzjoni tal-enerġija, fil-fehma tal-KESE huwa assolutament indispensabbli li fl-UE jinżamm u jiġi żviluppat bis-sħiħ l-għarfien tagħna dwar il-kwistjonijiet ta’ sigurtà u dwar it-teknoloġiji relatati, għar-raġunijiet li ġejjin:
1) |
l-impatt transkonfinali possibbli tal-inċidenti; |
2) |
il-migrazzjoni globali tal-esperti u t-teknoloġiji; |
3) |
is-siti eżistenti u l-iskart radjuattiv tagħhom; |
4) |
l-eżistenza ta’ armi nukleari flimkien mal-faċilitajiet assoċjati tal-produzzjoni u r-riskji politiċi serji ħafna, eċċ. |
In-nuqqas ta’ għarfien komplet iwassal għal politika perikoluża. Għaldaqstant, anke biex tiġi evitata sitwazzjoni fejn l-għarfien dwar dawn it-tekniki u l-effetti tagħhom jintnesew b’mod kollettiv, huwa partikolarment importanti li jitħeġġu u jitħarrġu b’mod sistematiku u kontinwu x-xjenzjati u t-tekniki meħtieġa.
3.5 Il-fissjoni nukleari
Fir-rigward tat-teknoloġija tal-fissjoni nukleari, il-Kumitat jenfasizza b’mod partikolari l-aspett tas-sigurtà:
— |
il-protezzjoni kontra r-radjazzjoni, it-trattament mediku kontra r-radjazzjoni, miżuri mediċi u tekniċi ta’ prevenzjoni; |
— |
impjanti tal-enerġija nukleari bil-fissjoni li jkunu aktar siguri u jipproduċu anqas skart (4); |
— |
il-ġestjoni (rimi) ta’ skart radjuattiv b’ħajja twila; |
— |
l-estrazzjoni u l-ipproċessar ta’ materjal fissili (karburant nukleari); |
— |
miżuri għall-prevenzjoni tas-serq u l-abbuż ta’ materjal fissili u/jew radjuattiv; |
— |
għad-difetti li ma jkunux previsti fid-disinn fis-siti eżistenti u l-konsegwenzi ta’ stress tests meħtieġa li għandhom isiru ’l quddiem (5). |
3.6 Fużjoni termonukleari kkontrollata
Il-programm tal-fużjoni nukleari ġie promoss sa mill-bidu nett (6) b’mod partikolari minħabba l-vantaġġi konsiderevoli tiegħu fil-qasam tas-sigurtà (inventorju baxx ħafna ta’ karburant, m’hemmx bżonn ta’ tiksiħ ta’ emerġenza, m’hemmx katina ta’ reazzjonijiet, m’hemmx prodotti ta’ fissjoni u lanqas aktinidi) u vantaġġi oħra ta’ din it-teknoloġija. Il-progress li sar ippermetta li jinbena sit (ITER) b’ammont konsiderevoli ta’ enerġija mill-fużjoni nukleari (500 MW). Għalkemm skont l-għarfien u l-livell ta’ finanzjament attwali, ir-reatturi ta’ fużjoni ser ikunu jistgħu jikkontribwixxu biss għall-produzzjoni tal-enerġija fit-tieni nofs tas-seklu, u għalkemm għad hemm bżonn ta’ riċerka u żvilupp konsiderevoli biex dan jiġi żviluppat f’sors ta’ enerġija li jista’ jintuża, il-fużjoni nukleari kkontrollata tirrappreżenta l-unika possibbiltà ta’ enerġija magħrufa li toffri potenzjal disponibbli internazzjonalment u prattikament illimitat li bħalissa mhux qed jintuża b’xi mod jew ieħor (7). Għaldaqstant il-Kumitat jirrakkomanda li tingħata attenzjoni partikolari lil dan il-programm. Ħafna estrapolazzjonijiet jaqblu li l-bżonnijiet globali tal-enerġija u l-kwistjoni ta’ provvista ta’ enerġija internazzjonalment suffiċjenti, li tirrispetta l-ambjent u li tkun sostenibbli, ser jiżdiedu tul is-seklu. Għalhekk hemm bżonn partikolarment urġenti għal sors ieħor ta’ enerġija li m’għandux impatt negattiv fuq il-klima, bħall-fużjoni nukleari.
3.7 Dwar il-proposti tematiċi tal-Kummissjoni – appoġġ sħiħ
Fid-dawl tal-kummenti mressqa f’punt 3.1, bi pjaċir ninnotaw li r-rakkomandazzjonijiet tal-KESE f’din l-opinjoni diġà ġew ikkunsidrati kemm jista’ jkun fil-proposti tematiċi tal-Kummissjoni; għaldaqstant il-Kumitat jappoġġjahom bis-sħiħ. Madankollu, fid-dawl tad-dokumenti li huma disponibbli, il-Kumitat mhuwiex f’pożizzjoni – u lanqas ma jqis li huwa r-rwol tiegħu – li jevalwa jekk ir-riżorsi provduti f’termini ta’ tagħmir, persunal u finanzjament humiex adegwati biex jinkisbu eżattament l-għanijiet stabbiliti. Għalhekk jirrakkomanda li l-Kummissjoni tagħti istruzzjonijiet lill-gruppi ta’ esperti tagħha, li qed jakkumpanjaw il-programm, biex iwettqu din ir-reviżjoni taħt intestaturi individwali tal-programm u, jekk ikun hemm bżonn, jallokaw riżorsi addizzjonali.
3.8 Studji aktar dettaljati dwar is-sigurtà u r-riskju
Peress li l-kwistjonijiet tas-sigurtà u tar-riskju ma jikkonċernawx biss il-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Iżvilupp tal-EURATOM, il-Kumitat jirrakkomanda li jitwettqu studji dwarhom b’mod konġunt mar-riċerka fil-qasam tal-enerġija fil-qafas tas-Seba’ Programm Kwadru għar-Riċerka u l-Iżvilupp u, jekk jista’ jkun, b’kollaborazzjoni ma’ msieħba internazzjonali oħra, fid-dawl tad-diżastri naturali li seħħew reċentement. Dawn għandhom jindirizzaw, fost affarijiet oħra, l-aspetti li ġejjin:
— |
ir-riskji tekniċi ta’ bosta teknoloġiji kruċjali tal-enerġija, bħall-fissjoni nukleari, il-ġbir u l-ħżin tad-diossidu tal-karbonju, ir-reservoirs, l-akkumulaturi pnewmatiċi, it-teknoloġiji taż-żejt u tal-gass, il-promozzjoni, it-trasport u l-ipproċessar tal-karburanti fossili, is-sistemi ta’ ħżin tal-idroġenu u l-użu tal-idroġenu bħala sors tal-enerġija, b’mod partikolari għall-użu mobblieċċ.; |
— |
ir-riskji ambjentali minħabba l-fatt li ma jintlaħqux il-miri għat-tnaqqis tas-CO2 (8) u ż-żieda relatat ma’ dan fit-tibdil fil-klima; |
— |
ir-riskji soċjali, politiċi, u possibbilment militari (i) ta’ nuqqas globali sejru ta’ enerġija u s-sitwazzjonijiet ta’ kriżi li dan iġib miegħu u (ii) il-perikli potenzjali tat-tibdil fil-klima (9). |
3.9 Nedukaw liċ-ċittadini
Barra minn hekk, il-Kumitat jemmen huwa importanti li, flimkien mat-taħriġ speċjalizzat (ara punt 3.4) fl-oqsma tal-fiżika, il-kimika u l-inġinerija (li huwa neċessarju fi kwalunkwe każ), iċ-ċittadini kollha jiġu infurmati sa minn meta jkunu żgħar, fl-iskejjel u fl-istituzzjonijiet ta’ edukazzjoni għolja, dwar il-kejl tar-radjazzjoni u għandhom jitgħallmu jiddistingwu bejn livelli ta’ radjazzjoni naturali/aċċettabbli u dawk perikolużi. Il-Kumitat jemmen li dan huwa l-aħjar mezz biex jiġi żgurat li l-pubbliku jkun jista’ jevalwa b’mod suffiċjenti t-theddid nukleari u jirreaġixxi bl-oġġettività meħtieġa, partikolarment f’każ ta’ sitwazzjoni ta’ kriżi fejn il-paniku għandu jiġi evitat u tkun meħtieġa azzjoni kalma u mmirata.
3.10 Livelli ta’ finanzjament dubbjużi
Għalkemm il-Kumitat mhuwiex f’pożizzjoni li jevalwa din il-kwistjoni b’mod kwantittativ fuq bażi ad hoc, fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet ġodda msemmija hawn fuq huwa xettiku (ara wkoll punt 3.7) dwar jekk il-livelli attwali ta’ finanzjament humiex suffiċjenti għall-perjodu li qed jiġi diskuss biex jiġu indirizzati l-kwistjonijiet li qamu b’biżżejjed enfasi u b’konformità mar-rakkomandazzjonijiet tal-Kumitat dwar il-Pjan SET (10) u l-Pjan Direzzjonali 2050 (11). Għalhekk jirrakkomanda li, sakemm il-baġit sal-2013 jista’ jiġi determinat mingħajr ma jkun hemm il-possibbiltà li jinbidel, tal-anqas għall-perjodu ta’ finanzjament ta’ wara l-2013 (i) tiġi stabbilita riċerka fuq il-bażi tal-implikazzjonijiet ġenerali li jkun hemm f’każ ta’ nuqqas ta’ enerġija u jekk ma jintlaħaqx l-għan ta’ tnaqqis ta’ CO2 tal-Istrateġija Ewropa 2020 u (ii) li jiġu allokati biżżejjed riżorsi għal dan il-għan. Il-Kumitat itenni li r-riċerka fil-qasam tal-enerġija bħala proporzjon tal-finanzjament għall-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Iżvilupp ilha li waqfet tirrifletti l-importanza fundamentali tal-enerġija għas-soċjetà u l-kwistjonijiet klimatiċi relatati ma’ dan.
3.11 Opinjonijiet dwar is-Seba’ Programm Kwadru
B’referenza għall-kumment tiegħu f’punt 3.7, il-Kumitat jaqbel mal-Kummissjoni li l-programm propost għas-sentejn li ġejjin għandu jissejjes fuq l-attivitajiet imwettqa b’suċċess bejn l-2007 u l-2011 u jkompli jiżviluppahom b’mod xieraq; il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni lejn l-importanza – li ġiet enfasizzata f’ħafna opinjonijiet – ta’ appoġġ adegwat kontinwu għas-suċċess tar-riċerka. Għaldaqstant jirreferi wkoll għall-opinjonijiet tiegħu kemm dwar is-Seba’ Programm Kwadru (2007-2011) tal-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (EURATOM) għar-riċerka nukleari u l-attivitajiet ta’ taħriġ, kif ukoll dwar il-programmi speċifiċi u r-regoli għall-parteċipazzjoni korrispondenti; jikkonferma mill-ġdid ir-rakkomandazzjonijiet li għamel f’dawn l-opinjonijiet u jżid il-kunsiderazzjonijiet stabbiliti hawnhekk. Din ir-referenza għall-opinjonijiet eżistenti tal-Kumitat hija partikolarment importanti peress li, għal raġunijiet ovvji, din l-opinjoni mhijiex f’pożizzjoni li tiddiskuti d-dettalji kollha tal-proposti tal-Kummissjoni.
4. Kummenti speċifiċi
4.1 Insolvu l-problema tal-ġestjoni u tar-rimi tal-iskart
B’referenza għall-opinjonijiet preċedenti tal-Kumitat dwar l-enerġija nukleari, dwar il-pjan direzzjonali għad-dekarbonizzazzjoni tal-enerġija sal-2050 u dwar il-kwistjoni tar-rimi tal-iskart nukleari (12), il-KESE jtenni l-importanza tal-isforzi għat-tnaqqis tal-kwantità u l-ħajja tal-iskart perikoluż. Ikun pass deċiżiv ’il quddiem kieku jirnexxilna nnaqqsu l-ħajja tal-iskart radjuattiv permezz ta’ transmutazzjoni effettiva minn “skala ta’ żmien ġeoloġiku” għal “skala ta’ żmien storiku”. Dan jiftaħ approċċ kompletament ġdid biex tiġi solvuta jew titnaqqas il-problema tal-iskart u tar-rimi tiegħu. Il-possibbiltajiet kollha biex titwettaq riċerka xjentifika u teknoloġika u jinkiseb suċċess f’dan il-qasam, għalhekk, għandhom jiġu appoġġjati bis-sħiħ.
4.2 Innaqqsu r-riskju ta’ MCA/super-MCA (inċident massimu prevedibbli/ inċident massimu prevedibbli fuq skala kbira)
Fil-fehma tal-Kumitat il-faċilitajiet tekniċi magħmula mill-bniedem qatt ma jistgħu jkunu kompletament siguri. Madankollu, objettiv ta’ żvilupp possibbli jista’ jkun li fil-futur jinbnew u jiġu operati faċilitajiet li jkunu siguri f’każ ta’ inċidenti kkawżati internament u jkunu vulnerabbli biss f’każ ta’ avvenimenti esterni estremament rari (pereżempju impatt meteoriku) li fi kwalunkwe każ jistgħu jikkawżaw ħsara fuq skala tant kbira li l-ħsara jew id-destruzzjoni tas-sit fih innifsu ma żżidx b’mod konsiderevoli l-konsegwenzi dannużi.
4.3 Il-programm ta’ fużjoni nukleari
Fid-dawl tal-importanza tad-disponibbiltà futura tal-enerġija minn fużjoni nukleari, il-Kumitat jirrakkomanda li:
— |
titwettaq ħidma preparatorja għall-iżvilupp ta’ reattur ta’ dimostrazzjoni (DEMO) biex jissostitwixxi l-ITER bil-għan li għall-ewwel darba juri l-produzzjoni tal-enerġija elettrika mill-fużjoni nukleari fil-qafas ta’ sistema integrata, u b’hekk tiġi promossa l-attività ta’ riċerka sħiħa u fid-dettall meħtieġa; u |
— |
fil-fażi ta’ żvilupp tal-kunċett, apparti l-enfasi meħtieġa fuq l-approċċ minn ta’ quddiem, Tokamak bl-ITER bħala l-punt ewlieni, għandhom jiġu esplorati wkoll konfigurazzjonijiet manjetiċi alterati proposti (speċjalment stellarators) alternattivi. |
Barra minn hekk, irridu nikkunsidraw f’liema kundizzjonijiet jista’ jitqassar il-proċess tal-implimentazzjoni ta’ DEMO, u kif – fid-dawl tal-esperjenzi miksuba mill-organizzazzjoni globali tal-proġett ITER – jista’ jkompli jiġi żviluppat programm Ewropew b’saħħtu u effettiv tal-enerġija nukleari. Il-Kumitat jenfasizza li l-Ewropa ser tkun tista’ tiżviluppa l-ITER u tuża r-riżultati li jipproduċi biss permezz ta’ infrastruttura b’saħħitha ta’ laboratorji ta’ riċerka fil-qasam tal-enerġija minn fużjoni nukleari b’rabtiet adegwati mal-industriji rilevanti.
4.4 Regoli dwar il-parteċipazzjoni fl-enerġija minn fissjoni nukleari u l-protezzjoni kontra r-radjazzjoni
Il-Kumitat ma jara l-ebda differenza sinifikanti fir-regoli eżistenti dwar il-parteċipazzjoni fil-programm tal-2007-2011. Għalhekk jirreferi għall-opinjoni preċedenti tiegħu (13), li magħha m’għandu xejn xi jżid.
4.5 Regoli ta’ parteċipazzjoni għall-programm ta’ fużjoni
Bħalissa, hemm regoli ta’ parteċipazzjoni speċifikament adattati għall-programm Ewropew dwar il-fużjoni, li l-parti prinċipali tagħhom issa huma 26 “kuntratt ta’ assoċjazzjoni” ma’ ċentri ta’ riċerka li qed jipparteċipaw jew mal-Istati Membri rilevanti tagħhom (l-hekk imsejħa “assoċjazzjonijiet”). Barra minn hekk, hemm ukoll il-programm Joint European Torus (JET) bir-regoli ta’ appoġġ speċifiċi. Fuq il-bażi ta’ din l-infrastruttura ta’ suċċess, l-Ewropa setgħet tieħu sehem fil-proġett internazzjonali tal-ITER u rebħet il-kompetizzjoni biex tospitah.
4.5.1
Fl-arranġamenti msemmija hawn fuq il-ħolqien adatt ta’ kuntratti ta’ assoċjazzjoni immirati lejn għanijiet ta’ żvilupp, permezz tal-effett deċiżiv ta’ lieva tagħhom fuq il-politika ta’ appoġġ tal-Istati Membri u l-appoġġ politiku, qeda rwol prinċipali biex jiġi żgurat il-progress rapidu attwali u stabbli ta’ dan il-programm. Dan biss għamel l-ITER possibbli, li l-Kumitat jappoġġja bis-sħiħ bħala l-aktar proġett importanti fl-iżvilupp attwali tar-riċerka dwar l-enerġija mill-fużjoni nukleari. Minħabba ż-żieda konsiderevoli fl-ispejjeż tal-ITER, li l-kawżi tagħha ma jistgħux jiġu diskussi mill-Kumitat hawnhekk, hemm pressjoni kbira ħafna biex jiġu ffrankati l-flus fir-rigward tal-aspetti l-oħra tal-programm, b’mod partikolari l-attivitajiet relatati mal-“kuntratti ta’ assoċjazzjoni”. Il-Kumitat jixtieq iwissi kontra dan l-iffrankar sal-punt fejn l-effett ta’ lieva ta’ dawn il-kuntratti ta’ assoċjazzjoni jiġi pperikolat u b’hekk jiġu kompromessi l-effikaċja tal-programm, il-bażi ta’ għarfien meħtieġa u – b’mod aktar ġenerali – l-appoġġ politiku tal-Istati Membri. Dawn huma neċessarji biex l-ITER jirnexxi u biex jiġi żgurat li l-Ewropa tapprofitta mill-benefiċċji mistennija. L-“assoċjazzjonijiet” huma l-pedament u t-think-tanks tal-programm tal-enerġija mill-fużjoni nukleari; huma jippreparaw l-operazzjoni u l-użu tal-ITER, jiżviluppaw u jinvestigaw ideat ġodda, iħarrġu x-xjenzjati u l-inġiniera ġodda u jistabbilixxu rabta maċ-ċittadini tal-UE.
4.6 Iċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka
L-għanijiet taċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka, li huwa istituzzjoni iffinanzjata mill-Kummissjoni, fir-rigward tal-Programm Euratom huma: (a) il-ġestjoni tal-iskart nukleari, l-impatt fuq l-ambjent u l-għarfien bażiku; (b) is-sigurtà nukleari; u (c) sistemi ta’ protezzjoni nukleari. Dawn l-objettivi jikkorrespondu mar-rakkomandazzjonijiet imressqa fil-punti inizjali ta’ din l-opinjoni u kif ukoll fl-opinjoni tal-KESE dwar is-Seba’ Programm Kwadru (14) u għaldaqstant il-Kumitat jappoġġjahom bis-sħiħ.
Brussell, 14 ta’ Lulju 2011.
Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew
Staffan NILSSON
(1) Pereżempju fil-Forum Ewropew dwar l-Enerġija Nukleari, http://ec.europa.eu/energy/nuclear/forum/forum_en.htm.
(2) Ara ĠU C 65, 17.3.2006, p. 9 (mhux disponibbli bil-Malti).
(3) Ara ĠU C 44, 16.2.2008, p. 1.
(4) Ara wkoll il-Memorandum tal-Akkademja tax-Xjenza tal-Land Nordrhein-Westfal “Zur Sicherheit der Kernkraftwerke nach dem Unfall von Fukushima” (Is-sigurtà tal-impjanti nukleari wara l-inċident f’Fukushima), tas-26 ta’ Mejju 2011.
(5) Ara l-istqarrija għall-istampa Nru 60/2011 tal-KESE tat-30 ta’ Mejju 2011.
(6) Ara ĠU C 302, 7.12.2004, p. 27.
(7) Ara ĠU C 107, 6.4.2011, p. 37.
(8) Ara: http://www.iea.org/index_info.asp?id=1959, tat-30 ta’ Mejju 2011.
(9) Ara nota 5 f’qiegħ-il paġna u Research*eu results magazine – Nru 2 – Mejju 2011, p. 20.
(10) Ara ĠU C 21, 21.1.2011, p. 49.
(11) Ara ĠU C 107, 6.4.2011, p. 37.
(12) ĠU C 218, 23.7.2011, p. 135.
(13) Ara ĠU C 309, 16.12.2006, p. 41.
(14) Ara ĠU C 185, 8.8.2006, p. 10.