Sprawy instytucjonalne

Unia Europejska (UE) jest zarówno projektem politycznym, jak i organizacją prawną. Podejmuje działania w wielu obszarach dotyczących życia codziennego obywateli Europy. Polityki Unii Europejskiej są realizowane zgodnie z przepisami i procedurami określonymi w Traktatach.

Unia Europejska obejmuje 27 państw członkowskich, które w drodze różnych traktatów część kompetencji przekazały instytucjom Wspólnoty. W ten sposób UE uzyskała własne uprawnienia wyłączne i inne, które współdzieli z państwami członkowskimi. Państwa członkowskie zachowały także określone uprawnienia zastrzeżone.

Jednym z głównym elementów jest zasada pomocniczości, która decyduje, co wchodzi w zakres kompetencji legislacyjnych UE, i skutkuje decyzjami podejmowanymi jak najbliżej obywateli.

• • Zarządzanie zapisami i materiały archiwalne Komisji Europejskiej
• • Traktaty UE
    • Przyszłość Europy
    • Obowiązujące traktaty
      • Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
      • Zmiany traktatów UE
      • Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom)
      • Traktat o Unii Europejskiej
      • Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
    • Traktaty założycielskie i zmieniające
      • Traktat zmieniający niektóre postanowienia finansowe
      • Traktat z Lizbony
      • Jednolity akt europejski
      • Traktat z Amsterdamu
      • Traktaty rzymskie (EWG)
      • Traktat z Nicei
      • Traktat z Maastricht o Unii Europejskiej
      • Traktat brukselski (traktat fuzyjny)
      • Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, traktat EWWiS
    • Przystąpienie do UE i wystąpienie z UE
      • Negocjacje ze Zjednoczonym Królestwem na podstawie art. 50
      • Prawodawstwo UE dotyczące homologacji typu w odniesieniu do wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE
  • Kompetencje UE
    • Podział kompetencji w Unii Europejskiej
    • Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa na szczeblu UE
    • Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości
  • Instytucje, organy i agencje UE
    • Bezpieczeństwo morskie: Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego
    • Instytucje
      • Współpraca międzyinstytucjonalna
        • Rola parlamentów narodowych w sprawach UE
        • Współpraca między instytucjami
        • Współpraca między Parlamentem Europejskim a Komisją Europejską
      • Dostęp do dokumentów i ochrona danych
        • Porozumienie międzyinstytucjonalne między Parlamentem Europejskim a Radą w sprawie posiadanych przez Radę informacji niejawnych
        • Ochrona osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne UE
        • Publiczny dostęp do dokumentów Europejskiego Banku Centralnego
        • Cyberbezpieczeństwo w instytucjach, organach i jednostkach organizacyjnych Unii Europejskiej
        • Dostęp do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji
      • Parlament Europejski
        • Zasady finansowania europejskich partii politycznych oraz europejskich fundacji politycznych
        • Parlament Europejski
        • Prawo głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego (od 2027 r.)
        • Prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego
        • Przejrzyste finansowanie europejskich partii politycznych
        • Regulamin Parlamentu Europejskiego
      • Rada Europejska
        • Rada Europejska: regulamin wewnętrzny
      • Rada Unii Europejskiej
        • Regulamin wewnętrzny Rady Unii Europejskiej
        • Głosowanie większością kwalifikowaną oraz zwykła procedura ustawodawcza
        • Rada Unii Europejskiej
      • Komisja Europejska
        • Regulamin wewnętrzny Komisji Europejskiej
        • Tryb kontroli wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję Europejską
        • Kolegium komisarzy
        • Komisja Europejska
      • Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE)
        • Regulamin postępowania przed Sądem UE
        • Sądy europejskie i międzynarodowe
        • Regulamin postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej
        • Stwierdzanie nieważności aktów prawnych przez Trybunał Sprawiedliwości
      • Europejski Bank Centralny (EBC)
        • Rezerwa obowiązkowa
        • Gromadzenie danych gospodarczych i walutowych przez Europejski Bank Centralny
        • Uprawnienia Europejskiego Banku Centralnego do nakładania sankcji
        • Publiczny dostęp do dokumentów Europejskiego Banku Centralnego
        • Statystyka inwestycji w papiery wartościowe
        • Jednolity Mechanizm Nadzorczy – opłaty nadzorcze
        • Rola Europejskiego Banku Centralnego w nadzorowaniu banków
        • Europejski Bank Centralny (EBC)
        • Przystosowanie systemu głosowania w Radzie Prezesów EBC
        • Europejski Bank Centralny – regulamin
        • Europejski Bank Centralny – Ochrona i upublicznienie archiwów historycznych
      • Europejski Trybunał Obrachunkowy
        • Europejski Trybunał Obrachunkowy
    • Organy
      • Europejski Bank Inwestycyjny
      • Finansowanie innowacji i przedsiębiorstw (Europejski Fundusz Inwestycyjny)
      • Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
      • Regulamin wewnętrzny Europejskiego Inspektora Ochrony Danych
      • Organy doradcze UE
      • Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa
      • Europejski Komitet Regionów
      • Europejska Służba Działań Zewnętrznych
      • Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES)
    • Jednostki międzyinstytucjonalne
      • Europejska Szkoła Administracji
      • Urząd Publikacji
      • Europejski Urząd Doboru Kadr (EPSO)
    • Agencje
      • Agencje zdecentralizowane
        • Agencja Kolejowa Unii Europejskiej — zapewnienie bezpiecznego i interoperacyjnego obszaru kolejowego
        • Europejska Fundacja Kształcenia (EFK)
        • Bezpieczeństwo morskie: Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego
        • Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA)
        • Unijny akt o cyberbezpieczeństwie
        • Ustanowienie Prokuratury Europejskiej
        • Europejska Agencja Środowiska (EEA) – informacje środowiskowe i monitorowanie środowiska
        • Agencja Unii Europejskiej ds. Azylu
        • Agencja Unii Europejskiej ds. Narkotyków (EUDA)
        • Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA)
        • Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) – unijne regulacje dotyczące chemikaliów
        • Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Cedefop)
        • Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób
        • Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA)
        • Agencja Unii Europejskiej ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości (eu-LISA)
        • Agencja Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania (CEPOL)
        • Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol)
        • Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB)
        • Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA)
        • Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT)
        • Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (EIGE)
        • Eurojust
        • Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy
        • Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) – zapewnienie bezpieczeństwa żywności i pasz w UE
        • Powołanie Europejskiej Grupy Doradczej na potrzeby utworzenia Europejskiego Urzędu ds. Pracy
        • Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki
        • Lotnictwo cywilne i Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego
        • Bezpieczne leki dla Europejczyków – Europejska Agencja Leków
      • Agencje w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony
        • Europejska Agencja Obrony
        • Instytut UE Studiów nad Bezpieczeństwem
        • Centrum Satelitarne Unii Europejskiej (Satcen)
      • Agencje i organy Euratomu
        • Zmieniony statut Agencji Dostaw Euratomu
        • Europejska Wspólnota Energii Atomowej – stopnie tajności informacji i środki bezpieczeństwa
      • Agencje wykonawcze
        • Programy unijne – agencje
        • Statut agencji wykonawczych Unii
  • Prawo unijne
    • Porozumienia międzyinstytucjonalne
    • Rozporządzenie o lobbingu – obowiązkowy rejestr UE służący przejrzystości
    • Zasada bezpośredniego skutku prawa Unii Europejskiej
    • Wzmocnienie demokracji europejskiej
    • Zasada pomocniczości
    • Niepisane źródła prawa europejskiego: prawo pomocnicze
    • Prawo wtórne Unii Europejskiej
    • Prawo pierwotne Unii Europejskiej
    • Traktat o Unii Europejskiej – przystąpienie do UE
    • Pierwszeństwo prawa europejskiego
    • Rodzaje aktów prawnych
      • Umowy międzynarodowe: unijne procedury zawierania
      • Umowy międzynarodowe i kompetencje zewnętrzne UE
      • Źródła prawa Unii Europejskiej
      • Rozporządzenia Unii Europejskiej
      • Opinie Unii Europejskiej
      • Dyrektywy Unii Europejskiej
      • Decyzje Unii Europejskiej
      • Akty atypowe
      • Międzynarodowe konwencje i umowy UE
    • Jak powstaje prawo UE?
      • Procedury ustawodawcze
      • Publikacja Dziennika Urzędowego
      • Europejska inicjatywa obywatelska
    • Uproszczenie prawa UE
      • Lepsze stanowienie prawa – Porozumienie między instytucjami UE
      • Program UE w sprawie lepszego stanowienia prawa
    • Transpozycja, wdrażanie i egzekwowanie
      • Postępowanie prejudycjalne – zalecenia dla sądów krajowych
      • Naruszenie prawa UE
      • Unijny Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności
      • Egzekwowanie prawa unijnego
  • Statystyki dotyczące UE
    • Europejski Komitet Doradczy ds. Statystyki
    • Program na rzecz jednolitego rynku
    • Eurostat – urząd statystyczny UE
    • Statystyka europejska: sposób działania Europejskiego Systemu Statystycznego
    • Europejska Rada Konsultacyjna ds. Zarządzania Statystyką
  • Streszczenia z archiwum
    • GSA - Agencja Europejskiego Globalnego Systemu Nawigacji Satelitarnej
    • Porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie lepszego stanowienia prawa
    • Porozumienie międzyinstytucjonalne o współpracy w sprawach budżetowych
    • Wprowadzenie
    • Elastyczność unijnego procesu decyzyjnego: klauzule pomostowe, klauzule wstrzymujące i klauzule przyśpieszające
    • Rozporządzenie o lobbingu: rejestr UE służący przejrzystości
    • Regulamin postępowania przed Sądem do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej
    • Regulamin postępowania przed Sądem do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej
    • Regulamin Sądu Pierwszej Instancji
    • Regulamin wewnętrzny Komitetu Regionów
    • Regulamin wewnętrzny Europejskiego Inspektora Ochrony Danych
    • Regulamin wewnętrzny Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
    • Usługi świadczone w interesie ogólnym
    • Budżet dla Europy (2014–2020)
    • Partnerski proces komunikowania na temat Europy
    • Lotnictwo cywilne i Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego
    • Program prac Komisji na 2015 r. - Nowy początek
    • Decyzja ustanawiająca Eurojust
    • Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki w UE
    • Polityka w zakresie dywidend bankowych – zalecenie EBC
    • Energia
    • Europejska Agencja Wykonawcza ds. Konsumentów, Zdrowia, Rolnictwa i Żywności
    • Wzmocniona współpraca
    • ENISA - Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji
    • Unijna Agencja Wykonawcza ds. Małych i Średnich Przedsiębiorstw
    • Polityka gospodarcza i pieniężna
    • Agencja Wykonawcza ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego
    • Agencja UE ds. współpracy organów ścigania – Europol
    • Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy
    • Regionalny dokument strategiczny i regionalny program indykatywny (2007–2013) dla partnerstwa eurośródziemnomorskiego
    • Europejska Agencja Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach — Frontex
    • Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu
    • Europejska Straż Graniczna i Przybrzeżna (do grudnia 2020 r.)
    • Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii
    • Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA)
    • Wybory do Parlamentu Europejskiego - EUR-Lex
    • Regulamin Parlamentu Europejskiego
    • Europejska Agencja Kolejowa
    • Europejska przestrzeń badawcza i polityka kosmiczna
    • Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (2014-2024)
    • Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Cedefop)
    • Europejskie Kolegium Bezpieczeństwa i Obrony
    • Europejskie Kolegium Bezpieczeństwa i Obrony
    • Europejski program statystyczny 2013–2020
    • Europejska inicjatywa na rzecz przejrzystości
    • Europejska Agencja Obrony
    • Europejska Agencja Obrony (od 2011 r.)
    • Europejska Agencja Kontroli Rybołówstwa
    • Agencja Wykonawcza ds. Transeuropejskiej Sieci Transportowej
    • Rejestr służący przejrzystości
    • Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom)
    • Biała księga w sprawie komunikacji
    • Akty jednostronne
    • Skarga o stwierdzenie nieważności
    • Skarga o stwierdzenie odpowiedzialności
    • Rada Europejska
    • Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
    • Polityka społeczna
    • Europejskie Kolegium Policyjne (CEPOL)
    • Agencja Wykonawcza ds. Innowacyjności i Sieci
    • Nowe rozporządzenie finansowe: łatwiejszy dostęp do funduszy UE
    • Priorytety operacyjne Europejskiego Banku Inwestycyjnego
    • Przepisy regulujące partie polityczne na poziomie europejskim oraz zasady dotyczące ich finansowania
    • Inicjatywa obywatelska
    • Rada Unii Europejskiej
    • Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
    • Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy
    • Zmniejszenie kosztów administracyjnych
    • Agencja Wykonawcza ds. Badań Naukowych (2014-2020)