Część naprawcza: procedura nadmiernego deficytu

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Procedura nadmiernego deficytu obejmuje kilka etapów.

Wszczynanie procedury

Państwa członkowskie uzgodniły pewne wartości odniesienia dla deficytu i długu publicznego, które określono w stosunku do produktu krajowego brutto (PKB) tych państw i zawarto w protokole (nr 12) w sprawie procedury nadmiernego deficytu: wskaźnik deficytu na poziomie 3 % i wskaźnik zadłużenia na poziomie 60 %. Komisja Europejska musi monitorować dyscyplinę budżetową państw członkowskich na podstawie poniższych dwóch kryteriów.

• Wskaźnik deficytu nie powinien przekraczać wartości odniesienia równej 3 % PKB, chyba że nadwyżka jest wyjątkowa lub tymczasowa, a wskaźnik ten pozostaje bliski 3 % PKB.
• Wskaźnik zadłużenia nie powinien przekraczać wartości odniesienia równej 60 % PKB lub powinien zmniejszać się dostatecznie i zbliżać się do tej wartości w zadowalającym tempie. Uznaje się, że wskaźnik zadłużenia obniża się w wystarczającym stopniu, jeśli państwo członkowskie przestrzega ścieżki wydatków określonej przez Radę Unii Europejskiej w celu wprowadzenia prawdopodobnej tendencji spadkowej długu, zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2024/1263 (zob. streszczenie). Uznaje się, że państwo członkowskie odbiega od takiej ścieżki wydatków, jeśli odchylenia zarejestrowane na rachunku kontrolnym przekraczają określone roczne lub skumulowane progi.

Jeśli okaże się, że co najmniej jedno z tych kryteriów nie zostało spełnione, Komisja jest zobowiązana do przygotowania sprawozdania zgodnie z art. 126 ust. 3 TFUE.

Sprawozdanie będzie zawierać wyważoną ocenę wszystkich istotnych czynników, takich jak:

• skala wyzwań związanych z długiem publicznym;
• rozwój średniookresowej sytuacji budżetowej państwa członkowskiego i jego sytuacji gospodarczej;
• postępy w realizacji reform i inwestycji;
• zwiększenie inwestycji publicznych na obronność;
• czynniki przedstawione przez państwo członkowskie.

Etapy procedury

• W przypadku gdy Komisja uważa, że wymagane jest wszczęcie procedury nadmiernego deficytu, informuje o tym Radę, która rozważa wszelkie uwagi danego państwa członkowskiego i przyjmuje decyzję zawierającą ogólną ocenę, czy istnieje nadmierny deficyt.
• Następnie Rada przyjmuje zalecenie dla danego państwa członkowskiego, które zawiera ścieżkę korekty wydatków netto, opisaną z użyciem wartości liczbowych, oraz termin. Taka ścieżka naprawcza powinna skorygować nadmierny deficyt w wyznaczonym terminie. W szczególności powinna ona doprowadzić do obniżenia lub utrzymania deficytu poniżej wartości odniesienia równej 3 % PKB, a w przypadku gdy procedura nadmiernego deficytu została wszczęta na podstawie kryterium długu – skorygować skumulowane odchylenia.
• Jeśli procedurę nadmiernego deficytu wszczęto na podstawie kryterium deficytu, ścieżka naprawcza musi być zgodna z minimalną roczną korektą strukturalną wynoszącą, jako poziom odniesienia, co najmniej 0,5 % PKB.
• Jeśli procedurę nadmiernego deficytu wszczęto na podstawie kryterium długu, ścieżka naprawcza musi być co najmniej tak samo wymagająca jak przyjęta przez Radę ścieżka wydatków netto, od której odbiega państwo członkowskie.
• Państwo członkowskie musi podjąć wymagane działania w ciągu sześciu miesięcy, przy czym termin ten może być skrócony do trzech miesięcy w poważnych sytuacjach.
• Państwa członkowskie muszą przedstawić Radzie i Komisji sprawozdanie na temat działań podjętych w odpowiedzi na zalecenie Rady. Sprawozdanie to musi uwzględniać cele budżetowe i zawierać informacje na temat podjętych środków, które mają służyć osiągnięciu tych celów.
• Rada i Komisja regularnie monitorują działania podjęte przez państwa członkowskie w związku z procedurą nadmiernego deficytu.

Sankcje

Jeśli państwo członkowskie należące do strefy euro w dalszym ciągu nie realizuje zalecenia, Rada może formalnie wezwać je do podjęcia środków zmierzających do zmniejszenia deficytu w określonym terminie. Rada może nałożyć grzywnę w wysokości do 0,05 % najnowszego szacunkowego PKB z poprzedniego roku, która ma być uiszczana co sześć miesięcy do czasu, gdy Rada uzna, że państwo członkowskie podjęło skuteczne działania w odpowiedzi na wydane wezwanie.