Proċeduri ta’ estradizzjoni aktar effettivi: Il-mandat ta’ arrest Ewropew

PUNTI EWLENIN

Il-mandat ta’ arrest Ewropew (EAW) jissostitwixxi s-sistema ta’ estradizzjoni. Huwa jeħtieġ li kull awtorità ġudizjarja nazzjonali tirrikonoxxi u taġixxi fuq, b’formalitajiet minimi u fiż-żmien stipulat, it-talbiet magħmula mill-awtorità ġudizjarja ta’ pajjiż ieħor tal-UE. Mandat jitlob li persuna tingħata biex:

• tkun tista’ ssir prosekuzzjoni kriminali;
• il-persuna tkun tista’ titqiegħed f’kustodja jew detenzjoni.

Il-mandat japplika fil-każijiet li ġejjin:

• reati li jistgħu jiġu kkastigati permezz ta’ priġunerija jew ordni ta’ detenzjoni għal perjodu massimu ta’ mill-inqas sena;
• meta tkun ingħatat sentenza ta’ kustodja finali jew meta tkun inħarġet ordni ta’ detenzjoni għal sentenzi ta’ mill-inqas 4 xhur.

Użu proporzjonat tal-mandat

Il-pajjiżi tal-UE għandhom jieħdu dawn li ġejjin f’kunsiderazzjoni (lista mhux eżawrjenti):

• iċ-ċirkostanzi u l-gravità tar-reat;
• is-sentenza li x’aktarx tingħata;
• miżuri alternattivi inqas koersivi.

Meta jiġi arrestat individwu, dan għandu jiġi infurmat dwar il-kontenut tal-mandat ta’ arrest tiegħu.

F’liema każijiet il-pajjiżi tal-UE għandhom jirrifjutaw li jaġixxu fuq mandat?

• Jekk pajjiż tal-UE jkun diġà ta sentenza finali fuq il-persuna kkonċernata għall-istess reat.
• Jekk ir-reat ikun kopert minn amnestija fil-pajjiż tal-UE mitlub biex iressaq lill-awtur tar-reat.
• Jekk il-persuna kkonċernata ma tkunx tista’ tinżamm kriminalment responsabbli mill-pajjiż tal-UE mitlub sabiex jaġixxi fuq il-mandat, minħabba l-età ta’ tali persuna.

Regoli li jiżguraw id-drittijiet proċedurali fil-proċedimenti ta’ mandat ta’ arrest

Dawn jinkludu:

• Id-Direttiva 2010/64/UE dwar id-drittijiet għall-interpretazzjoni u għat-traduzzjoni fi proċedimenti kriminali;
• Id-Direttiva 2012/13/UE dwar id-dritt tas-suġġetti li jiġu infurmati dwar id-drittijiet tagħhom;
• Id-Direttiva 2013/48/UE dwar id-dritt ta’ aċċess għas-servizzi ta’ avukat u d-dritt li persuni li jkunu fil-kustodja jikkomunikaw ma’ membri tal-familja u min jimpjega;
• Id-Direttiva (UE) 2016/1919 dwar għajnuna legali għal persuni ssuspettati u akkużati fi proċedimenti kriminali u għal persuni rikjesti fi proċedimenti ta’ mandat ta’ arrest Ewropew.

Lok għal titjib

Il-Kummissjoni Ewropea adottat ir-rapport tagħha dwar proċedimenti ta’ mandat ta’ arrest Ewropew fl-2011. Huwa sab li għalkemm il-mandat ta’ arrest Ewropew kien ta’ suċċess kbir biex għen lill-pajjiżi tal-UE jiġġieldu l-kriminalità, għad hemm bosta oqsma li jistgħu jkomplu jittejbu, inklużi:

• it-traspożizzjoni;
• applikazzjoni korretta;
• proporzjonalità;
• l-iżgurar tad-drittijiet proċedurali.

Il-Kummissjoni adottat ir-4 rapport ta’ implimentazzjoni dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew fl-Lulju 2020.