Πιο αποτελεσματικές διαδικασίες έκδοσης: Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης (ΕΕΣ) αντικαθιστά το σύστημα έκδοσης. Απαιτεί από κάθε εθνική δικαστική αρχή να αναγνωρίσει και να ενεργήσει βάσει αυτών, με ελάχιστες γραφειοκρατικές διαδικασίες και εντός μιας σειράς προθεσμιών, αιτήματα που υποβάλλονται από τη δικαστική αρχή άλλης χώρας της ΕΕ. Ένα ένταλμα ζητά την παράδοση ενός προσώπου έτσι ώστε:

• να ασκηθεί ποινική δίωξη·
• να επιβληθεί στο πρόσωπο στερητική της ελευθερίας ποινή ή στερητικό της ελευθερίας μέτρο ασφάλειας.

Το ένταλμα ισχύει στις ακόλουθες περιπτώσεις:

• για αξιόποινες πράξεις που τιμωρούνται με φυλάκιση ή στερητικό της ελευθερίας μέτρο ασφάλειας ανώτατης διάρκειας τουλάχιστον 1 έτους·
• όταν έχει απαγγελθεί τελεσίδικη στερητική της ελευθερίας ποινή ή έχει επιβληθεί στερητικό της ελευθερίας μέτρο ασφάλειας τουλάχιστον 4 μηνών.

Αναλογική χρήση του εντάλματος

Οι χώρες της ΕΕ πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα ακόλουθα (μη εξαντλητικός κατάλογος):

• τις περιστάσεις και τη σοβαρότητα της αξιόποινης πράξης·
• την πιθανή καταδίκη·
• τυχόν ηπιότερα εναλλακτικά αναγκαστικά μέτρα.

Όταν συλλαμβάνεται πρόσωπο, αυτό πρέπει να ενημερώνεται για το περιεχόμενο του εντάλματος σύλληψης.

Σε ποιες περιπτώσεις οι χώρες της ΕΕ αρνούνται να ενεργήσουν βάσει εντάλματος;

• εάν μια χώρα της ΕΕ έχει ήδη δικάσει τελεσιδίκως το εν λόγω πρόσωπο για την ίδια αξιόποινη πράξη·
• εάν η αξιόποινη πράξη καλύπτεται από αμνηστία στη χώρα της ΕΕ από την οποία ζητείται η παράδοση του δράστη·
• εάν το εν λόγω πρόσωπο δεν μπορεί να θεωρηθεί ποινικώς υπεύθυνο, λόγω της ηλικίας του, από τη χώρα της ΕΕ από την οποία έχει ζητηθεί να ενεργήσει βάσει του εντάλματος.

Κανόνες για τη διασφάλιση των δικονομικών δικαιωμάτων κατά τις διαδικασίες του εντάλματος σύλληψης

Σε αυτούς τους κανόνες περιλαμβάνονται:

• η οδηγία 2010/64/ΕΕ σχετικά με το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία·
• η οδηγία 2012/13/ΕΕ σχετικά με το δικαίωμα των υποκειμένων να ενημερώνονται για τα δικαιώματά τους·
• η οδηγία 2013/48/ΕΕ σχετικά με το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο και με το δικαίωμα επικοινωνίας των προσώπων υπό κράτηση με συγγενικά μέλη και εργοδότες·
• η οδηγία (ΕΕ) 2016/1919 σχετικά με δικαστική αρωγή για υπόπτους και κατηγορουμένους στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών και για καταζητούμενους σε διαδικασίες εκτέλεσης του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης.

Περιθώριο βελτίωσης

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε την πρώτη έκθεσή της για το ΕΕΣ το 2011. H έκθεση κατέδειξε ότι, μολονότι το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης ήταν πολύ επιτυχές όσον αφορά τη βοήθεια που παρείχε στις χώρες της ΕΕ για την καταπολέμηση του εγκλήματος, ορισμένοι τομείς χρήζουν περαιτέρω βελτίωσης, μεταξύ άλλων:

• η μεταφορά·
• η σωστή εφαρμογή·
• η αναλογικότητα·
• η διασφάλιση των δικονομικών δικαιωμάτων.

Η Επιτροπή ενέκρινε την 4η έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του ΕΕΣ τον Ιούλιο του 2020.