52023DC0330

1.Nowe zasoby własne: podsumowanie postępów

W 2020 r. Parlament Europejski, Rada i Komisja uzgodniły harmonogram wprowadzania nowych zasobów własnych z uwzględnieniem NextGenerationEU 1 . Zgodnie z tym porozumieniem „[w]ydatki z budżetu Unii związane ze spłatą Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy nie powinny prowadzić do nieuzasadnionego zmniejszenia wydatków na programy lub instrumentów inwestycyjnych w ramach WRF. Pożądane jest również ograniczenie zwiększania zasobów własnych opartych na DNB w odniesieniu do państw członkowskich”. W związku z tym „instytucje będą dążyć do wprowadzenia wystarczających nowych zasobów własnych z myślą o pokryciu kwoty odpowiadającej spodziewanym wydatkom związanym ze spłatą. Zgodnie z zasadą uniwersalności nie oznaczałoby to przydzielania ani przeznaczania jakichkolwiek konkretnych zasobów własnych na określone rodzaje wydatków”.

W grudniu 2021 r. Komisja zaproponowała trzy nowe źródła dochodów w budżecie UE 2 , czyli wkład z systemu handlu emisjami (ETS), wkład z unijnego mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (CBAM) oraz część rezydualnych zysków największych przedsiębiorstw wielonarodowych, ponownie przydzielona państwom członkowskim UE na podstawie porozumienia OECD/G-20 w sprawie filaru 1. Ten koszyk zasobów własnych był spójny z przepisami sektorowymi dotyczącymi zmienionej dyrektywy ETS oraz mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2, zaproponowanymi wcześniej w tym samym roku.

Do końca 2023 r. Komisja zobowiązała się przedstawić kolejne wnioski dotyczące nowych zasobów własnych. W dyskusjach ustawodawczych w sprawie wniosku z grudnia 2021 r. nie osiągnięto znaczących postępów. Komisja proponuje więc dziś dostosowanie pierwszego koszyka nowych zasobów własnych do porozumienia w sprawie pakietu „Gotowi na 55” i zmian, jakie zaszły od czasu jego publikacji, oraz uzupełnienie tego koszyka o nowe statystyczne zasoby własne. Komisja uważa bowiem, że państwa członkowskie posiadają wszystkie elementy niezbędne, aby poczynić postępy w negocjacjach zgodnie z uzgodnionym harmonogramem. Komisja wzywa więc Radę do przyspieszenia tych negocjacji.

2.„Gotowi na 55” i nowe zasoby własne – dostosowany pakiet

W grudniu 2022 r. UE zatwierdziła szereg wniosków w ramach pakietu „Gotowi na 55”, aby osiągnąć unijny cel klimatyczny na 2030 r., polegający na ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55 % w porównaniu z poziomami z 1990 r. i osiągnięciu do 2050 r. neutralności klimatycznej. Doprowadziło to – po pierwsze – do zwiększenia ambicji istniejącego systemu handlu emisjami, po drugie – do rozszerzenia jego zakresu na emisje z żeglugi morskiej i stopniowego wycofywania bezpłatnych uprawnień dla sektora lotnictwa, po trzecie – do ustanowienia w UE nowego systemu handlu emisjami w odniesieniu do budynków, transportu drogowego i dodatkowych sektorów, po czwarte – do tego, że od stycznia 2026 r. działać będzie Społeczny Fundusz Klimatyczny, który pomoże państwom członkowskim przeciwdziałać wpływowi nowego systemu handlu emisjami na znajdujące się w trudnej sytuacji gospodarstwa domowe, użytkowników transportu i mikroprzedsiębiorstwa, a po piąte – do tego, że w październiku 2023 r. rozpocznie się faza przejściowa nowego mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2. Ostateczne wejście systemu w życie w styczniu 2026 r. wzmocni ambicje klimatyczne UE i zapobiegnie ucieczce emisji.

Koszyk nowych zasobów własnych należy dostosować tak, aby uwzględniał on porozumienie w sprawie pakietu „Gotowi na 55” oraz zmiany uzgodnione przez współprawodawców. W szczególności, od 2026 r. Społeczny Fundusz Klimatyczny będzie początkowo finansowany z zewnętrznych dochodów przeznaczonych na określony cel, a nie – jak Komisja proponowała w grudniu 2021 r. – z dochodów ogólnych w ramach budżetu Unii. Komisja sugeruje także odroczenie do 2028 r. wprowadzenia zasobów własnych z nowego systemu handlu emisjami, który zostanie ustanowiony w 2027 r., podczas gdy zasoby własne z obecnego systemu handlu emisjami można wprowadzić już teraz. Komisja proponuje ponadto, aby w planowanych przepisach dotyczących zasobów własnych uwzględnić inne aspekty pakietu, takie jak możliwość anulowania uprawnień w przypadku krajowych podatków od emisji dwutlenku węgla.

Od lipca 2021 r. opłata emisyjna znacznie wzrosła. Kiedy Komisja przedstawiała pakiet „Gotowi na 55”, spodziewano się, że w latach 2026–2030 opłata emisyjna za tonę CO2 wyniesie 55 EUR (w cenach z 2020 r.) 3 . Tymczasem w 2022 roku, w ramach istniejącego ETS, kwota ta wzrosła do 80 EUR. Roczne dochody państw członkowskich z aukcji uprawnień do emisji podwoiły się z około 15 mld EUR w 2020 r. do bezprecedensowego poziomu prawie 30 mld EUR w 2022 r. Komisja proponuje więc nieco wyższą stawkę poboru zasobów własnych opartych na ETS, aby 30 % wszystkich przychodów z unijnego handlu emisjami trafiało do budżetu UE. Przy takiej stawce poboru kwoty zatrzymane przez państwa członkowskie nadal będą wyższe niż oczekiwano, gdy przedstawiono wnioski dotyczące pakietu „Gotowi na 55”. Od 2028 r. całkowite dochody z zasobów własnych w ramach systemu handlu emisjami wyniosłyby zatem około 19 mld rocznie, a państwa członkowskie gromadziłyby średnio 46 mld EUR rocznie 4 . Komisja sugeruje dalsze stosowanie mechanizmu dostosowania solidarnościowego w celu zapewnienia, aby wkład każdego z państw członkowskich był sprawiedliwy i uniknięcia sytuacji, w której niektóre państwa członkowskie wnosiłyby do budżetu UE wkład nieproporcjonalny do rozmiaru ich gospodarki.

W odniesieniu do zasobów własnych opartych na mechanizmie dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 Komisja uważa, że zaproponowana stawka poboru pozostaje odpowiednia. Oczekuje się, że od 2028 r. mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 będzie generował dla budżetu UE około 1,5 mld EUR. Z uwagi na zatwierdzenie nowego modelu zarządzania, który zwiększył centralizację szeregu zadań na szczeblu UE, Komisja proponuje jedynie pewne dostosowania techniczne ram kontroli.

3.Koszyk uzupełniony o tymczasowe statystyczne zasoby własne oparte na zyskach przedsiębiorstw

Wdrożenie porozumienia OECD/G-20 w sprawie filaru 1 nadal stanowi priorytet UE i jej państw członkowskich w dziedzinie opodatkowania osób prawnych. W grudniu 2021 r. Komisja zaproponowała zasoby własne oparte na części rezydualnych zysków przedsiębiorstw wielonarodowych, ponownie przydzielonej państwom członkowskim UE na podstawie porozumienia OECD/G20 w sprawie tzw. filaru pierwszego. Porozumienie to dotyczy wyzwań podatkowych wynikających z cyfryzacji gospodarki i znacząco zreformuje międzynarodowy system opodatkowania osób prawnych. Zawarto je w październiku 2021 r. i od tego czasu poczyniono już znaczne postępy, a Komisja będzie nadal wspierać te wysiłki. Konwencja wielostronna nie została jednak jeszcze podpisana i ratyfikowana, co oznacza, że nie może jeszcze wejść w życie.

Jak zapowiedziano w programie prac Komisji 5 , w trzecim kwartale 2023 r. Komisja zamierza przedstawić swoją inicjatywę „Działalność gospodarcza w Europie: Ramy opodatkowania dochodu (BEFIT)”. Inicjatywa ta poprawi funkcjonowanie jednolitego rynku dzięki uproszczeniu przepisów dotyczących opodatkowania osób prawnych i zasad przestrzegania przepisów podatkowych oraz wyrównaniu warunków działania przedsiębiorstw. Celem BEFIT jest uproszczenie zasad opodatkowania, rozwiązanie problemu podwójnego opodatkowania oraz zmniejszenie kosztów przestrzegania przepisów podatkowych ponoszonych obecnie na jednolitym rynku przez przedsiębiorstwa, w szczególności te, które prowadzą działalność transgraniczną. Pomoże to zwiększyć atrakcyjność UE dla inwestycji transgranicznych oraz wesprze wzrost gospodarczy. BEFIT będzie obowiązkowy dla dużych grup, których łączne całkowite dochody wynoszą co najmniej 750 mln EUR. Oczekuje się, że dyskusje na ten temat w Radzie rozpoczną się w czwartym kwartale 2023 r.

Do czasu ewentualnego wprowadzenia zasobów własnych opartych na podatku Komisja proponuje statystyczne zasoby własne. Ten rodzaj zasobów własnych nie jest podatkiem nakładanym na przedsiębiorstwa ani nie zwiększa kosztów przestrzegania przez nie przepisów: byłby to wkład krajowy obliczany na podstawie statystyk z rachunków narodowych opracowywanych w ramach europejskiego systemu rachunków narodowych i regionalnych (ESA). Przyczyniłby się on do zrównoważenia koszyka zasobów własnych i większej dywersyfikacji źródeł dochodów w budżecie UE.

Statystyczną podstawę obliczania wkładu z tytułu zasobów własnych określono by przy użyciu zharmonizowanego wskaźnika, który określa w przybliżeniu zyski przedsiębiorstwa: nadwyżki operacyjnej brutto. Tę hipotetyczną bazę zysków przedsiębiorstw w UE obliczano by na podstawie sektorowych rachunków narodowych instytucji finansowych i przedsiębiorstw niefinansowych, zgodnie z europejskim systemem rachunków 2010, który umożliwia harmonizację rachunkowości we wszystkich państwach członkowskich. Bazę tę oblicza się, mnożąc stawkę poboru przez nadwyżkę operacyjną brutto sektorów instytucji finansowych i przedsiębiorstw niefinansowych. Oczekuje się, że średnie dochody wyniosłyby około 16 mld rocznie.

4.Dostosowanie pakietu w celu przyspieszenia negocjacji

Ponieważ oczekuje się, że zmieniony wniosek przyniesie średnie roczne dochody w wysokości nawet 36 mld EUR w latach 2028–2030 6 , Komisja priorytetowo traktuje pakiet nowych zasobów własnych, który można natychmiast negocjować, i wzywa Radę do szybszego prowadzenia tych negocjacji. Otrzymawszy wniosek w sprawie tymczasowych statystycznych zasobów własnych opartych na zyskach przedsiębiorstw, państwa członkowskie w Radzie mają teraz wszystkie elementy umożliwiające prowadzenie dalszych negocjacji i szybkie osiągnięcie porozumienia.

Choose the experimental features you want to try