(1)

W Europejskim Zielonym Ładzie (4) wyznaczono cel zakładający osiągnięcie neutralności klimatycznej przez Unię w 2050 r. w sposób, który przyczyni się do ożywienia europejskiej gospodarki, wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Osiągnięcie tego celu oraz wyznaczonego w  rozporządzeniu (UE) 2021/1119 („Europejskie prawo o klimacie”) celu zakładającego obniżenie o co najmniej 55 % emisji gazów cieplarnianych ▌do 2030 r. ▌wiąże się z koniecznością dokonania transformacji energetycznej i znacznego zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii w zintegrowanym systemie energetycznym.

(1a)

Transformacja energetyczna wpływa w różnym stopniu na państwa członkowskie, regiony, sektory gospodarki i obywateli oraz jest zależna od ich konkretnej sytuacji. Niezbędne jest zatem zagwarantowanie, że Zielony Ład będzie wdrażany w sposób promujący spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną Unii oraz że transformacja energetyczna będzie sprawiedliwa i sprzyjająca włączeniu społecznemu. W szczególności należy dopilnować unikania zakłóceń w sektorach krytycznych, które zaspokajają podstawowe potrzeby gospodarki i społeczeństwa, takie jak mobilność.

(1b)

Energia stanowi zasadniczy czynnik produkcji, na który istnieje stałe zapotrzebowanie i który ma kluczowe znaczenie pod względem gospodarczym, społecznym i środowiskowym. Wszystkie rodzaje działalności człowieka, w tym transport, zależą od dostępności wystarczającej i przystępnej cenowo energii, gdy jest ona potrzebna.

(1c)

W ogólnym unijnym programie działań w zakresie środowiska do 2030 r. (8. EAP) wyznaczono tematyczne cele priorytetowe na 2030 r. w dziedzinie łagodzenia zmiany klimatu i przystosowania się do niej, ochrony i przywrócenia różnorodności biologicznej, nietoksycznej gospodarki o obiegu zamkniętym, środowiska o zerowym poziomie zanieczyszczeń oraz minimalizacji presji na środowisko powodowanej przez produkcję i konsumpcję we wszystkich sektorach gospodarki i dostrzeżono, że cele te, dotyczące zarówno czynników powodujących szkody w środowisku naturalnym, jak i ich skutków, są ze sobą nieodłącznie powiązane. Długoterminowym celem priorytetowym 8. EAP jest zadbanie, by najpóźniej do 2050 r. ludzie cieszyli się dobrą jakością życia z uwzględnieniem ograniczeń planety w gospodarce dobrobytu, w której nic się nie marnuje, by wzrost miał charakter regeneracyjny oraz by osiągnięto w Unii neutralność klimatyczną, a nierówności zostały znacznie zmniejszone. Zdrowe środowisko sprzyja dobrostanowi wszystkich ludzi i jest środowiskiem, w którym zachowana jest różnorodność biologiczna, ekosystemy rozwijają się, a przyrodę chroni się i regeneruje, co prowadzi do większej odporności na zmianę klimatu, klęski żywiołowe i inne ryzyko środowiskowe.

(1d)

Ogólny unijny program działań w zakresie środowiska do 2030 r. (8. EAP), stanowiący ramy działań Unii w dziedzinie środowiska i klimatu, ma na celu przyspieszenie transformacji ekologicznej w kierunku neutralnej dla klimatu, zrównoważonej, nietoksycznej, zasobooszczędnej, opartej na energii odnawialnej, odpornej i konkurencyjnej gospodarki o obiegu zamkniętym w sposób sprawiedliwy, równy i sprzyjający włączeniu społecznemu, a także ochronę, odbudowę i poprawę stanu środowiska, między innymi przez zatrzymanie i odwrócenie tendencji do utraty różnorodności biologicznej. Wspiera on i wzmacnia zintegrowane podejście do polityki i wdrażania, opierając się na Europejskim Zielonym Ładzie. W 8. EAP uznano, że osiągnięcie tej transformacji będzie wymagało zmiany systemowej, która według EEA pociąga za sobą fundamentalną, transformacyjną i przekrojową zmianę, która oznacza poważne przesunięcia i reorientację celów systemowych, zachęt, technologii, praktyk społecznych i norm, a także systemów wiedzy i podejść do zarządzania.

(1e)

Do osiągnięcia tych celów konieczne jest zapewnienie, by inicjatywy ustawodawcze, programy, inwestycje, projekty i ich realizacja były spójne z celami 8. EAP, w stosownych przypadkach przyczyniały się do ich osiągnięcia i nie szkodziły żadnemu z nich. Ponadto do osiągnięcia celów 8. EAP konieczne będzie zapewnienie zminimalizowania nierówności społecznych wynikających z oddziaływania i polityki związanej z klimatem i środowiskiem, zapewnienie prowadzenia działań podejmowanych w celu ochrony środowiska i klimatu w sposób sprawiedliwy społecznie i sprzyjający włączeniu społecznemu, a także zapewnienie uwzględniania aspektu płci w polityce dotyczącej klimatu i środowiska, w tym przez włączenie perspektywy płci na wszystkich etapach procesu tworzenia polityki, i jako takie działania te muszą być również określone jako warunki podstawowe w 8. EAP.

(1f)

Celem 8. EAP na 2030 r. w zakresie łagodzenia zmiany klimatu jest szybkie i przewidywalne ograniczenie emisji gazów cieplarnianych oraz jednocześnie zwiększenie ich pochłaniania przez naturalne pochłaniacze w Unii, aby osiągnąć cel redukcji emisji gazów cieplarnianych na rok 2030, określony w rozporządzeniu (UE) 2021/1119, zgodnie z celami klimatycznymi i środowiskowymi Unii, z zagwarantowaniem sprawiedliwej transformacji, która nie zostawia nikogo bez pomocy. Aby pomóc w osiągnięciu tych celów, w 8. EAP określono również warunek podstawowy umożliwiający stopniowe wycofywanie dotacji o skutkach szkodliwych dla środowiska, w tym przez ustalenie terminu stopniowego wycofywania dotacji na paliwa kopalne zgodnie z ambicją ograniczenia globalnego ocieplenia do 1,5 oC, a także wiążące unijne ramy monitorowania postępów państw członkowskich w wycofywaniu dotacji na paliwa kopalne i sprawozdawczości na ten temat, w oparciu o uzgodnioną metodykę.

(1g)

Niniejsza dyrektywa ma na celu zapewnienie, aby w ramach polityki energetycznej UE zachęcano do inwestowania w produkcję energii ze źródeł odnawialnych, przy jednoczesnym zachowaniu suwerenności energetycznej każdego państwa członkowskiego.

(1h)

Dyrektywa w sprawie odnawialnych źródeł energii jest częścią pakietu „Gotowi na 55”, który będzie miał również wielorakie skutki dla Unii, w tym dla konkurencyjności, tworzenia miejsc pracy, siły nabywczej gospodarstw domowych, osiągnięcia celów klimatycznych i skali ucieczki emisji. W związku z tym należy regularnie przeprowadzać kompleksową ocenę łącznego wpływu makroekonomicznego rozporządzeń składających się na pakiet „Gotowi na 55”.

(2)

Zważywszy na fakt, że sektor energetyczny odpowiada za ponad 75 % całkowitych emisji gazów cieplarnianych w Unii, energia odnawialna odgrywa kluczową rolę we wdrażaniu Europejskiego Zielonego Ładu oraz w dążeniu do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. Dzięki ograniczaniu wspomnianych emisji gazów cieplarnianych energia odnawialna wnosi również wkład w przezwyciężanie wyzwań środowiskowych, takich jak utrata różnorodności biologicznej czy zanieczyszczenie gruntów, wody i powietrza, o ile samo wykorzystywanie odnawialnych źródeł energii nie przyczynia się do potęgowania tych wyzwań . Niskie koszty operacyjne energii ze źródeł odnawialnych i mniejsze narażenie na wstrząsy cenowe w porównaniu z paliwami kopalnymi sprawiają, że energia odnawialna odgrywa kluczową rolę w zwalczaniu ubóstwa energetycznego.

(2a)

Jako że coraz więcej krajów zobowiązuje się do osiągnięcia neutralności klimatycznej do połowy tego wieku, prognozuje się, że zarówno wewnątrzunijne, jak i światowe zapotrzebowanie na technologie związane z energią odnawialną wzrośnie i stworzy znaczące możliwości w zakresie tworzenia miejsc pracy, rozwoju europejskiej bazy przemysłowej związanej z energią odnawialną oraz dalszej czołowej roli UE w badaniach nad innowacyjnymi technologiami energii odnawialnej oraz ich rozwoju, co z kolei zwiększy przewagę konkurencyjną europejskich przedsiębiorstw i niezależność energetyczną UE od przywozu paliw kopalnych.

(2b)

Udział energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto w UE wyniósł 22 % w 2020 r.  (5) , czyli 2 punkty procentowe powyżej celu na 2020 r. dotyczącego udziału energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto, jak określono w dyrektywie 2009/28/WE w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych.

(2c)

Energia ze źródeł odnawialnych jest kluczowym czynnikiem zrównoważonego rozwoju, przyczyniającym się bezpośrednio i pośrednio do realizacji wielu celów zrównoważonego rozwoju, takich jak przeciwdziałanie ubóstwu, edukacja, zaopatrzenie w wodę i poprawa warunków sanitarnych. Odnawialne źródła energii przynoszą również szerokie korzyści społeczno-gospodarcze, sprzyjając tworzeniu nowych miejsc pracy i wspierając lokalny przemysł.

(2d)

Na szczeblu międzynarodowym podczas konferencji ONZ w sprawie zmiany klimatu w 2021 r. (COP26) Komisja, wraz ze swoimi światowymi partnerami, zobowiązała się zaprzestać bezpośredniego wspierania energii z paliw kopalnych o nieobniżonej emisyjności na całym świecie i przeznaczyć te środki finansowe na wdrażanie rozwiązań w zakresie energii odnawialnej.

(2e)

Podczas COP26 Komisja, wraz ze światowymi przywódcami, podniosła poziom światowych ambicji w zakresie ochrony i odbudowy lasów na świecie oraz przyspieszonego przejścia na transport bezemisyjny.

(2f)

Wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych często odbywa się na szczeblu lokalnym i zależy od regionalnych MŚP; państwa członkowskie powinny zatem w pełni angażować władze lokalne i regionalne w określanie celów i wspieranie środków politycznych.

(2g)

Jako że około 35 mln Europejczyków dotkniętych jest ubóstwem energetycznym  (6) , polityka w zakresie energii odnawialnej musi odgrywać ważną rolę w każdej strategii mającej na celu zwalczanie ubóstwa energetycznego i narażenia konsumentów.

(3)

W dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 (7) ustanowiono wiążący cel dotyczący osiągnięcia co najmniej 32 % udziału energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto na poziomie Unii do 2030 r. W ramach planu w zakresie celów klimatycznych udział energii odnawialnej w końcowym zużyciu energii brutto musiałby zwiększyć się do 45 % do 2030 r., aby można było osiągnąć unijny cel dotyczący redukcji emisji gazów cieplarnianych (8). Dlatego też należy podwyższyć cel ustanowiony w art. 3 tej dyrektywy.

(3a)

Zgodnie z zaleceniem Komisji z dnia 28 września 2021 r. w sprawie zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim”: od zasad do praktyki – Wytyczne i przykłady dotyczące jej wdrażania w procesie podejmowania decyzji w sektorze energetycznym i w innych sektorach” w niniejszej dyrektywie należy przyjąć zintegrowane podejście promujące najbardziej efektywne energetycznie odnawialne źródło energii dla każdego danego sektora i zastosowania oraz promujące wydajność systemu, aby różne rodzaje działalności gospodarczej wymagały jak najmniejszej ilości energii.

(3b)

Zgodnie z komunikatem Komisji z 18 maja 2022 r. zatytułowanym „Plan REPowerEU”, zwiększenie produkcji zrównoważonego biometanu do co najmniej 35 mld m3 do 2030 r. jest opłacalną ścieżką zwiększenia udziału energii odnawialnej i dywersyfikacji dostaw gazu w UE, a tym samym wspiera bezpieczeństwo dostaw i ambicje klimatyczne UE. Komisja powinna opracować strategię UE w celu usunięcia barier regulacyjnych utrudniających zwiększenie produkcji biometanu i włączenie go do wewnętrznego rynku gazu UE.

(3c)

Aby wspierać efektywną kosztowo realizację celu w zakresie energii odnawialnej oraz elektryfikację sektorów końcowych, a jednocześnie umożliwić gospodarstwom domowym i przemysłowi odgrywanie aktywnej roli w zabezpieczaniu i dekarbonizacji systemu energetycznego UE oraz wynagradzanie ich za to, państwa członkowskie powinny zapewnić, że krajowe ramy regulacyjne umożliwiają ograniczenie szczytowego zapotrzebowania na energię elektryczną poprzez aktywację elastyczności po stronie popytu we wszystkich sektorach końcowych. W tym celu państwa członkowskie mogłyby wprowadzić w swoich zintegrowanych planach w dziedzinie energii i klimatu minimalny cel zmniejszenia szczytowego zapotrzebowania na energię elektryczną o co najmniej 5 % do 2030 r., aby zwiększyć elastyczność systemu, zgodnie z art. 4 lit. d) pkt 3 rozporządzenia (UE) 2018/1999.

(3d)

Jednym z pięciu celów polityki spójności na lata 2021–2027 jest bardziej przyjazna dla środowiska Europa dzięki promowaniu inwestycji w czystą energię, gospodarkę o obiegu zamkniętym, łagodzenie zmiany klimatu i zrównoważony transport. Fundusze polityki spójności powinny zatem dążyć do zapobiegania pogłębianiu się dysproporcji, pomocy regionom obarczonym największym ciężarem transformacji, promowania inwestycji infrastrukturalnych i szkolenia pracowników w zakresie nowych technologii, tak aby nikt nie pozostał z tyłu.

(3e)

EFRR powinien wspierać promowanie efektywności energetycznej i redukcji emisji gazów cieplarnianych, promować odnawialne źródła energii oraz rozwój inteligentnych systemów i sieci energetycznych, a także zrównoważoną multimodalną mobilność miejską w przejściu na gospodarkę o zerowej emisji dwutlenku węgla; EFS+ powinien działać na rzecz usprawnienia systemów kształcenia i szkolenia niezbędnych do dostosowania umiejętności i kwalifikacji do potrzeb rynku pracy, podnoszenia kwalifikacji wszystkich obywateli, w tym siły roboczej, tworzenia nowych miejsc pracy w sektorach związanych ze środowiskiem, klimatem, energią, gospodarką o obiegu zamkniętym i biogospodarką (art. 4 rozporządzenia EFS+).

(3f)

Produkcja energii odnawialnej ma silny wymiar lokalny. Dlatego państwa członkowskie powinny w pełni zaangażować władze lokalne i regionalne w planowanie i wdrażanie krajowych środków w dziedzinie klimatu, zapewniając bezpośredni dostęp do finansowania i monitorując postępy w realizacji podjętych środków. W stosownych przypadkach państwa członkowskie powinny uwzględnić w krajowych planach w dziedzinie energii i klimatu wkłady lokalne i regionalne.

(3g)

Uznaje się znaczący wkład polityki spójności w pomoc regionom wyspiarskim w osiąganiu ich celów w zakresie neutralności klimatycznej, przy uwzględnieniu dodatkowych kosztów związanych m.in. z sektorem energetycznym i sektorem transportu, a także wpływu technologii mobilnych na systemy energetyczne w tych regionach, które wymagają stosunkowo bardzo wysokich inwestycji w zarządzanie odnawialnymi źródłami energii o zmiennej wydajności.

(3h)

Należy pamiętać, że ze względu na niewielki rozmiar i odizolowane systemy energetyczne najbardziej odległe regiony wyspiarskie, podobnie jak regiony najbardziej oddalone, stoją przed poważnym wyzwaniem dotyczącym dostaw energii, ponieważ są na ogół uzależnione od importu paliw kopalnych na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej, transportu i ogrzewania.

(3i)

Uważa się, że wykorzystanie energii odnawialnej, w tym energii pływów, powinno być priorytetem, gdyż może przynieść wyspom znaczne korzyści, pod warunkiem uwzględnienia potrzeb społeczności lokalnych, takich jak zachowanie tradycyjnej architektury wysp i lokalnych siedlisk; apeluje się zatem o rozwój szerokiej gamy odnawialnych źródeł energii zgodnie ze specyfiką geograficzną wysp; w tym kontekście docenić należy zapoczątkowane na wyspach programy dotyczące ekologicznego wodoru.

(4)

Coraz powszechniej uznaje się potrzebę dostosowania polityki w zakresie bioenergii do zasady kaskadowego wykorzystania biomasy (9), aby zapewnić sprawiedliwy dostęp do rynku surowca do produkcji biomasy w celu wypracowania innowacyjnych, opartych na biomasie rozwiązań o wysokiej wartości dodanej oraz przejścia na zrównoważoną biogospodarkę o obiegu zamkniętym. Opracowując systemy wsparcia na rzecz bioenergii, państwa członkowskie powinny zatem wziąć pod uwagę dostępną zrównoważoną podaż biomasy do zastosowań energetycznych i nieenergetycznych oraz konieczność zachowania krajowych leśnych pochłaniaczy dwutlenku węgla i ekosystemów, ochronę różnorodności biologicznej, a także należycie uwzględnić zasady gospodarki o obiegu zamkniętym, zasadę kaskadowego wykorzystania biomasy oraz hierarchię postępowania z odpadami ustanowioną w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE (10). Powinny one jednak mieć możliwość przyznania wsparcia na produkcję energii z pniaków lub korzeni w przypadku odpadów lub pozostałości pochodzących z realizacji prac prowadzonych w podstawowym celu ochrony przyrody i zarządzania krajobrazem, np. z poboczy dróg. W każdym razie państwa członkowskie powinny unikać promowania korzystania z wysokiej jakości drewna okrągłego do celów energetycznych poza ściśle określonymi okolicznościami , jak zapobieganie dzikim pożarom i cięcia przygodne . Zgodnie z zasadą wykorzystania kaskadowego biomasa drzewna powinna być wykorzystywana stosownie do jej najwyższej ekonomicznej i środowiskowej wartości dodanej zgodnie z następującą hierarchią priorytetów: 1) produkty drewnopochodne, 2) przedłużanie ich cyklu życia, 3) ponowne użycie, 4) recykling, 5) bioenergia i 6) trwałe składowanie. W przypadku gdy żadne inne zastosowanie biomasy drzewnej nie jest ekonomicznie opłacalne lub właściwe pod względem środowiskowym, odzysk energii pomaga ograniczyć produkcję energii ze źródeł nieodnawialnych. Systemy wsparcia państw członkowskich na rzecz bioenergii powinny zatem koncentrować się na surowcach, w przypadku których odnotowuje się niewielką konkurencję rynkową z sektorami materiałowymi i których pozyskiwanie uznaje się za korzystne zarówno dla klimatu, jak i dla różnorodności biologicznej, aby unikać negatywnych zachęt do podążania ścieżkami niezrównoważonej bioenergii, na co zwrócono uwagę w sprawozdaniu JRC „The use of woody biomass for energy production in the EU” [Wykorzystywanie biomasy drzewnej do wytwarzania energii w UE] (11). Z drugiej strony, przy ustalaniu dalszych skutków zasady wykorzystania kaskadowego należy uwzględnić specyficzne uwarunkowania krajowe, jakimi kierują się państwa członkowskie przy opracowywaniu swoich systemów wsparcia. Wariant priorytetowy powinien obejmować zapobieganie powstawaniu odpadów, zapewnienie ponownego użycia oraz recykling odpadów. Państwa członkowskie powinny unikać tworzenia systemów wsparcia, które byłyby sprzeczne z celami dotyczącymi postępowania z odpadami i które prowadziłyby do nieefektywnego wykorzystywania odpadów nadających się do recyklingu. Ponadto, aby zapewnić wydajniejsze wykorzystanie bioenergii, począwszy od 2026 r. państwa członkowskie nie powinny udzielać już żadnego wsparcia na rzecz elektrowni wytwarzających jedynie energię elektryczną, chyba że tego rodzaju instalacje znajdują się w regionach o szczególnym statusie w zakresie wykorzystania energii z uwagi na fakt, że odchodzą od paliw kopalnych, jeżeli ▌wykorzystują one infrastrukturę wychwytywania i składowania dwutlenku węgla lub jeśli instalacje nie mogą być zmodyfikowane w kierunku kogeneracji w wyjątkowych uzasadnionych przypadkach po uzyskaniu zgody Komisji .

(5)

Szybki rozwój produkcji odnawialnej energii elektrycznej i jej coraz większa konkurencyjność kosztowa mogą być wykorzystywane do zaspokojenia coraz większej części zapotrzebowania na energię, na przykład dzięki stosowaniu pomp ciepła do ogrzewania pomieszczeń lub w niskotemperaturowych procesach przemysłowych i wykorzystaniu pojazdów elektrycznych do transportu lub pieców elektrycznych w niektórych gałęziach przemysłu. Odnawialną energię elektryczną można również stosować do wytwarzania paliw syntetycznych wykorzystywanych w sektorach transportu, w których trudno jest obniżyć emisyjność, takich jak sektory lotnictwa i transportu morskiego. Należy rozwijać innowacyjne technologie w połączeniach z dedykowanym celem, ponieważ mogłyby one przyczynić się do realizacji celów klimatycznych na 2030 r., a także celów klimatycznych na 2050 r. Ramy elektryfikacji muszą zapewniać możliwość prowadzenia solidnej i efektywnej współpracy i rozszerzenia mechanizmów rynkowych, aby dostosować podaż do popytu w czasie i przestrzeni, stymulować inwestycje w źródła elastyczności , magazynowanie energii i inne mechanizmy elastyczności oraz usprawniać proces integrowania dużych udziałów energii uzyskiwanej ze źródeł odnawialnych o zmiennej wydajności. Zgodnie z zasadą „efektywność energetyczna przede wszystkim” państwa członkowskie powinny zatem zapewnić, aby wdrażanie rozwiązań w zakresie odnawialnej energii elektrycznej w dalszym ciągu postępowało w tempie odpowiednim dla zaspokojenia rosnącego popytu , również poprzez koordynację strategii przywozowych na szczeblu unijnym, zapewniając jednocześnie elastyczne dostosowanie popytu do wytwarzania energii odnawialnej . W tym celu państwa członkowskie powinny ustanowić ramy uwzględniające zgodne z rynkiem mechanizmy służące usunięciu pozostałych barier, aby zapewnić dostępność bezpiecznych i odpowiednich systemów elektroenergetycznych przystosowanych do wysokiego poziomu elastycznej energii odnawialnej, a także obiektów magazynowania w pełni zintegrowanych z systemem elektroenergetycznym. Wspomniane ramy muszą w szczególności umożliwiać usunięcie pozostałych barier, uwzględniając bariery niefinansowe takie jak problem związany z faktem, że właściwe organy nie dysponują wystarczającymi zasobami cyfrowymi i ludzkimi, aby przetwarzać coraz większą liczbę wniosków o wydanie zezwolenia.

(5a)

Innowacyjne technologie, takie jak hybrydowe pompy ciepła, należy rozwijać i stosować zgodnie z kryteriami dyrektywy (UE) 2018/2001, ponieważ mogą one stanowić technologię przejściową w realizacji celów klimatycznych na rok 2030, a także przyczynić się do osiągnięcia celów klimatycznych na rok 2050.

(5b)

Przyszłe ramy zarządzania gospodarczego UE powinny zachęcać państwa członkowskie do wdrażania reform niezbędnych do przyspieszenia zielonej transformacji oraz umożliwiać inwestycje w potrzebne technologie.

(6)

Przy obliczaniu udziału odnawialnych źródeł energii w państwie członkowskim paliwa odnawialne pochodzenia niebiologicznego powinny być uwzględniane w sektorze, w którym są one zużywane (sektory energii elektrycznej, ogrzewania i chłodzenia lub transportu). W przypadku gdy paliwa odnawialne pochodzenia niebiologicznego są zużywane w innym państwie członkowskim niż państwo, w którym zostały wyprodukowane, energia wyprodukowana w wyniku używania paliw odnawialnych pochodzenia niebiologicznego dla 80 % ich wolumenu powinna być rozliczana w kraju i sektorze, w którym jest ona zużywana, a dla 20 % ich wolumenu w kraju, w którym została wyprodukowana, chyba że zainteresowane państwa członkowskie uzgodnią inaczej. Umowy między państwami członkowskimi mogą mieć formę szczegółowej umowy o współpracy zawartej za pośrednictwem unijnej platformy ds. rozwoju odnawialnych źródeł energii. Należy powiadomić Komisję o wszelkich takich umowach i udostępnić jej informacje na ich temat, w tym dokładne wolumeny podaży i popytu, terminy transferu oraz datę, od której umowy te będą obowiązywać. W przypadku celów cząstkowych paliwa odnawialne pochodzenia niebiologicznego są rozliczane dla 100 % ich wolumenu w kraju, w którym są zużywane. Aby uniknąć podwójnego liczenia, nie powinno się uwzględniać się odnawialnej energii elektrycznej zużytej do wyprodukowania tych paliw. Doprowadzi to do zharmonizowania zasad rozliczania tych paliw w całej dyrektywie, niezależnie od tego, czy zalicza się je na poczet osiągnięcia ogólnego celu dotyczącego energii odnawialnej, czy na poczet osiągnięcia jakiegokolwiek celu cząstkowego. Zapewniłoby to również możliwość uwzględnienia faktycznego poziomu zużycia energii, biorąc pod uwagę straty energii ponoszone w procesie produkcji tych paliw. Ponadto pozwoliłoby to uwzględnić w obliczeniach paliwa odnawialne pochodzenia niebiologicznego przywożone do Unii i zużywane w Unii.

(6a)

Ponieważ prąd ładowania jest zrównoważony tylko wtedy, gdy jest wytwarzany z czystej energii, w analizach cyklu życia zelektryfikowanych produktów grzewczych, transportowych i przemysłowych należy zawsze uwzględniać pozostały udział paliw kopalnych przy wcześniejszym wytwarzaniu energii elektrycznej.

(7)

Współpraca państw członkowskich w dziedzinie promowania energii odnawialnej może przyjąć formę transferów statystycznych, systemów wsparcia lub wspólnych projektów. Współpraca ta zapewnia możliwość racjonalnego pod względem kosztów wdrożenia rozwiązań w zakresie energii odnawialnej w całej Europie i przyczynia się do integracji rynku. Pomimo jej potencjału współpraca ta była prowadzona na bardzo ograniczoną skalę, co prowadziło do uzyskiwania nieoptymalnych wyników, jeżeli chodzi o efektywność zwiększania udziału energii odnawialnej. Państwa członkowskie powinny zatem zostać zobowiązane do przetestowania współpracy w ramach wdrażania projektów pilotażowych do grudnia 2025 r., a do 2030 r. – trzeciego projektu w przypadku państw członkowskich, w których roczne zużycie energii elektrycznej wynosi ponad 100 TWh . Projekty finansowane z wkładów krajowych w ramach unijnego mechanizmu finansowania energii ze źródeł odnawialnych ustanowionego na mocy rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/1294 (12) doprowadziłyby do spełnienia tego zobowiązania w odniesieniu do zaangażowanych państw członkowskich.

(7a)

Działania we wszystkich obszarach polityki unijnej należy ukierunkować na nowo ustanowione cele klimatyczne i osiągnięcie neutralności klimatycznej. Ma to już miejsce w przypadku polityki spójności, która od ponad dwudziestu lat przyczynia się do dekarbonizacji gospodarki, a jednocześnie dostarcza przykładów i najlepszych praktyk, które można naśladować w innych wymiarach polityki, takich jak zmiana niniejszej dyrektywy. Polityka spójności nie tylko oferuje możliwości inwestycyjne z myślą o zaspokojeniu potrzeb lokalnych i regionalnych za pośrednictwem europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (funduszy ESI), lecz także zapewnia zintegrowane ramy polityczne, aby zmniejszyć różnice rozwojowe między europejskimi regionami, którym pomaga w sprostaniu wielorakim wyzwaniom dla ich rozwoju, w tym przez ochronę środowiska, miejsca pracy wysokiej jakości oraz sprawiedliwy i zrównoważony rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu.

(7b)

Władze lokalne i regionalne odgrywają bardzo ważną rolę w zintegrowanym i zdecentralizowanym systemie energetycznym. Dlatego Komisja powinna wspierać je w działaniach transgranicznych, pomagając im w ustanawianiu mechanizmów współpracy, w tym europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT).

(7c)

Polityka spójności zapewnia większą zgodność i koordynację między polityką spójności i innymi obszarami prawodawstwa UE, co pozwala dokładniej uwzględniać aspekty klimatyczne w polityce, projektować skuteczniejsze strategie oparte na źródłach, udostępniać ukierunkowane finansowanie unijne, a w rezultacie lepiej realizować politykę klimatyczną w terenie.

(7d)

W przechodzeniu na gospodarkę neutralną dla klimatu zasadnicze znaczenie ma pełne przestrzeganie zasad wielopoziomowego sprawowania rządów i partnerstwa, ponieważ organy lokalne i regionalne mają bezpośrednie kompetencje w zakresie środowiska i zmiany klimatu i realizują 90 % działań ukierunkowanych na przystosowywanie się do zmiany klimatu oraz 70 % działań zmierzających do jej łagodzenia. Organy te przygotowują również działania służące promowaniu wśród obywateli zachowań przyjaznych dla klimatu, w tym związanych z gospodarką odpadami, inteligentną mobilnością, zrównoważonym mieszkalnictwem i zużyciem energii.

(8)

W ramach strategii na rzecz energii z morskich źródeł odnawialnych wprowadzono ambitny cel zakładający wygenerowanie 300 GW morskiej energii wiatrowej i 40 GW energii oceanicznej w basenach morskich w całej Unii do 2050 r. Aby zapewnić dokonanie tej radykalnej zmiany, państwa członkowskie będą musiały prowadzić współpracę transgraniczną na poziomie poszczególnych basenów morskich. Państwa członkowskie powinny zatem wspólnie ustalić ilość wytwarzanej energii z morskich źródeł odnawialnych  i przydzielić w swoich planach zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich odpowiednią przestrzeń na jej produkcję , która ma być generowana w każdym basenie morskim do 2050 r. oraz na etapach pośrednich w 2030 r. i 2040 r.  W przypadku ewentualnej różnicy między potencjałem zasobów energii z morskich źródeł odnawialnych państw członkowskich a planowaną ilością energii pozyskanej z morskich źródeł odnawialnych Komisja powinna wprowadzić dodatkowe środki służące zniwelowaniu tej rozbieżności. Cele w tym zakresie powinny zostać odzwierciedlone w zaktualizowanych krajowych planach w dziedzinie energii i klimatu, które zostaną przedłożone w 2023 i 2024 r. na podstawie rozporządzenia (UE) 2018/1999. Ustalając wspomnianą ilość energii, państwa członkowskie powinny wziąć pod uwagę potencjał każdego basenu morskiego w zakresie energii z morskich źródeł odnawialnych , techniczną i ekonomiczną wykonalność infrastruktury sieci przesyłowej, ochronę środowiska, różnorodność biologiczną , kwestie ochrony środowiska, różnorodność biologiczną, przystosowanie się do zmiany klimatu i  inne sposoby wykorzystania morza , zwłaszcza działalności już prowadzonej na odnośnych obszarach oraz możliwą szkodliwość dla środowiska, a także unijne cele dotyczące obniżania emisyjności. Ponadto państwa członkowskie powinny w coraz większym stopniu brać pod uwagę możliwość włączania energii z morskich źródeł odnawialnych do linii przesyłowych łączących szereg państw członkowskich w formie projektów hybrydowych lub – na późniejszym etapie – w formie sieci o bardziej oczkowym charakterze. Zapewniłoby to możliwość przesyłu energii elektrycznej w różnych kierunkach, maksymalizując tym samym dobrobyt społeczno-ekonomiczny, optymalizując wydatki infrastrukturalne i zapewniające bardziej zrównoważone wykorzystanie morza. Państwa członkowskie położone nad basenem morskim powinny realizować proces planowania przestrzennego obszarów morskich w celu zapewnienia podejścia opartego na znaczącym udziale społeczeństwa, tak aby uwzględnić poglądy wszystkich zainteresowanych stron i społeczności nadbrzeżnych.

(8a)

Warunki pozwalające wykorzystać potencjał energii ze źródeł odnawialnych na europejskich morzach i oceanach, w tym na wyspach i w regionach najbardziej oddalonych, są różne. Dlatego też Unia podejmuje wysiłki na rzecz tworzenia dla tych obszarów o szczególnym znaczeniu alternatywnych technologii, dzięki którym można uniknąć negatywnego wpływu na środowisko morskie.

(8b)

Aby wykorzystać potencjał energii odnawialnej wszystkich europejskich mórz i oceanów należy wziąć pod uwagę różnorodność geograficzną i alternatywne sposoby wykorzystania środowiska morskiego, co wymaga znacznie szerszego zestawu rozwiązań technologicznych. Takie rozwiązania obejmują wykorzystanie morskich turbin wiatrowych i farm słonecznych, energii fal, prądów i pływów morskich, różnic gradientów temperatury i zasolenia, wzrostu i spadku temperatury morza, energii geotermalnej i biomasy morskiej (glonów).

(8c)

Rozmieszczanie projektów w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych na gruntach wiejskich i ogółem na gruntach rolnych należy podporządkować zasadom proporcjonalności, komplementarności i kompensacji. Państwa członkowskie powinny zagwarantować uregulowane rozmieszczanie projektów w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych, aby uniknąć utraty gruntów uprawnych i zachęcać do rozwijania i wykorzystywania odpowiednich technologii pozwalających na pogodzenie uzyskiwania energii ze źródeł odnawialnych z produkcją rolną i hodowlą.

(9)

Rynek umów zakupu odnawialnej energii elektrycznej szybko się rozwija i zapewnia alternatywną ścieżkę dostępu do rynku wytwarzania energii odnawialnej, niezależnie od systemów wsparcia stosowanych przez państwa członkowskie lub od prowadzenia sprzedaży bezpośrednio na hurtowym rynku energii elektrycznej. Jednocześnie umowy te dają producentom pewność uzyskania określonych dochodów, a użytkownicy mogą korzystać ze stabilnej ceny energii elektrycznej . Rynek umów zakupu odnawialnej energii elektrycznej wciąż ogranicza się do niewielkiej liczby państw członkowskich i dużych przedsiębiorstw – w odniesieniu do znacznej części rynku Unii nadal można zaobserwować występowanie poważnych barier administracyjnych, technicznych i finansowych. Oprócz umów zakupu odnawialnej energii elektrycznej Komisja ocenia bariery utrudniające wprowadzenie umów zakupu energii odnawialnej wykorzystywanej do ogrzewania i chłodzenia, które będą odgrywać coraz większą rolę w osiąganiu unijnych celów dotyczących klimatu i energii odnawialnej. Wprowadzone w art. 15 środki sprzyjające upowszechnianiu umów zakupu odnawialnej energii elektrycznej powinny zatem zostać dodatkowo wzmocnione poprzez zbadanie możliwości korzystania z gwarancji kredytowych, aby ograniczyć ryzyko finansowe związane z tymi umowami, biorąc pod uwagę fakt, że wspomniane gwarancje – o ile mają charakter publiczny – nie powinny wypierać finansowania prywatnego.

(10)

Nadmiernie złożone i przewlekłe procedury administracyjne stanowią poważną barierę utrudniającą wdrażanie rozwiązań w zakresie energii odnawialnej. Konieczne jest dalsze usprawnienie procedur administracyjnych i wydawania zezwoleń, aby zmniejszyć obciążenia administracyjne zarówno w przypadku projektów dotyczących energii odnawialnej, jak i związanych z nimi projektów infrastruktury sieci. W ciągu jednego roku od wejścia w życie niniejszej dyrektywy Komisja powinna poddać rewizji wytyczne dotyczące wydawania zezwoleń w celu skrócenia i uproszczenia procesów dotyczących nowych projektów związanych z odnawialnymi źródłami energii oraz rozbudową i modernizacją źródła energii. W kontekście niniejszych wytycznych należy opracować kluczowe wskaźniki skuteczności działania.

(10a)

Władze lokalne i regionalne odgrywają kluczową rolę w dążeniu do realizacji unijnych celów w zakresie energii i klimatu. Produkcja energii na szczeblu lokalnym ma zasadnicze znaczenie dla upowszechniania produkcji energii ze źródeł odnawialnych, ograniczenia zależności od energii zewnętrznej i obniżenia wskaźników ubóstwa energetycznego.

(11)

Budynki posiadają znaczny niewykorzystany potencjał, aby skutecznie przyczynić się do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w Unii. Obniżanie emisyjności systemów ogrzewania i chłodzenia w tym sektorze poprzez zwiększanie udziału produkcji i wykorzystania energii odnawialnej , zwłaszcza w kontekście lokalnym, będzie konieczne do osiągnięcia ambitnego celu polegającego na zapewnieniu neutralności klimatycznej Unii wyznaczonego w  europejskim prawie o klimacie . Na przestrzeni ostatniego dziesięciolecia nie odnotowano jednak postępów w kwestii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w sektorze ogrzewania i chłodzenia – wzrost zanotowano głównie, jeśli chodzi o wykorzystanie biomasy. Bez wyznaczenia orientacyjnych celów dotyczących zwiększania produkcji i wykorzystania energii odnawialnej w budynkach śledzenie postępów i identyfikowanie wąskich gardeł utrudniających upowszechnianie odnawialnych źródeł energii będzie niemożliwe. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość zaliczania ciepła i chłodu odpadowego na poczet orientacyjnego celu dotyczącego energii ze źródeł odnawialnych w budynkach, maksymalnie do 20 %, z górnym limitem 54 %. Ponadto wyznaczenie takich celów będzie stanowiło długoterminowy sygnał dla inwestorów, w tym również w okresie bezpośrednio po 2030 r. Cele te będą uzupełniały obowiązki w zakresie efektywności energetycznej i charakterystyki energetycznej budynków oraz będą zgodne z zasadą „efektywność energetyczna przede wszystkim” . W związku z tym należy wyznaczyć orientacyjne cele dotyczące stosowania energii odnawialnej w budynkach, aby ukierunkować działania państw członkowskich na rzecz wykorzystania potencjału związanego ze stosowaniem i wytwarzaniem energii odnawialnej w budynkach – na miejscu lub w pobliżu – oraz zachęcać ▌do opracowywania technologii wytwarzania energii odnawialnej , a także wspomagać ich skuteczną integrację z systemem energetycznym, zapewniając jednocześnie inwestorom i zaangażowanym organom na szczeblu lokalnym odpowiedni poziom pewności oraz przyczyniając się do wydajności systemu . Systemy handlu emisjami mają w zamierzeniu zwiększać koszty energii paliw kopalnych i generować uwarunkowane potrzebami rynku inwestycje w zwiększenie oszczędności energii lub przejście na energię odnawialną. Należy unikać podwójnych obciążeń dla konsumentów wynikających z systemów handlu emisjami i innych celów wymaganych na mocy prawa unijnego.

(11a)

W związku z inwazją Rosji na Ukrainę potrzeba szybkiej transformacji energetycznej nigdy nie była tak uzasadniona i wyraźna. Przywóz z Rosji pokrywa ponad 40 % całkowitego zużycia gazu w UE, który jest głównie wykorzystywany w sektorze budynków, odpowiedzialnym za 40 % całkowitego zużycia energii w UE. Przyspieszając rozpowszechnienie dachowych paneli słonecznych i pomp ciepła, UE może znacznie ograniczyć przywóz paliw kopalnych. Zintensyfikowanie takich inwestycji jeszcze bardziej przyspieszy ograniczenie zależności UE od zewnętrznych dostawców. Według REPowerUE w samym 2022 r. zainstalowanie dachowych systemów fotowoltaicznych produkujących do 15 TWh energii pozwoliłoby zaoszczędzić 2,5 mld metrów sześciennych gazu, a każde 10 mln pomp ciepła – dodatkowe 12 mld metrów sześciennych. Jednocześnie bardzo pozytywnie wpłynęłoby to na lokalne rynki pracy, gdyż sama fala instalacji dachowych paneli słonecznych mogłaby stworzyć do 225 000 lokalnych miejsc pracy w branży instalacyjnej  (13).

(12)

Niedobór wykwalifikowanych pracowników, w szczególności instalatorów i projektantów systemów ogrzewania i chłodzenia wykorzystujących energię odnawialną, spowalnia proces zastępowania systemów ogrzewania bazujących na paliwach kopalnych systemami bazującymi na energii odnawialnej i stanowi poważną przeszkodę utrudniającą wdrażanie rozwiązań w zakresie odnawialnych źródeł energii w budynkach, w przemyśle i w rolnictwie. Państwa członkowskie powinny współpracować z partnerami społecznymi i społecznościami energetycznymi działającymi w zakresie energii odnawialnej na rzecz skutecznego przewidywania umiejętności, które będą potrzebne w przyszłości. Należy zapewnić dostęp do wystarczającej liczby wysokiej jakości skutecznych strategii podnoszenia i zmiany kwalifikacji oraz programów szkoleń i programów certyfikacji, aby zagwarantować prawidłową instalację i sprawne działanie szerokiego spektrum systemów ogrzewania i chłodzenia bazujących na energii odnawialnej , a także technologii magazynowania i punktów ładowania pojazdów elektrycznych  – programy te należy zaprojektować w taki sposób, aby zachęcić potencjalnych uczestników do wzięcia w nich udziału. Państwa członkowskie powinny zastanowić się, jakie działania należałoby podjąć, aby przyciągnąć przedstawicieli grup, które są obecnie niedostatecznie reprezentowane we wspomnianych zawodach. Należy opublikować wykaz wyszkolonych i certyfikowanych instalatorów, aby zapewnić zaufanie konsumentów i łatwy dostęp do dostosowanych do indywidualnych potrzeb umiejętności projektanckich i instalatorskich, gwarantując tym samym odpowiednie instalowanie i funkcjonowanie systemów ogrzewania i chłodzenia bazujących na energii odnawialnej.

(12a)

Przedsiębiorstwa rolne i ogrodnicze dysponują przestrzenią i powierzchnią dachową oraz produkują biomasę. Są to atuty, które pozwalają im odgrywać kluczową rolę w transformacji energetycznej obszarów wiejskich i społeczności wiejskich, w szczególności w przypadku produkcji zdecentralizowanej. Sektor ten jest stosunkowo małym użytkownikiem energii i może produkować znacznie więcej energii ze źródeł odnawialnych niż potrzebuje. Dlatego też należy usilniej zachęcać do wprowadzania systemów wymiany energii i wspomagać rozwój społeczności energetycznych oraz wspierać je i upowszechniać.

(13)

Gwarancje pochodzenia stanowią kluczowe narzędzie przekazywania konsumentom informacji, jak również dalszego upowszechniania umów zakupu odnawialnej energii elektrycznej. Aby ustanowić spójną unijną podstawę dla korzystania z gwarancji pochodzenia i zapewnić osobom zawierającym umowy zakupu odnawialnej energii elektrycznej dostęp do odpowiednich dowodów potwierdzających, wszyscy producenci energii odnawialnej powinni mieć możliwość uzyskania gwarancji pochodzenia bez uszczerbku dla spoczywającego na państwach członkowskich obowiązku uwzględnienia wartości rynkowej gwarancji pochodzenia w przypadku gdy wspomniani producenci energii otrzymują również wsparcie finansowe. System gwarancji pochodzenia przewidziany przez państwa członkowskie powinien być systemem zharmonizowanym, stosowanym w całej Unii. Bardziej elastyczny system energetyczny i rosnące potrzeby konsumentów wymagają bardziej innowacyjnych, cyfrowych, zaawansowanych technologicznie i niezawodnych narzędzi do wspierania i dokumentowania rosnącej produkcji energii ze źródeł odnawialnych. W szczególności innowacyjne technologie mogą zapewnić lepsze dopasowanie przestrzenne i czasowe gwarancji pochodzenia. Aby ułatwić innowacje cyfrowe w tej dziedzinie, państwa członkowskie powinny wprowadzić dodatkowy wymiar szczegółowości do swoich systemów gwarancji pochodzenia.

(13a)

Zgodnie ze wspólnym europejskim działaniem w kierunku bezpiecznej i zrównoważonej energii po przystępnej cenie, określonym w komunikacie Komisji z dnia 8 marca 2022 r., w stosownych przypadkach państwa członkowskie powinny ocenić potrzebę rozbudowy istniejącej infrastruktury sieci gazowej, aby ułatwić włączenie gazu ze źródeł odnawialnych oraz zmniejszyć zależność od paliw kopalnych, w szczególności jeżeli infrastruktura ta przyczynia się w znacznym stopniu do budowy połączeń międzysystemowych między co najmniej dwoma państwami członkowskimi lub między państwem członkowskim a państwem trzecim.

(14)

Należy zintensyfikować działania w obszarze rozbudowy infrastruktury na potrzeby sieci ciepłowniczych i chłodniczych i ukierunkować je na szersze spektrum odnawialnych źródeł energii cieplnej i chłodniczej w wydajny i elastyczny sposób, aby przyczynić się do upowszechniania energii odnawialnej i pogłębić integrację systemu energetycznego. W związku z tym należy zaktualizować wykaz odnawialnych źródeł energii, które sieci ciepłownicze i chłodnicze powinny w coraz większym stopniu wykorzystywać, oraz ustanowić wymóg uwzględniania procesu magazynowania energii cieplnej jako źródła elastyczności, większej efektywności energetycznej i oszczędniejszego działania.

(14a)

Działania państw członkowskich mające na celu włączenie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych o zmiennej wydajności do sieci, przy jednoczesnym zapewnieniu stabilności sieci i bezpieczeństwa dostaw, mogą dotyczyć rozwoju rozwiązań takich jak instalacje magazynowe, zarządzanie popytem i elektrownie bilansujące sieć oraz wysokosprawne elektrownie kogeneracyjne, które uczestniczą w bilansowaniu sieci na rzecz energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych o zmiennej wydajności.

(15)

Ponieważ oczekuje się, że do 2030 r. po Unii poruszać się będzie ponad 30 mln pojazdów elektrycznych, należy zapewnić tym pojazdom możliwość pełnego uczestnictwa w procesie włączania odnawialnej energii elektrycznej do systemu, umożliwiając tym samym osiągnięcie wyższych udziałów odnawialnej energii elektrycznej w sposób optymalny pod względem kosztów. Należy w pełni wykorzystać potencjał pojazdów elektrycznych w zakresie pobierania odnawialnej energii elektrycznej w sytuacji, gdy jest jej pod dostatkiem, oraz oddawania jej do sieci w przypadku jej niedoboru , co pozwoli przyczynić się do włączenia do systemu zmiennej odnawialnej energii elektrycznej przy jednoczesnym zapewnieniu bezpiecznych i niezawodnych dostaw energii elektrycznej . W związku z tym konieczne jest wprowadzenie konkretnych środków dotyczących pojazdów elektrycznych i informacji na temat energii odnawialnej oraz tego, jak i kiedy uzyskiwać do niej dostęp, które to środki uzupełniałyby środki przewidziane w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (14) (UE) 2014/94 oraz w [proponowanym rozporządzeniu w sprawie baterii i zużytych baterii, uchylającym dyrektywę 2006/66/WE i zmieniającym rozporządzenie (UE) 2019/1020]. Ponadto pojazdy wykorzystujące energię słoneczną mogą istotnie przyczynić się do dekarbonizacji europejskiego sektora transportu. Są one znacznie bardziej energooszczędne w porównaniu z tradycyjnymi pojazdami elektrycznymi o napędzie akumulatorowym, możliwość ich ładowania nie jest w dużym stopniu uzależniona od sieci elektroenergetycznej, a także są w stanie wytwarzać dodatkową czystą energię, którą można wprowadzać do sieci poprzez ładowanie dwukierunkowe – a zatem zwiększają niezależność energetyczną Europy i wytwarzają energię odnawialną. [Popr. 26]

(15a)

Należy w pełni wykorzystać potencjał elektrowni bilansujących sieć oraz zakładów kogeneracji, które biorą udział w bilansowaniu sieci i wspierają tym samym produkcję odnawialnej energii elektrycznej o zmiennej wydajności, czyli umożliwiają rozpowszechnienie takiej energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych.

(16)

Aby zapewnić możliwość rozwijania usług w zakresie elastyczności i bilansowania oferowanych dzięki skoncentrowaniu rozproszonych magazynów energii w konkurencyjny sposób, właścicielom lub użytkownikom baterii i podmiotom działającym w ich imieniu za wyraźną zgodą  – takim jak podmioty zarządzające systemami energetycznymi w budynkach, dostawcy usług w zakresie mobilności i inni uczestnicy rynku energii elektrycznej , tacy jak użytkownicy pojazdów elektrycznych  – należy zapewnić dostęp do podstawowych informacji o baterii, tj. o jej stanie zdrowia, poziomie jej naładowania oraz jej pojemności i wartości zadanej mocy, w czasie rzeczywistym, na niedyskryminacyjnych warunkach i nieodpłatnie, w pełnej zgodności z odpowiednimi przepisami rozporządzenia (UE) 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych (ogólne rozporządzenie o ochronie danych)  (15). W związku z tym należy wprowadzić środki odnoszące się do potrzeby zapewnienia dostępu do takich danych, aby usprawnić działania w zakresie integracji baterii do użytku domowego, akumulatorów pojazdów elektrycznych, inteligentnych systemów ogrzewania i chłodzenia oraz innych inteligentnych urządzeń, co stanowiłoby uzupełnienie przepisów dotyczących dostępu do danych na temat baterii istotnych z punktu widzenia usprawnienia procesu wykorzystywania baterii do innych celów zawartych w [proponowanym rozporządzeniu Komisji w sprawie baterii i zużytych baterii, uchylającym dyrektywę 2006/66/WE i zmieniającym rozporządzenie (UE) 2019/1020]. Przepisy dotyczące dostępu do danych na temat baterii pojazdów elektrycznych powinny mieć zastosowanie niezależnie od jakichkolwiek przepisów ustanowionych w prawie Unii dotyczącym homologacji typu pojazdów.

(17)

Coraz większa liczba pojazdów elektrycznych w transporcie drogowym, kolejowym i morskim oraz w innych rodzajach transportu będzie wiązała się z koniecznością optymalizacji operacji ładowania i zarządzania tymi operacjami w taki sposób, aby nie dopuścić do powstania zatorów komunikacyjnych i w pełni wykorzystać dostępność odnawialnej energii elektrycznej oraz niskie ceny energii elektrycznej w systemie. W sytuacjach, w których ładowanie inteligentne i dwukierunkowe pomogłoby zwiększyć udział odnawialnej energii elektrycznej dzięki flotom pojazdów elektrycznych w transporcie i ogólnie w systemie elektroenergetycznym, należy udostępnić taką funkcję. Ze względu na długi okres eksploatacji punktów ładowania wymogi dotyczące infrastruktury ładowania należy aktualizować w taki sposób, aby uwzględniały przyszłe potrzeby i nie powodowały negatywnego efektu blokady w odniesieniu do rozwoju technologii i usług.

(18)

Użytkownicy pojazdów elektrycznych zawierający umowy z dostawcami usług w zakresie elektromobilności, a także uczestnicy rynku energii elektrycznej, powinni mieć prawo do otrzymywania informacji i wyjaśnień na temat tego, w jaki sposób warunki umowy wpłyną na korzystanie z ich pojazdu oraz na stan zdrowia jego baterii. Dostawcy usług w zakresie elektromobilności i uczestnicy rynku energii elektrycznej powinni jasno wyjaśnić użytkownikom pojazdów elektrycznych, w jaki sposób będą wynagradzani za usługi w zakresie elastyczności, bilansowania i magazynowania na rzecz systemu elektroenergetycznego i rynku energii elektrycznej w związku z użytkowaniem pojazdu elektrycznego. Użytkownikom pojazdów elektrycznych należy również zabezpieczyć przysługujące im prawa konsumentów przy zawieraniu takich umów, w szczególności w zakresie ochrony ich danych osobowych, takich jak lokalizacja i nawyki podczas jazdy, w związku z użytkowaniem ich pojazdu. Elementem takich umów mogą być również preferencje użytkowników pojazdów elektrycznych dotyczące rodzaju nabywanej energii elektrycznej na potrzeby użytkowania swoich pojazdów elektrycznych oraz inne preferencje. Z powyższych względów ważne jest, aby użytkownicy pojazdów elektrycznych mogli korzystać ze swojego abonamentu w wielu punktach ładowania. Z powyższych względów ważne jest zapewnienie jak najefektywniejszego wykorzystania infrastruktury ładowania, która ma zostać zbudowana . W celu zwiększenia zaufania konsumentów do elektromobilności konieczne jest, aby użytkownicy pojazdów elektrycznych mogli korzystać ze swojego abonamentu w wielu punktach ładowania. Pozwoli to również wybranemu przez użytkownika pojazdu elektrycznego dostawcy usług na optymalne zintegrowanie pojazdu elektrycznego z systemem elektroenergetycznym dzięki przewidywalnemu planowaniu i zachętom opartym na preferencjach użytkownika pojazdu elektrycznego. Jest to również zgodne z zasadami systemu energetycznego zorientowanego na konsumenta i opartego na prosumencie oraz z prawem do wyboru dostawcy przysługującym użytkownikom pojazdów elektrycznych, jako odbiorcom końcowym zgodnie z przepisami dyrektywy (UE) 2019/944.

(18a)

Oprócz baterii do użytku domowego i akumulatorów pojazdów elektrycznych szereg innych urządzeń, takich jak inteligentne urządzenia grzewcze i chłodzące, zbiorniki ciepłej wody, moduły magazynujące energię termalną i inne inteligentne urządzenia, ma znaczący potencjał w zakresie odpowiedzi odbioru, który to potencjał należy pilnie wykorzystać, aby umożliwić konsumentom zapewnienie elastyczności systemu energetycznego. Należy zatem wprowadzić środki umożliwiające użytkownikom, a także stronom trzecim działającym w imieniu właścicieli i użytkowników takim jak uczestnicy rynku energii elektrycznej, dostęp do danych związanych z odpowiedzią odbioru, w czasie rzeczywistym, na niedyskryminacyjnych warunkach i nieodpłatnie, w pełnej zgodności z odpowiednimi przepisami rozporządzenia (UE) 2016/679.

(19)

W związku z tym rozproszone i zdecentralizowane aktywa związane z produkcją energii, jej magazynowaniem i odpowiedzią odbioru , takie jak baterie do użytku domowego i akumulatory pojazdów elektrycznych , inteligentne systemy ogrzewania i chłodzenia oraz inne inteligentne urządzenia i magazynowanie energii cieplnej, mają potencjał oferowania znaczącej elastyczności i usług bilansujących na rzecz sieci poprzez koncentrację. W celu ułatwienia rozwoju takich usług przepisy regulacyjne dotyczące łączenia i funkcjonowania zdecentralizowanych aktywów związanych z produkcją i magazynowaniem energii , takie jak taryfy, okresy gotowości oddania energii i specyfikacje połączeń, powinny być zaprojektowane w sposób niezaburzający potencjału wszystkich magazynów energii, w tym magazynów małych i mobilnych, aby zapewnić systemowi elastyczność i usługi bilansujące i przyczynić się do dalszego rozpowszechnienia odnawialnej energii elektrycznej w porównaniu z większymi, stacjonarnymi magazynami energii. Państwa członkowskie powinny również zapewnić równe warunki działania mniejszym podmiotom rynkowym, w szczególności społecznościom energetycznym działającym w zakresie energii odnawialnej, aby mogły uczestniczyć w rynku bez ponoszenia nieproporcjonalnych obciążeń administracyjnych lub regulacyjnych.

(20)

Punkty ładowania, przy których pojazdy elektryczne parkują zazwyczaj przez dłuższe okresy czasu, takie jak miejsca, w których postój związany jest z miejscem zamieszkania lub zatrudnienia, są bardzo istotne dla integracji systemu energetycznego, zatem należy tam zapewnić funkcje inteligentnego i dwukierunkowego ładowania. Należy podjąć konkretne inicjatywy, aby zwiększyć liczbę stacji ładowania na obszarach wiejskich i słabo zaludnionych i zapewnić odpowiednią dystrybucję na obszarach najbardziej oddalonych i górskich.  W tym względzie działanie niedostępnej publicznie infrastruktury ładowania o normalnej mocy , na przykład dzięki zastosowaniu inteligentnych systemów pomiarowych, jest szczególnie ważne dla integracji pojazdów elektrycznych z systemem elektroenergetycznym, gdyż jest ona zlokalizowana w miejscach, w których pojazdy elektryczne parkuje się ciągle na długie okresy czasu, takich jak budynki z ograniczonym dostępem, parkingi dla pracowników lub parking wynajmowane osobom fizycznym lub prawnym.

(21)

Przemysł odpowiada za 25 % zużycia energii Unii i jest kluczowym konsumentem ogrzewania i chłodzenia, które obecnie w 91 % zapewniają paliwa kopalne. 50 % popytu na ogrzewanie i chłodzenie dotyczy jednak niskich temperatur (<200 oC), dla uzyskania których istnieją racjonalne pod względem kosztów warianty z użyciem energii odnawialnej, w tym m.in. poprzez bezpośrednią elektryfikację ze źródeł odnawialnych, przemysłowe pompy ciepła i rozwiązania geotermalne . Przemysł wykorzystuje ponadto źródła nieodnawialne jako surowce do produkcji wyrobów takich jak stal czy produkty chemiczne. Podejmowane dziś decyzje dotyczące inwestycji przemysłowych będą warunkowały przyszłe procesy przemysłowe i warianty energetyczne, możliwe do rozważenia przez przemysł, ważne jest zatem, aby te decyzje inwestycyjne uwzględniały przyszłe potrzeby i nie prowadziły do powstawania aktywów osieroconych . Należy zatem wprowadzić poziomy referencyjne, aby zachęcić przemysł do przejścia na procesy produkcji oparte o odnawialne źródła energii, które nie tylko napędzane są energią odnawialną, lecz używają również surowców opartych o odnawialne źródła energii, takich jak wodór odnawialny. ▌

(21a)

Państwa członkowskie powinny promować niezbędne instrumenty planowania terytorialnego służące do klasyfikacji gruntów rolnych i identyfikacji gruntów o wysokiej wartości rolnej według cech ich gleby. Państwa członkowskie powinny, w ramach swojej polityki w dziedzinie rozwoju i promowania energii ze źródeł odnawialnych, chronić przeznaczenie tych gruntów na potrzeby rolnictwa i hodowli.

(22)

Stosując zasadę „efektywność energetyczna przede wszystkim”, paliwa odnawialne pochodzenia niebiologicznego można używać do celów energetycznych, lecz także do celów innych niż energetyczne, jako surowiec w przemyśle np. stalowym lub chemicznym. Stosowanie paliw odnawialnych pochodzenia niebiologicznego w obu tych celach wykorzystuje ich pełen potencjał do zastępowania paliw kopalnych jako surowców i redukcji emisji gazów cieplarnianych w  procesach przemysłowych, które trudno zelektryfikować , powinno zatem być uwzględnione w celach dotyczących stosowania paliw odnawialnych pochodzenia niebiologicznego. Krajowe środki mające na celu wspieranie upowszechniania paliw odnawialnych pochodzenia niebiologicznego w  tych sektorach przemysłu nie powinny prowadzić do zwiększenia zanieczyszczenia netto spowodowanego zwiększonym popytem na produkcję energii elektrycznej zaspakajanym za pomocą najbardziej zanieczyszczających środowisko paliw kopalnych, takich jak węgiel kamienny, olej napędowy, węgiel brunatny, torf i łupek bitumiczny.

(22a)

Jak wspomniano w unijnej strategii w zakresie wodoru, paliwa niskoemisyjne i wodór niskoemisyjny mogą odegrać rolę w transformacji energetycznej w celu zmniejszenia emisji z istniejących paliw. Ponieważ paliwa niskoemisyjne i wodór niskoemisyjny nie są paliwami odnawialnymi, w ramach przeglądu dyrektywy (UE) …/… [dyrektywa gazowa i wodorowa] należy określić przepisy uzupełniające dotyczące roli paliw niskoemisyjnych i wodoru niskoemisyjnego w celu osiągnięcia neutralności emisyjnej do 2050 r.

(23)

Zwiększenie poziomu ambicji w sektorze ogrzewania i chłodzenia ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia ogólnego celu dotyczącego energii odnawialnej, biorąc pod uwagę, że ogrzewanie i chłodzenie odpowiada za około połowę unijnego zużycia energii, obejmując szeroki zakres zastosowań końcowych i technologii w budynkach, przemyśle i systemach ciepłowniczych lub chłodniczych. Aby przyspieszyć wzrost udziału odnawialnych źródeł energii w ogrzewaniu i chłodzeniu, należy ustalić jako wiążące minimum dla wszystkich państw członkowskich roczny wzrost o 1,1 , z celem orientacyjnym sięgającym 2,3 zgodnie z poziomem REPowerEU . W przypadku państw członkowskich, w których udział odnawialnych źródeł energii w sektorze ogrzewania i chłodzenia już stanowi powyżej 50 %, powinna być zachowana możliwość stosowania tylko połowy wiążącego rocznego wskaźnika wzrostu, a państwa członkowskie, w których udział ten wynosi co najmniej 60 %, mogą uznawać taki udział jako zgodny ze średnim rocznym wskaźnikiem wzrostu określonym w art. 23 ust. 2 lit. b) i c). Państwa członkowskie powinny przeprowadzić, z udziałem władz lokalnych i regionalnych i zgodnie z zasadą „efektywność energetyczna przede wszystkim”, ocenę swojego potencjału w zakresie energii ze źródeł odnawialnych w sektorze ogrzewania i chłodzenia oraz wykorzystania ciepła i chłodu odpadowego. Ponadto należy określić dodatkowe zobowiązania dla poszczególnych państw członkowskich zapewniające redystrybucję wśród państw członkowskich dodatkowych starań na rzecz osiągnięcia pożądanego poziomu odnawialnych źródeł energii w 2030 r. na podstawie PKB i opłacalności. Należy również włączyć do dyrektywy (UE) 2018/2001 dłuższy wykaz różnych środków ułatwiających zwiększanie udziału odnawialnych źródeł energii w ogrzewaniu i chłodzeniu. Państwa członkowskie powinny wdrażać trzy środki z tego wykazu . Przyjmując i wdrażając wspomniane środki, państwa członkowskie powinny zapewnić ich dostępność dla wszystkich konsumentów, w szczególności dla gospodarstw domowych o niskim dochodzie lub w trudnej sytuacji, oraz powinny wprowadzić wymóg, by znacząca część tych środków została priorytetowo wdrożona w zagrożonych ubóstwem energetycznym gospodarstwach domowych o niskich dochodach oraz mieszkaniach socjalnych. [Popr. 38]

(24)

W celu zapewnienia, aby większej roli systemów ciepłowniczych i chłodniczych towarzyszyło lepsze informowanie konsumentów, należy w jaśniejszy i bardziej wyraźny sposób ujawniać udział odnawialnych źródeł energii i związanych z tym emisji gazów cieplarnianych, jak również efektywność energetyczną tych systemów.

(24a)

W sektorze rolnym istnieje potencjał do produkcji dodatkowej odnawialnej energii elektrycznej. Ta odnawialna energia elektryczna jest wytwarzana w sposób zdecentralizowany, co stanowi szansę w procesie transformacji energetycznej. Aby wprowadzić tę energię elektryczną do sieci, sieć ta musi mieć wystarczającą pojemność. Jednak na obszarach wiejskich sieć często się kończy, a zatem nie ma wystarczającej pojemności, aby przyjąć dodatkową energię elektryczną. Należy zdecydowanie zachęcać do rozbudowy sieci na obszarach wiejskich, aby gospodarstwa rolne mogły rzeczywiście spełnić swój potencjalny wkład w transformację energetyczną poprzez zdecentralizowaną produkcję energii elektrycznej.

(24b)

Instalacje do produkcji energii na małą skalę w małych gospodarstwach mają ogromny potencjał, aby zwiększyć obieg zamknięty w gospodarstwie przez przekształcanie odpadów i resztek z gospodarstwa, między innymi obornika, w ciepło i energię elektryczną. Dlatego należy usunąć wszelkie bariery, aby zachęcić rolników do inwestowania w te technologie – takie jak małe komory fermentacyjne – by tworzyć gospodarstwa o obiegu zamkniętym. Jedną z tych barier jest odzysk pozostałości z procesu, na przykład azotu odzyskanego z obornika, oraz siarczanu amonu, które można uznać za nawozy i wykorzystać jako takie.

(25)

Nowoczesne, oparte o odnawialne źródła energii efektywne systemy ciepłownicze i chłodnicze udowodniły swój potencjał, jeżeli chodzi o dostarczanie opłacalnych rozwiązań w zakresie integracji energii odnawialnej, zwiększoną efektywność energetyczną i integrację systemu energetycznego, ułatwiając obniżenie emisyjności sektora ogrzewania i chłodzenia. Aby zapewnić wykorzystanie tego potencjału, roczny wzrost energii odnawialnej lub ciepła odpadowego w systemie ciepłowniczym i chłodniczym powinien zostać podniesiony z 1 do  2,3 punktu procentowego bez zmiany orientacyjnego charakteru tego zwiększenia, odzwierciedlając nierównomierny rozwój w Unii tego rodzaju sieci.

(26)

Aby odzwierciedlić zwiększoną wagę systemów ciepłowniczych i chłodniczych oraz konieczność ukierunkowania rozwoju tych sieci w stronę integracji większej ilości energii odnawialnej, należy określić wymogi zapewniające podłączenie zewnętrznych dostawców energii odnawialnej oraz ciepła odpadowego i chłodu odpadowego do sieci ciepłowniczych lub chłodniczych o mocy powyżej 25 MW.

(27)

Ciepło odpadowe i chłód odpadowy są niedostatecznie wykorzystywane, pomimo ich szerokiej dostępności, co prowadzi do marnowania zasobów, niższej efektywności energetycznej w krajowych systemach energetycznych oraz wyższego niż konieczne zużycia energii w Unii. Wymogi w zakresie ściślejszej koordynacji działań operatorów systemów ciepłowniczych lub chłodniczych, sektora przemysłu i usług oraz organów lokalnych ułatwiłyby konieczny dialog i współpracę w kwestii wykorzystania potencjału, jeżeli chodzi o opłacalność ciepła odpadowego i chłodu odpadowego, za pośrednictwem systemów ciepłowniczych lub chłodniczych.

(28)

Aby zapewnić pełen udział systemów ciepłowniczych i chłodniczych w integracji sektora energetycznego konieczne jest rozszerzenie współpracy z operatorami systemów dystrybucji energii elektrycznej o współpracę z operatorami systemów przesyłowych i zwiększenie zakresu współpracy, obejmując planowanie inwestycji w sieć oraz rynki, aby lepiej wykorzystać potencjał systemów ciepłowniczych i chłodniczych w celu świadczenia usług na rzecz elastyczności na rynkach energii elektrycznej. Powinno się również umożliwić dalszą współpracę z operatorami sieci gazowych, w tym sieci wodorowych i innych sieci energetycznych, w celu zapewnienia większej integracji pomiędzy nośnikami energii oraz ich najbardziej opłacalnego wykorzystania.

(29)

Wykorzystanie paliw odnawialnych i odnawialnej energii elektrycznej w sektorze transportu mogą przyczynić się do obniżenia emisyjności unijnego sektora transportu w sposób racjonalny pod względem kosztów oraz zwiększyć m.in. dywersyfikację źródeł energii w tym sektorze przy jednoczesnym wspieraniu innowacji, wzrostu i zatrudnienia w gospodarce Unii i zmniejszeniu uzależnienia od importu energii. Mając na względzie osiągnięcie określonego przez Unię podwyższonego celu dotyczącego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, należy zwiększyć poziom energii odnawialnej dostarczanej wszystkim rodzajom transportu w Unii. Wyrażenie celu w dziedzinie transportu jako celu dotyczącego redukcji intensywności emisji gazów cieplarnianych pobudziłoby zwiększenie stosowania w sektorze transportu paliw najbardziej racjonalnych pod względem kosztów i zapewniających lepsze wyniki w zakresie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Ponadto cel dotyczący redukcji intensywności emisji gazów cieplarnianych pobudziłby innowacje i ustaliłby jasny poziom referencyjny umożliwiający porównanie między sobą rodzajów paliwa i odnawialnej energii elektrycznej w zależności od intensywności emisji przez nie gazów cieplarnianych. Oprócz tego podwyższenie celu dotyczącego zaawansowanych biopaliw i biogazu w oparciu o energię oraz wprowadzenie celu dotyczącego paliw odnawialnych pochodzenia niebiologicznego zapewniłoby większe wykorzystanie paliw odnawialnych o najmniejszym oddziaływaniu na środowisko w tych rodzajach transportu, które trudno zelektryfikować. Osiągnięcie tych celów należy zapewnić, nakładając obowiązki na dostawców paliw oraz wdrażając inne środki, o których mowa w [rozporządzeniu (UE) 2021/XXX w sprawie wykorzystania paliw odnawialnych i niskoemisyjnych w transporcie morskim – inicjatywie FuelEU Maritime oraz rozporządzeniu (UE) 2021/XXX w sprawie zapewnienia równych warunków działania w obszarze zrównoważonego transportu lotniczego]. Specyficzne obowiązki dotyczące dostawców paliwa lotniczego powinny być nakładane tylko na podstawie [rozporządzenia (UE) 2021/XXX w sprawie zapewnienia równych warunków działania w obszarze zrównoważonego transportu lotniczego].

(29a)

Pandemia COVID-19 unaoczniła strategiczne znaczenie sektora transportu. Wdrożenie uprzywilejowanych korytarzy, które zapewniały bezpieczne łańcuchy dostaw na potrzeby usług medycznych i służb ratunkowych, podstawowe dostawy żywności i produktów farmaceutycznych, było dobrą praktyką, która w przyszłości w czasie kryzysu powinna mieć pierwszeństwo przed redukcją emisji.

(29b)

Wdrożenie lub instalacja napędów wspomaganych wiatrem oraz układów napędu wiatrowego są uważane za odnawialne źródło energii i jedno z rozwiązań w zakresie obniżania emisyjności transportu morskiego.

(30)

Elektromobilność odegra zasadniczą rolę w obniżaniu emisyjności sektora transportu. W celu promowania dalszego rozwoju elektromobilności państwa członkowskie powinny ustanowić mechanizm przydzielania jednostek uprawnień do emisji umożliwiający operatorom ogólnodostępnych punktów ładowania przyczynienie się, poprzez dostawy odnawialnej energii elektrycznej lub energii ze źródeł odnawialnych , do wypełnienia obowiązku nałożonego przez państwa członkowskie na dostawców paliwa. Państwa członkowskie mogą włączyć prywatne stacje ładowania do tego mechanizmu, jeżeli można wykazać, że energia elektryczna ze źródeł odnawialnych dostarczana do tych prywatnych stacji ładowania jest dostarczana wyłącznie na potrzeby pojazdów elektrycznych. Obok wspierania wykorzystywania energii elektrycznej w transporcie za pośrednictwem takiego mechanizmu ważne jest, aby państwa członkowskie nadal wyznaczały ambitny poziom obniżania emisyjności koszyka ciekłych paliw używanego zwłaszcza w  sektorach transportu, w których trudno jest obniżyć emisyjność, takich jak transport morski i lotnictwo, gdzie bezpośrednia elektryfikacja jest znacznie trudniejsza .

(30a)

Wodór może być wykorzystywany jako surowiec lub źródło energii w procesach przemysłowych i chemicznych, w transporcie lotniczym i morskim, w sektorach odchodzących od paliw kopalnych, w których bezpośrednia elektryfikacja jest technologicznie niemożliwa lub niekonkurencyjna, a także do magazynowania energii w celu zrównoważenia w razie konieczności systemu energetycznego, w związku z czym odgrywa on istotną rolę w integracji systemu energetycznego.

(30b)

Ramy regulacyjne i inicjatywy Unii służące osiągnięciu celów redukcji emisji gazów cieplarnianych powinny wspierać przemysł w przechodzeniu na bardziej zrównoważony europejski system energetyczny, szczególnie podczas ustanawiania nowych celów i progów produkcji.

(31)

Polityka Unii w zakresie energii odnawialnej ma na celu przyczynienie się do osiągnięcia celów Unii Europejskiej dotyczących łagodzenia zmiany klimatu w odniesieniu do redukcji emisji gazów cieplarnianych. W dążeniu do tego celu kluczowe jest również przyczynienie się do osiągnięcia szerszych celów środowiskowych, a w szczególności zapobieganie utracie różnorodności biologicznej, na którą wywiera niekorzystny wpływ pośrednia zmiana użytkowania gruntów związana z produkcją określonych biopaliw, biopłynów i paliw z biomasy. Podobnie nieodpowiednie planowanie instalacji w dużych projektach wiatrowych i fotowoltaicznych może mieć niepożądany wpływ na różnorodność biologiczną, krajobraz i lokalne społeczności. Należy również wziąć pod uwagę pośrednie skutki wylesiania i kompakcji gleby, wpływ turbin wiatrowych oraz konflikty związane z użytkowaniem gruntów w odniesieniu do farm fotowoltaicznych. Osiągnięcie tych celów klimatycznych i środowiskowych od dawna stanowi przedmiot głębokiej międzypokoleniowej troski ze strony obywateli Unii i prawodawcy Unii. Unia powinna zatem promować paliwa w ilościach zapewniających równowagę między niezbędnymi ambicjami a potrzebą, by nie przyczyniać się do bezpośredniej i pośredniej zmiany użytkowania gruntów.  W rezultacie zmiany w sposobie obliczania celu w dziedzinie transportu nie powinny mieć wpływu na ustalone limity dotyczące sposobu uwzględniania w tym celu z jednej strony niektórych paliw produkowanych z roślin spożywczych i pastewnych, a z drugiej paliw o wysokim ryzyku spowodowania pośredniej zmiany użytkowania gruntów. Ponadto, aby nie tworzyć zachęt do stosowania biopaliw i biogazu produkowanych z roślin spożywczych i pastewnych w transporcie oraz aby uwzględnić wojnę z Ukrainą , państwa członkowskie powinny nadal mieć możliwość wyboru, czy wliczać je do celu w dziedzinie transportu. Jeżeli nie będą ich wliczały, mogą odpowiednio zmniejszyć cel dotyczący redukcji intensywności emisji gazów cieplarnianych, zakładając, że biopaliwa wytwarzane z roślin spożywczych i pastewnych przyczyniają się do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych o 50 %, co odpowiada określonym w załączniku do niniejszej dyrektywy typowym wartościom ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w przypadku najbardziej odpowiednich ścieżek produkcji biopaliw z roślin spożywczych i pastewnych, jak również minimalnemu progowi ograniczenia emisji mającemu zastosowanie do większości instalacji produkujących takie biopaliwa. Ponadto państwa członkowskie powinny również rozważyć zabezpieczenie dodatkowych dostaw żywności w celu ustabilizowania światowych rynków towarów żywnościowych.

(31a)

Należy uwzględnić art. 349 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w którym uznaje się szczególne trudności regionów najbardziej oddalonych wynikające z ich oddalenia od regionów kontynentalnych, wyspiarskiego charakteru, niewielkich rozmiarów, trudnej topografii i surowego klimatu oraz zależności gospodarczej od niewielkiej liczby produktów. Łączne występowanie tych czynników poważnie ogranicza ich rozwój i pociąga za sobą znaczne dodatkowe koszty w wielu dziedzinach, w szczególności w transporcie. Podejmowane wysiłki i cele wyznaczone na szczeblu europejskim w zakresie redukcji gazów cieplarnianych muszą być dostosowane do tej trudnej sytuacji, przy zachowaniu równowagi między celami środowiskowymi a wysokimi kosztami społecznymi ponoszonymi przez te regiony.

(32)

Dzięki temu, że cel w dziedzinie transportu wyrażono jako cel dotyczący redukcji intensywności emisji gazów cieplarnianych, nie ma potrzeby stosowania mnożników w celu promowania niektórych odnawialnych źródeł energii. Wynika to z tego, że różne odnawialne źródła energii pozwalają na ograniczenie różnej ilości emisji gazów cieplarnianych i dlatego w różny sposób przyczyniają się do osiągnięcia danego celu. Odnawialną energię elektryczną należy uznać za bezemisyjną, co oznacza, że w porównaniu z energią elektryczną produkowaną z paliw kopalnych pozwala uniknąć 100 % emisji. Będzie się to wiązało z zachętą do korzystania z odnawialnej energii elektrycznej, ponieważ jest mało prawdopodobne, aby paliwa odnawialne i pochodzące z recyklingu paliwa węglowe pozwoliły osiągnąć tak wysoki odsetek ograniczenia. Elektryfikacja oparta na odnawialnych źródłach energii stałaby się zatem najskuteczniejszym sposobem obniżenia emisyjności transportu drogowego. Ponadto, aby promować stosowanie zaawansowanych biopaliw i biogazu oraz paliw odnawialnych pochodzenia niebiologicznego w trudnym do elektryfikacji transporcie lotniczym i morskim, należy utrzymać mnożnik tych paliw dostarczanych na potrzeby tych rodzajów transportu, jeżeli wlicza się je do konkretnych celów wyznaczonych dla tych paliw.

(33)

Bezpośrednia elektryfikacja sektorów będących odbiorcą końcowym, w tym sektora transportu, przyczynia się do zwiększenia efektywności systemu i ułatwia przejście na system energetyczny oparty na energii odnawialnej. Jest to zatem sam w sobie skuteczny środek ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Nie jest zatem wymagane stworzenie ram dodatkowości, które miałyby zastosowanie w szczególności do odnawialnej energii elektrycznej dostarczanej na potrzeby pojazdów elektrycznych w transporcie. [Popr. 10]

(34)

Ponieważ paliwa odnawialne pochodzenia niebiologicznego mają być liczone jako energia odnawialna niezależnie od sektora, w którym są stosowane, zasady określania ich odnawialnego charakteru w przypadku produkcji z wykorzystaniem energii elektrycznej, które miały zastosowanie do tych paliw tylko wówczas, gdy były one zużywane w sektorze transportu, powinny zostać rozszerzone na wszystkie paliwa odnawialne pochodzenia niebiologicznego, niezależnie od sektora, w którym są zużywane.

(34a)

Energia elektryczna uzyskana z bezpośredniego podłączenia do jednej lub kilku instalacji wytwarzającej odnawialną energię elektryczną może być w całości zaliczana jako odnawialna energia elektryczna, jeżeli jest zużywana do celów produkcji paliw odnawialnych pochodzenia niebiologicznego. Instalacje pokazują, że dana energia elektryczna została dostarczona bez pobierania jej z sieci. Energia elektryczna pobrana z sieci może być zaliczona w całości jako odnawialna energia elektryczna, pod warunkiem że jest ona produkowana wyłącznie ze źródeł odnawialnych, a właściwości odnawialne i inne odpowiednie kryteria zostały wykazane poprzez zawarcie umowy o zakup energii. Aby produkcja została w pełni zakwalifikowana jako paliwo odnawialne pochodzenia niebiologicznego, korelacja geograficzna powinna odbywać się na poziomie kraju, a nie obszaru rynkowego, i powinna uwzględniać również sytuacje na morzu. O stwierdzenie pochodzenia tej energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych występuje się tylko raz i tylko w jednym sektorze będącym odbiorcą końcowym. To samo powinno dotyczyć paliw odnawialnych pochodzenia niebiologicznego przywożonych do Unii. [Popr. 11]

(35)

Aby zapewnić wyższą skuteczność środowiskową unijnych kryteriów zrównoważonego rozwoju i ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w odniesieniu do stałych paliw z biomasy w instalacjach wytwarzających energię cieplną, elektryczną i chłodniczą, należy obniżyć minimalny próg stosowania takich kryteriów z obecnych 20 MW do  7,5 MW.

(36)

Dyrektywa (UE) 2018/2001 wzmocniła ramy zrównoważonego rozwoju w zakresie bioenergii i ograniczenia emisji gazów cieplarnianych poprzez ustanowienie kryteriów dla wszystkich sektorów będących odbiorcą końcowym. Określono w niej przepisy szczegółowe dotyczące biopaliw, biopłynów i paliw z biomasy produkowanych z biomasy leśnej, wymagające zapewnienia zrównoważonego charakteru czynności związanych z pozyskiwaniem biomasy oraz rozliczania emisji spowodowanych zmianą sposobu użytkowania gruntów. Aby zapewnić lepszą ochronę szczególnie różnorodnych biologicznie i bogatych w węgiel siedlisk, takich jak lasy pierwotne, starodrzewy, lasy o dużej różnorodności biologicznej, użytki zielone, torfowiska i wrzosowiska , należy wprowadzić wyłączenia i ograniczenia dotyczące pozyskiwania biomasy leśnej z tych obszarów, zgodnie z podejściem stosowanym w odniesieniu do biopaliw, biopłynów i paliw z biomasy rolniczej. Ponadto kryteria dotyczące ograniczenia emisji gazów cieplarnianych powinny mieć również zastosowanie do istniejących instalacji opartych na biomasie w celu zapewnienia, aby produkcja bioenergii we wszystkich takich instalacjach prowadziła do redukcji emisji gazów cieplarnianych w porównaniu z energią wytwarzaną z paliw kopalnych. Lasy półnaturalne jako lasy lub inne grunty zalesione, które nie są lasami pierwotnymi ani lasami plantacyjnymi i składają się głównie z rodzimych drzew i gatunków krzewów, które nie zostały posadzone, mają wysoką wartość w zakresie różnorodności biologicznej i klimatu i nie powinny być przekształcane w lasy plantacyjne ani w inny sposób degradowane. Szczególną uwagę należy poświęcić naukom leśnym, aby odpowiedzieć na otwarte pytania i dostarczyć dane, ponieważ mają one kluczowe znaczenie dla lepszego zrozumienia roli naszych drzew dla klimatu, środowiska, gospodarki i społeczeństwa. Biopaliwa, biopłyny i paliwa z biomasy produkowane z biomasy rolniczej i leśnej oraz paliwa odnawialne pochodzenia niebiologicznego powinny być pozyskiwane z gruntów lub lasów, w odniesieniu do których przestrzegane są prawa osób trzecich dotyczące użytkowania i własności gruntów lub lasów poprzez uzyskanie dobrowolnej, uprzedniej i świadomej zgody tych stron trzecich, przy udziale instytucji i organizacji przedstawicielskich oraz przy jednoczesnym poszanowaniu praw człowieka i praw pracowniczych osób trzecich oraz braku zagrożenia dla dostępności żywności i paszy dla osób trzecich.

(37)

Aby zmniejszyć obciążenie administracyjne producentów paliw odnawialnych i pochodzących z recyklingu paliw węglowych oraz obciążenie państw członkowskich, w przypadku gdy Komisja w drodze aktu wykonawczego uznała dobrowolne lub krajowe systemy za systemy dostarczające dowodów lub dokładnych danych dotyczących zgodności z kryteriami zrównoważonego rozwoju i ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, a także z innymi wymogami określonymi w niniejszej dyrektywie, państwa członkowskie powinny przyjąć wyniki certyfikacji przeprowadzonej w ramach takich systemów w zakresie uznanym przez Komisję. Aby zmniejszyć obciążenie małych instalacji, państwa członkowskie powinny ustanowić uproszczony mechanizm weryfikacji dla instalacji o mocy od 5 do  20 MW.

(38)

Celem unijnej bazy danych, którą stworzy Komisja, będzie umożliwienie śledzenia ciekłych i gazowych paliw odnawialnych i pochodzących z recyklingu paliw węglowych. Jej zakres należy rozszerzyć z transportu na wszystkie inne sektory będące odbiorcą końcowym, w których stosuje się takie paliwa. Powinno to wnieść istotny wkład w kompleksowe monitorowanie produkcji i zużycia tych paliw przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka podwójnego liczenia lub nieprawidłowości w łańcuchach dostaw objętych unijną bazą danych. Ponadto, aby uniknąć ryzyka podwójnych roszczeń w odniesieniu do tego samego gazu odnawialnego, należy unieważnić gwarancję pochodzenia wydaną dla każdej przesyłki gazu odnawialnego zarejestrowanej w bazie danych. Ta baza danych powinna być publicznie dostępna w otwartej, przejrzystej i przystępnej dla użytkownika formie. Komisja powinna publikować roczne sprawozdania dla opinii publicznej na temat informacji zgłoszonych do unijnej bazy danych, w tym ilości, pochodzenia geograficznego i rodzaju surowca dla biopaliw, biopłynów i paliw z biomasy.

(38a)

Aby zrekompensować obciążenia regulacyjne dla obywateli, administracji i przedsiębiorstw wprowadzone niniejszą dyrektywą, Komisja powinna – w ramach rocznego badania obciążenia prowadzonego zgodnie z pkt 48 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa – dokonać przeglądu ram regulacyjnych w odnośnych sektorach zgodnie z zasadą „jedno więcej – jedno mniej”, jak określono w komunikacie Komisji z dnia 29 kwietnia 2021 r. zatytułowanym „Lepsze stanowienie prawa: połączenie sił na rzecz stanowienia lepszego prawa” oraz, w stosownych przypadkach, przedstawić wnioski ustawodawcze dotyczące zmiany lub usunięcia przepisów w innych aktach ustawodawczych Unii, które generują koszty przestrzegania przepisów w tych sektorach.

(38b)

Należy przewidzieć odpowiednie przepisy dotyczące zwalczania nadużyć finansowych, w szczególności w odniesieniu do zużytego oleju spożywczego, w którym powszechnym składnikiem mieszanki jest olej palmowy. Wykrywanie oszustw i zapobieganie im jest niezbędne, aby zapobiegać nieuczciwej konkurencji i szerzącemu się wylesianiu w krajach trzecich, należy zatem wdrożyć pełną i podlegającą certyfikacji możliwość śledzenia tych surowców.

(39)

W rozporządzeniu (UE) 2018/1999 w sprawie zarządzania unią energetyczną kilkakrotnie zawarto odniesienie do ogólnounijnego wiążącego celu polegającego na osiągnięciu co najmniej 32 % udziału energii odnawialnej w zużyciu energii w Unii w roku 2030. Ponieważ konieczne jest podwyższenie tego celu, aby skutecznie przyczynić się do realizacji celu polegającego na zmniejszeniu emisji gazów cieplarnianych o  co najmniej 55 % do 2030 r., należy zmienić te odniesienia. Żadne określone dodatkowe wymogi w zakresie planowania i sprawozdawczości nie doprowadzą do utworzenia nowego systemu planowania i sprawozdawczości, ale powinny podlegać istniejącym ramom planowania i sprawozdawczości ustanowionym w rozporządzeniu (UE) 2018/1999.

(40)

Należy zmienić zakres dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 98/70/WE (16), aby uniknąć dublowania wymogów regulacyjnych dotyczących celów w zakresie obniżania emisyjności paliw transportowych oraz aby dostosować tę dyrektywę do dyrektywy (UE) 2018/2001.

(40a)

Należy również wspierać badania i innowacje w dziedzinie czystych źródeł energii, takich jak wodór, aby zaspokoić rosnące zapotrzebowanie na paliwa alternatywne, a przede wszystkim wprowadzić na rynek energię o kosztach niższych niż koszty paliw kopalnych, takich jak olej napędowy, olej opałowy czy benzyna, których ceny są obecnie rekordowo wysokie.

(41)

Należy zmienić definicje sformułowane w dyrektywie 98/70/WE w celu dostosowania ich do dyrektywy (UE) 2018/2001, a tym samym uniknięcia stosowania różnych definicji w tych dwóch aktach.

(42)

Należy uchylić obowiązki dotyczące redukcji emisji gazów cieplarnianych i stosowania biopaliw określone w dyrektywie 98/70/WE w celu usprawnienia i uniknięcia podwójnej regulacji wzmocnionych obowiązków w zakresie obniżania emisyjności paliw transportowych, które przewidziano w dyrektywie (UE) 2018/2001.

(43)

Należy uchylić obowiązki dotyczące monitorowania i sprawozdawczości w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych, określone w dyrektywie 98/70/WE, aby uniknąć podwójnego uregulowania obowiązków sprawozdawczych.

(44)

Należy uchylić dyrektywę Rady (UE) 2015/652, w której określono szczegółowe zasady jednolitego wdrażania art. 7a dyrektywy 98/70/WE, ponieważ wraz z uchyleniem art. 7a dyrektywy 98/70/WE niniejszą dyrektywą staje się ona nieaktualna.

(45)

Jeśli chodzi o składniki pochodzenia biologicznego w oleju napędowym do silników wysokoprężnych, odniesienie w dyrektywie 98/70/WE do oleju napędowego typu B7, tj. oleju zawierającego do 7 % estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME), ogranicza dostępne warianty osiągnięcia wyższych wartości docelowych w zakresie włączenia biopaliw, jak określono w dyrektywie (UE) 2018/2001. Wynika to z faktu, że niemal cała unijna podaż oleju napędowego kwalifikuje się już jako B7. Z tego powodu należy zwiększyć maksymalny udział składników pochodzenia biologicznego z 7 % do 10 %. Utrzymanie rozpowszechnienia na rynku oleju napędowego typu B10, tj. oleju napędowego zawierającego do 10 % estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME), wymaga wprowadzenia w całej Unii stopnia ochrony B7 w odniesieniu do 7-procentowej zawartości FAME w oleju napędowym ze względu na znaczny odsetek niekompatybilnych z B10 pojazdów, które zgodnie z oczekiwaniami mają się znaleźć we flocie do 2030 r. Należy to odzwierciedlić w art. 4 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 98/70/WE zmienionej niniejszym aktem.

(45a)

Szersze wykorzystanie energii odnawialnej może także zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne i samowystarczalność, między innymi dzięki zmniejszeniu uzależnienia od paliw kopalnych. Jednak zasadnicze znaczenie dla sprawiedliwego i efektywnego wykorzystania tej transformacji ma dalsze wzmocnienie systemu przesyłowego oraz połączenia międzysystemowe, tak aby wynikające z tej transformacji korzyści były rozłożone równomiernie na całą populację Unii i nie prowadziły do ubóstwa energetycznego.

(46)

Postanowienia przejściowe powinny umożliwić dalsze uporządkowane gromadzenie danych oraz wypełnianie obowiązków sprawozdawczych w odniesieniu do artykułów dyrektywy 98/70/WE uchylonych niniejszą dyrektywą.

(47)

Zgodnie ze wspólną deklaracją polityczną państw członkowskich i Komisji z dnia 28 września 2011 r. dotyczącą dokumentów wyjaśniających (17) państwa członkowskie zobowiązały się do złożenia, w uzasadnionych przypadkach, wraz z powiadomieniem o transpozycji, jednego lub większej liczby dokumentów wyjaśniających związki między elementami dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów transpozycyjnych. W odniesieniu do niniejszej dyrektywy ustawodawca uznaje, że przekazanie takich dokumentów jest uzasadnione, w szczególności w następstwie wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Komisja/Belgia (18) (sprawa C-543/17).

(47a)

Unia i jej partnerskie kraje rozwijające się dysponują ogromnym potencjałem w zakresie współpracy technologicznej, projektów dotyczących energii odnawialnej, eksportu czystej energii oraz rozwoju większych połączeń międzysystemowych sieci czystej energii. Pomimo stałego ogólnego wzrostu inwestycje w energię ze źródeł odnawialnych nadal koncentrują się w kilku regionach i krajach. Regiony zdominowane przez kraje rozwijające się i kraje o gospodarkach wschodzących pozostają stale niedostatecznie reprezentowane, przyciągając jedynie około 15 % światowych inwestycji w odnawialne źródła energii  (19) . Unijne partnerstwa energetyczne powinny być ukierunkowane na projekty dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, a także wspierać rozwój projektów w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych oraz ustanawiać ramy prawne i finansowe. Powinny też obejmować zapewnianie niezbędnej pomocy technicznej i transfer wiedzy w ścisłej współpracy z sektorem prywatnym. Współpraca z Unią powinna zależeć od wypełniania zobowiązań dotyczących dobrych rządów oraz perspektywy stabilnej i długoterminowej współpracy. Współpraca w dziedzinie zrównoważonej energii powinna być priorytetem odpowiednich krajów w ramach inicjatywy Global Gateway. [Popr. 12]

1)

w załączniku I skreśla się ostatni wiersz w tabeli;

▌

3)

załącznik III otrzymuje brzmienie:

„WARTOŚĆ ENERGETYCZNA PALIW

4)

w załączniku IV wprowadza się następujące zmiany:

5)

w załączniku V część C wprowadza się następujące zmiany:

6)

w załączniku VI część B wprowadza się następujące zmiany:

6a)

w załączniku VI dodaje się część Ba w brzmieniu:

„Ba.

Surowce dla paliw z biomasy do wykorzystania w instalacjach stacjonarnych poza sektorem transportu, w tym następujące:

7)

w załączniku VII w definicji „Qusable” odesłanie do art. 7 ust. 4 zastępuje się odesłaniem do art. 7 ust. 3;

8)

w załączniku IX wprowadza się następujące zmiany:

1)

W załączniku I wprowadza się następujące zmiany:

2)

w załączniku II wprowadza się następujące zmiany: