Wspólna polityka rybołówstwa UE

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

• Celem zarządzania rybołówstwem jest zapewnienie maksymalnych połowów w sposób niezagrażający rozmnażaniu stad ryb (przestrzeganie poziomu „maksymalnego podtrzymywalnego połowu”). W związku z tym w przypadku większości komercyjnie eksploatowanych stad ryb ustanawia się całkowite dopuszczalne połowy („uprawnienia do połowów”). W miarę możliwości do 2015 r., ale nie później niż do 2020 r., a w niektórych przypadkach do 2025 r., poziomy połowów musiały osiągnąć zgodność z poziomami maksymalnych podtrzymywalnych połowów dla wszystkich stad.
• Zarządzanie stadami ryb opiera się na opiniach naukowych. Państwa członkowskie UE muszą gromadzić dane niezbędne do opracowania opinii naukowych, zarządzać nimi i je udostępniać. Wymóg ten dotyczy danych biologicznych, środowiskowych i społeczno-ekonomicznych. Działania związane z gromadzeniem danych są wspierane finansowo przez UE.
• Ustanowienie obowiązku wyładunku w ramach rozporządzenia WPRyb ma na celu powstrzymanie powodującej marnotrawstwo praktyki odrzucania przypadkowych połowów do morza (odrzuty). Obowiązek wyładunku był stopniowo wprowadzany w latach 2015–2019 i obecnie wszedł już w pełni w życie, w związku z czym rybacy są zobowiązani wyładowywać wszystkie połowy gatunków handlowych objętych regulacjami.
• Plany wieloletnie wyznaczają cele zarządzania stadami ryb.
• Środki techniczne to szeroki zestaw zasad określających, gdzie, kiedy i w jaki sposób można prowadzić połowy. Ustanowiono je dla wszystkich europejskich basenów morskich, przy czym różnią się one znacznie w przypadku poszczególnych basenów morskich, ponieważ odzwierciedlają okoliczności regionalne.
• Rozporządzenie WPRyb decentralizuje podejmowanie decyzji, przybliżając je do łowisk (jest to proces nazywany regionalizacją). Ustanawia tworzenie komitetów doradczych dla każdego obszaru geograficznego. Państwa członkowskie mające interes w zarządzaniu określonym obszarem mogą proponować środki w zakresie ochrony, które Komisja może włączyć do prawa UE.
• System kontroli rybołówstwa pozwala zapewnić zgodność z zasadami rozporządzenia WPRyb, w tym nowego rozporządzenia (UE) 2023/2842 (rozporządzenie w sprawie kontroli), oraz zwalczanie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów (rozporządzenie (WE) nr 1005/2008 – zob. streszczenie). W rozporządzeniu (UE) nr 1026/2012 (zob. streszczenie) przewidziano przepisy mające zastosowanie do ochrony stad ryb w państwach pozwalających na niezrównoważone połowy.
• Nowe normy handlowe dotyczące etykietowania, jakości i identyfikowalności sprawiają, że konsumenci są lepiej poinformowani o pochodzeniu kupowanych ryb i sposobie ich wyprodukowania.
• Zasada zrównoważoności ma zastosowanie także do statków UE prowadzących połowy poza wodami UE. Komisja jest uprawniona do negocjowania i zawierania w imieniu UE umów o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów z niektórymi partnerskimi państwami trzecimi. Umowy takie:
  • pozwalają statkom UE poławiać nadwyżkę stad rybnych w wyłącznej strefie ekonomicznej kraju partnerskiego w sposób uregulowany prawnie i w zamian za rekompensatę finansową;
  • skupiają się na ochronie zasobów i zrównoważeniu środowiskowym, pozwalając zapewnić, że wszystkie statki UE podlegają tym samym zasadom w zakresie kontroli i przejrzystości.
• Państwa członkowskie muszą wspierać rozwój zrównoważonej akwakultury z wykorzystaniem wieloletnich planów krajowych.

Przegląd rozporządzenia WPRyb

W 2023 r. Komisja opublikowała sprawozdanie z funkcjonowania WPRyb. Ten raport ocenia funkcjonowanie WPRyb 10 lat po ostatniej reformie z 2013 r. Zawiera on przegląd tego, co działa i gdzie osiągnięto wymierne rezultaty, gdzie wdrażanie jest opóźnione i jakie wysiłki są nadal potrzebne, aby w pełni wykorzystać potencjał WPRyb. Jednocześnie wybiega on również w przyszłość, zapewniając wizję i drogę do zrównoważonego i odpornego rybołówstwa przyszłości.

Co roku Komisja publikuje także komunikat, w którym przedstawia zmiany w sytuacji stad ryb, oraz rozpoczyna szerokie konsultacje publiczne w sprawie ustalenia rocznych uprawnień do połowów na kolejny rok. Komunikat ten zawiera ocenę postępów w zakresie budowania zrównoważonego rybołówstwa w UE, a także analizę równowagi między zdolnością połowową a uprawnieniami do połowów, społeczno-ekonomicznych wyników sektora oraz realizacji obowiązku wyładunku. Zawiera także uzasadnienie propozycji dotyczącej uprawnień do połowów na kolejny rok.