–

w imieniu Inteligo Media SA – S.A. Opriş i A.‑M. Radu, avocate,

–

w imieniu Autoritatea Naţională de Supraveghere a Prelucrării Datelor cu Caracter Personal (ANSPDCP) – A.G. Opre, w charakterze pełnomocnika,

–

w imieniu rządu rumuńskiego – R. Antonie, E. Gane i L. Ghiţă, w charakterze pełnomocników,

–

w imieniu Komisji Europejskiej – A. Bouchagiar, P.‑J. Loewenthal i L. Nicolae, w charakterze pełnomocników,

1

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 13 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 lipca 2002 r. dotyczącej przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej (dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej) (Dz.U. 2002, L 201, s. 37), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/136/WE z dnia 25 listopada 2009 r. (Dz.U. 2009, L 337, s. 11) (zwanej dalej „dyrektywą 2002/58”), a także art. 6 ust. 1, art. 83 ust. 2 i art. 95 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U. 2016, L 119, s. 1, zwanego dalej „RODO”) w związku z art. 15 ust. 2 dyrektywy 2002/58.

2

Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Inteligo Media SA a Autoritatea Națională de Supraveghere a Prelucrării Datelor cu Caracter Personal (ANSPDCP) [krajowym organem nadzoru nad przetwarzaniem danych osobowych (ANSPDCP), Rumunia] w przedmiocie kary administracyjnej nałożonej na tę spółkę za przetwarzanie danych osobowych jej klientów bez ich zgody.

3

Motywy 2, 10, 40 i 41 dyrektywy 2002/58 przewidują:

[…]

[…]

4

Artykuł 1 dyrektywy 2002/58, zatytułowany „Zakres i cel”, przewiduje w ust. 1 i 2:

„1.   Niniejsza dyrektywa przewiduje harmonizację przepisów krajowych wymaganych do zapewnienia równoważnego poziomu ochrony podstawowych praw i wolności, w szczególności prawa do prywatności i poufności, w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych w sektorze łączności elektronicznej oraz w celu zapewnienia swobodnego przepływu we Wspólnocie tego typu danych oraz urządzeń i usług łączności elektronicznej.

2.   Przepisy niniejszej dyrektywy dookreślają i uzupełniają dyrektywę 95/46/WE zgodnie z celami przedstawionymi w ust. 1. Ponadto zapewniają ochronę uzasadnionych interesów abonentów będących osobami prawnymi”.

5

Artykuł 2 dyrektywy 2002/58, zatytułowany „Definicje”, przewiduje w akapicie drugim:

„Stosuje się również następujące definicje:

[…]

[…]

[…]”.

6

Zgodnie z art. 13 tej dyrektywy, zatytułowanym „Komunikaty niezamówione”:

„1.   Używanie automatycznych systemów wywołujących i systemów łączności bez ludzkiej ingerencji (automatyczne urządzenia wywołujące), faksów lub poczty elektronicznej do celów marketingu bezpośredniego może być dozwolone jedynie wobec abonentów lub użytkowników, którzy uprzednio wyrazili na to zgodę.

2.   Niezależnie od przepisów ust. 1, w przypadku gdy osoba fizyczna lub prawna otrzymuje od swoich klientów szczegółowe elektroniczne dane kontaktowe dotyczące kontaktu z nimi za pomocą poczty elektronicznej, w kontekście sprzedaży produktu lub usługi, zgodnie z dyrektywą 95/46/WE, ta sama osoba fizyczna lub prawna może używać tych szczegółowych elektronicznych danych kontaktowych na potrzeby marketingu bezpośredniego swoich własnych podobnych produktów lub usług, pod warunkiem że klienci zostali jasno i wyraźnie poinformowani o możliwości sprzeciwienia się, w prosty i wolny od opłat sposób, takiemu wykorzystywaniu elektronicznych danych kontaktowych w chwili ich pobierania oraz przy każdej okazji otrzymywania wiadomości, w przypadku klientów, którzy początkowo nie sprzeciwili się takiemu wykorzystywaniu.

[…]

4.   W każdym przypadku zakazana jest praktyka wysyłania poczty elektronicznej do celów marketingu bezpośredniego, która ukrywa lub zataja tożsamość nadawcy, w którego imieniu wysyłany jest komunikat, lub która narusza art. 6 dyrektywy 2000/31/WE [Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym) (Dz.U. 2000, L 178, s. 1)], oraz bez ważnego adresu, na który odbiorca może wysłać żądanie zaprzestania takich komunikatów, lub która zachęca odbiorców do odwiedzenia stron internetowych naruszających ten artykuł dyrektywy 2000/31/WE.

[…]”.

7

Motyw 173 RODO przewiduje:

„Niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie do wszystkich tych kwestii dotyczących ochrony podstawowych praw i wolności w związku z przetwarzaniem danych osobowych, które nie podlegają szczególnym obowiązkom mającym ten sam cel określonym w dyrektywie [2002/58], w tym obowiązkom nałożonym na administratora oraz prawom osób fizycznych. Aby doprecyzować związek między niniejszym rozporządzeniem a dyrektywą [2002/58], dyrektywę tę należy odpowiednio zmienić. Gdy niniejsze rozporządzenie zostanie przyjęte, dyrektywa [2002/58] powinna zostać poddana przeglądowi, w szczególności w celu zapewnienia jej spójności z niniejszym rozporządzeniem”.

8

Artykuł 5 owego rozporządzenia, zatytułowany „Zasady dotyczące przetwarzania danych osobowych”, stanowi w ust. 1:

„Dane osobowe muszą być:

[…]”.

9

Artykuł 6 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Zgodność przetwarzania z prawem”, przewiduje w ust. 1 akapit pierwszy:

„Przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy – i w takim zakresie, w jakim – spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków:

[…]

10

Artykuł 7 rzeczonego rozporządzenia, zatytułowany „Warunki wyrażenia zgody”, ma następujące brzmienie:

„1.   Jeżeli przetwarzanie odbywa się na podstawie zgody, administrator musi być w stanie wykazać, że osoba, której dane dotyczą, wyraziła zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych.

2.   Jeżeli osoba, której dane dotyczą, wyrażą zgodę w pisemnym oświadczeniu, które dotyczy także innych kwestii, zapytanie o zgodę musi zostać przedstawione w sposób pozwalający wyraźnie odróżnić je od pozostałych kwestii, w zrozumiałej i łatwo dostępnej formie, jasnym i prostym językiem. Część takiego oświadczenia osoby, której dane dotyczą, stanowiąca naruszenie niniejszego rozporządzenia nie jest wiążąca.

[…]

4.   Oceniając, czy zgodę wyrażono dobrowolnie, w jak największym stopniu uwzględnia się, czy między innymi od zgody na przetwarzanie danych nie jest uzależnione wykonanie umowy, w tym świadczenie usługi, jeśli przetwarzanie danych osobowych nie jest niezbędne do wykonania tej umowy”.

11

Zgodnie z art. 83 RODO, zatytułowanym „Ogólne warunki nakładania administracyjnych kar pieniężnych”:

„1.   Każdy organ nadzorczy zapewnia, by stosowane na mocy niniejszego artykułu za naruszenia niniejszego rozporządzenia administracyjne kary pieniężne, o których mowa w ust. 4, 5 i 6, były w każdym indywidualnym przypadku skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

2.   Administracyjne kary pieniężne nakłada się, zależnie od okoliczności każdego indywidualnego przypadku, oprócz lub zamiast środków, o których mowa w art. 58 ust. 2 lit. a)–h) oraz j). Decydując, czy nałożyć administracyjną karę pieniężną, oraz ustalając jej wysokość, zwraca się w każdym indywidualnym przypadku należytą uwagę na:

[…]

5.   Naruszenia przepisów dotyczących następujących kwestii podlegają zgodnie z ust. 2 administracyjnej karze pieniężnej w wysokości do 20000000 EUR, a w przypadku przedsiębiorstwa – w wysokości do 4 % jego całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego, przy czym zastosowanie ma kwota wyższa:

[…]”.

12

Artykuł 95 tego rozporządzenia, zatytułowany „Stosunek do dyrektywy [2002/58]”, stanowi:

„Niniejsze rozporządzenie nie nakłada dodatkowych obowiązków na osoby fizyczne ani prawne co do przetwarzania w związku ze świadczeniem ogólnodostępnych usług łączności elektronicznej w publicznych sieciach łączności w Unii [Europejskiej] w sprawach, w których podmioty te podlegają szczegółowym obowiązkom mającym ten sam cel określonym w dyrektywie [2002/58]”.

13

Artykuł 2 dyrektywy 2000/31, zatytułowany „Definicje”, przewiduje:

„Do celów niniejszej dyrektywy następujące pojęcia oznaczają:

[…]

[…]”.

14

Artykuł 6 tej dyrektywy, zatytułowany „Wymagane informacje”, stanowi:

„Poza innymi wymaganiami dotyczącymi informacji przewidzianymi przez prawo wspólnotowe państwa członkowskie zapewniają, żeby informacje handlowe, które stanowią część usługi społeczeństwa informacyjnego lub które stanowią taką usługę, spełniały co najmniej następujące warunki:

15

Artykuł 1 ust. 2 i 3 Legea nr. 506/2004 privind prelucrarea datelor cu caracter personal și protecția vieții private în sectorul comunicațiilor electronic (ustawy nr 506/2004 o przetwarzaniu danych osobowych i ochronie prywatności w sektorze łączności elektronicznej) z dnia 17 listopada 2004 r. (Monitorul Oficial al României, część I, nr 1101 z dnia 25 listopada 2004 r.) stanowi:

„2.   Przepisy niniejszej ustawy mają zastosowanie do przetwarzania danych osobowych w związku z dostarczaniem publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej w sieciach łączności elektronicznej, włącznie z sieciami łączności elektronicznej służącymi do zbierania danych i obsługi urządzeń identyfikacyjnych.

3.   Przepisy niniejszej ustawy są uzupełnione przepisami Legea nr. 677/2001 pentru protecția persoanelor cu privire la prelucrarea datelor cu caracter personal și libera circulație a acestor date [(ustawy nr 677/2001 o ochronie osób w związku z przetwarzaniem danych osobowych i swobodnym przepływie tych danych) z dnia 21 listopada 2001 r. (Monitorul Oficial al României, część I, nr 790 z dnia 12 grudnia 2001 r.)]”.

16

Artykuł 2 ustawy nr 506/2004 przewiduje w ust. 1 i 2:

„1.   Na użytek niniejszej ustawy następujące pojęcia oznaczają:

[…]

[…]

2.   Definicje zawarte […] w art. 1 pkt 1 i 8 Legea nr. 365/2002 privind comerțul electronic [(ustawy nr 365/2002 o handlu elektronicznym) z dnia 7 czerwca 2002 r. (opublikowanej ponownie w Monitorul Oficial al României, część I, nr 959 z dnia 29 listopada 2006 r.)] […] mają również zastosowanie do niniejszej ustawy”.

17

Zgodnie z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy nr 506/2004:

„1.   Przesyłanie informacji handlowych przy użyciu automatycznych systemów wywołujących i systemów łączności, które nie wymagają interwencji czynnika ludzkiego, oraz faksów lub poczty elektronicznej lub za pomocą jakiejkolwiek innej metody wykorzystującej publicznie dostępne usługi łączności elektronicznej jest zakazane, z wyjątkiem sytuacji, w której dany abonent lub użytkownik wyraził uprzednio wyraźną zgodę na otrzymywanie takich informacji.

2.   Bez uszczerbku dla przepisów ust. 1 jeżeli osoba fizyczna lub prawna otrzymuje bezpośrednio adres poczty elektronicznej klienta przy sprzedaży temu klientowi produktu lub usługi zgodnie z ustawą nr 677/2001, dana osoba fizyczna lub prawna może używać tego adresu w celu przekazywania informacji handlowych dotyczących podobnych produktów lub usług wprowadzanych przez tę osobę do obrotu, pod warunkiem że klienci zostali jasno i wyraźnie poinformowani o możliwości sprzeciwienia się, w prosty i wolny od opłat sposób, takiemu używaniu zarówno w chwili otrzymania adresu poczty elektronicznej, jak i przy każdej okazji otrzymywania wiadomości, w przypadku gdy klient początkowo nie wyraził sprzeciwu”.

18

Artykuł 13 ust. 1, 2 i 5 ustawy nr 506/2004 ma następujące brzmienie:

„1.   Wykroczeniami administracyjnymi są:

[…]

q) nieprzestrzeganie przepisów art. 12 dotyczących niezamówionych komunikatów.

2.   Wykroczenia administracyjne, o których mowa w ust. 1 lit. a)–l), n), o) i q), podlegają karze grzywny w wysokości od 5000 [lei rumuńskich (RON) (około 984 EUR)] do 100000 [RON (około 19697 EUR)], a w przypadku spółek handlowych, których obrót przekracza 5000000 [RON (około 984892 EUR)], […] karze grzywny w wysokości do 2 % obrotu.

[…]

5.   Stwierdza wykroczenia administracyjne, o których mowa w ust. 1 lit. a)–j) i l)–q), oraz nakłada sankcje upoważniony do tego personel ANSPDCP”.

19

Artykuł 1 pkt 8 ustawy nr 365/2002 przewiduje:

„Na użytek niniejszej ustawy następujące pojęcia oznaczają:

[…]

8.   informacja handlowa – każda forma informacji mającej na celu promowanie, bezpośrednio lub pośrednio, produktów, usług, wizerunku, nazwiska, nazwy lub oznaczenia, podpisu lub logo przedsiębiorcy lub osoby wykonującej zawód regulowany; następujące informacje nie stanowią same w sobie informacji handlowych: informacje umożliwiające bezpośredni dostęp do działalności osoby fizycznej lub prawnej, w szczególności nazwa domeny lub adres poczty elektronicznej, informacje dotyczące produktów, usług, wizerunku, nazwiska, nazwy lub znaków towarowych osoby fizycznej lub prawnej przekazywane przez osobę trzecią niezależną od tej osoby, w szczególności jeżeli są one przekazywane nieodpłatnie”.

20

Inteligo Media jest wydawcą internetowej publikacji prasowej avocatnet.ro przeznaczonej do informowania szerokiego kręgu odbiorców, niebędących specjalistami w dziedzinie prawa, o wprowadzanych codziennie w Rumunii zmianach legislacyjnych.

21

W dniu 27 lipca 2018 r. spółka ta wprowadziła system odpłatnego abonamentu pod nazwą handlową „Usługa Premium” w odniesieniu do części treści dostarczanych jej czytelnikom. W okresie zaistnienia okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym wspomniana spółka umożliwiała każdemu użytkownikowi bezpłatne przeglądanie maksymalnie sześciu artykułów miesięcznie. Aby uzyskać dostęp do dodatkowych artykułów, zainteresowany użytkownik musiał najpierw utworzyć nieodpłatnie konto na danej platformie internetowej, co wiązało się z wyrażeniem przezeń zgody na warunki umowy o świadczenie „Usługi Premium”. Subskrybując tę usługę, rzeczony użytkownik uzyskiwał prawo do bezpłatnego dostępu do dwóch dodatkowych artykułów w miesiącu, do otrzymywania nieodpłatnie za pośrednictwem poczty elektronicznej codziennego biuletynu informacyjnego o nazwie „Personal Update”, zawierającego przegląd zmian legislacyjnych z poprzedniego dnia wraz z linkami do odpowiednich artykułów dostępnych na tej platformie, a także prawo do opcjonalnego i odpłatnego dostępu do wszystkich artykułów zawartych w publikacji i do otrzymywania za pośrednictwem poczty elektronicznej pełnej wersji tego biuletynu, o nazwie „Streszczenie informacji”.

22

Przy tworzeniu tego konta użytkownicy mogli zdecydować się nie otrzymywać biuletynu informacyjnego „Personal Update”, zaznaczając pole „Nie chcę otrzymywać »Personal Update«” w formularzu internetowym, który należało wypełnić w celu utworzenia konta. Podobnie za każdym razem, gdy użytkownicy otrzymywali ten biuletyn, ci, którzy już nie chcieli go otrzymywać, mogli nacisnąć przycisk „Anuluj subskrypcję”.

23

W dniu 26 września 2019 r. ANSPDCP sporządził protokół z naruszenia, w którym nałożył na Inteligo Media grzywnę w wysokości 42714 RON (około 9000 EUR) za naruszenie art. 5 ust. 1 lit. a) i b), art. 6 ust. 1 lit. a) i art. 7 RODO. ANSPDCP uznał, że spółka ta nie była w stanie udowodnić uzyskania wyraźnej zgody 4357 użytkowników na przetwarzanie dotyczących ich danych osobowych (poczta elektroniczna, hasło, nazwa użytkownika) i że przetwarzała te dane w sposób niezgodny z celem, w którym zostały pierwotnie zebrane. Wspomniane dane, zebrane pierwotnie w celu wykonania przedmiotowej umowy, były bowiem przetwarzane w celu przekazywania biuletynu informacyjnego „Personal Update”.

24

Inteligo Media wniosła do Tribunalul București (sądu okręgowego w Bukareszcie, Rumunia) skargę zmierzającą, tytułem żądania głównego, do stwierdzenia nieważności owego protokołu.

25

Na poparcie swojego żądania Inteligo Media podniosła w szczególności, że biuletyn informacyjny „Personal Update”, ze względu na swój redakcyjny co do zasady charakter, nie spełnia przewidzianych w ustawie przesłanek zakwalifikowania go jako „informacji handlowej”. Jednakże przetwarzanie danych osobowych w wyniku przekazania tego biuletynu informacyjnego oparto, jako środek ostrożności, na art. 12 ust. 2 ustawy nr 506/2004, transponującej art. 13 ust. 2 dyrektywy 2002/58 do prawa rumuńskiego, oraz na art. 6 ust. 1 lit. f) RODO. Spółka ta dała w ten sposób użytkownikom prawo do sprzeciwienia się otrzymywaniu rzeczonego biuletynu informacyjnego, a także prawo do anulowania subskrypcji po otrzymaniu takiego biuletynu.

26

Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2020 r. Tribunalul București (sąd okręgowy w Bukareszcie) oddalił to żądanie, podzielając argumenty przedstawione przez ANSPDCP.

27

Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2021 r. Curtea de Apel București (sąd apelacyjny w Bukareszcie, Rumunia), orzekając w przedmiocie środka odwoławczego wniesionego przez Inteligo Media od wyroku z dnia 5 czerwca 2020 r., uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Tribunalul București (sąd okręgowy w Bukareszcie) ze względu na to, że ten ostatni sąd nie uzasadnił wystarczająco wspomnianego wyroku.

28

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Tribunalul București (sąd okręgowy w Bukareszcie) wyrokiem z dnia 15 grudnia 2021 r. częściowo uwzględnił żądanie Inteligo Media i obniżył kwotę grzywny nałożonej na nią przez ANSPDCP. Potwierdził on jednak stwierdzenie wykroczenia administracyjnego poczynione w protokole z naruszenia z dnia 26 września 2019 r.

29

Curtea de Apel București (sąd apelacyjny w Bukareszcie), będący sądem odsyłającym, do którego Inteligo Media i ANSPDCP wniosły środki odwoławcze od tego wyroku, uważa, że rozstrzygnięcie sporu w postępowaniu głównym zależy od ustalenia podstawy prawnej przetwarzania danych osobowych rozpatrywanego w postępowaniu głównym oraz przesłanek, które muszą zostać spełnione, aby takie przetwarzanie można było uznać za zgodne z prawem w świetle dyrektywy 2002/58 i RODO.

30

Zdaniem tego sądu należy najpierw doprecyzować, po pierwsze, warunki, w jakich można uznać, że adres poczty elektronicznej użytkownika otrzymano „w kontekście sprzedaży produktu lub usługi” w rozumieniu art. 13 ust. 2 dyrektywy 2002/58, po drugie, zakres pojęcia „marketingu bezpośredniego” zawartego w tym art. 13, a po trzecie, kwestię, czy pojęcie to jest równoważne pojęciu „informacji handlowej”, którego ustawodawca rumuński użył przy transpozycji tego art. 13.

31

Następnie, w przypadku gdyby w niniejszym przypadku adresów poczty elektronicznej użytkowników nie otrzymano „w kontekście sprzedaży produktu lub usługi” w rozumieniu art. 13 ust. 2 dyrektywy 2002/58, należałoby ustalić, czy przekazywanie za pośrednictwem poczty elektronicznej biuletynu „Personal Update” wchodzi w zakres stosowania art. 13 ust. 1 tej dyrektywy oraz przepisów przewidujących kary za jego ewentualne naruszenie.

32

Wreszcie sąd odsyłający uważa za konieczne sprecyzowanie obowiązków spoczywających na organie nadzorczym przy stosowaniu art. 83 ust. 2 RODO, ponieważ nie wynikają one jasno z brzmienia tego przepisu.

33

W tych okolicznościach Curtea de Apel București (sąd apelacyjny w Bukareszcie) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

34

Poprzez pytanie pierwsze i pytanie czwarte lit. a), które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 13 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/58 należy interpretować w ten sposób, że wydawca publikacji internetowej otrzymuje adres poczty elektronicznej użytkownika „w kontekście sprzedaży produktu lub usługi” w rozumieniu tego art. 13 ust. 2, gdy ów użytkownik tworzy nieodpłatnie na jego platformie internetowej konto uprawniające go do uzyskania bezpłatnego dostępu do pewnej liczby artykułów związanych z tą publikacją, do otrzymywania nieodpłatnie za pośrednictwem poczty elektronicznej codziennego biuletynu informacyjnego zawierającego streszczenie zmian legislacyjnych omówionych w artykułach zawartych w publikacji, w tym linki do tych artykułów, a także do uzyskania odpłatnie dostępu do dodatkowych artykułów i analiz zawartych w rzeczonej publikacji, a przekazywanie takiego biuletynu informacyjnego stanowi wykorzystanie poczty elektronicznej „na potrzeby marketingu bezpośredniego” w odniesieniu do „podobnych produktów lub usług” w rozumieniu tego ostatniego przepisu.

35

Aby udzielić odpowiedzi na te pytania, należy przypomnieć, że zgodnie ze swym brzmieniem art. 1 ust. 1 dyrektywy 2002/58 przewiduje między innymi harmonizację przepisów krajowych wymaganych do zapewnienia równoważnego poziomu ochrony podstawowych praw i wolności, w szczególności prawa do prywatności i poufności, w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych w sektorze łączności elektronicznej.

36

W art. 2 lit. d) dyrektywy 2002/58 zawarto szeroką definicję pojęcia „komunikatu”, obejmującą każdą informację wymienianą lub przekazaną między określoną liczbą stron za pośrednictwem usług publicznie dostępnej łączności elektronicznej.

37

Artykuł 13 dyrektywy 2002/58, zatytułowany „Komunikaty niezamówione”, zezwala w ust. 1 na wykorzystywanie różnych rodzajów środków komunikacji, a mianowicie w szczególności poczty elektronicznej, do celów marketingu bezpośredniego, pod warunkiem że dotyczy to abonentów lub użytkowników, którzy uprzednio wyrazili na to zgodę.

38

W drodze wyjątku od wymogu uzyskania takiej zgody art. 13 ust. 2 dyrektywy 2002/58 przewiduje, że jeżeli osoba fizyczna lub prawna otrzymuje od swoich klientów szczegółowe elektroniczne dane kontaktowe dotyczące kontaktu z nimi za pomocą poczty elektronicznej, w kontekście sprzedaży produktu lub usługi, zgodnie z dyrektywą 95/46 lub RODO, owa osoba fizyczna lub prawna może używać tych szczegółowych elektronicznych danych kontaktowych na potrzeby marketingu bezpośredniego, pod warunkiem że spełnia określone w tym przepisie warunki.

39

Z brzmienia przepisów, o których mowa w pkt 37 i 38 niniejszego wyroku, wynika, że mają one zastosowanie wyłącznie do komunikatów wysyłanych „do celów marketingu bezpośredniego”. W związku z tym w celu udzielenia odpowiedzi na pytanie pierwsze i pytanie czwarte lit. a) należy ustalić w pierwszej kolejności, czy przesyłanie biuletynu informacyjnego takiego jak rozpatrywany w postępowaniu głównym ma na celu marketing bezpośredni, a jeśli tak, to w drugiej kolejności, czy nadawca tego biuletynu otrzymał szczegółowe elektroniczne dane kontaktowe zainteresowanych użytkowników „w kontekście sprzedaży […] usługi” w rozumieniu art. 13 ust. 2 dyrektywy 2002/58.

40

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu jednolitej wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględnić nie tylko jego brzmienie, lecz także kontekst, w jaki wpisuje się ten przepis, oraz cele regulacji, której część on stanowi (zob. wyroki: z dnia 17 listopada 1983 r., Merck, 292/82, EU:C:1983:335, pkt 12; z dnia 1 sierpnia 2025 r., Alace i Canpelli, C‑758/24 i C‑759/24, EU:C:2025:591, pkt 91).

41

Co się tyczy w pierwszej kolejności brzmienia art. 13 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/58, należy stwierdzić, że ów przepis nie zawiera żadnej wskazówki co do znaczenia pojęcia komunikatu wysłanego „do celów marketingu bezpośredniego”. Niemniej jednak z orzecznictwa Trybunału wynika, że obejmuje ono komunikaty, które służą celom handlowym i są skierowane bezpośrednio i indywidualnie do konsumenta (zob. podobnie wyrok z dnia 25 listopada 2021 r., StWL Städtische Werke Lauf a.d. Pegnitz, C‑102/20, EU:C:2021:954, pkt 47).

42

W świetle tych kryteriów Trybunał orzekł, że mające promować usługi wiadomości reklamowe, które są rozpowszechniane w formie wiadomości przesyłanej pocztą elektroniczną, efektem czego pojawiają się one bezpośrednio w skrzynce odbiorczej prywatnego konta danego użytkownika tej poczty, stanowią takie komunikaty (zob. podobnie wyrok z dnia 25 listopada 2021 r., StWL Städtische Werke Lauf a.d. Pegnitz, C‑102/20, EU:C:2021:954, pkt 48).

43

W niniejszej sprawie, jak wynika z postanowienia odsyłającego, komunikatem będącym przedmiotem postępowania głównego jest codzienny biuletyn informacyjny rozpowszechniany w formie wiadomości elektronicznej, zawierający streszczenie zmian legislacyjnych omówionych w artykułach zawartych w publikacji prasowej, jak również linki do tych artykułów. Jedynie klikając na te linki, zainteresowani użytkownicy mogą zapoznać się z ich pełną treścią: bezpłatnie – z maksymalnie ośmioma artykułami miesięcznie, a za opłatą – ze wszystkimi artykułami dostępnymi na prowadzonej przez Inteligo Media platformie internetowej.

44

Przywołana przez sąd odsyłający okoliczność, że ów komunikat – w zakresie, w jakim zawiera streszczenie tematów omówionych w artykułach zawartych w tej publikacji – ma również treść informacyjną, nie może oznaczać, że powinno się go wyłączyć z zakresu pojęcia komunikatu wysłanego „do celów marketingu bezpośredniego” w rozumieniu art. 13 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/58, a tym samym z zakresu stosowania tego przepisu.

45

Przeciwnie, jak zauważył w istocie rzecznik generalny w pkt 32–34 opinii, taki komunikat ma na celu skłonienie odnośnych użytkowników do uzyskania dostępu do płatnych treści dostarczanych przez wydawcę prasowego poprzez zachęcanie ich do wyczerpania liczby artykułów, z którymi można zapoznać się bezpłatnie na danej platformie internetowej, oraz do zakupu pełnej subskrypcji. Ma on zatem promować sprzedaż tych treści i w konsekwencji realizuje cel handlowy w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 41 niniejszego wyroku. Ponadto w zakresie, w jakim komunikat ten, rozpowszechniany w formie wiadomości elektronicznej, pojawia się bezpośrednio w skrzynce odbiorczej prywatnej poczty elektronicznej jej odbiorców, należy uznać, że jest on wysyłany „do celów marketingu bezpośredniego” w rozumieniu art. 13 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/58, i to niezależnie od tego, czy ów cel można wywieść z samej treści rzeczonego komunikatu, czy też ze struktury oferty nadawcy wspomnianego komunikatu.

46

Taką wykładnię pojęcia komunikatu wysłanego „do celów marketingu bezpośredniego” potwierdzają w drugiej kolejności kontekst, w jaki się ono wpisuje, oraz realizowane przez dyrektywę 2002/58 cele.

47

W tym względzie należy zauważyć, że art. 13 ust. 1 dyrektywy 2002/58 ustanawia zasadę, która uzależnia przekazywanie niezamówionych komunikatów objętych zakresem jego stosowania od wymogu uzyskania uprzedniej zgody ich odbiorcy.

48

W braku tej zgody taki komunikat jest dozwolony tylko wtedy, gdy spełnione są przewidziane w art. 13 ust. 2 dyrektywy 2002/58 przesłanki. Przepis ten wymaga, po pierwsze, aby zgodnie z dyrektywą 95/46 lub, w zależności od przypadku, z RODO nadawca odnośnego komunikatu otrzymał od jego odbiorców szczegółowe elektroniczne dane kontaktowe dotyczące kontaktu z nimi za pomocą poczty elektronicznej w kontekście sprzedaży produktu lub usługi. Po drugie, te szczegółowe elektroniczne dane kontaktowe mogą być wykorzystywane na potrzeby marketingu bezpośredniego pod warunkiem, że ów marketing bezpośredni dotyczy podobnych produktów lub usług oferowanych przez tego nadawcę. Po trzecie, to wykorzystanie jest uzależnione od warunku, że owi odbiorcy zostali jasno i wyraźnie poinformowani o możliwości sprzeciwienia się, w prosty i wolny od opłat sposób, takiemu wykorzystywaniu elektronicznych danych kontaktowych w chwili ich pobierania oraz przy każdej okazji otrzymywania wiadomości, w przypadku klientów, którzy początkowo nie sprzeciwili się takiemu wykorzystywaniu.

49

Ponadto art. 13 ust. 4 dyrektywy 2002/58 zakazuje w każdym przypadku praktyki wysyłania poczty elektronicznej do celów marketingu bezpośredniego, która ukrywa lub zataja tożsamość nadawcy, w którego imieniu wysyłany jest komunikat, która narusza art. 6 dyrektywy 2000/31, która nie wskazuje ważnego adresu, na który odbiorca może wysłać żądanie zaprzestania takich komunikatów, lub która zachęca odbiorców do odwiedzenia stron internetowych naruszających ten art. 6.

50

Wszystkie gwarancje, które przypomniano w pkt 47–49 niniejszego wyroku, zmierzają do osiągnięcia celów dyrektywy 2002/58, określonych w jej motywach 2 i 40 i polegających w szczególności na zapewnieniu pełnego poszanowania praw określonych w art. 7 i 8 Karty praw podstawowych i w związku z tym na zapewnieniu środków zabezpieczających abonentów przed ingerencją w ich prywatność przez niezamówione komunikaty wysyłane do celów marketingu bezpośredniego, w szczególności przez urządzenia do wywołań automatycznych, telefaksy i wiadomości poczty elektronicznej, jak również SMS.

51

Każda inna wykładnia mogłaby osłabić skuteczność (effet utile) art. 13 dyrektywy 2002/58 i podważyć w ten sposób poziom ochrony prywatności, do którego dąży ta dyrektywa. Przyjęcie przeciwnej wykładni prowadziłoby bowiem do tego, że przekazanie komunikatu takiego jak ten rozpatrywany w postępowaniu głównym nie podlegałoby gwarancjom przewidzianym w tym art. 13, niezależnie od ryzyka naruszenia prywatności użytkowników usług poczty elektronicznej.

52

Ponieważ komunikat taki jak ten rozpatrywany w postępowaniu głównym należy uznać za wysłany „do celów marketingu bezpośredniego” w rozumieniu art. 13 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/58, trzeba zbadać w drugiej kolejności, czy spełniony jest warunek, o którym mowa w tym art. 13 ust. 2 i w pkt 39 niniejszego wyroku, a mianowicie że nadawca tego komunikatu powinien otrzymać szczegółowe elektroniczne dane kontaktowe klientów „w kontekście sprzedaży […] usługi”.

53

W pierwszej kolejności z jednej strony, jak wskazał rzecznik generalny w pkt 40 opinii, zgodnie z powszechnie przyjętą definicją termin „sprzedaż” oznacza umowę, która musi obejmować płatność uiszczaną w zamian za towar lub usługę. Ów termin może zatem obejmować jedynie transakcje, które wiążą się z zapłatą wynagrodzenia.

54

Z drugiej strony należy stwierdzić, że art. 13 ust. 2 dyrektywy 2002/58 odnosi się do „usług” w sposób ogólny, nie wprowadzając żadnego rozróżnienia w zależności od rodzaju danej usługi. Co się tyczy usług objętych zakresem stosowania dyrektywy 2000/31, Trybunał orzekł, że wynagrodzenie za usługę świadczoną przez usługodawcę w ramach jego działalności gospodarczej niekoniecznie jest wypłacane przez korzystające z niej osoby. Ma to miejsce w szczególności, gdy usługodawca świadczy usługę nieodpłatnie w celach reklamowych w odniesieniu do towarów sprzedawanych lub usług świadczonych przez tego usługodawcę, gdyż koszt tej działalności jest wówczas zawarty w cenie sprzedaży owych towarów lub usług (wyrok z dnia 15 września 2016 r., Mc Fadden, C‑484/14, EU:C:2016:689, pkt 41, 42 i przytoczone tam orzecznictwo). Rozważania te można przenieść na grunt wykładni art. 13 ust. 2 dyrektywy 2002/58.

55

Tak właśnie rzecz się przedstawia w niniejszej sprawie. Jak wynika bowiem z brzmienia pytania pierwszego i z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, Inteligo Media otrzymała szczegółowe elektroniczne dane kontaktowe zainteresowanych użytkowników przy tworzeniu przez nich bezpłatnego konta na platformie internetowej prowadzonej przez tę spółkę, co wymagało wyrażenia przez tych użytkowników zgody na warunki umowy o świadczenie „Usługi Premium”. Subskrybując tę usługę, wspomniani użytkownicy uzyskiwali prawo do bezpłatnego dostępu do pewnej liczby artykułów, które ukazały się w danej publikacji, oraz do otrzymywania biuletynu informacyjnego „Personal Update”. Jak wynika z pkt 45 niniejszego wyroku, świadczenie takiej usługi ma przede wszystkim cel reklamowy, polegający na promowaniu płatnych treści dostarczanych przez Inteligo Media, a koszt tej usługi jest zawarty w cenie tych treści.

56

W tych okolicznościach, podobnie jak uczynił to rzecznik generalny w pkt 43 opinii, należy uznać, że wynagrodzenie pośrednie, zawarte w cenie sprzedaży pełnej subskrypcji oferowanej przez tego usługodawcę, takie jak to będące przedmiotem postępowania głównego, spełnia wymóg zapłaty przypomniany w pkt 53 niniejszego wyroku.

57

W konsekwencji transakcja taka jak ta, w ramach której Inteligo Media otrzymała szczegółowe elektroniczne dane kontaktowe użytkowników, może wchodzić w zakres pojęcia „sprzedaży […] usługi” w rozumieniu art. 13 ust. 2 dyrektywy 2002/58.

58

W drugiej kolejności wykładnia ta jest zgodna z kontekstem, w którym pojęcie to jest używane, oraz z celami uregulowania, którego jest ono częścią.

59

W tym względzie prawdą jest, że art. 13 ust. 2 dyrektywy 2002/58 przewiduje wyjątek, który stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 13 ust. 1 owej dyrektywy, wobec czego powinien być interpretowany w sposób ścisły. Jednakże, po pierwsze, brzmienie wspomnianego art. 13 ust. 2 nie wyklucza możliwości wypłaty wynagrodzenia wymaganego z tytułu transakcji „sprzedaży” w rozumieniu tego przepisu przez osobę inną niż odbiorca produktu lub usługi będących przedmiotem tej transakcji. Przeciwnie, z brzmienia tego przepisu wynika, że prawodawca Unii ograniczył się do wymogu, aby szczegółowe elektroniczne dane kontaktowe zainteresowanych użytkowników otrzymano „w kontekście sprzedaży produktu lub usługi”.

60

Po drugie, wykładnia pojęć z art. 13 ust. 2 dyrektywy 2002/58 powinna w każdym wypadku być zgodna z celem tego przepisu. Wynika z tego, że konieczność takiej ścisłej wykładni nie może być rozumiana jako pozwalająca na taką wykładnię tych pojęć, która pozbawiałaby je skuteczności (effet utile) (zob. analogicznie wyrok z dnia 4 marca 2021 r., Frenetikexito, C‑581/19, EU:C:2021:167, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo).

61

Tymczasem, co się tyczy celu realizowanego przez art. 13 ust. 2 dyrektywy 2002/58, z motywu 41 tej dyrektywy wynika, że prawodawca Unii zamierzał przewidzieć odstępstwo od zasady zawartej w tym art. 13 ust. 1, na wypadek gdy szczegółowe elektroniczne dane kontaktowe zainteresowanych użytkowników zostają uzyskane „w kontekście istniejącej relacji z klientem”, bez dalszego określania tej relacji.

62

W konsekwencji, z zastrzeżeniem ustaleń, których powinien dokonać sąd odsyłający, okazuje się, że w niniejszej sprawie spełniony jest zarówno warunek, by szczegółowe elektroniczne dane kontaktowe zainteresowanych użytkowników zostały otrzymane „w kontekście sprzedaży produktu lub usługi”, jak i warunek – jak wynika z pkt 55 i 56 niniejszego wyroku – dotyczący bycia „podobną usługą” będącą przedmiotem omawianego marketingu bezpośredniego.

63

W świetle całości powyższych rozważań na pytanie pierwsze i pytanie czwarte lit. a) należy odpowiedzieć, iż art. 13 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/58 należy interpretować w ten sposób, że wydawca publikacji internetowej otrzymuje adres poczty elektronicznej użytkownika „w kontekście sprzedaży produktu lub usługi” w rozumieniu tego art. 13 ust. 2, gdy ów użytkownik tworzy nieodpłatnie na platformie internetowej tego wydawcy konto uprawniające go do uzyskania bezpłatnego dostępu do pewnej liczby artykułów związanych z tą publikacją, do otrzymywania nieodpłatnie za pośrednictwem poczty elektronicznej codziennego biuletynu informacyjnego zawierającego streszczenie zmian legislacyjnych omówionych w artykułach zawartych w publikacji, w tym linki do tych artykułów, a także do uzyskania odpłatnie dostępu do dodatkowych artykułów i analiz zawartych w rzeczonej publikacji. Przekazywanie takiego biuletynu informacyjnego stanowi wykorzystanie poczty elektronicznej „na potrzeby marketingu bezpośredniego” w odniesieniu do „podobnych produktów lub usług” w rozumieniu tego ostatniego przepisu.

64

Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 13 ust. 2 dyrektywy 2002/58 w związku z art. 95 RODO należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy administrator wykorzystuje adres poczty elektronicznej użytkownika w celu wysłania mu niezamówionego komunikatu zgodnie z tym art. 13 ust. 2, zastosowanie mają warunki zgodności przetwarzania z prawem przewidziane w art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia.

65

Jak wielokrotnie orzekał Trybunał, w art. 6 ust. 1 akapit pierwszy RODO zawarto wyczerpujący i zamknięty wykaz przypadków, w których przetwarzanie danych osobowych może zostać uznane za zgodne z prawem. Aby zatem można było uznać dane przetwarzanie za zgodne z prawem, musi ono stanowić jeden z przewidzianych w tym przepisie przypadków [wyroki: z dnia 22 czerwca 2021 r., Latvijas Republikas Saeima (Punkty karne),C‑439/19, EU:C:2021:504, pkt 99; z dnia 9 stycznia 2025 r., Mousse, C‑394/23, EU:C:2025:2, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo].

66

Niemniej jednak zgodnie z wyraźnym brzmieniem art. 95 RODO rozporządzenie to nie nakłada na osoby fizyczne ani prawne dodatkowych obowiązków co do przetwarzania w związku ze świadczeniem ogólnodostępnych usług łączności elektronicznej w publicznych sieciach łączności w Unii w sprawach, w których podmioty te podlegają określonym w dyrektywie 2002/58 szczegółowym obowiązkom mającym ten sam cel.

67

Ponadto w motywie 173 rzeczonego rozporządzenia uściślono w analogiczny sposób, że rozporządzenie to powinno mieć zastosowanie do wszystkich tych kwestii dotyczących ochrony podstawowych praw i wolności w związku z przetwarzaniem danych osobowych, które nie podlegają określonym w dyrektywie 2002/58 szczegółowym obowiązkom mającym ten sam cel, w tym obowiązkom nałożonym na administratora oraz prawom osób fizycznych.

68

Tymczasem, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 50 opinii, w art. 13 ust. 2 dyrektywy 2002/58 uregulowano kompleksowo zarówno warunki i cele przetwarzania danych, jak i prawa osoby, której te dane dotyczą, a także nałożono na administratora tych danych „szczegółowe obowiązki” w rozumieniu art. 95 RODO. W konsekwencji zgodność z prawem przetwarzania danych osobowych dokonywanego w ramach komunikatu objętego zakresem stosowania tego art. 13 ust. 2 można ustalić na podstawie tego przepisu, bez konieczności dokonywania jej oceny w świetle warunków przewidzianych w art. 6 ust. 1 lit. a)–f) RODO.

69

W świetle całości powyższych rozważań na pytanie drugie należy odpowiedzieć, iż art. 13 ust. 2 dyrektywy 2002/58 w związku z art. 95 RODO należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy administrator wykorzystuje adres poczty elektronicznej użytkownika w celu wysłania mu niezamówionego komunikatu zgodnie z tym art. 13 ust. 2, warunki zgodności przetwarzania z prawem przewidziane w art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia nie mają zastosowania.

70

Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy art. 13 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/58 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które posługują się pojęciem „informacji handlowej” przewidzianym w art. 2 lit. f) dyrektywy 2000/31 zamiast pojęcia „marketingu bezpośredniego”, a w przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej, czy codzienny biuletyn informacyjny zawierający streszczenie zmian legislacyjnych omówionych w artykułach zawartych w publikacji internetowej, w tym linki do tych artykułów, stanowi „informację handlową” w rozumieniu tego art. 2 lit. f).

71

W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pytania dotyczące prawa Unii korzystają z domniemania posiadania znaczenia dla sprawy. Odmowa wydania przez Trybunał orzeczenia w przedmiocie zadanego przez sąd krajowy pytania jest możliwa tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wniesiono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje informacjami w zakresie stanu faktycznego lub prawnego niezbędnymi do udzielenia użytecznej odpowiedzi na postawione mu pytania (wyrok z dnia 15 czerwca 2021 r., Facebook Ireland i in., C‑645/19, EU:C:2021:483, pkt 115 i przytoczone tam orzecznictwo).

72

Ponadto, również zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, uzasadnieniem procedury odesłania prejudycjalnego nie jest oczekiwanie opinii w kwestiach generalnych lub hipotetycznych, lecz rzeczywista potrzeba związana ze skutecznym rozstrzygnięciem określonego sporu (wyrok z dnia 15 czerwca 2021 r., Facebook Ireland i in., C‑645/19, EU:C:2021:483, pkt 116 i przytoczone tam orzecznictwo).

73

W niniejszej sprawie z odpowiedzi udzielonej na pytanie pierwsze i pytanie czwarte lit. a) wynika, że przesyłanie biuletynu informacyjnego takiego jak rozpatrywany w postępowaniu głównym stanowi komunikat wysyłany „do celów marketingu bezpośredniego” w rozumieniu art. 13 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/58. W tych okolicznościach nie wydaje się, na podstawie informacji przekazanych przez sąd odsyłający, by sąd ten potrzebował również wykładni pojęcia „informacji handlowej” przewidzianego w art. 2 lit. f) dyrektywy 2000/31 w celu rozstrzygnięcia zawisłego przed nim sporu.

74

Wynika stąd, że pytanie trzecie jest niedopuszczalne.

75

Z uwagi na odpowiedź udzieloną na pytanie pierwsze i pytanie czwarte lit. a) nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytanie czwarte lit. b) i na pytanie piąte.

76

Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje: