EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52017AE0009
Opinion of the European Economic and Social Committee on the ‘Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions – A European strategy on Cooperative Intelligent Transport Systems, a milestone towards cooperative, connected and automated mobility’ [COM(2016) 766 final]
Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Strateġija Ewropea dwar is-Sistemi tat-Trasport Intelliġenti u Kooperattivi: l-ewwel pass importanti lejn mobbiltà kooperattiva, konnessa u awtomatizzata” (COM(2016) 766 final)
Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Strateġija Ewropea dwar is-Sistemi tat-Trasport Intelliġenti u Kooperattivi: l-ewwel pass importanti lejn mobbiltà kooperattiva, konnessa u awtomatizzata” (COM(2016) 766 final)
ĠU C 288, 31.8.2017, p. 85–90
(BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, HR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)
31.8.2017 |
MT |
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea |
C 288/85 |
Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Strateġija Ewropea dwar is-Sistemi tat-Trasport Intelliġenti u Kooperattivi: l-ewwel pass importanti lejn mobbiltà kooperattiva, konnessa u awtomatizzata”
(COM(2016) 766 final)
(2017/C 288/12)
Relatur: |
Stefan BACK |
Konsultazzjoni |
Kummissjoni Ewropea, 27.1.2017 |
Bażi ġuridika |
Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
|
|
Sezzjoni kompetenti |
Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni |
Adottata fis-sezzjoni |
16.5.2017 |
Adottata fil-plenarja |
31.5.2017 |
Sessjoni plenarja Nru |
526 |
Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) |
150/0/0 |
1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
1.1 |
Il-KESE jilqa’ l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar Strateġija Ewropea dwar is-Sistemi tat-Trasport Intelliġenti u Kooperattivi (COM(2016) 766) (l-Istrateġija) u l-għan ambizzjuż tagħha li timplimenta l-ewwel sett ta’ servizzi (servizzi tal-Jum 1) fl-2019 li għandu jiġi segwit mill-iżvilupp tat-tieni sett ta’ servizzi (servizzi tal-Jum 1.5). |
1.2 |
Il-KESE jieħu nota tal-bosta benefiċċji potenzjali wara l-implimentazzjoni tal-Istrateġija, inkluż trasport aktar effiċjenti tal-passiġġieri u tal-merkanzija, anke fin-Netwerk tat-Trasport Trans-Ewropew, aktar effiċjenzja fl-enerġija, emissjonijiet imnaqqsa u inqas riskju ta’ inċidenti fil-qasam tat-trasport bit-triq. L-Istrateġija hija pass importanti lejn l-iżvilupp tas-C-ITS u, finalment, lejn mobbiltà awtomatizzata. Il-KESE japprova dan il-proġett u jieħu nota tal-livell għoli ta’ kooperazzjoni bejn setturi differenti bħat-trasport, l-enerġija u t-telekomunikazzjonijiet meħtieġa biex jiġu implimentati sistemi tat-trasport diġitali inklużi l-infrastruttura, il-vetturi u servizzi innovattivi. |
1.3 |
Il-KESE japprezza l-valur miżjud għall-mobbiltà tas-servizzi tal-Jum 1 u l-Jum 1.5, b’mod partikolari għat-trasport tal-passiġġieri u dak tal-merkanzija inklużi s-sistemi ta’ distribuzzjoni u jieħu nota ta’ diversi proġetti ta’ prova għaddejjin bħalissa fl-agglomerazzjonijiet Ewropej li jmorru lil hinn mill-Istrateġija u li diġà jinvolvu l-ittestjar ta’ vetturi awtomatiċi għat-trasport tal-passiġġieri. F’dan il-kuntest, il-KESE jinnota wkoll l-importanza li tagħti l-Istrateġija li jiġu evitati r-riperkussjonijiet bħaż-żieda fit-traffiku u fl-emissjonijiet permezz ta’ miżuri sabiex il-vetturi konnessi, kooperattivi u awtomatizzati jiġu integrati fil-mobbiltà sostenibbli u l-ippjanar loġistiku u l-promozzjoni tat-trasport pubbliku. |
1.4 |
Il-KESE jieħu nota wkoll tal-effetti favorevoli fuq il-livell ta’ kompetenza fl-IT, l-iżvilupp ta’ ħiliet ġodda u kompetittività mtejba tal-industriji tal-UE fl-oqsma tad-data, il-karozzi u t-trasport, b’mod partikolari f’perspettiva fit-tul. |
1.5 |
Il-KESE jiġbed ukoll l-attenzjoni għall-importanza tal-privatezza u l-protezzjoni tad-data, li diġà tqajmet fl-Opinjoni tiegħu dwar id-Direttiva dwar l-ITS (1). Din tenfasizza li d-data tas-C-ITS jenħtieġ li tintuża għal skopijiet ta’ C-ITS biss u mhux tinżamm jew tintuża għal finijiet oħra, ħlief bil-kunsens tal-utent. Il-KESE jqis li huwa ta’ importanza vitali li dan jiġi ċċarat permezz ta’ dispożizzjonijiet legalment vinkolanti bħala mod biex tinħoloq fiduċja fis-sistema u f’konformità mal-leġislazzjoni tal-UE, inkluż l-Artikolu 8 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE (2). |
1.6 |
Il-KESE jenfasizza l-importanza ta’ standards komuni u interoperabbiltà transkonfinali bħala kwistjoni ta’ implimentazzjoni tas-suq diġitali intern u sabiex jiġi żgurat trasport transkonfinali effiċjenti. |
1.7 |
Il-KESE jenfasizza li huwa importanti li l-implimentazzjoni tal-Istrateġija tħalli lok għal soluzzjonijiet lokali u/jew speċifiċi għall-kumpaniji, anke, meta jkun debitament ġustifikat u proporzjonat, għad-detriment tal-garanzija ġenerali tar-rekwiżiti ta’ interoperabbiltà u ta’ trasparenza, kull meta soluzzjonijiet bħal dawn ikollhom valur miżjud. Bl-istess mod, ir-rekwiżiti ta’ standardizzazzjoni u ta’ trasparenza ma jridux ikunu implimentati b’mod li jfixklu l-innovazzjoni. |
1.8 |
Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-importanza ta’ standards għoljin ta’ sigurtà sabiex jiġu evitati l-hacking u ċ-ċiberattakki, standards għoljin ta’ protezzjoni tad-data u valutazzjoni tal-konformità effiċjenti. Għall-istess raġunijiet, ta’ spiss, is-soluzzjonijiet tas-sigurtà ddedikati jeħtieġ li jibqgħu kunfidenzjali. |
1.9 |
L-implimentazzjoni tal-Istrateġija tista’ tkun proċess diffiċli ħafna fejn il-metodu ta’ koordinazzjoni magħżul jesiġi komunikazzjoni, monitoraġġ u segwitu kostanti min-naħa tal-Kummissjoni. Il-bini ta’ fiduċja kemm fost l-imsieħba tal-proċess tal-implimentazzjoni kif ukoll fir-rigward tal-pubbliku ġenerali, inklużi l-konsumaturi, jista’ jkun deċiżiv għal implimentazzjoni b’suċċess. F’dan il-kuntest, il-KESE jiġbed l-attenzjoni għad-drittijiet ta’ persuni b’diżabilità għall-integrazzjoni, kif stipulat fil-Konvenzjoni tan-NU tal-2006 dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà. Il-KESE jfakkar li r-rabtiet tiegħu mas-soċjetà ċivili jistgħu jagħmluh imsieħeb utli fl-istabbiliment ta’ djalogu dwar l-implimentazzjoni. |
1.10 |
Fir-rigward tal-miżuri leġislattivi msemmija fl-Istrateġija, il-KESE jenfasizza li huwa importanti li dawn ma jkunux preskrittivi żżejjed. Għalhekk, l-interoperabbiltà u l-istandards komuni ma jridux isiru għan fihom infushom, iżda jenħtieġ li japplikaw biss meta jservu skop li jġib valur miżjud u ma jfixklux l-innovazzjoni u l-ħtieġa li jiġu solvuti problemi speċifiċi lokalment jew fil-livell tal-kumpaniji. |
1.11 |
L-Istrateġija tindirizza l-ewwel pass fl-implimentazzjoni tas-C-ITS b’effetti komparattivament limitati fuq l-impjiegi u l-kundizzjonijiet tax-xogħol (servizzi tal-Jum 1 u l-Jum 1.5) Jidher probabbli li din ser tiġi segwita mill-użu ta’ vetturi awtomatizzati b’effetti aktar sinifikanti fuq il-forza tax-xogħol. Għal din ir-raġuni, u sabiex tinħoloq klima ta’ fiduċja reċiproka, il-KESE jqis li huwa importanti li jingħata bidu għal djalogu soċjali fi stadju bikri biex jiġu indirizzati kwistjonijiet possibbli dwar il-kundizzjonijiet tal-impjieg u tax-xogħol. |
1.12 |
Il-KESE jenfasizza l-urġenza li jittieħed il-pass li jmiss fl-implimentazzjoni tas-C-ITS, jiġifieri, li jiġu żviluppati sistemi li jinkludu wkoll il-komunikazzjoni bejn vettura u oħra u l-ġestjoni tat-traffiku. Il-proġetti ta’ prova u l-ippjanar leġislattiv jidhru li għaddejjin ġmielhom fl-Istati Membri b’industrija tal-karozzi u skont il-KESE, iż-żmien huwa għalhekk propizju jekk l-UE tixtieq li jkollha parti sinifikanti fil-promozzjoni ta’ sforz Ewropew. |
1.13 |
Il-Pjattaforma C-Roads stabbilita f’Ottubru 2016 għandu jkollha rwol sinifikanti fl-implimentazzjoni tal-Istrateġija. S’issa għadhom ma aderixxewx l-Istati Membri kollha magħha. Il-KESE jqis li huwa urġenti li l-Istati Membri kollha jaderixxu ma’ dan il-korp. |
1.14 |
Il-KESE japprezza r-rieda tal-Kummissjoni li tappoġġja l-implimentazzjoni permezz ta’ appoġġ finanzjarju. F’dan il-kuntest, il-KESE jiġbed ukoll l-attenzjoni għall-ħtieġa li jitħalla lok għal ippjanar adegwat ta’ miżuri ta’ implimentazzjoni fil-livell tal-kumpaniji, filwaqt li jitqiesu, fost l-oħrajn, ir-restrizzjonijiet finanzjarji fis-settur tat-trasport tal-merkanzija bit-triq. |
1.15 |
Il-KESE jiddispjaċih għan-nuqqas ta’ ppjanar ta’ żmien ċar għas-servizzi tal-Jum 1.5 u lil hinn. Il-KESE jiddispjaċih ukoll għan-nuqqas ta’ valutazzjoni tal-impatt. Ir-rapportar tal-pjattaforma C-ITS fih elementi li jippermettu evalwazzjoni ta’ ċerti aspetti tal-Istrateġija, iżda skont il-KESE dan mhuwiex biżżejjed. |
2. Sfond
2.1 |
Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar Strateġija Ewropea dwar is-Sistemi tat-Trasport Intelliġenti u Kooperattivi (C-ITS) [COM(2016) 766] (l-Istrateġija) hija marbuta mill-qrib mal-prijoritajiet politiċi tal-Kummissjoni, b’mod partikolari mal-Aġenda tagħha għall-Impjiegi, it-Tkabbir u l-Investiment, is-Suq Uniku Diġitali, u l-Istrateġija tal-Unjoni tal-Enerġija. Din ġiet ippreżentata bħala parti mill-hekk imsejjaħ “Pakkett tax-Xitwa” tal-enerġija li jinkludi prinċipalment proposti dwar it-tfassil tas-suq intern tal-elettriku, l-effiċjenza fl-enerġija u l-fjuwils rinnovabbli. |
2.2 |
L-Istrateġija ma tindirizzax b’mod dirett il-kwistjonijiet marbuta mal-enerġija. Hija tindirizza primarjament l-iżvilupp, u l-aspetti prattiċi u legali tal-iżvilupp ta’ sistemi tat-trasport kooperattivi, inklużi l-karozzi konnessi/il-vetturi awtomatiċi u l-infrastruttura. Hija marbuta wkoll mal-implimentazzjoni tas-Suq Intern Diġitali u l-Istrateġija Ewropea għal Mobbiltà b’Emissjonijiet Baxxi. |
2.3 |
L-Istrateġija tenfasizza l-potenzjal tal-iżvilupp tas-C-ITS sabiex tingħata spinta lill-kompetittività tal-industrija Ewropea b’potenzjal għal suq kbir u l-ħolqien tal-impjiegi. Il-valur miżjud ta’ azzjoni fil-livell tal-UE jsegwi minn volumi akbar f’suq akbar bi standards komuni. L-iżvilupp tas-C-ITS huwa l-ewwel pass lejn il-vetturi awtomatizzati. Is-servizzi tas-C-ITS għandhom ikunu bbażati fuq standards komuni u għandhom jiġu implimentati sal-2019 u lil hinn. Huma bbażati fuq komunikazzjoni bejn vettura u oħra u bejn vettura u infrastruttura u ma għandhomx bżonn ta’ sewwieq. |
2.4 |
L-Istrateġija tiddefinixxi għadd ta’ servizzi tas-C-ITS li jistgħu jintużaw mill-ewwel (lista tas-servizzi tas-C-ITS tal-Jum 1) u servizzi oħra li jintużaw fit-tieni fażi minħabba li l-ispeċifikazzjonijiet jew l-istandards sħaħ jistgħu ma jkunux lesti biex jintużaw sal-2019 (lista tas-servizzi tas-C-ITS tal-Jum 1.5). Il-lista tal-Jum 1 tkopri notifiki ta’ lok perikoluż u applikazzjonijiet għas-sinjalar u l-lista tal-Jum 1.5 tkopri funzjonijiet bħal informazzjoni dwar l-istazzjonijiet tal-fjuwil u tal-iċċarġjar, il-ġestjoni u l-informazzjoni tal-parking (fit-triq u barra mit-triq), informazzjoni dwar il-’park and ride’, informazzjoni konnessa u kooperattiva ġol-belt u barra minnha, informazzjoni dwar it-traffiku u rotot intelliġenti. |
2.5 |
L-Istrateġija tenfasizza n-natura transsettorjali tal-implimentazzjoni tas-C-ITS li tikkonċerna l-mezzi kollha tat-trasport, l-industrija u t-telekomunikazzjonijiet. Il-faċilitazzjoni tat-trasport li tirriżulta mill-implimentazzjoni tal-Istrateġija ma tridx twassal għal aktar trasport u aktar emissjonijiet. |
2.6 |
Ġew stabbiliti għadd ta’ azzjonijiet speċifiċi sabiex tiġi implimentata l-Istrateġija. Huma jkopru t-tmien oqsma li ġejjin.
|
3. Kummenti ġenerali
3.1 |
Il-KESE jilqa’ l-Istrateġija u jieħu nota tal-bosta effetti pożittivi potenzjali tal-implimentazzjoni b’suċċess tagħha, bħalma huma t-trasport aktar effiċjenti, kemm tal-merkanzija kif ukoll tal-passiġġieri, effiċjenza fl-enerġija mtejba u emissjonijiet imnaqqsa, sigurtà fit-toroq imsaħħa u l-iżvilupp tal-ekonomija diġitali. |
3.2 |
L-Istrateġija hija interkonnessa ma’ diversi strateġiji importanti attwali, jiġifieri s-Suq Uniku Diġitali, l-Istrateġija tal-Unjoni dwar l-Enerġija u l-Istrateġija Ewropea għal Mobbiltà b’Emissjonijiet Baxxi, li lkoll kemm huma ntlaqgħu b’sodisfazzjon mill-KESE. Il-KESE jappoġġja wkoll l-approċċ transsettorjali tal-Istrateġija, u d-dimensjoni l-ġdida li dan jagħti lill-politika tat-trasport. |
3.3 |
F’dan il-kuntest, il-KESE jieħu nota tar-rabta mal-Istrateġija għad-Diġitalizzazzjoni tal-Industrija Ewropea fir-rigward ta’ vetturi kooperattivi, konnessi u awtomatizzati bħala suġġett ta’ prijorità biex tingħata spinta lill-kompetittività tal-industrija Ewropea u l-istima tas-suq potenzjali ta’ tali vetturi b’“għexieren ta’ biljuni ta’ euro kull sena u ħolqien ta’ impjiegi f’mijiet ta’ eluf”. Il-KESE jqis li f’dan il-kuntest huwa xieraq li jirrepeti l-istqarrija tiegħu fl-Opinjoni tiegħu TEN/574 dwar “Strateġija għal Suq Uniku Diġitali” li kwalunkwe dikjarazzjoni ta’ riżultati potenzjali ta’ dan it-tip tista’ tkun riskju bla bżonn u, fl-agħar każ, taffettwa b’mod negattiv il-fiduċja, b’mod partikolari f’każ bħal dan fejn l-implimentazzjoni b’suċċess tal-Istrateġija tiddependi ħafna mill-interess tal-Istati Membri, l-awtoritajiet lokali, l-industrija tal-karozzi u partijiet interessati oħra. |
3.4 |
Bl-istess mod, il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-importanza tal-Istrateġija għal mobbiltà effiċjenti, inkluża l-mobbiltà urbana u l-aħħar u l-ewwel mil tat-trasport tal-merkanzija u tal-passiġġieri. |
3.5 |
Il-KESE jagħti wkoll importanza lill-interoperabbiltà transkonfinali tas-servizzi li għandhom jiġu implimentati sabiex jiġi żgurat fluss tat-traffiku bla xkiel fil-konnessjonijiet transkonfinali. Kemm is-servizzi li huma faċilment disponibbli bħalissa (servizzi ta’ tal-Jum 1) kif ukoll dawk kważi lesti biex jintużaw u lesti biex jibdew jintużaw mill-2019, għalkemm mhux kompletament lesti għal impjieg fuq skala kbira (servizzi tal-Jum 1.5) ser ikunu ta’ għajnuna kbira għall-implimentazzjoni effiċjenti tat-TEN-T, b’mod partikolari l-Kurituri tan-Netwerk Ewlieni tat-TEN-T. |
3.6 |
Minħabba li l-Istrateġija hija ppreżentata bħala parti mill-politika dwar l-enerġija tal-Pakkett tax-Xitwa, il-KESE kien japprezza mhux biss ripetizzjoni taċ-ċifri magħrufa sew tas-sehem tal-emissjonijiet tat-trasport bit-triq, iżda wkoll xi indikazzjoni tal-effetti mistennija tal-Istrateġija fil-forma ta’ effiċjenza fl-enerġija mtejba u emissjonijiet imnaqqsa. |
3.7 |
Fil-parti l-kbira tagħha, l-Istrateġija għandha tiġi implimentata permezz ta’ metodu kollaborattiv, li jinvolvi lill-Kummissjoni, l-Istati Membri, l-awtoritajiet lokali u l-industrija. Il-Kummissjoni beħsiebha tuża l-pjattaforma C-Roads stabbilita f’Ottubru 2016 u attwalment b’adeżjoni ta’ 12-il Stat Membru tal-UE biex jikkoordinaw l-implimentazzjoni tal-użu tas-Servizzi tas-C-ITS, l-ittestjar u l-validazzjoni biex tiġi żgurata l-interoperabbiltà u biex jiġu żviluppati testijiet tas-sistema. Il-Kummissjoni ser tappoġġja l-iżvilupp bl-użu ta’ proċess għall-valutazzjoni tal-konformità. Il-KESE jaqbel li funzjoni ta’ koordinazzjoni hija indispensabbli għal proċess ta’ implimentazzjoni b’suċċess iżda jiddispjaċih li mhux l-Istati Membri kollha ingħaqdu mal-pjattaforma C-Roads li tidher li għandha nuqqas konsiderevoli fil-kapaċità tagħha li taġixxi bħala forum ta’ koordinazzjoni effiċjenti (attwalment tmien Stati Membri Ewlenin u erba’ Stati Membri Assoċjati). Għalhekk, il-KESE jissuġġerixxi li l-Kummissjoni tagħmel pressjoni b’mod urġenti fil-livell politiku fuq l-Istati Membri sabiex tiġi żgurata adeżjoni sħiħa mal-pjattaforma. |
3.8 |
Il-KESE japprezza li l-Kummissjoni beħsiebha tieħu miżuri sabiex tiżgura koerenza fuq għadd ta’ punti importanti. Hija pereżempju ser tippubblika “linji gwida” fir-rigward tal-politika Ewropea dwar is-sigurtà u ċ-ċertifikazzjoni tas-C-ITS fl-2017 u linji gwida fir-rigward tal-protezzjoni tad-data fl-2018. Il-Kummissjoni ser tirriżerva wkoll il-banda ta’ frekwenzi li attwalment tintuża għas-servizzi tal-Istandard ta’ Telekomunikazzjoni Ewropea (3) għas-Servizzi tas-C-ITS. Madankollu, il-KESE jieħu nota wkoll li l-Kummissjoni ser tqis ukoll, fejn xieraq, li fl-2018 tadotta atti delegati skont id-Direttiva 2010/40/UE dwar l-ITS dwar is-sigurtà tal-ITS, il-protezzjoni tad-data, l-approċċ tal-komunikazzjoni u l-interoperabbiltà. Barra minn hekk, tista’ tiġi adottata leġislazzjoni dwar il-kontinwità tas-Servizzi tal-ITS u l-valutazzjoni tal-konformità. Il-KESE jiddispjaċih li ma hemm xejn li jindika fuq liema bażi l-Kummissjoni ser tiddeċiedi jekk tilleġislax jew tiqafx sal-linji gwida li mhumiex legalment vinkolanti. Fir-rigward tal-pjani tal-Kummissjoni li tadotta atti leġislattivi delegati skont id-Direttiva 2010/40/UE dwar l-ITS, il-KESE jirrepeti l-punt li diġà sar fl-Opinjoni tiegħu dwar dik id-Direttiva li l-limiti għal atti bħal dawn stipulati fl-Artikolu 290 tat-TFUE jridu jiġu osservati. Il-KESE jenfasizza wkoll l-urġenza li jiġi estiż il-limitu ta’ seba’ snin tal-mandat biex jiġu adottati atti delegati skont id-Direttiva 2010/40/UE peress li l-mandat biex jiġu adottati atti bħal dawn jiskadi f’Awwissu 2017. |
3.9 |
Il-KESE japprova l-għan li jkun hemm implikazzjoni transsettorjali u b’diversi saffi min-naħa ta’ dawk ikkonċernati mill-użu tas-Servizzi tas-C-ITS, jiġifieri, l-Istati Membri, l-awtoritajiet lokali, il-manifatturi tal-vetturi u l-operaturi tat-trasport. Is-suċċess fl-implikazzjoni ta’ dawn l-elementi fl-attivitajiet tal-implimentazzjoni jista’ jipprovdi l-possibbiltà li tinħoloq fiduċja fis-servizzi l-ġodda u tagħtihom bidu tajjeb. F’dan il-kuntest, il-KESE jsemmi d-drittijiet ta’ persuni b’diżabilità għall-integrazzjoni, kif stipulat fil-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà (CRPD) adottata nhar it-13 ta’ Diċembru 2006. |
3.10 |
Il-KESE japprova l-importanza mogħtija lil lingwa ċara u li tinftiehem fir-relazzjonijiet kollha mal-utenti finali, enfasizzata bħala mezz importanti biex tinkiseb il-fiduċja fis-servizzi proposti. Il-leġislazzjoni għandha tirrispetta l-prinċipji tal-programm ta’ leġislazzjoni aħjar. |
3.11 |
Il-KESE jenfasizza wkoll l-importanza li l-implimentazzjoni tal-Istrateġija ma tkunx preskrittiva żżejjed. Huwa importanti li jkun hemm lok għal soluzzjonijiet paralleli jew dedikati għal għanijiet speċifiċi jew għall-innovazzjoni. Rekwiżiti dettaljati wisq u mhux flessibbli hawnhekk jistgħu jkunu ta’ xkiel u b’hekk ikunu kontroproduttivi. |
3.12 |
Il-KESE jieħu nota b’mod favorevoli tal-importanza mogħtija lill-finanzjament u r-rieda min-naħa tal-Kummissjoni li tagħmel riżorsi finanzjarji mill-finanzjament tal-UE bħas-CEF, il-FEIS u l-FSIE disponibbli għall-użu tas-servizzi tas-C-ITS li diġà huma disponibbli mil-lat operazzjonali u l-finanzjament tal-Orizzont 2020 disponibbli għal servizzi li għadhom fl-istadju ta’ żvilupp. Il-KESE jenfasizza l-importanza li ssir valutazzjoni tal-valur miżjud tal-proġetti, sabiex jiġi żgurat l-aħjar użu possibbli tar-riżorsi limitati. F’dan il-kuntest, il-KESE jiġbed ukoll l-attenzjoni għall-kompetizzjoni b’saħħitha fis-settur tat-trasport tal-merkanzija bit-triq, li hija enfasizzata b’mod partikolari fl-Istrateġija u li tiffaċilita l-previdibbiltà u l-lok għal ippjanar fit-tul tal-investimenti meħtieġa biex jiġu installati jew aġġornati l-komponenti tas-C-ITS. |
3.13 |
Il-parti introduttorja tal-Istrateġija tagħti ħafna attenzjoni lill-iżvilupp tas-sewqan awtomatiku, jiġifieri vetturi li ma jirrikjedux intervent tas-sewwieq biex jiċċaqilqu. Madankollu, il-KESE jifhem li l-Istrateġija ma tmurx lil hinn mill-implimentazzjoni ta’ komunikazzjoni bejn vettura u oħra u bejn vettura u infrastruttura. Is-servizzi tal-Jum 1, li għandhom jiġu żviluppati fl-2019, se jittrattaw identifikazzjoni ta’ lok perikoluż u applikazzjonijiet ta’ sinjali filwaqt li s-servizzi tal-Jum 1.5 se jittrattaw l-ippjanar tat-toroq, informazzjoni dwar l-istazzjonijiet tal-fjuwil/l-iċċarġjar, informazzjoni dwar il-parking eċċ. Għaldaqstant, skont il-KESE, il-kwistjonijiet importanti ta’ responsabbiltà għal żbalji jew funzjonament ħażin fis-sistema jew il-kwistjonijiet soċjali importanti li jidhru meta l-impjegati jiġu sostitwiti minn robots ma jinsabux hawnhekk, peress li s-servizzi indirizzati mill-Istrateġija ser jitħaddmu u jiġi ssorveljati minn bnedmin. Madankollu, f’dan il-kuntest, il-KESE jixtieq jenfasizza li meta jiġu żviluppati sistemi tas-C-ITS, inklużi vetturi awtomatizzati kompletament, jenħtieġ li tingħata attenzjoni partikolari għall-bżonnijiet tal-persuni b’diżabilità. |
3.14 |
Il-KESE jieħu nota b’mod favorevoli tal-koerenza prevista fl-użu tal-Istrateġija permezz tal-viżjoni transettorjali meħuda tar-rwol tas-C-ITS fis-sistema tat-trasport permezz tas-sinerġiji bejn il-modi u t-titjib potenzjali tal-ippjanar tal-mobbiltà/l-ippjanar loġistiku li jagħmlu possibbli ċerti servizzi tas-C-ITS u bis-saħħa tal-iżvilupp ta’ diversi ħiliet. |
3.15 |
Il-KESE jieħu nota wkoll tal-analiżi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji ppreżentata f’Jannar 2016 fir-Rapport Finali tal-Pjattaforma C-ITS u li tantiċipa riżultat potenzjali tal-użu b’suċċess tas-servizzi tal-Jum 1 tul perjodu mill-2018 sal-2030 fejn il-benefiċċji jkunu ħafna akbar mill-ispejjeż fuq bażi annwali bi proporzjon ta’ 3:1 meta jkunu evalwati tul il-perjodu kollu. L-analiżi tikkonkludi wkoll li l-benefiċċji jibdew jakkumulaw bejn ħames u għaxar snin wara l-investimenti inizjali u li r-riżultat mixtieq jiddependi mill-użu estensiv tas-servizzi. Madankollu, il-KESE jiddispjaċih li l-ebda analiżi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji tal-Istrateġija ma jidher li twettqet mill-Kummissjoni. |
3.16 |
Il-KESE jenfasizza għal darb’oħra l-importanza li ssir pressjoni attiva u kontinwa fuq il-proċess tal-implimentazzjoni sabiex tiġi evitata ripetizzjoni tal-implimentazzjoni li s’issa ma kellhiex suċċess tas-Sistema Ewropea ta’ Pedaġġ Elettroniku Stradali, li oriġinarjament ittieħdet deċiżjoni dwarha fl-2004, u li għadha ma ġietx implimentata, minkejja l-isforzi ripetuti. |
4. Kummenti speċifiċi
4.1 |
Il-KESE jieħu nota tar-referenza tal-konnessjoni bejn il-karozzi konnessi u s-Sistemi Ewropej ta’ Navigazzjoni bis-Satellita, EGNOS u GALILEO, u jenfasizza li l-kapaċità tal-vetturi li jikkomunikaw mas-sistemi ta’ navigazzjoni bis-satellita trid tkun teknoloġikament newtrali u, għalhekk, is-sistemi kollha ta’ navigazzjoni bis-satellita jenħtieġ li jkunu konnessibbli, għalkemm, fejn possibbli, għandha tingħata preferenza lis-sistemi Ewropej. |
4.2 |
Il-KESE jenfasizza l-importanza li jinfetaħ djalogu mal-imsieħba soċjali fi stadju bikri, sabiex tiġi stabbilita atmosfera ta’ trasparenza u fiduċja. Skont il-KESE, dan huwa diġà ta’ importanza kbira fl-istadju attwali tal-implimentazzjoni tas-C-ITS fejn jidher li l-effetti fuq il-kundizzjonijiet soċjali u/jew tal-impjieg ikunu insinifikanti jew ma jkun hemm l-ebda, sabiex tiġi stabbilita klima ta’ fiduċja minħabba l-effetti ferm iżjed sinifikanti li se tiġġenera l-introduzzjoni tal-karozzi awtomatiċi. Il-KESE f’dan il-kuntest ukoll, jiġbed l-attenzjoni lejn l-importanza tal-privatezza u l-ħtieġa li jiġi żgurat li d-data li tikkonċerna l-privatezza ma tintużax għal finijiet għajr dawk ta’ C-ITS mingħajr kunsens. Għandu jiġu żviluppat qafas speċifiku u legalment vinkolanti dwar din il-kwistjoni. |
4.3 |
Il-KESE jieħu nota b’mod favorevoli tal-attenzjoni mogħtija lis-sigurtà, inkluż ir-riskju ta’ hacking u ċiberattakki. Skont il-KESE, din hija kwistjoni importanti ħafna u huwa ferm importanti li standards daqstant għoljin ta’ sigurtà jiġu applikati fl-Istati Membri kollha u abbażi ta’ arranġamenti potenzjali ta’ kooperazzjoni ma’ pajjiżi terzi. Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-obbligu li ssir pubbliċità b’rabta mal-miżuri relatati mas-sigurtà jista’ jdgħajjef l-għan proprju ta’ sistemi bħal dawn. |
4.4 |
Il-KESE jenfasizza l-importanza tal-kontinwità meta jiġu implimentati sistemi ta’ komunikazzjoni sabiex kemm jista’ jkun jiġi evitat it-telf ta’ investimenti. |
Brussell, il-31 ta’ Mejju 2017.
Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew
Georges DASSIS
(1) Id-Direttiva 2010/40/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 207, 6.8.2010, p. 1) u (ĠU C 277, 17.11.2009, p. 85).
(2) ĠU L 281, 23.11.1995, p. 31, ĠU L 119, 4.5.2016, p. 1, u ĠU C 229, 31.7.2012, p. 90
(3) Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2008/671/KE (ĠU L 220, 15.8.2008, p. 24).