Accept Refuse

EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52017AE0009

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ευρωπαϊκή στρατηγική για συνεργατικά και ευφυή συστήματα μεταφορών, ένα ορόσημο προς τη συνεργατική, συνδεδεμένη και αυτοματοποιημένη κινητικότητα» [COM(2016) 766 final]

OJ C 288, 31.8.2017, p. 85–90 (BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, HR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)

31.8.2017   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 288/85


Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ευρωπαϊκή στρατηγική για συνεργατικά και ευφυή συστήματα μεταφορών, ένα ορόσημο προς τη συνεργατική, συνδεδεμένη και αυτοματοποιημένη κινητικότητα»

[COM(2016) 766 final]

(2017/C 288/12)

Εισηγητής:

Stefan BACK

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 27.1.2017

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

 

 

Αρμόδιο ειδικευμένο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το ειδικευμένο τμήμα

16.5.2017

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

31.5.2017

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

526

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

150/0/0

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική για συνεργατικά και ευφυή συστήματα μεταφορών [COM(2016) 766] (η στρατηγική), καθώς και τον φιλόδοξο στόχο της για την εφαρμογή μιας πρώτης δέσμης υπηρεσιών [αρχικός κατάλογος υπηρεσιών (Day 1)] το 2019, έπειτα από την οποία θα ακολουθήσει η ανάπτυξη δεύτερης δέσμης υπηρεσιών [ενδιάμεσος κατάλογος υπηρεσιών (Day 1,5)].

1.2

Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη τα πολυάριθμα δυνητικά οφέλη που θα αποφέρει η εφαρμογή της στρατηγικής, μεταξύ των οποίων η αποδοτικότερη μεταφορά επιβατών και αγαθών, και εντός του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών, η υψηλότερη ενεργειακή απόδοση, η μείωση των εκπομπών και ο περιορισμένος κίνδυνος ατυχημάτων στον τομέα των οδικών μεταφορών. Η στρατηγική αποτελεί σημαντικό ορόσημο προς την κατεύθυνση της ανάπτυξης συνεργατικών και ευφυών συστημάτων μεταφορών (C-ITS) και, εντέλει, της αυτοματοποιημένης κινητικότητας. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ του εν λόγω εγχειρήματος και λαμβάνει υπόψη το υψηλό επίπεδο συνεργασίας που απαιτείται μεταξύ διαφόρων τομέων, όπως οι μεταφορές, η ενέργεια και οι τηλεπικοινωνίες, για την εφαρμογή των ψηφιακών συστημάτων μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων υποδομών, οχημάτων και καινοτόμων υπηρεσιών.

1.3

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την προστιθέμενη αξία των υπηρεσιών αρχικού καταλόγου (Day 1) και των υπηρεσιών ενδιάμεσου καταλόγου (Day 1,5) για την κινητικότητα, ιδίως όσον αφορά τις μεταφορές επιβατών και τις εμπορευματικές μεταφορές, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων διανομής, και λαμβάνει υπόψη διάφορα υπό εξέλιξη έργα δοκιμής σε ευρωπαϊκές αστικές περιοχές τα οποία βαίνουν πέραν της στρατηγικής και αφορούν ήδη τη δοκιμή αυτοματοποιημένων οχημάτων για τη μεταφορά επιβατών. Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης στο πλαίσιο αυτό τη σημασία που αποδίδει η στρατηγική στην αποφυγή δυσμενών φαινομένων, όπως η αύξηση της κυκλοφορίας και των εκπομπών, μέσω μέτρων για την ένταξη των συνεργατικών, συνδεδεμένων και αυτοματοποιημένων οχημάτων στον σχεδιασμό βιώσιμης κινητικότητας και εφοδιαστικής και στην προώθηση των δημόσιων συγκοινωνιών.

1.4

Η ΕΟΚΕ λαμβάνει επίσης υπόψη τις ευνοϊκές επιπτώσεις στο επίπεδο επάρκειας των ΤΠ, στην ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων, καθώς και στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των κλάδων της παραγωγής δεδομένων, της αυτοκινητοβιομηχανίας και των μεταφορών, ιδίως μακροπρόθεσμα.

1.5

Η ΕΟΚΕ εφιστά επιπλέον την προσοχή στη σημασία της προστασίας της ιδιωτικής ζωής και της προστασίας των δεδομένων, την οποία είχε ήδη αναδείξει στη γνωμοδότησή της με θέμα την οδηγία για τα ευφυή συστήματα μεταφορών (1). Υπογραμμίζει δε ότι τα δεδομένα C-ITS θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο για τους σκοπούς των C-ITS και να μην τηρούνται ούτε να χρησιμοποιούνται για άλλους λόγους, παρά μόνο με τη συγκατάθεση του χρήστη. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι είναι καίριας σημασίας να καταστεί αυτό σαφές μέσω νομικά δεσμευτικών διατάξεων ως έμπρακτος τρόπος απόκτησης εμπιστοσύνης στο σύστημα και σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του άρθρου 8 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (2).

1.6

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία των κοινών προτύπων και της διασυνοριακής διαλειτουργικότητας για την υλοποίηση της ψηφιακής εσωτερικής αγοράς και για την εξασφάλιση αποδοτικών διασυνοριακών μεταφορών.

1.7

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό η εφαρμογή της στρατηγικής να επιτρέπει την υλοποίηση τοπικών ή/και ειδικών για την εκάστοτε εταιρεία λύσεων όταν αυτές είναι δεόντως αιτιολογημένες και αναλογικές, ακόμη και εις βάρος των γενικών απαιτήσεων εγγύησης της διαλειτουργικότητας και διαφάνειας, όπου οι εν λόγω λύσεις προσδίδουν προστιθέμενη αξία. Ομοίως, οι απαιτήσεις τυποποίησης και διαφάνειας δεν πρέπει να εφαρμόζονται κατά τρόπο που εγείρει φραγμούς στην καινοτομία.

1.8

Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στη σημασία των υψηλών προτύπων ασφάλειας για την πρόληψη υποκλοπών και επιθέσεων στον κυβερνοχώρο, καθώς και των υψηλών προτύπων προστασίας των δεδομένων και της αποτελεσματικής αξιολόγησης της συμμόρφωσης. Για τους ίδιους λόγους, θα πρέπει συχνά να τηρείται το απόρρητο ειδικών λύσεων που αφορούν την ασφάλεια.

1.9

Η εφαρμογή της στρατηγικής ενδέχεται να αποδειχθεί εξαιρετικά απαιτητική διαδικασία, στο πλαίσιο της οποίας η μέθοδος συντονισμού που έχει επιλεγεί προϋποθέτει διαρκή επικοινωνία, παρακολούθηση και εποπτεία εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η ανάπτυξη εμπιστοσύνης, τόσο μεταξύ των εταίρων έναντι της διαδικασίας εφαρμογής όσο και του ευρύτερου κοινού, συμπεριλαμβανομένων των καταναλωτών, μπορεί να αποβεί καθοριστικός παράγοντας για την επιτυχή εφαρμογή. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στα δικαιώματα των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην ένταξη, όπως προβλέπεται στη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 2006 για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι, λόγω των δεσμών της με την κοινωνία των πολιτών, θα μπορούσε να αποτελέσει χρήσιμο εταίρο για τη διεξαγωγή διαλόγου σχετικά με την εφαρμογή.

1.10

Όσον αφορά τα νομοθετικά μέτρα που αναφέρονται στη στρατηγική, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να αποφευχθεί η θέσπιση υπερβολικά περιοριστικών μέτρων. Ως εκ τούτου, η διαλειτουργικότητα και τα κοινά πρότυπα δεν πρέπει να συνιστούν αυτοσκοπό, αλλά θα πρέπει να εφαρμόζονται μόνον όπου εξυπηρετούν έναν σκοπό που προσδίδει προστιθέμενη αξία και δεν εγείρουν φραγμούς στην καινοτομία ούτε στην ανάγκη επίλυσης συγκεκριμένων προβλημάτων σε τοπικό ή εταιρικό επίπεδο.

1.11

Η στρατηγική διαλαμβάνει την πρώτη φάση της εφαρμογής των C-ITS, με σχετικά περιορισμένες επιπτώσεις στην απασχόληση και τις συνθήκες εργασίας (υπηρεσίες αρχικού καταλόγου και υπηρεσίες ενδιάμεσου καταλόγου). Στη συνέχεια αναμένεται να ακολουθήσει πιθανότατα η ανάπτυξη αυτοματοποιημένων οχημάτων, με σημαντικότερες επιπτώσεις στο εργατικό δυναμικό. Για τον λόγο αυτό, και προκειμένου να δημιουργηθεί κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική την έναρξη κοινωνικού διαλόγου σε πρώιμο στάδιο για την αντιμετώπιση πιθανών θεμάτων που αφορούν την απασχόληση και τις συνθήκες εργασίας.

1.12

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη μετάβασης στην επόμενη φάση της εφαρμογής των C-ITS, δηλαδή στην ανάπτυξη συστημάτων που περιλαμβάνουν επίσης την επικοινωνία οχήματος προς όχημα και τη διαχείριση της κυκλοφορίας. Φαίνεται ότι έργα δοκιμής και σχετικός νομοθετικός σχεδιασμός βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη στα κράτη μέλη όσον αφορά την αυτοκινητοβιομηχανία και, ως εκ τούτου, ο χρόνος αποτελεί, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, καθοριστικό παράγοντα εάν η ΕΕ επιθυμεί να διαδραματίσει σημαίνοντα ρόλο στην προώθηση της ευρωπαϊκής προσπάθειας.

1.13

Η πλατφόρμα C-Roads, η οποία δημιουργήθηκε τον Οκτώβριο του 2016, προορίζεται να συμβάλει σημαντικά στην εφαρμογή της στρατηγικής. Μέχρι στιγμής δεν έχουν προσχωρήσει στην πλατφόρμα όλα τα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επιτακτική την ανάγκη να προσχωρήσουν όλα τα κράτη μέλη στον εν λόγω φορέα.

1.14

Η ΕΟΚΕ εκτιμά την προθυμία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να υποστηρίξει την εφαρμογή μέσω της παροχής χρηματοδοτικής στήριξης. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή στην ανάγκη να προβλεφθεί η δυνατότητα επαρκούς σχεδιασμού μέτρων εφαρμογής σε εταιρικό επίπεδο, λαμβανομένων υπόψη, μεταξύ άλλων, των οικονομικών περιορισμών που χαρακτηρίζουν τον τομέα των οδικών εμπορευματικών μεταφορών.

1.15

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει μετά λύπης την έλλειψη σαφούς χρονοδιαγράμματος για τις υπηρεσίες του ενδιάμεσου καταλόγου και εντεύθεν. Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης τη λύπη της για την απουσία εκτίμησης επιπτώσεων. Μολονότι οι εκθέσεις σχετικά με την πλατφόρμα C-ITS περιέχουν στοιχεία που επιτρέπουν την αξιολόγηση ορισμένων πτυχών της στρατηγικής, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι αυτό δεν επαρκεί.

2.   Ιστορικό

2.1

Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική για συνεργατικά και ευφυή συστήματα μεταφορών (C-ITS) [COM(2016) 766] (η στρατηγική) είναι στενά συνδεδεμένη με τις προτεραιότητες πολιτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ιδίως με το θεματολόγιο για την απασχόληση, την ανάπτυξη και τις επενδύσεις, την ψηφιακή ενιαία αγορά και τη στρατηγική για την Ενεργειακή Ένωση. Παρουσιάστηκε στο πλαίσιο της λεγόμενης «χειμερινής δέσμης» μέτρων για την ενέργεια, η οποία περιλαμβάνει κυρίως προτάσεις σχετικά με τον σχεδιασμό της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, την ενεργειακή απόδοση και τα ανανεώσιμα καύσιμα.

2.2

Η στρατηγική δεν άπτεται άμεσα ενεργειακών ζητημάτων. Πραγματεύεται κατά κύριο λόγο την ανάπτυξη, καθώς και πρακτικές και νομικές πτυχές της ανάπτυξης συνεργατικών συστημάτων μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων των συνδεδεμένων αυτοκινήτων/αυτοματοποιημένων οχημάτων και των υποδομών. Συνδέεται επίσης με την υλοποίηση της ψηφιακής εσωτερικής αγοράς και της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την κινητικότητα χαμηλών εκπομπών.

2.3

Στη στρατηγική υπογραμμίζονται οι δυνατότητες που παρουσιάζει η ανάπτυξη των C-ITS για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας με τη δυναμική μιας μεγάλης αγοράς και της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης. Η προστιθέμενη αξία της ανάληψης δράσης σε επίπεδο ΕΕ απορρέει από τη διάθεση μεγαλύτερων ποσοτήτων σε μια ευρύτερη αγορά με κοινά πρότυπα. Η ανάπτυξη C-ITS αποτελεί ένα πρώτο βήμα προόδου προς την κατεύθυνση των αυτοματοποιημένων οχημάτων. Οι υπηρεσίες C-ITS θα ερείδονται σε κοινά πρότυπα, ενώ αναμένεται να τεθούν σε εφαρμογή από το 2019 και μετά. Βασίζονται στην επικοινωνία οχήματος προς όχημα και οχήματος-υποδομής και δεν απαλλάσσονται από την ανάγκη οδηγού.

2.4

Η στρατηγική ορίζει μια πρώτη σειρά υπηρεσιών C-ITS που μπορούν να εγκατασταθούν άμεσα (αρχικός κατάλογος υπηρεσιών C-ITS), και μια δεύτερη σειρά περαιτέρω υπηρεσιών που θα μπορούσαν να εγκατασταθούν σε δεύτερη φάση, καθώς οι προδιαγραφές ή τα πρότυπα για την εγκατάστασή τους ενδέχεται να μην είναι εντελώς έτοιμες ή έτοιμα έως το 2019 (ενδιάμεσος κατάλογος υπηρεσιών C-ITS). Ο αρχικός κατάλογος υπηρεσιών καλύπτει ανακοινώσεις επικίνδυνων σημείων και εφαρμογές σήμανσης, ενώ ο ενδιάμεσος κατάλογος υπηρεσιών καλύπτει πληροφορίες σχετικά με την τροφοδοσία καυσίμων και τα πρατήρια τροφοδοσίας, τη διαχείριση χώρων στάθμευσης και σχετικές πληροφορίες (εντός και εκτός οδικού δικτύου), πληροφορίες για σταθμούς στάθμευσης και μετεπιβίβασης, πληροφορίες συνδεδεμένης και συνεργατικής πλοήγησης εντός και εκτός πόλης, πληροφορίες κυκλοφορίας και έξυπνη διαδρομή.

2.5

Η στρατηγική δίνει έμφαση στον διασυνοριακό χαρακτήρα της εφαρμογής C-ITS που αφορά όλους τους τρόπους μεταφοράς, τη βιομηχανία και τις τηλεπικοινωνίες. Η διευκόλυνση των μεταφορών έπειτα από την εφαρμογή της στρατηγικής δεν πρέπει να συνεπάγεται αύξηση ούτε του όγκου των μεταφορών ούτε των εκπομπών.

2.6

Προβλέπεται επίσης μια σειρά ειδικών δράσεων για την εφαρμογή της στρατηγικής. Οι εν λόγω δράσεις καλύπτουν τους ακόλουθους οκτώ τομείς:

Μεγάλης κλίμακας εφαρμογή κατά το 2019 τουλάχιστον των υπηρεσιών του αρχικού καταλόγου μέσω δράσεων που θα αναλάβουν τα κράτη μέλη, οι τοπικές αρχές, η αυτοκινητοβιομηχανία, οι φορείς εκμετάλλευσης οδικών δικτύων και ο κλάδος των ευφυών συστημάτων μεταφορών, με την παροχή χρηματοδοτικής συνδρομής (μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη», ΕΤΣΕ, ΕΔΕΤ). Οι υπηρεσίες του ενδιάμεσου καταλόγου και η περαιτέρω ανάπτυξη C-ITS δεν είναι ακόμη ώριμες και η ανάπτυξη θα υποστηριχτεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» και των ΕΔΕΤ, όπου αυτό είναι εφικτό, ενώ ο κατάλογος υπηρεσιών θα επικαιροποιείται με τη συνέχιση της διαδικασίας της πλατφόρμας C-ITS.

Χάραξη κοινής πολιτικής ασφάλειας και πιστοποίησης μέσω της συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με όλους τους σχετικούς ενδιαφερόμενους. Η εν λόγω πολιτική θα θέσει επίσης τα θεμέλια για τη διασφάλιση υψηλότερου επιπέδου εξυπηρέτησης (όχημα προς όχημα, όχημα-υποδομή). Οι ρόλοι και οι αρμοδιότητες ενός ευρωπαϊκού καταπιστευματικού μοντέλου C-ITS, καθώς και η πιθανή ανάθεση σε αυτό ρόλου διακυβέρνησης, θα αποτελέσουν αντικείμενο ανάλυσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Οι πάροχοι υπηρεσιών C-ITS θα πρέπει να προσφέρουν στους τελικούς χρήστες σαφείς και κατανοητούς όρους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δημοσιεύσει το 2018 τις πρώτες κατευθύνσεις για την προστασία των δεδομένων, ενώ με τις πρωτοβουλίες εγκατάστασης των C-ITS θα πρέπει να διοργανωθούν ενημερωτικές εκστρατείες και να αποκτήσουν οι τελικοί χρήστες εμπιστοσύνη, να επιδειχθεί πώς η χρήση των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μπορεί να προσδώσει προστιθέμενη αξία και να ζητηθεί από τις αρχές προστασίας δεδομένων της ΕΕ να γνωμοδοτήσουν για να αναπτυχθεί ένα μοντέλο εκτίμησης επιπτώσεων της προστασίας δεδομένων.

Λήψη μέτρων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς για την εξασφάλιση λειτουργικών επικοινωνιών σε συγκεκριμένη ζώνη συχνοτήτων που θα ορίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Αξιοποίηση της πλατφόρμας C-Roads για τον συντονισμό της εφαρμογής των C-ITS σε επιχειρησιακό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένης της δοκιμής και της επικύρωσης. Ενθαρρύνονται δε και άλλα κράτη μέλη να προσχωρήσουν στην πλατφόρμα.

Ανάπτυξη και δημοσίευση, στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών εγκατάστασης των C-ITS, διαδικασίας αξιολόγησης της συμμόρφωσης για τις υπηρεσίες του αρχικού καταλόγου. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αναπτύξει μοντέλο για την εν λόγω διαδικασία.

Έως το 2018, και σύμφωνα με την οδηγία για τα ευφυή συστήματα μεταφορών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εκδώσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις με σκοπό τη συνέχεια και την ασφάλεια των υπηρεσιών C-ITS, την πρακτική εφαρμογή του γενικού κανονισμού για την προστασία των δεδομένων στον τομέα των C-ITS, καθώς και την εξασφάλιση προσέγγισης υβριδικής επικοινωνίας, διαλειτουργικότητας και διαδικασιών αξιολόγησης της συμμόρφωσης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αναπτύξει διεθνή συνεργασία στον τομέα των C-ITS.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

3.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη στρατηγική και λαμβάνει υπόψη τις πολυάριθμες δυνητικές θετικές επιπτώσεις της επιτυχούς εφαρμογής της, όπως οι αποδοτικότερες μεταφορές, τόσο αγαθών όσο και επιβατών, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και η μείωση των εκπομπών, η βελτίωση της οδικής ασφάλειας και η ανάπτυξη της ψηφιακής οικονομίας.

3.2

Η στρατηγική είναι αλληλένδετη με διάφορες άλλες σημαντικές και υπό εξέλιξη στρατηγικές, και συγκεκριμένα με την ψηφιακή ενιαία αγορά, τη στρατηγική για την Ενεργειακή Ένωση και την ευρωπαϊκή στρατηγική για την κινητικότητα χαμηλών εκπομπών. Η ΕΟΚΕ τάσσεται επίσης υπέρ της διατομεακής προσέγγισης της στρατηγικής, καθώς και της νέας διάστασης που προσδίδει στην πολιτική μεταφορών.

3.3

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη τη σύνδεση με τη στρατηγική για την ψηφιοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, όσον αφορά το γεγονός ότι τα συνεργατικά, συνδεδεμένα και αυτοματοποιημένα οχήματα αποτελούν προτεραιότητα για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, καθώς και την εκτίμηση ότι το δυναμικό της αγοράς των εν λόγω οχημάτων ανέρχεται σε «δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως και ότι η δημιουργία θέσεων απασχόλησης θα μπορούσε να φθάσει σε εκατοντάδες χιλιάδες». Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμο εν προκειμένω να υπενθυμίσει την παρατήρηση που διατύπωσε στη γνωμοδότησή της TEN/574 με θέμα τη στρατηγική για την ψηφιακή ενιαία αγορά, σύμφωνα με την οποία η επίκληση πιθανών αποτελεσμάτων αυτού του είδους ενδέχεται να συνιστά άσκοπο κίνδυνο και, στη χειρότερη περίπτωση, να έχει αρνητικό αντίκτυπο στην εμπιστοσύνη, ιδίως στην προκειμένη περίπτωση, στην οποία η επιτυχής εφαρμογή της στρατηγικής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ενδιαφέρον των κρατών μελών, των τοπικών αρχών, της αυτοκινητοβιομηχανίας και άλλων ενδιαφερόμενων φορέων.

3.4

Ομοίως, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στη σημασία της στρατηγικής για την αποτελεσματική κινητικότητα, μεταξύ άλλων την αστική κινητικότητα, που περιλαμβάνει το τελευταίο και το πρώτο χιλιόμετρο της μεταφοράς αγαθών και επιβατών.

3.5

Η ΕΟΚΕ αποδίδει επίσης ιδιαίτερη βαρύτητα στη διασυνοριακή διαλειτουργικότητα των υπηρεσιών που πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή, ούτως ώστε να διευκολύνεται η εξασφάλιση ομαλής κυκλοφοριακής ροής στις διασυνοριακές συνδέσεις. Τόσο οι υπηρεσίες που είναι άμεσα διαθέσιμες επί του παρόντος (υπηρεσίες του αρχικού καταλόγου) όσο και οι υπηρεσίες που είναι είτε σχεδόν έτοιμες να εγκατασταθούν είτε έτοιμες να ξεκινήσουν εγκατάσταση από το 2019, αν και δεν είναι εντελώς έτοιμες για απασχόληση μεγάλης κλίμακας (υπηρεσίες του ενδιάμεσου καταλόγου) θα αποβούν εξαιρετικά χρήσιμες για την αποτελεσματική εφαρμογή του ΔΕΔ-Μ, ιδίως των διαδρόμων του κεντρικού δικτύου του ΔΕΔ-Μ.

3.6

Λαμβανομένου υπόψη ότι η στρατηγική παρουσιάστηκε στο πλαίσιο της χειμερινής δέσμης μέτρων για την ενεργειακή πολιτική, η ΕΟΚΕ θα εκτιμούσε όχι μόνο την υπενθύμιση των ήδη ευρέως γνωστών αριθμητικών στοιχείων σχετικά με το μερίδιο των εκπομπών των οδικών μεταφορών, αλλά και την παροχή ορισμένων ενδείξεων όσον αφορά τα προσδοκώμενα αποτελέσματα της στρατηγικής από πλευράς βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης και μείωσης των εκπομπών.

3.7

Η στρατηγική πρόκειται να εφαρμοστεί σε μεγάλο βαθμό με τη χρήση της συνεργατικής μεθόδου, με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, των κρατών μελών, των τοπικών αρχών και της βιομηχανίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σκοπεύει να χρησιμοποιήσει την πλατφόρμα C-Roads, η οποία δημιουργήθηκε τον Οκτώβριο του 2016 και έχουν ήδη προσχωρήσει σε αυτή 12 κράτη μέλη της ΕΕ, για τον συντονισμό της υλοποίησης των φάσεων εγκατάστασης των υπηρεσιών C-ITS, δοκιμής και επικύρωσης, με στόχο την εξασφάλιση της διαλειτουργικότητας και την ανάπτυξη δοκιμών του συστήματος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα στηρίξει την εν λόγω υλοποίηση με την ανάπτυξη διαδικασίας αξιολόγησης της συμμόρφωσης. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι η λειτουργία συντονισμού αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την επιτυχή έκβαση της διαδικασίας εφαρμογής, ωστόσο παρατηρεί μετά λύπης ότι δεν έχουν προσχωρήσει όλα τα κράτη μέλη στην πλατφόρμα C-Roads, η οποία φαίνεται να παρουσιάζει σοβαρές αδυναμίες ως προς την ικανότητά της να ενεργεί ως φόρουμ αποτελεσματικού συντονισμού (επί του παρόντος, οκτώ βασικά κράτη μέλη και τέσσερα συνδεδεμένα κράτη μέλη). Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ θα πρότεινε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ασκήσει επειγόντως στα κράτη μέλη πιέσεις σε πολιτικό επίπεδο, ούτως ώστε να διασφαλιστεί η προσχώρηση όλων των κρατών μελών στην πλατφόρμα.

3.8

Η ΕΟΚΕ εκτιμά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να λάβει μέτρα για την εξασφάλιση συνοχής όσον αφορά διάφορα σημαντικά ζητήματα. Για παράδειγμα, θα δημοσιεύσει το 2017 «οδηγίες» για την ευρωπαϊκή πολιτική ασφάλειας και πιστοποίησης C-ITS, ενώ το 2018 θα δημοσιεύσει επίσης κατευθύνσεις για την προστασία των δεδομένων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα διατηρήσει επίσης ως ζώνη συχνοτήτων για τις υπηρεσίες C-ITS τη ζώνη συχνοτήτων που χρησιμοποιείται επί του παρόντος για τις υπηρεσίες που σχετίζονται με την ασφάλεια του Ευρωπαϊκού τηλεπικοινωνιακού προτύπου (3). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ λαμβάνει επιπλέον υπόψη το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξετάσει επίσης το ενδεχόμενο, εφόσον είναι σκόπιμο, να προβεί, δυνάμει της οδηγίας 2010/40/ΕΕ για τα ευφυή συστήματα μεταφορών, στην έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων το 2018, με σκοπό την ασφάλεια των ευφυών συστημάτων μεταφορών, την προστασία των δεδομένων, την προσέγγιση επικοινωνίας και τη διαλειτουργικότητα. Εκτός αυτού, είναι πιθανό να θεσπιστεί νομοθεσία σχετικά με τη συνέχεια των υπηρεσιών ευφυών συστημάτων μεταφορών και την αξιολόγηση της συμμόρφωσης. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν παρέχεται κανένα στοιχείο από το οποίο να προκύπτει το σκεπτικό βάσει του οποίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αποφασίσει να προβεί σε θέσπιση νομοθεσίας ή να αρκεστεί στη δημοσίευση κατευθυντήριων γραμμών, οι οποίες δεν είναι νομικώς δεσμευτικές. Όσον αφορά τις προθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση νομοθετικών πράξεων δυνάμει της οδηγίας 2010/40/ΕΕ για τα ευφυή συστήματα μεταφορών, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την παρατήρηση που έχει ήδη διατυπώσει στη γνωμοδότησή της σχετικά με την εν λόγω οδηγία και σύμφωνα με την οποία πρέπει να τηρούνται τα όρια που προβλέπονται στο άρθρο 290 της ΣΛΕΕ για τις εν λόγω πράξεις. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης την επείγουσα ανάγκη να παραταθεί το επταετές χρονικό πλαίσιο της εντολής για την έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων βάσει της οδηγίας 2010/40/ΕΕ για τα ευφυή συστήματα μεταφορών, διότι η διάρκεια ισχύος της εντολής για την έκδοση των εν λόγω πράξεων λήγει τον Αύγουστο του 2017.

3.9

Η ΕΟΚΕ εγκρίνει τον στόχο για την εξασφάλιση της διατομεακής και πολυεπίπεδης συμμετοχής των ενδιαφερόμενων στο πλαίσιο της εγκατάστασης των υπηρεσιών C-ITS, δηλαδή των κρατών μελών, των τοπικών αρχών, της αυτοκινητοβιομηχανίας και των φορέων του τομέα των μεταφορών. Η επιτυχής συμπερίληψη των εν λόγω στοιχείων στις δραστηριότητες εφαρμογής θα μπορούσε να παράσχει τη δυνατότητα ανάπτυξης εμπιστοσύνης έναντι των νέων υπηρεσιών και να αποτελέσει κατάλληλο σημείο αφετηρίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τα δικαιώματα των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην ένταξη, όπως προβλέπεται στη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (CRPD) η οποία εγκρίθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2006.

3.10

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τη βαρύτητα που αποδίδεται στη χρήση σαφούς και κατανοητής γλώσσας στο σύνολο των σχέσεων με τους τελικούς χρήστες, η οποία επισημαίνεται ως σημαντικό μέσο για την απόκτηση εμπιστοσύνης έναντι των προτεινόμενων υπηρεσιών. Η νομοθεσία θα πρέπει να σέβεται τις αρχές του προγράμματος για τη βελτίωση της νομοθεσίας.

3.11

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης ότι είναι σημαντικό να αποφευχθεί η λήψη υπερβολικά περιοριστικών μέτρων στο πλαίσιο της εφαρμογής της στρατηγικής. Η εξασφάλιση της δυνατότητας υλοποίησης παράλληλων ή ειδικών λύσεων για συγκεκριμένους σκοπούς ή για λόγους καινοτομίας είναι κορυφαίας σημασίας. Οι υπερβολικά λεπτομερείς και μη ευέλικτες απαιτήσεις ενδέχεται να αποτελέσουν τροχοπέδη εν προκειμένω και να επιφέρουν, συνεπώς, τα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.

3.12

Η ΕΟΚΕ κρίνει θετικά τη σημασία που αποδίδεται στη χρηματοδότηση και στην προθυμία εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να διαθέσει χρηματοδοτικούς πόρους από μέσα χρηματοδότησης της ΕΕ, όπως ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη», το ΕΤΣΕ και τα ΕΔΕΤ, για την εγκατάσταση των υπηρεσιών C-ITS που είναι ήδη επιχειρησιακά διαθέσιμες, καθώς και χρηματοδότηση στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» για τις υπηρεσίες που βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της ανάπτυξης. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της αξιολόγησης της προστιθέμενης αξίας των διαφόρων έργων με σκοπό την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των περιορισμένων πόρων. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή στον έντονο ανταγωνισμό που χαρακτηρίζει τον τομέα των οδικών εμπορευματικών μεταφορών, στοιχείο το οποίο τονίζεται ιδιαίτερα στη στρατηγική και καθιστά αναγκαία την προβλεψιμότητα και τη δυνατότητα μακροπρόθεσμου σχεδιασμού των απαιτούμενων επενδύσεων για την εγκατάσταση ή την αναβάθμιση των συνιστωσών των C-ITS.

3.13

Στο εισαγωγικό μέρος της στρατηγικής δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη της αυτοματοποιημένης οδήγησης, δηλαδή στα οχήματα για τα οποία δεν απαιτείται η παρέμβαση οδηγού για τη μετακίνησή τους. Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται, ωστόσο, ότι η στρατηγική περιορίζεται στην εφαρμογή της επικοινωνίας οχήματος προς όχημα και οχήματος-υποδομής. Οι υπηρεσίες του αρχικού καταλόγου, οι οποίες πρόκειται να αναπτυχθούν το 2019, θα περιλαμβάνουν τον προσδιορισμό επικίνδυνων σημείων και εφαρμογές σήμανσης, ενώ οι υπηρεσίες του ενδιάμεσου καταλόγου θα περιλαμβάνουν τον οδικό σχεδιασμό, πληροφορίες σχετικά με την τροφοδοσία καυσίμων/τα πρατήρια τροφοδοσίας, πληροφορίες για χώρους στάθμευσης κλπ. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι δεν ανακύπτουν εν προκειμένω τα σημαντικά ζητήματα της ευθύνης σε περίπτωση σφάλματος ή δυσλειτουργίας του συστήματος ούτε τα σημαντικά κοινωνικά ζητήματα που συνεπάγεται η αντικατάσταση εργαζομένων από ρομπότ, δεδομένου ότι τις υπηρεσίες που καλύπτονται από τη στρατηγική θα εκμεταλλεύονται και θα εποπτεύουν άνθρωποι. Μολαταύτα, ακόμη και στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ θα ήθελε να επισημάνει ότι κατά την ανάπτυξη των συστημάτων C-ITS, συμπεριλαμβανομένων των πλήρως αυτοματοποιημένων οχημάτων, θα πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες των ατόμων με αναπηρίες.

3.14

Η ΕΟΚΕ λαμβάνει θετικά υπόψη τη συνοχή που προβλέπεται κατά την υλοποίηση της στρατηγικής μέσω της διατομεακής θεώρησης του ρόλου των C-ITS εντός του συστήματος μεταφορών, χάρη στις συνέργειες μεταξύ των τρόπων μεταφοράς και των βελτιωμένων δυνατοτήτων σχεδιασμού της κινητικότητας/εφοδιαστικής που εξασφαλίζονται από ορισμένες υπηρεσίες C-ITS, καθώς και από την ανάπτυξη ποικίλων δεξιοτήτων.

3.15

Η ΕΟΚΕ λαμβάνει επίσης υπόψη την ανάλυση κόστους-οφέλους που παρουσιάστηκε τον Ιανουάριο του 2016 στην τελική έκθεση της πλατφόρμας C-ITS και προβλέπει πιθανό αποτέλεσμα επιτυχούς εγκατάστασης των υπηρεσιών αρχικού καταλόγου κατά την περίοδο από το 2018 έως το 2030, με σημαντική υπερίσχυση των οφελών έναντι του κόστους σε ετήσια βάση και κατ’ αναλογία 3:1 κατόπιν εκτίμησής τους καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου. Η ανάλυση κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι τα οφέλη αναμένεται να αρχίσουν να συσσωρεύονται πέντε έως δέκα έτη από την πραγματοποίηση των αρχικών επενδύσεων και ότι το προσδοκώμενο αποτέλεσμα εξαρτάται από το υψηλό ποσοστό αφομοίωσης των υπηρεσιών. Παρά ταύτα, η ΕΟΚΕ παρατηρεί μετά λύπης ότι δεν φαίνεται να έχει διενεργηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανάλυση κόστους-οφέλους της στρατηγικής.

3.16

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει εκ νέου τη σημασία της συνεχιζόμενης άσκησης έντονων και διαρκών πιέσεων για τη διαδικασία εφαρμογής, ούτως ώστε να αποτραπεί η πιθανή επανάληψη της μέχρι στιγμής ανεπιτυχούς εφαρμογής του ευρωπαϊκού συστήματος οδικών τηλεδιοδίων, που είχε αποφασιστεί αρχικά το 2004 και η εφαρμογή του εξακολουθεί να εκκρεμεί, παρά την καταβολή επανειλημμένων προσπαθειών.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1

Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη τη μνεία της διασύνδεσης μεταξύ των συνδεδεμένων αυτοκινήτων και των ευρωπαϊκών δορυφορικών συστημάτων πλοήγησης, EGNOS και GALILEO, ενώ υπογραμμίζει παράλληλα ότι η ικανότητα επικοινωνίας των οχημάτων με δορυφορικά συστήματα πλοήγησης πρέπει να είναι τεχνολογικά ουδέτερη και, ως εκ τούτου, όλα τα δορυφορικά συστήματα πλοήγησης θα πρέπει να διαθέτουν δυνατότητα σύνδεσης, αν και όπου είναι δυνατό θα πρέπει να προτιμώνται τα ευρωπαϊκά συστήματα.

4.2

Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της έναρξης διαλόγου με τους κοινωνικούς εταίρους σε πρώιμο στάδιο, ούτως ώστε να εδραιωθεί κλίμα διαφάνειας και εμπιστοσύνης. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, αυτό είναι ήδη κορυφαίας σημασίας στο παρόν στάδιο εφαρμογής των C-ITS, κατά το οποίο οι επιπτώσεις στην κοινωνία ή/και στην απασχόληση αναμένεται κατά πάσα πιθανότητα να είναι αμελητέες ή μηδενικές, προκειμένου να καλλιεργηθεί κλίμα εμπιστοσύνης ενόψει των πολύ σημαντικότερων επιπτώσεων που θα ακολουθήσουν λόγω της εισαγωγής αυτοματοποιημένων οχημάτων. Η ΕΟΚΕ, επίσης, στο πλαίσιο αυτό, εφιστά την προσοχή στη σημασία της προστασίας της ιδιωτικής ζωής και στην ανάγκη να διασφαλιστεί ότι τα δεδομένα που αφορούν την ιδιωτική ζωή δεν χρησιμοποιούνται χωρίς συγκατάθεση για σκοπούς άλλους από τους σκοπούς των C-ITS. Θα πρέπει να αναπτυχθεί ένα ξεκάθαρο και νομικά δεσμευτικό πλαίσιο για το θέμα αυτό.

4.3

Η ΕΟΚΕ λαμβάνει θετικά υπόψη την έμφαση που δίνεται στην ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου υποκλοπών και επιθέσεων στον κυβερνοχώρο. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, πρόκειται για ζήτημα υψίστης σημασίας, ενώ άκρως σημαντική είναι και η εφαρμογή εξίσου υψηλών προτύπων ασφάλειας σε όλα τα κράτη μέλη και στο πλαίσιο πιθανών ρυθμίσεων συνεργασίας με τρίτες χώρες. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η επιβολή ενδεχομένως υποχρέωσης δημοσιοποίησης μέτρων σχετικών με την ασφάλεια μπορεί να υπονομεύσει τον ίδιο τον σκοπό των εν λόγω συστημάτων.

4.4

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα της συνέχειας κατά την εφαρμογή των συστημάτων επικοινωνίας, ούτως ώστε να αποτραπεί, στο μέτρο του δυνατού, η απώλεια επενδύσεων.

Βρυξέλλες, 31 Μαΐου 2017.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Γιώργος ΝΤΑΣΗΣ


(1)  Οδηγία 2010/40/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 207 της 6.8.2010, σ. 1) και ΕΕ C 277 της 17.11.2009, σ. 85.

(2)  ΕΕ L 281 της 23.11.1995, σ. 31, ΕΕ L 119 της 4.5.2016, σ. 1 και ΕΕ C 229, 31.7.2012, σ. 90.

(3)  Απόφαση 2008/671/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 220 της 15.8.2008, σ. 24).


Top