Accept Refuse

EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Scéim i ndáil le trádáil ar lamháltas i gcomhair astaíochtaí gás ceaptha teasa

Scéim i ndáil le trádáil ar lamháltas i gcomhair astaíochtaí gás ceaptha teasa

 

ACHOIMRE AR:

Treoir 2003/87/CE lena mbunaítear scéim um liúntais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Aontas Eorpach

CAD IS AIDHM LEIS AN TREOIR?

Bunaítear leis an treoir seosAE maidir le trádála astaíochtaí*. Is é sin bunchloch bheartas de chuid AE maidir le dul i ngleic leis an athrú aeráide trí astaíochtaí gás ceaptha teasa (GCT) a laghdú ar bhealach atá costéifeachtach agus éifeachtúil ó thaobh an gheilleagair de. Tá sé bunaithe ar an bprionsabal “teorannaithe agus trádála”*.

Leasaigh tíortha AE an bhunreachtaíocht roinnt uaireanta de réir mar a d’fhorbair an córas. Aontaíodh na hathruithe is déanaí i mí an Mhárta 2018.

PRÍOMHPHOINTÍ

Tá an céim reatha (an tríú céim) de Scéim AE maidir le trádáil astaíochtaí i bhfeidhm ó 2013 go 2020.

Tá feidhm ag an scéim maidir le:

  • gléasraí cumhachta:
  • réimse leathan earnálacha tionsclaíocha atá dian ó thaobh fuinnimh de;
  • aerárthaí a eitlíonn idir aerfoirt in AE, san Iorua agus san Íoslainn;
  • astaíochtaí ó:
    • dhé-ocsaíd charbóin (CO2)
    • ocsaíd nítriúil
    • shárfhluaracarbóin
    • mheatán
    • hidreafluaracarbóin agus
    • heicseafluairíd sulfair.

Ón 1 Eanáir 2005 i leith, ní mór d’oibreoirí na ngníomhaíochtaí go léir a chumhdaítear sa reachtaíocht líon iomchuí lamháltas astaíochtaí a ghéilleadh chun a n-astaíochtaí GCT a chumhdach.

Déantar laghdú gach bliain ar líon iomlán na n-astaíochtaí a eisítear in AE: laghdú de 1.74% ó 2013 go2020 agus laghdú de 2.2% ó 2021.

Tá aerárthaí a eitlíonn chuig aerfoirt in AE, san Íoslainn nó san Iorua ó áiteanna eile sa domhan díolmhaithe ó scéim AE maidir le trádáil astaíochtaí go dtí an 31 Nollaig 2023.

Maidir le lamháltais:

  • féadfar iad a aistriú idir suiteálacha, aerlínte agus rannpháirtithe an mhargaidh i dtíortha AE agus i dtíortha neamh-AE ina n-aithnítear iad (níl ceann ar bith go dtí seo);
  • beidh siad bailí gan chríoch má eisíodh iad ón 1 Eanáir 2013 i leith;
  • má eiseofar iad ón 1 Eanáir 2021 i leith ní féidir iad a úsáid chun céim 3 (2013-2020) a chomhlíonadh.

Ón mbliain 2021, beidh 57% de na lamháltais á cheantáil. Ní mór leath ar a laghad d’fháltais de chuid tíortha AE a úsáid i gcomhair cuspóirí a bhaineann leis an aeráid.

Bunófar dhá shásra nua um maoiniú ísealcharbóin:

  • tacófar leis an don Nuachóiriú le tionscadail infheistíochta a nuachóiriú in earnáil na cumhachta agus i gcórais fuinnimh i gcoitinne i dtíortha AE a raibh a n-olltáirgeacht intíre (OTI) in aghaidh an duine ag praghsanna an mhargaidh in 2013 faoi 60% den mheán atá in AE; cuimseofar ann 2% de líon iomlán na lamháltas ó 2021-2030;
  • tacófar leis an don Nuálaíocht le taispeántas teicneolaíochtaí nuálacha agus nuálaíochta ceannródaíche in earnálacha a chumhdaítear i scéim AE maidir le trádáil astaíochtaí, lena n-áirítear athnuaiteáin, gabháil agus úsáid charbóin, agus stóráil fuinnimh; beidh na hacmhainní atá ar fáil comhfhreagrach le luach margaidh de 450 milliún lamháltas ar a laghad nuair a cheantálfar iad.

Déanfaidh tíortha AE:

  • na lamháltais a eisiúint;
  • a áirithiú go ndéanfaidh faighteoirí lamháltas monatóireacht agus tuairisciú maidir lena n-astaíochtaí ar bhonn bliantúil;
  • na lamháltais ar fad, ó 2019 ar aghaidh, nár leithdháileadh saor in aisce nó nár cuireadh i gcúlchiste cobhsaíochta margaidh a cheantáil.
  • an dóigh le húsáid a bhaint as ioncam ó na ceantanna sin a chinneadh. Áirítear bearta ar fhéidearthachtaí chun:
    • fuinneamh inathnuaite agus éifeachtúlacht fuinnimh a fhorbairt
    • dífhoraoisiú a sheachaint
    • CO2 a ghabháil agus a stóráil go sábháilte
    • iompar poiblí a bhfuil astaíochtaí ísle acu a chur chun cinn
    • córais téimh ceantair a fheabhsú
    • gníomhaíochtaí a mhaoiniú chun dul i ngleic leis an athrú aeráide i dtíortha i mbéal forbartha;
  • liosta agus sonraí maidir leis na suiteálacha a chumhdaítear sa reachtaíocht a chur isteach chuig an gCoimisiún faoin 30 Meán Fómhair 2019 le haghaidh 5 bliana ag tosú an 1 Eanáir 2021. Ní mór an méid seo a dhéanamh arís gach 5 bliana;
  • an líon lamháltas atá le leithdháileadh an bhliain sin a eisiúint ar bhonn bliantúil faoin 28 Feabhra;
  • tuarascáil bhliantúil a chur ar fáil don Choimisiún maidir le cur i bhfeidhm na reachtaíochta;
  • a áirithiú gur féidir lamháltais a aistriú idir suiteálacha in AE agus chuig tíortha neamh-AE ina n-aithnítear na lamháltais;
  • pionóis éifeachtacha as sáruithe ar bith ar an dlí a chinneadh. Gearrfar fíneáil EUR 100 ar chuile tona CO2 atá astaithe, ar oibreoirí nach bhfuil go leor lamháltas acu lena n-astaíochtaí a chumhdach.

Comhlíonfar na céimeanna sin go léir ar bhonn rialacha a comhchuibhíodh ar leibhéal AE.

Leis an Eorpach na nithe seo a leanas:

  • déanfaidh sé tuarascáil bhliantúil a chur i láthair do Chomhairle agus Pharlaimint na hEorpa maidir le cur chun feidhme scéim AE maidir le Trádáil Astaíochtaí agus beartais tionlacain um aeráid agus um fhuinneamh;
  • beidh an chumhacht aige na rialacha teicniúla is gá chun reachtaíocht bhunúsach a chur chun feidhme a shainiú;
  • coimeádfaidh sé clárlann neamhspleách agus log idirbheart ina mbeidh taifead ar úinéireacht, eisiúint, aistriú agus cur ar ceal na n-astaíochtaí.

CÉN UAIR ATÁ TOSACH FEIDHME NA TREORACH?

Bhí feidhm aici ón 25 Deireadh Fómhair 2003 agus b’éigean dlí a dhéanamh di i dtíortha AE faoin 31 Nollaig 2003.

CÚLRA

Faoi Phrótacal Kyoto ar athrú aeráide, a comhaontaíodh i mí na Nollag 1997, gealladh in AE go ndéanfaidh sé laghdú 8% ar astaíochtaí GCT idir 2008 agus 2012 i gcomparáid le leibhéil sa bhliain 1990.

Sa dara tréimhse de Phrótacal Kyoto (2013-2020), méadaíodh an gealltanas sin go dtí 20% de leibhéil na bliana 1990 faoi 2020.

Le linn an cheathrú céim de scéim AE maidir le Trádáil Astaíochtaí (2021-2030), beidh sé mar aidhm ag AE laghdú 40% a dhéanamh ar a astaíochtaí faoi 2030, i gcomhréir le Comhaontú Pháras 2015 ar an athrú aeráide. Chun na spriocanna sin a bhaint amach, bhunaigh AE córas i ndáil le trádáil ar lamháltas GCT. Cumhdaítear faoi gach lamháltas astaíocht 1 tona amháin de choibhéis CO2 nó CO2 thar thréimhse áirithe.

Le haghaidh tuilleadh faisnéise, féach:

PRÍOMHTHÉARMAÍ

Scéim AE maidir le trádáil astaíochtaí: is é seo an chéad chóras idirnáisiúnta — agus an ceann is mó fós gan amhras — le haghaidh lamháltais astaíochtaí GCT a thrádáil, agus cumhdaítear leis beagnach 11,000 stáisiún cumhachta agus monarcha déantúsaíochta sna 28 dtír AE, san Íoslainn, san Iorua agus i Lichtinstéin, chomh maith le gníomhaíochtaí eitlíochta.
Prionsabalteorannaithe agus tradála: le scéim AE maidir le trádáil astaíochtaí, feidhmítear ar bhonn an phrionsabail sin. Cuirtear “teorainn” le méid iomlán gás ceaptha teasa áirithe a bhfuil cead ag na monarchana, na gléasraí cumhachta agus na suiteálacha eile sa scéim a astú. Laghdaítear an teorannú thar am ionas go laghdófar iomlán na n-astaíochtaí. Ceadaítear faoin scéim seo trádáil lamháltas astaíochtaí ionas go mbeidh méid na n-astaíochtaí iomlána ó na suiteálacha agus ó na hoibreoirí eitlíochta laistigh den teorannú, agus is féidir na bearta is lú costas a úsáid chun astaíochtaí a laghdú.

PRÍOMHDHOICIMÉAD

Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Deireadh Fómhair 2003 lena mbunaítear scéim um liúntais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Chomhphobal agus lena leasaítear Treoir 96/61/CE ón gComhairle (IO L 275, 25.10.2003, lgh. 32-46)

Rinneadh leasuithe comhleanúnacha ar Threoir Uimh. 2003/87/CE a chorprú sa bhuntéacs. Níl de luach ar an leagan comhdhlúite seo ach luach doiciméadach amháin.

DOICIMÉID GHAOLMHARA

Cinneadh (AE) 2018/853 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Bealtaine 2018 lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 1257/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Treoir 94/63/CE agus Treoir 2009/31/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, agus Treoir 86/278/CEE agus Treoir 87/217/CEE ón gComhairle a mhéid a bhaineann le rialacha nós imeachta i réimse an tuairiscithe comhshaoil agus lena n-aisghairtear Treoir 91/692/CEE ón gComhairle (IO L 150, 14.6.2018, lgh. 155-161)

Cinneadh (AE) 2015/1814 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 6 Deireadh Fómhair 2015 maidir le cúltaca cobhsaíochta margaidh a bhunú agus a oibriú do scéim trádála an Aontais maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa agus lena leasaítear Treoir 2003/87/CE (IO L 264, 9.10.2015, lgh. 1-5)

Féach an leagan comhdhlúite.

Nuashonraithe 03.10.2018

Top