Caidreamh cultúrtha idirnáisiúnta — straitéis AE

PRÍOMHPHOINTÍ

Ní bhaineann an cultúr leis na healaíona ná an litríocht amháin. Clúdaítear leis réimse fairsing gníomhaíochtaí, ó idirphlé idirchultúrtha¹ go turasóireacht, ó oideachas agus taighde a bhaineann leis na tionscail chruthaitheacha, ó oidhreacht a chosaint go teicneolaíochtaí nua a chur chun cinn, agus ó cheardaíocht go comhar um fhorbairt.

Tá ról tábhachtach aige chomh maith i mbeartas eachtrach AE agus cuirtear comhar cultúrtha in aghaidh steiréirtíopa agus claontachta, agus is féidir coinbhleachtaí a sheachaint agus réiteach a chothú de thoradh ar idirphlé. Cabhraítear le glacadh le dúshláin ar fud an domhain amhail dídeanaithe a lánpháirtiú, dul i ngleic le radacú foréigneach agus oidhreacht chultúrtha an domhain a chosaint.

Is féidir úsáid a bhaint as an gcultúr chomh maith mar uirlis, chun buntáistí tábhachtacha sóisialta agus eacnamaíocha a chur chun cinn, amhail rannpháirtíocht an saoránaigh agus ioncaim ó thurasóireacht, laistigh agus lasmuigh de AE araon.

Baintear leas sa straitéis as teachtaireachtaí roimhe seo a dtugtar cothrom le dáta maidir le cultúr agus caidreamh idirnáisiúnta AE agus ról an chultúr i gcomhar AE um fhorbairt, agus dírítear inti ar chomhar cultúrtha a neartú i 3 phríomhréimse:

• Forbairt shóisialta agus eacnamaíoch atá inbhuanaithe a chur chun cinn, trí thionscail chruthaitheacha agus chultúrtha a neartú agus trí thacú le ról na n–údarás áitiúil. Is iad seo a leanas roinnt samplaí den mhéid sin:
  • an Clár um Líonraí Cruthaitheachde chuid Fhondúireacht na hÁise agus na hEorpa;
  • Tacaíocht AE sa Mheánmhuir Theas maidir le tionscadal chun cnuasaigh sna tionscail chultúrtha agus chruthaitheacha a fhorbairt in éineacht le UNIDO (Eagraíocht Forbartha Tionscail na Náisiún Aontaithe);
  • Líonra Eorpach de Mhoil Chruthaitheacha, ina mbeidh gach tír atá páirteach ann sa chlár “An Eoraip Chruthaitheach” ina bpáirtí (lena n–áirítear an tSeirbia, an Mholdóiv, an Tuirc, an tSeoirsia agus an Úcráin).
• Caidreamh síochánta a chur chun tosaigh idir comhphobail agus daoine a bhfuil creideamh éagsúil acu. Is féidir leis an idirphlé sochaithe níos cothroime, níos suaimhní agus níos cuimsithí a chur chun cinn, a bhfuil ómós acu do chearta an duine, agus a chuireann íogaireachtaí áitiúla san áireamh, a bhfuil gníomh ann atá saincheaptha de réir chomhthéacsanna agus leasanna chultúrtha áirithe. Áirítear leis sin:
  • cláir chun cultúr laistigh de Chomhpháirtíocht an Oirthir a chur chun cinn, ina bhfuil an Airméin, an Asarbaiseáin, an Bhealarúis, an tSeoirsia, an Mholdóiv agus an Úcráin páirteach;
  • tacaíocht don Fhondúireacht Anna Lindh agus dá líonra eagraíochtaí atá ar fud 42 thír de chuid an Aontais don Réigiún Meánmhuirí.

• Comhar um oidhreacht chultúrtha a fheabhsú, trí thaighde a chur chun cinn, dul i ngleic le gáinneáil aindleathach in earraí cultúrtha, agus tacú le suíomhanna oidhreachta a chosaint. Tarraingítear turasóireacht agus neartaítear fás eacnamaíoch de thoradh ar oidhreacht chultúrtha a athchóiriú agus a chur chun cinn. Seo a leanas roinnt samplaí:
  • taighde a rinneadh faoi Fís 2020 chun bealaí nua a fháil le hoidhreacht chultúrtha a bhfuil a marthanacht i mbaol mar gheall ar an athrú aeráide a chaomhnú agus a bhainistiú agus inar féidir le tíortha neamh-AE páirt a ghlacadh;
  • dul i ngleic le gáinneáil oidhreachta, lena n–áirítear tacaíocht a thabhairt d’oifigigh chustaim atá faoi oiliúint ag rialuithe teorann chun cabhrú le déantán atá goidte a bhrath go luath;
  • oibirú le UNESCO i dtaca le córas frithghnímh mhear a bhunú chun láithreáin oidhreachta chultúrtha a chosaint. Rannchuideoidh Ciste Iontaobhais Réigiúnach an Aontais Eorpaigh mar fhreagairt ar an ngéarchéim sa tSiria le hoidhreacht chultúrtha a chosaint agus ilchineálacht chultúrtha a chur chun cinn.

Cuimsítear le comhar AE um chultúr thíortha AE agus thíortha i mbéal forbartha agus is féidir an comhar a fheabhsú trí na nithe seo a leanas:

• acmhainní a chur le chéile agus oibriú le chéile i dtíortha neamh-AE;
• comhar níos fearr le hinstitiúidí cultúrtha náisiúnta laistigh den Aontas Eorpach;
• níos mó úsáid a bhaint as ambasáidí AE i dtíortha neamh-AE (toscaireachtaí);
• tithe cultúir na hEorpa a bhunú, atá deartha chun seirbhísí a chur ar fáil don phobal áitiúil, chun páirt a ghlacadh i gcomhthionscadail agus scoláireachtaí a chur ar fáil, chomh maith le malartuithe cultúrtha agus oideachais;
• comhócáidí cultúrtha de chuid AE;
• díriú ar chomhpháirtithe idirnáisiúnta straitéiseacha;
• mic léinn, taighdeoirí agus céimithe a mhalartú idir tíortha AE agus tíortha neamh-AE.

Is féidir an straitéis chultúrtha seo a chur chun cinn trí úsáid a bhaint as acmhainní atá ann cheana, amhail:

• Ionstraim um Chomhpháirtíocht (uirlis for-rochtana de chuid AE)
• An Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Cearta an Duine
• An Ionstraim lena gcuirtear le Cobhsaíocht agus le Síocháin
• Clár Eoraip na Cruthaitheachta (oidhreacht chultúir a chur chun cinn)
• Beartas AE um Méadú (beartais chultúir san áireamh)
• Beartas Comharsanachta na hEorpa (caidreamh le 16 thír chomharsanachta)
• Ionstraim Airgeadais le haghaidh Comhar don Fhorbairt
• Comhaontú Cotonou (Comhar AE idir Baill Ghrúpa Stát na hAfraice, Mhuir Chairib agus an Aigéin Chiúin).