Is-sistema ta’ dħul/ħruġ tal-Unjoni Ewropea

PUNTI EWLENIN

Is-suġġett

Ir-Regolament (UE) 2017/2226 jistabbilixxi l-EES, sistema ċentralizzata tal-IT li:

• tirreġistra d-dħul, il-ħruġ u r-rifjuti ta’ dħul ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jaqsmu l-fruntieri esterni taż-żona Schengen għal soġġorn qasir;
• tikkalkula awtomatikament it-tul tas-soġġorn awtorizzat ta’ dawk il-vjaġġaturi u tiġġenera twissijiet lill-pajjiżi ta’ Schengen meta s-soġġorn awtorizzat ikun skada.

Ir-Regolament (UE) 2025/1534 jistabbilixxi derogi temporanji minn dawn ir-regoli biex jippermetti perjodu ta’ “bidu progressiv” ta’ 180 jum, li jibda mit-12 ta’ Ottubru 2025, id-data li fiha l-EES bdiet topera f’konformità mad-Deċiżjoni (UE) 2025/1544.

Matul dan il-bidu progressiv, il-pajjiżi ta’ Schengen għandhom il-flessibbiltà li jintroduċu l-EES gradwalment fil-punti ta’ qsim tal-fruntiera tagħhom, sakemm jissodisfaw il-limiti meħtieġa. Huma jistgħu jiddeċiedu wkoll li jaċċelleraw l-introduzzjoni tas-sistema jew li jħaddmuha bis-sħiħ mit-12 ta’ Ottubru.

Permezz tar-Regolament (UE) 2025/1534 ġew introdotti diversi regoli biex ikun jista’ jsir bidu gradwali tal-operazzjonijiet, fosthom:

• matul is-6 xhur tal-bidu progressiv tal-operat tal-EES, il-pajjiżi ta’ Schengen iridu jkomplu jittimbraw id-dokumenti tal-ivvjaġġar. B’mod parallel, għandhom jirreġistraw id-data fl-EES;
• il-pajjiżi ta’ Schengen għandhom il-flessibbiltà li jvaraw gradwalment il-funzjonalitajiet bijometriċi; ċerti funzjonijiet jiġu sospiżi temporanjament – l-awtoritajiet nazzjonali jridu jinjoraw il-kalkolu awtomatiku tat-tul tas-soġġorn u l-listi tal-persuni li jibqgħu fit-territorju wara l-iskadenza tal-awtorizzazzjoni għas-soġġorn iġġenerati mill-EES.

Kamp ta’ applikazzjoni

L-EES:

• tapplika għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jaqsmu l-fruntieri esterni taż-żona Schengen, kemm dawk li jeħtieġu l-viża kif ukoll dawk eżentati mill-viża, li jżuru għal soġġorn qasir sa 90 jum f’perjodu ta’ 180 jum;
• topera fil-fruntieri esterni tal-pajjiżi ta’ Schengen li japplikaw l-acquis ta’ Schengen b’mod sħiħ u fil-fruntieri tal-pajjiżi ta’ Schengen li – fiż-żmien meta tibda topera s-sistema – għadhom ma japplikawx l-acquis ta’ Schengen b’mod sħiħ, iżda li għaddew b’suċċess mill-proċedura ta’ evalwazzjoni ta’ Schengen u kisbu aċċess passiv għall-VIS u aċċess sħiħ għas-sistema ta’ informazzjoni ta’ Schengen (SIS).

Ħażna ta’ data u aċċessibbiltà

L-EES taħżen data dwar dokumenti tal-identità u tal-ivvjaġġar (isem sħiħ, data tat-twelid, eċċ.), flimkien ma’ data bijometrika (marki tas-swaba’ u immaġnijiet tal-wiċċ) u d-data u l-post tad-dħul u l-ħruġ jew iċ-ċaħda tad-dħul.

Din id-data:

• tinżamm għal 3 snin għal dawk il-vjaġġaturi li jirrispettaw ir-regoli tas-soġġorn qasir, magħduda mill-ħruġ jew miċ-ċaħda tad-dħul u 5 snin għal dawk li jaqbżu l-perjodu awtorizzat tas-soġġorn tagħhom, magħduda mid-data tal-iskadenza tas-soġġorn awtorizzat;
• hija aċċessibbli għall-awtoritajiet kompetenti, inklużi l-awtoritajiet tal-fruntiera u l-awtoritajiet li joħorġu l-viżi.

Sabiex tipprevjeni, tidentifika jew tinvestiga reati terroristiċi jew reati kriminali serji oħra, l-awtoritajiet maħtura għall-infurzar tal-liġi kif ukoll l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Kooperazzjoni fl-Infurzar tal-Liġi (Europol) jistgħu jitolbu li jikkonsultaw id-data tal-EES.

Arkitettura teknika

L-EES tikkonsisti fi:

• sistema ċentrali li topera bażi tad-data ċentrali kompjuterizzata ta’ data bijometrika u alfanumerika (taħlita ta’ ittri u numri);
• interfaċċa uniformi nazzjonali f’kull pajjiż parteċipant;
• kanal ta’ komunikazzjoni sigur bejn is-sistemi ċentrali tal-EES u tal-VIS;
• infrastruttura ta’ komunikazzjoni sigura u kriptata bejn is-sistema ċentrali tal-EES u l-interfaċċi uniformi nazzjonali (interfaċċi identiċi għall-pajjiżi kollha ta’ Schengen jgħaqqdu l-infrastrutturi tal-fruntiera tagħhom mas-sistema ċentrali tal-EES);
• repożitorju tad-data biex jinkisbu rapporti u statistika personalizzabbli;
• servizz tal-web biex jippermetti liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jivverifikaw is-soġġorn awtorizzat li jifdal tagħhom.

L-eu-LISA hija responsabbli għall-iżvilupp u għat-tħaddim tas-sistema, inkluż l-adattament tal-VIS biex tiġi żgurata l-interoperabbiltà bejn is-sistemi ċentrali tal-EES u tal-VIS.

Ir-Regolament Emendatorju (UE) 2024/1356 jadatta r-Regolament (UE) 2017/2226 għall-introduzzjoni tal-iskrinjar ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi fil-fruntieri esterni tal-UE. Fost affarijiet oħra, huwa jagħti lill-awtoritajiet tal-iskrinjar aċċess għall-EES biex jivverifikaw jekk individwi jkunux qed ikunu ta’ theddida għas-sigurtà interna.

Emenda tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen

Ir-Regolament (UE) 2017/2225 jemenda l-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen fir-rigward tal-użu tal-EES fil-fruntieri esterni taż-żona Schengen kif ġej:

• id-dħul, il-ħruġ u r-rifjut tad-dħul ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi soġġetti għall-EES jiġu rreġistrati direttament fl-EES;
• iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jridu jipprovdu data bijometrika li għandha tiġi rreġistrata fl-EES;
• l-identità ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi u l-awtentiċità u l-validità tad-dokumenti tal-ivvjaġġar tagħhom għall-qsim tal-fruntiera jiġu vverifikati;
• Il-pajjiżi ta’ Schengen jistgħu jistabbilixxu programmi nazzjonali ta’ faċilitazzjoni tad-dħul fuq bażi volontarja għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu ġew ivverifikati minn qabel;
• Il-pajjiżi ta’ Schengen jistgħu jiddeċiedu jekk, u sa liema punt, jużawx teknoloġiji bħal sistemi self-service għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi biex jirreġistraw minn qabel jew jaġġornaw id-data fl-EES, l-e-gates u s-sistema ta’ Kontroll Awtomatizzat tal-Fruntieri, sakemm jiġi żgurat livell xieraq ta’ sigurtà, l-użu tagħhom jiġi ssorveljat u l-gwardji tal-fruntiera jkollhom aċċess għar-riżultati ta’ tali kontrolli fuq il-fruntiera.

Jekk jogħġbok innota li xi wħud minn dawn ir-regoli mhumiex applikabbli mill-bidu tal-operazzjonijiet tal-EES iżda qed jiġu implimentati gradwalment, kif permess mir-Regolament (UE) 2025/1534.

Atti ta’ implimentazzjoni

Il-Kummissjoni Ewropea adottat serje ta’ atti li jimplimentaw ir-Regolament (UE) 2017/2226:

• Id-Deċiżjoni (UE) 2018/1547 – speċifikazzjonijiet għall-konnessjoni tal-punti ta’ aċċess ċentrali mal-EES u għal soluzzjoni teknika biex jiġi ffaċilitat il-ġbir ta’ data mill-pajjiżi ta’ Schengen għall-ġenerazzjoni ta’ statistika dwar l-aċċess għad-data tal-EES għall-finijiet tal-infurzar tal-liġi;
• Id-Deċiżjoni (UE) 2018/1548 – regoli għat-tfassil tal-lista ta’ persuni identifikati bħala persuni li jibqgħu fit-territorju wara l-iskadenza tal-awtorizzazzjoni għas-soġġorn fl-EES u l-proċedura biex dik il-lista ssir disponibbli għall-pajjiżi ta’ Schengen;
• Id-Deċiżjoni (UE) 2019/326 – miżuri għad-dħul tad-data fl-EES;
• Id-Deċiżjoni (UE) 2019/327 – miżuri għall-aċċess għad-data fl-EES;
• Id-Deċiżjoni (UE) 2019/328 — miżuri għaż-żamma u l-aċċess tal-logs fl-EES;
• Id-Deċiżjoni (UE) 2019/329 — speċifikazzjonijiet għall-kwalità, riżoluzzjoni u użu ta’ marki tas-swaba’ u immaġni tal-wiċċ għal verifika bijometrika u identifikazzjoni fl-EES;
• Id-Deċiżjoni (UE) 2022/1337 – mudell għall-għoti ta’ informazzjoni lil ċittadini ta’ pajjiżi terzi dwar l-ipproċessar ta’ data personali fl-EES;
• Ir-Regolament (UE) 2022/1409 — kundizzjonijiet għall-operazzjoni tas-servizz web ipprovdut mir-Regolament (UE) 2017/2226 u l-iżvilupp u l-implimentazzjoni teknika tiegħu;
• Id-Deċiżjoni (UE) 2023/2601 — regoli dwar l-immaniġġjar tal-funzjonalità għall-ġestjoni ċentralizzata tal-listi ta’ awtoritajiet kompetenti nazzjonali li jaċċessaw l-EEs u l-VIS.