Ειδική νομοθετική διαδικασία

Η ειδική νομοθετική διαδικασία συνεπάγεται ότι το Συμβούλιο είναι ο μοναδικός νομοθέτης, αντί για συννομοθέτης σε ισότιμη βάση (συναπόφαση) με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για μια νομοθετική πρόταση που κατατέθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (συνήθης νομοθετική διαδικασία, που χρησιμοποιείται για την πλειονότητα της νομοθεσίας της ΕΕ).

Το άρθρο 289 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) προβλέπει ότι, για ορισμένες περιπτώσεις που καθορίζονται σε συγκεκριμένα άρθρα της Συνθήκης, το Συμβούλιο είναι ο μοναδικός νομοθέτης και το Κοινοβούλιο πρέπει:

• είτε να δίνει τη συγκατάθεσή του στην πρόταση της Επιτροπής·
• είτε να γνωμοδοτεί σχετικά με αυτήν.

Διαδικασία έγκρισης

Στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας:

• το Κοινοβούλιο μπορεί να αποδεχτεί ή να απορρίψει μια νομοθετική πρόταση με ψηφοφορία απόλυτης πλειοψηφίας, αλλά δεν μπορεί να τροποποιήσει την πρόταση·
• το Συμβούλιο δεν έχει την εξουσία να ανατρέπει τη γνωμοδότηση του Κοινοβουλίου.

Η εν λόγω διαδικασία χρησιμοποιείται όταν προτείνεται νέα νομοθεσία για την καταπολέμηση των διακρίσεων.

Το άρθρο 352 της ΣΛΕΕ παρέχει στο Κοινοβούλιο το δικαίωμα αρνησικυρίας όταν η εν λόγω διάταξη της Συνθήκης χρησιμοποιείται ως νομική βάση για την έγκριση της πρότασης που έχει υποβάλει η Επιτροπή.

Η διαδικασία χρησιμοποιείται επίσης στις εξής περιπτώσεις:

• σύναψη ορισμένων διεθνών συμφωνιών τις οποίες διαπραγματεύεται η ΕΕ [για παράδειγμα, εμπορικές συμφωνίες με μία ή περισσότερες τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς (άρθρο 207 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ ή συμφωνίες που παρατίθενται στο άρθρο 218 παράγραφος 6 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ]·
• προσχώρηση νέων κρατών μελών της ΕΕ·
• σοβαρή παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων [άρθρο 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ)]·
• επιθυμία μιας χώρας να αποχωρήσει από την ΕΕ (άρθρο 50 της ΣΕΕ).

Διαδικασία διαβούλευσης

Στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας:

• το Συμβούλιο εγκρίνει τη νομοθετική πρόταση μόνο μετά τη γνωμοδότηση του Κοινοβουλίου·
• το Κοινοβούλιο μπορεί να εγκρίνει, να απορρίπτει ή να προτείνει τροποποιήσεις για τη νομοθετική πρόταση της Επιτροπής, αλλά το Συμβούλιο δεν έχει τη νομική υποχρέωση να τις λαμβάνει υπόψη·
• ζητείται η γνώμη του Κοινοβουλίου στην περίπτωση μη νομοθετικής διαδικασίας κατά την οποία οι διεθνείς συμφωνίες αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας της ΕΕ·
• ζητείται η γνώμη του Κοινοβουλίου για τη νομοθεσία σε ορισμένους ειδικούς τομείς, όπως η πολιτική ανταγωνισμού (άρθρο 103 της ΣΛΕΕ) και η εναρμόνιση της έμμεσης φορολογίας (άρθρο 113 της ΣΛΕΕ).