Διεθνείς συμφωνίες και εξωτερικές αρμοδιότητες της ΕΕ

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Διεθνείς συμφωνίες (συμβάσεις, συνθήκες)

• Οι διεθνείς συμφωνίες με τρίτες χώρες ή με διεθνείς οργανισμούς αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του δικαίου της ΕΕ. Οι εν λόγω συμφωνίες δεν εμπίπτουν ούτε στο πρωτογενές ούτε στο παράγωγο δίκαιο και αποτελούν μια κατηγορία sui generis. Σύμφωνα με ορισμένες αποφάσεις του ΔΕΕ, μπορεί να έχουν άμεση ισχύ και η νομική ισχύ τους να υπερισχύει του παράγωγου δικαίου, το οποίο, ως εκ τούτου, πρέπει να συμμορφώνεται με αυτές.
• Πρόκειται για συνθήκες που διέπονται από το δημόσιο διεθνές δίκαιο και από αυτές προκύπτουν δικαιώματα και υποχρεώσεις για τα συμβαλλόμενα μέρη.
• Σε αντίθεση με τις μονομερείς πράξεις, οι συμβάσεις και οι συμφωνίες δεν προκύπτουν από νομοθετική διαδικασία ή από τη βούληση ενός μόνο θεσμικού οργάνου.
• Το άρθρο 216 ΣΛΕΕ αναφέρει τις περιπτώσεις κατά τις οποίες η ΕΕ εξουσιοδοτείται να συνάπτει τέτοιες συμφωνίες.
• Αφού τεθούν σε διαπραγμάτευση και υπογραφούν, μπορεί να απαιτούν ανάλογα με το θέμα επικύρωση από πράξη παράγωγου δικαίου.
• Οι διεθνείς συμφωνίες πρέπει να εφαρμόζονται σε όλη την ΕΕ. Επομένως, έχουν νομική ισχύ μεγαλύτερη από τις μονομερείς πράξεις παράγωγου δικαίου, οι οποίες ως εκ τούτου οφείλουν να συμμορφώνονται με αυτές.
• Επιπλέον, το άρθρο 207 της ΣΛΕΕ διέπει την εμπορική πολιτική της ΕΕ — βασική εξωτερική αρμοδιότητα της ΕΕ και σημαντικό στοιχείο των σχέσεών της με τον υπόλοιπο κόσμο.

Εξωτερικές αρμοδιότητες ΕΕ

• Η ΕΕ είναι νομική προσωπικότητα και ως εκ τούτου υποκείμενο διεθνούς δικαίου ικανό να διαπραγματεύεται και να συνάπτει διεθνείς συμφωνίες στο όνομά του, δηλαδή διαθέτει αρμοδιότητες (ή εξουσίες) σε αυτό τον τομέα οι οποίες της έχουν ανατεθεί με τις συνθήκες.
• Εάν το αντικείμενο μιας συμφωνίας δεν εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ, η συμφωνία πρέπει να υπογραφεί και από τις χώρες της ΕΕ. Αυτές είναι γνωστές ως «μεικτές συμφωνίες».

Αποκλειστική αρμοδιότητα και συντρέχουσα αρμοδιότητα

• Η κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της ΕΕ μεταφέρεται επίσης και σε διεθνές επίπεδο. Έτσι, όταν η ΕΕ διαπραγματεύεται και συνάπτει μια διεθνή συμφωνία, διαθέτει είτε αποκλειστική αρμοδιότητα, είτε συντρέχουσα αρμοδιότητα με τις χώρες της ΕΕ.
• Σε περίπτωση που έχει αποκλειστική αρμοδιότητα, η ΕΕ είναι η μόνη που μπορεί να διαπραγματεύεται και να συνάπτει συμφωνία. Το άρθρο 3 της ΣΛΕΕ διευκρινίζει τους τομείς στους οποίους η ΕΕ διαθέτει αποκλειστική αρμοδιότητα για τη σύναψη διεθνών συμφωνιών, συμπεριλαμβανομένων εμπορικών συμφωνιών.
• Σε περίπτωση που η αρμοδιότητά της είναι συντρέχουσα με τις χώρες της ΕΕ, η συμφωνία συνάπτεται ταυτόχρονα από την ΕΕ και από τις χώρες της ΕΕ. Πρόκειται για μεικτή συμφωνία, στην οποία οι χώρες της ΕΕ πρέπει να συναινέσουν. Οι μεικτές συμφωνίες μπορεί να απαιτούν τη θέσπιση εσωτερικής πράξης της ΕΕ, προκειμένου να κατανεμηθούν οι υποχρεώσεις μεταξύ των χωρών της ΕΕ και της ΕΕ. Το άρθρο 4 της ΣΛΕΕ καθορίζει ποιες αρμοδιότητες είναι συντρέχουσες.