Prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Kryteria, które muszą zostać spełnione

Dyrektywa określa warunki, jakie obywatel innego Państwa Członkowskiego musi spełniać, aby móc głosować lub kandydować w państwie miejsca zamieszkania. Dana osoba musi:

• być obywatelem UE,
• mieć miejsce zamieszkania w Państwie Członkowskim, w którym zamierza wykonać prawo głosowania lub kandydowania;
• spełniać te same warunki, co obywatele danego Państwa Członkowskiego, którzy wyrażają chęć głosowania lub kandydowania (zasada równego traktowania wyborców będących obywatelami danego państwa oraz wyborców niebędących jego obywatelami).

Uproszczone procedury składania wniosków o kandydowanie w wyborach

Dyrektywa została zmieniona w 2013 r. tak, aby uprościć procedury dotyczące składania wniosków przez kandydatów mających miejsce zamieszkania w Państwie Członkowskim, którego nie są obywatelami. Przed tą zmianą każdy obywatel UE znajdujący się w takiej sytuacji musiał przedstawić zaświadczenie z kraju, którego był obywatelem, stwierdzające, że nie pozbawiono go prawa kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego w tym kraju. Od 2014 r. obywatel UE składający wniosek o kandydowanie w wyborach zamiast zaświadczenia może przedstawić oświadczenie. Organy administracyjne Państwa Członkowskiego, na którego terytorium dany kandydat ma miejsce zamieszkania, współpracują z państwem, którego jest obywatelem, w celu zweryfikowania ważności przedstawionego oświadczenia. Aby zapewnić efektywną komunikację, Państwa Członkowskie mają obowiązek wyznaczenia jednego punktu kontaktowego odpowiedzialnego za przekazywanie informacji dotyczących takich kandydatów.

Wykonanie prawa głosowania i kandydowania

Obywatele UE mogą wykonać prawo głosowania lub kandydowania zarówno w Państwie Członkowskim miejsca zamieszkania, jak i w państwie miejsca pochodzenia. Żaden obywatel nie ma prawa głosowania lub kandydowania w danych wyborach w więcej niż jednym Państwie Członkowskim.

Wpis na listę wyborczą

Wyborca wpisywany jest na listę wyborców w kraju zamieszkania, pod warunkiem że przed dniem wyborów złoży odpowiedni wniosek. W Państwach Członkowskich, w których obywatele mają prawny obowiązek brać udział w głosowaniu, wyborcy niebędący obywatelami tego państwa, którzy złożyli wniosek o wpisanie na listę wyborczą, podlegają temu samemu obowiązkowi.

Wyborca niebędący obywatelem państwa, w którym chce zostać wpisany na listę wyborczą, ma obowiązek przedłożyć takie same dokumenty, co wyborca będący obywatelem tego państwa. Ponadto zobowiązany jest dostarczyć dodatkowe informacje w postaci formalnego oświadczenia.

Środki prawne

W przypadku odmowy wpisania na listę wyborców lub odrzucenia wniosku o kandydowanie w wyborach osoba zainteresowana niebędąca obywatelem danego państwa jest uprawniona do korzystania ze środków prawnych dostępnych dla wyborców będących obywatelami tego państwa.

Przepisy krajowe dotyczące obywateli mieszkających poza swoim krajem

Przepisy dyrektywy 93/109/WE nie mogą naruszać przepisów Państw Członkowskich dotyczących prawa głosowania i kandydowania w wyborach ich obywateli, mających miejsce zamieszkania poza ich terytorium wyborczym.

Uchylenie

Dyrektywa 93/109/WE zostanie uchylona przez dyrektywę (UE) 2025/1788 (zob. streszczenie) z dniem 30 września 2027 r.