Accept Refuse

EUR-Lex Access to European Union law

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Summaries of EU Legislation

System handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych

Go to the summaries’ table of contents

SURVEY: Tell us what you think about the summaries!

System handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych

 

STRESZCZENIE DOKUMENTU:

Dyrektywa 2003/87/WE ustanawiająca system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych w UE

JAKIE SĄ CELE DYREKTYWY?

Na jej mocy ustanawia się unijny system handlu uprawnieniami do emisji (ETS)*. Stanowi on podstawę unijnej polityki mającej na celu przeciwdziałanie zmianie klimatu i zmierza do ograniczania emisji gazów cieplarnianych w efektywny pod względem kosztów i skuteczny gospodarczo sposób. Opiera się na zasadzie „pułapów i handlu”*.

Na przestrzeni kolejnych lat ewolucji systemu państwa UE kilkakrotnie zmieniały ten akt prawny. Najnowsze zmiany uzgodniono w marcu 2018 r.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Obecna, trzecia faza EU ETS obejmuje lata 2013–2020.

System ma zastosowanie do:

  • elektrowni;
  • wielu różnych energochłonnych sektorów przemysłu;
  • statków powietrznych wykonujących loty między lotniskami w UE, Norwegii i Islandii;
  • emisji:
    • dwutlenku węgla (CO2)
    • podtlenku azotu
    • perfluorowęglowodorów
    • metanu
    • wodorofluorowęglowodorów oraz
    • heksafluorku siarki.

Począwszy od dnia 1 stycznia 2005 r. operatorzy podejmujący wszystkie działania, o których mowa w dyrektywie, muszą umarzać odpowiednią liczbę uprawnień do emisji odpowiadającą ich emisjom gazów cieplarnianych.

Całkowita liczba uprawnień wydawanych w UE jest rokrocznie zmniejszana: o 1,74% w latach 2013–2020 oraz o 2,2% od 2021 r.

Statki powietrzne wykonujące loty na lotniska w UE, Islandii lub Norwegii z innych państw świata są wyłączone z systemu EU ETS do dnia 31 grudnia 2023 r.

Uprawnienia:

  • mogą być przenoszone między instalacjami, liniami lotniczymi i uczestnikami rynku w UE oraz do państw trzecich, w których są one uznawane (obecnie nie uznaje ich żadne państwo);
  • wydawane począwszy od dnia 1 stycznia 2013 r. są ważne bezterminowo;
  • wydawane począwszy od dnia 1 stycznia 2021 r. nie mogą być wykorzystywane w celu zapewnienia zgodności w etapie trzecim (2013–2020).

Począwszy od 2021 r. 57% uprawnień będzie sprzedawanych na aukcjach. Przynajmniej połowa wpływów uzyskiwanych przez państwa UE musi być przeznaczana na cele związane z klimatem.

Ustanowione zostaną dwa nowe mechanizmy finansowania rozwiązań niskoemisyjnych:

  • fundusz modernizacyjny będzie wspierał modernizację projektów inwestycyjnych w sektorze energii i systemów energetycznych w tych państwach UE, w których w 2013 r. produkt krajowy brutto (PKB) na mieszkańca według cen rynkowych wynosił poniżej 60% średniej unijnej; 2% całkowitej liczby uprawnień w latach 2021–2030 będzie sprzedawana na aukcji w celu ustanowienia tego funduszu;
  • fundusz innowacyjny będzie wspierał projekty demonstracyjne innowacyjnych rozwiązań technologicznych i przełomowych innowacji w sektorach objętych systemem EU ETS, co obejmuje nowatorskie odnawialne źródła energii, wychwytywanie i wykorzystywanie dwutlenku węgla oraz magazynowanie energii; dostępne środki będą odpowiadały wartości rynkowej co najmniej 450 mln uprawnień w chwili ich sprzedaży na aukcji.

Państwa UE:

  • wydają uprawnienia;
  • dopilnowują, aby podmioty otrzymujące uprawnienia monitorowały i corocznie raportowały emisje;
  • począwszy od 2019 r. sprzedają na aukcjach wszystkie uprawnienia, które nie są przyznawane bezpłatnie lub które nie zostały umieszczone w rezerwie stabilności rynkowej;
  • określają, w jaki sposób wykorzystywać dochody uzyskiwane z aukcji. Mogą one na przykład podejmować środki mające na celu:
    • rozwój energii ze źródeł odnawialnych i zwiększanie efektywności energetycznej;
    • unikanie wylesiania;
    • bezpieczne wychwytywanie i składowanie CO2;
    • propagowanie niskoemisyjnego transportu publicznego;
    • poprawę funkcjonowania sieci ciepłowniczych;
    • finansowanie działań pozwalających przeciwdziałać zmianie klimatu w państwach rozwijających się;
  • przekazują Komisji, do dnia 30 września 2019 r., wykaz instalacji objętych zakresem dyrektywy oraz szczegółowe informacje na temat tych instalacji, na okres pięciu lat rozpoczynający się w dniu 1 stycznia 2021 r. Wykazy na kolejne okresy są przedkładane co pięć lat po tej dacie;
  • do dnia 28 lutego każdego roku wydają liczbę uprawnień, które mają być przydzielone w danym roku;
  • przekazują Komisji roczne sprawozdanie dotyczące stosowania dyrektywy;
  • zapewniają, że uprawnienia mogą być przenoszone między instalacjami w UE, a także do państw trzecich, w których są one uznawane;
  • wprowadzają skuteczne kary za wszelkie naruszenia przepisów. Operatorzy, którzy nie dysponują wystarczającą liczbą uprawnień, płacą kary w wysokości 100 EUR za każdą wyemitowaną tonę CO2.

Wszystkie te czynności są realizowane na podstawie przepisów zharmonizowanych na szczeblu UE.

Komisja Europejska:

  • przedkłada Radzie i Parlamentowi Europejskiemu coroczne sprawozdanie na temat funkcjonowania systemu EU ETS i realizacji dotyczących go strategii politycznych w dziedzinie klimatu i energii;
  • może określać przepisy techniczne niezbędne do stosowania aktu podstawowego;
  • utrzymuje niezależny rejestr transakcji, w którym odnotowuje się własność, wydanie, przeniesienie i anulowanie uprawnień.

OD KIEDY DYREKTYWA MA ZASTOSOWANIE?

Dyrektywa ma zastosowanie od dnia 25 października 2003 r., przy czym do porządku krajowego państw UE miała zostać włączona do dnia 31 grudnia 2003 r.

KONTEKST

Zgodnie z protokołem z Kioto w sprawie zmian klimatu, który został uzgodniony w grudniu 1997 r., UE zobowiązała się ograniczyć emisje gazów cieplarnianych w latach 2008–2012 o 8% w stosunku do poziomu z 1990 r.

W odniesieniu do drugiego okresu rozliczeniowego protokołu z Kioto (2013–2020) uzgodniono, że emisje zostaną ograniczone jeszcze bardziej – do 20% w perspektywie 2020 r. w stosunku do poziomu z 1990 r.

W ramach czwartego etapu systemu EU ETS (2021–2030) UE zamierza ograniczyć emisje o co najmniej 40% w perspektywie roku 2030, zgodnie z przyjętym w 2015 r. porozumieniem paryskim w sprawie zmian klimatu. Aby osiągnąć te cele, UE ustanowiła system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych. Każde uprawnienie dotyczy emisji 1 tony CO2 lub ekwiwalentu CO2 w konkretnym okresie.

Więcej informacji:

KLUCZOWE POJĘCIA

Unijny system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS): pierwszy – i jak dotąd zdecydowanie największy – międzynarodowy system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych; obejmuje niemal 11 tys. elektrowni i zakładów produkcyjnych w 28 państwach UE, a także w Islandii, Norwegii i Liechtensteinie, jak również emisje generowane przez przemysł lotniczy.
Zasada pułapów i handlu: system EU ETS funkcjonuje zgodnie z tą zasadą. Limity ustalane są dla całkowitej ilości danych gazów cieplarnianych, jaka może zostać wyemitowana przez fabryki, elektrownie i inne zakłady objęte systemem. Limit jest z czasem zmniejszany w celu redukcji całkowitej ilości emisji. System umożliwia handel uprawnieniami do emisji w taki sposób, aby całkowita ilość emisji pochodzących z zakładów i lotnictwa nie przekraczała limitu oraz aby umożliwić podejmowanie najkorzystniejszych środków do zmniejszania emisji.

GŁÓWNY DOKUMENT

Dyrektywa 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiająca system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniająca dyrektywę Rady 96/61/WE (Dz.U. L 275 z 25.10.2003, s. 32–46)

Kolejne zmiany dyrektywy 2003/87/WE zostały włączone do tekstu podstawowego. Tekst skonsolidowany ma jedynie wartość dokumentacyjną.

DOKUMENTY POWIĄZANE

Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/853 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniająca rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1257/2013 oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 94/63/WE i 2009/31/WE, jak również dyrektywy Rady 86/278/EWG i 87/217/EWG, w odniesieniu do przepisów proceduralnych w zakresie sprawozdawczości w dziedzinie środowiska oraz uchylająca dyrektywę Rady 91/692/EWG (Dz.U. L 150 z 14.6.2018, s. 155–161)

Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/1814 z dnia 6 października 2015 r. w sprawie ustanowienia i funkcjonowania rezerwy stabilności rynkowej dla unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych i zmiany dyrektywy 2003/87/WE (Dz.U. L 264 z 9.10.2015, s. 1–5)

Zobacz tekst skonsolidowany.

Ostatnia aktualizacja: 03.10.2018

Top