KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 12.10.2022

COM(2022) 531 final

2022/0327(NLE)

Wniosek

DECYZJA RADY

w sprawie zawieszenia stosowania wszystkich postanowień Umowy między Unią Europejską a Republiką Vanuatu dotyczącej zniesienia wiz krótkoterminowych

UZASADNIENIE

Republika Vanuatu jest wymieniona w załączniku II do rozporządzenia (UE) 2018/1806 1 wśród państw trzecich, których obywatele są zwolnieni z obowiązku posiadania wizy podczas przekraczania zewnętrznych granic państw członkowskich na pobyt nie dłuższy niż 90 dni w okresie 180 dni.

Zwolnienie obywateli Vanuatu z obowiązku wizowego ma zastosowanie od 28 maja 2015 r. Tego dnia podpisano Umowę między Unią Europejską a Republiką Vanuatu dotyczącą zniesienia wiz krótkoterminowych („Umowa”) i rozpoczęto jej tymczasowe stosowanie zgodnie z art. 8 ust. 1 Umowy. Umowa weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2017 r.

Od 25 maja 2015 r. Vanuatu realizuje programy obywatelstwa dla inwestorów, które są zagrożeniem dla porządku publicznego i bezpieczeństwa państw członkowskich UE. Programy te pozwalają w szczególności obywatelom państw trzecich, którzy objęci są obowiązkiem wizowym, bez większych przeszkód uzyskać obywatelstwo państwa zwolnionego z obowiązku wizowego, umożliwiając im w ten sposób obejście procedury wizowej Schengen i uzyskanie bezwizowego wjazdu do UE.

Komisja oceniła realizowane przez Vanuatu programy obywatelstwa dla inwestorów, i stwierdziła, że programy takie powodują zwiększenie ryzyka dla bezpieczeństwa wewnętrznego państw członkowskich. W ocenie stwierdzono również, że realizowane przez Vanuatu programy obywatelstwa dla inwestorów mogłyby umożliwić obywatelom państw trzecich obchodzenie unijnej procedury wydawania wiz krótkoterminowych oraz wiążącej się z nią oceny ryzyka dla bezpieczeństwa i ryzyka migracyjnego.

Zgodnie z art. 8 ust. 4 Umowy Strony mogą zawiesić stosowanie wszystkich lub niektórych jej postanowień ze względu na porządek publiczny lub ochronę bezpieczeństwa narodowego.

W związku z powyższym Komisja przyjęła 12 stycznia 2022 r. wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie częściowego zawieszenia stosowania Umowy. 3 marca 2022 r. Rada przyjęła decyzję w sprawie wniosku. Zawieszenie ogranicza się do paszportów zwykłych wydawanych począwszy od 25 maja 2015 r., kiedy liczba osób, których wnioski składane w ramach realizowanych przez Vanuatu programów obywatelstwa dla inwestorów były rozpatrywane pozytywnie, zaczęła znacząco wzrastać.

W związku z częściowym zawieszeniem Umowy decyzją Rady (UE) 2022/366, zgodnie z art. 8 ust. 2 lit. d), art. 8 ust. 3 i art. 8 ust. 6 rozporządzenia (UE) 2018/1806, Komisja stwierdziła, że nadawanie przez Vanuatu obywatelstwa w ramach programów obywatelstwa dla inwestorów stanowi zwiększone ryzyko dla bezpieczeństwa wewnętrznego i porządku publicznego państw członkowskich, i postanowiła, że konieczne jest podjęcie działań. Na podstawie art. 8 ust. 6 lit. a) rozporządzenia (UE) 2018/1806 przyjęto rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2022/693 w sprawie tymczasowego zawieszenia zwolnienia obywateli Vanuatu z obowiązku wizowego w odniesieniu do posiadaczy paszportów zwykłych wydawanych przez Vanuatu począwszy od 25 maja 2015 r. i mające zastosowanie od 4 maja 2022 r. do 3 lutego 2023 r. 2

Po wejściu w życie zawieszenia zwolnienia obywateli Vanuatu z obowiązku wizowego 4 maja 2022 r. oraz zgodnie z art. 8 ust. 6 lit. a) akapit ostatni rozporządzenia (UE) 2018/1806 Komisja rozpoczęła wzmocniony dialog z Vanuatu w celu zaradzenia sytuacji, która doprowadziła do tymczasowego zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego.

12 maja 2022 r. odbyło się spotkanie inauguracyjne w ramach tego dialogu, podczas którego obie Strony zgodziły się wypracować obopólnie korzystne rozwiązanie. W tym celu Komisja zaproponowała organizowanie co miesiąc spotkań technicznych. Vanuatu zgodziło się wyznaczyć rozmówcę i powiadomić o tym Komisję w celu zaplanowania kolejnych spotkań technicznych. Mimo przypomnień wysłanych przez Komisję 1 czerwca i 23 czerwca 2022 r. Vanuatu nie przekazało jednak Komisji żadnych kontaktów ani informacji uzupełniających.

We wrześniu 2022 r. służby Komisji otrzymały od przedstawicieli Vanuatu aktualne informacje na temat sytuacji politycznej w tym kraju, w którym 18 sierpnia 2022 r. miało miejsce rozwiązanie parlamentu, a na 13 października 2022 r. zaplanowano wybory powszechne. W tym kontekście przedstawiciele Vanuatu wyjaśnili, że wszelkie decyzje w sprawie kontynuacji dialogu z Komisją muszą być wstrzymane w oczekiwaniu na wyniki wyborów powszechnych i utworzenie nowego rządu.

Vanuatu nie wprowadziło środków, aby zaradzić okolicznościom, które doprowadziły do tymczasowego zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego, a zatem nadal istnieje zwiększone ryzyko dla bezpieczeństwa wewnętrznego i porządku publicznego państw członkowskich. Komisja uważa jednocześnie, że Vanuatu nie prowadzi dialogu z Unią. W związku z tym Komisja uważa, że konieczne jest zawieszenie stosowania wszystkich postanowień Umowy.

Dlatego też decyzję Rady (UE) 2022/366 należy zastąpić decyzją Rady w sprawie zawieszenia stosowania wszystkich postanowień Umowy między Unią Europejską a Republiką Vanuatu dotyczącej zniesienia wiz krótkoterminowych

2022/0327 (NLE)

Wniosek

DECYZJA RADY

w sprawie zawieszenia stosowania wszystkich postanowień Umowy między Unią Europejską a Republiką Vanuatu dotyczącej zniesienia wiz krótkoterminowych

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 77 ust. 2 lit. a), w związku z art. 218 ust. 9,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Umowę między Unią Europejską a Republiką Vanuatu dotyczącą zniesienia wiz krótkoterminowych 3 („Umowa”) podpisano 28 maja 2015 r. 4 i tymczasowo stosowano od tego dnia w celu ułatwienia obywatelom Vanuatu podróży do Unii oraz podróży obywateli Unii do Vanuatu.

(2)Umowa jest wyrazem wspólnego dążenia Unii i Vanuatu do pogłębiania kontaktów międzyludzkich oraz ożywienia turystyki i stymulowania relacji gospodarczych między Unią a Vanuatu.

(3)Zgodnie z art. 8 ust. 4 Umowy każda ze Stron może zawiesić stosowanie wszystkich lub niektórych postanowień Umowy, w szczególności ze względu na porządek publiczny i ochronę bezpieczeństwa narodowego. O decyzji w sprawie zawieszenia powiadamia się drugą Stronę nie później niż 2 miesiące przed jej planowanym wejściem w życie. Z chwilą ustania powodów zawieszenia Strona, która zawiesiła stosowanie Umowy, niezwłocznie informuje o tym fakcie drugą Stronę i przywraca stosowanie Umowy.

(4)Vanuatu realizuje programy obywatelstwa dla inwestorów, w ramach których obywatelstwo vanuackie przyznaje się obywatelom innych państw niemającym wcześniejszych związków z Vanuatu; pozytywne decyzje wydawane są w sprawie zdecydowanej większości wniosków. Do marca 2021 r. Vanuatu wydało ponad 10 500 paszportów, a odsetek wniosków odrzuconych był bardzo niski 5 . Budzi to wątpliwości co do wiarygodności kontroli bezpieczeństwa przeprowadzanych przez organy Vanuatu oraz co do dokładania przez nie należytej staranności.

(5)Wśród wnioskodawców, którym przyznano obywatelstwo vanuackie, znajdują się ponadto osoby posiadające obywatelstwo kilku państw, których obywatele zobowiązani są do posiadania wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych Unii.

(6)W ramach kontaktów Komisji z władzami Vanuatu w październiku 2017 r., listopadzie 2019 r., czerwcu 2020 r. i marcu 2021 r. Komisja wyrażała poważne zastrzeżenia dotyczące realizowanych przez Vanuatu programów obywatelstwa dla inwestorów, w szczególności przyznawania obywatelstwa osobom wymienionym w bazach danych Interpolu, braku wymogów fizycznej obecności lub pobytu, krótkich okresów rozpatrywania wniosków przewidzianych w programach oraz braku systematycznej wymiany informacji z państwami pochodzenia wnioskodawców lub państwami, które wcześniej były ich głównymi miejscami zamieszkania; Komisja przestrzegła rząd Vanuatu o możliwości przywrócenia obowiązku wizowego, gdyby jej obawy nie zostały rozwiane. Wyjaśnienia przedstawione przez Vanuatu nie były wystarczające, aby wyeliminować te zastrzeżenia.

(7)W związku z tym stosowanie Umowy zostało częściowo zawieszone decyzją Rady (UE) 2022/366 6 . Zawieszenie ogranicza się do paszportów zwykłych wydawanych przez Vanuatu począwszy od 25 maja 2015 r., kiedy liczba osób, których wnioski składane w ramach stosowanych przez Vanuatu programów obywatelstwa dla inwestorów są rozpatrywane pozytywnie, zaczęła znacząco wzrastać.

(8)Chociaż Umowę częściowo zawieszono decyzją (UE) 2022/366, konieczne było również zapewnienie zawieszenia na poziomie prawa Unii.

(9)Dlatego też, na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1806 7 , 27 kwietnia 2022 r. Komisja przyjęła rozporządzenie wykonawcze (UE) 2022/693 8 tymczasowo zawieszające zwolnienie z obowiązku wizowego obywateli Vanuatu posiadających paszporty zwykłe wydawane przez Vanuatu od 25 maja 2015 r. na okres dziewięciu miesięcy, mające zastosowanie od 4 maja 2022 r. do 3 lutego 2023 r.

(10)Po wejściu w życie tego zawieszenia, zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1806, Komisja nasiliła dialog z Vanuatu w celu zaradzenia sytuacji, która doprowadziła do tymczasowego zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego.

(11)Chociaż dialog ten rozpoczął się 12 maja 2022 r., Vanuatu nie uczestniczy w nim w żaden znaczący sposób. W okresie dziewięciu miesięcy określonym rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2022/693 nie można było zatem zaradzić okolicznościom, które doprowadziły do tymczasowego zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego.

(12)Programy obywatelstwa dla inwestorów stosowane przez Vanuatu nadal stanowią zwiększone ryzyko dla bezpieczeństwa wewnętrznego państw członkowskich i są obejściem unijnej procedury wydawania wiz krótkoterminowych oraz wiążącej się z nią oceny ryzyka dla bezpieczeństwa i ryzyka migracyjnego. Wobec braku zaangażowania Vanuatu, aby zaradzić przedmiotowym okolicznościom, należy zatem uchylić decyzję (UE) 2022/366 oraz zawiesić stosowanie wszystkich postanowień Umowy w odniesieniu do wszystkich obywateli Vanuatu.

(13)Niniejsza decyzja stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, które nie mają zastosowania do Irlandii zgodnie z decyzją Rady 2002/192/WE 9 ; Irlandia nie uczestniczy w związku z tym w jej przyjęciu i nie jest nią związana ani jej nie stosuje,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Zawiesza się stosowanie wszystkich postanowień Umowy między Unią Europejską a Republiką Vanuatu dotyczącej zniesienia wiz krótkoterminowych w odniesieniu do obywateli Vanuatu, począwszy od 4 lutego 2023 r.

Artykuł 2

Decyzja (UE) 2022/366 traci moc.

Artykuł 3

Niniejsza decyzja wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

(1)    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1806 z dnia 14 listopada 2018 r. wymieniające państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu (Dz.U. L 303 z 28.11.2018, s. 39).

(2)    Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2022/693 z dnia 27 kwietnia 2022 r. w sprawie tymczasowego zawieszenia zwolnienia obywateli Vanuatu z obowiązku wizowego (Dz.U. L 129 z 3.5.2022, s. 18).

(3)    Dz.U. L 173 z 3.7.2015, s. 48.

(4)    Decyzja Rady (UE) 2015/1035 z dnia 7 maja 2015 r. w sprawie podpisania, w imieniu Unii Europejskiej, i tymczasowego stosowania Umowy między Unią Europejską a Republiką Vanuatu dotyczącej zniesienia wiz krótkoterminowych (Dz.U. L 173 z 3.7.2015, s. 46).

(5)    Informacje dostarczone przez Biuro Paszportowe Vanuatu 14 czerwca 2021 r.

(6)    Decyzja Rady (UE) 2022/366 z dnia 3 marca 2022 r. w sprawie częściowego zawieszenia stosowania Umowy między Unią Europejską a Republiką Vanuatu dotyczącej zniesienia wiz krótkoterminowych (Dz.U. L 69 z 4.3.2022, s. 105).

(7)    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1806 z dnia 14 listopada 2018 r. wymieniające państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu (Dz.U. L 303 z 28.11.2018, s. 39).

(8)    Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2022/693 z dnia 27 kwietnia 2022 r. w sprawie tymczasowego zawieszenia zwolnienia obywateli Vanuatu z obowiązku wizowego (Dz.U. L 129 z 3.5.2022, s. 18).

(9)    Decyzja Rady 2002/192/WE z dnia 28 lutego 2002 r. dotycząca wniosku Irlandii o zastosowanie wobec niej niektórych przepisów dorobku Schengen (Dz.U. L 64 z 7.3.2002, s. 20).