Streszczenie

Ocena skutków dotycząca wniosku w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zachowania zasobów rybnych oraz ochrony organizmów morskich poprzez zastosowanie środków technicznych

A. Konieczność podjęcia działań

Dlaczego? Na czym polega problem?

Obecny system środków technicznych (31 rozporządzeń) nie jest już odpowiedni do realizacji celów nowej WPRyb związanych ze zrównoważonym zarządzaniem zasobami. Konkretnie o aktualnie stosowanych środkach można powiedzieć, że:

są oparte na negatywnych głównie represyjnych bodźcach w ramach odgórnego systemu zarządzania, budzącego nieufność wśród zainteresowanych stron, gdyż środki te są postrzegane jako niesprawiedliwe, co prowadzi do nieprzestrzegania prawa;

 niemożliwe jest zmierzenie ich wpływu na osiągnięcie celów WPRyb w zakresie ochrony;

są zbyt liczne i nadmiernie skomplikowane, co utrudnia ich przestrzeganie i kontrolę;

poddają kontroli zbyt wiele aspektów operacji sektora rybackiego, co podważa zaufanie sektora do tych środków;

w niewielkim stopniu zachęcają do prowadzenia połowów selektywnych, w przypadkach gdy odrzuty nie powodują kosztów, lub niedostatecznie zniechęcają do połowów gatunków zagrożonych bądź połowów wpływających niekorzystnie na dno morskie; oraz

nie przyczyniają się w pełni do osiągnięcia szerszych celów polityki środowiskowej i ekologicznej.

W największym stopniu dotyczy to sektora połowów (około 82 000 statków, zatrudnienie 98 500 EPC).

Jakie są oczekiwane skutki tej inicjatywy?

Inicjatywa ta ma na celu:

1)optymalizację wkładu środków technicznych w realizację kluczowych celów nowej wspólnej polityki rybołówstwa, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2014 r.;

2)stworzenie elastyczności koniecznej do dostosowania środków technicznych przez ułatwianie stosowania zregionalizowanego podejścia (zgodne z celami prawa UE);

3)uproszczenie obecnych przepisów zgodnie z przyjętym przez Komisję programem sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT). Obecne przepisy są zbyt skomplikowane i trudne do egzekwowania, a ich uproszczenie doprowadzi do obniżenia kosztów i zmniejszenia obciążeń administracyjnych. Inicjatywa jest również odpowiedzią na potrzebę uproszczenia środków technicznych, zasygnalizowaną we wcześniejszym komunikacie Komisji na temat wdrażania WPRyb.

Jaka jest wartość dodana działania na poziomie UE? 

Stanowienie przepisów dotyczących ochrony żywych zasobów morza wchodzi w zakres wyłącznych kompetencji UE zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. d) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). W związku z tym zasada pomocniczości nie ma zastosowania do tych przepisów. Istotą przedmiotowego wniosku jest jednak koncepcja regionalizacji, w myśl której państwa członkowskie powinny nawiązać współpracę regionalną w celu opracowania i wdrożenia środków ochronnych.

B. Rozwiązania

Jakie warianty ustawodawcze i nieustawodawcze rozważano? Czy wskazano wariant preferowany? Dlaczego?

W scenariuszu bazowym utrzymuje się obecnie obowiązujący zestaw 31 rozporządzeń.

Wariant 1: Konsolidacja – nowe rozporządzenie o ograniczonym zakresie, w którym przepisy wspólne zostałyby zebrane i przekształcone w jedno rozporządzenie, regionalne przepisy szczególne pozostałyby natomiast w istniejących rozporządzeniach. Regionalizacja stałaby się faktem, gdyby państwa członkowskie przedstawiły wspólne zalecenia dotyczące planów wieloletnich.

Wariant 2: Ramy prawne – rozporządzenie ramowe zawierające przepisy ogólne i odpowiedni normy; wspólne zasady i przepisy techniczne; oraz podstawowe normy w odniesieniu do regionów odpowiadające stwierdzonym wynikom, które mogłyby funkcjonować jako środki domyślne w ramach regionalizacji. Wartości bazowe i domyślne środki techniczne, które odpowiadają celom, miałyby zastosowanie do czasu zaprojektowania i wprowadzenia do prawa Unii środków o charakterze regionalnym. Podwariantem (2.1) jest rozporządzenie ramowe, w którym nie określono wartości bazowych.

Wariant 3: Wyeliminowanie istniejących przepisów – uchylenie większości istniejących rozporządzeń (z wyjątkiem podstawowych środków ochrony przyrody). Wszelkie niezbędne środki techniczne w dłuższej perspektywie będą opracowywane na szczeblu regionalnym w ramach planów wieloletnich. Wariant ten zakłada, że obowiązek wyładunku stanowi sam w sobie środek nastawiony na wyniki i przyczyni się do ekologicznego rybołówstwa.

Wariant 2 w najlepszy sposób spełnia wyznaczone cele i zapewnia poziom bezpieczeństwa, dzięki któremu cele ochrony będą nadal osiągane, gdy rozwinie się regionalizacja.

Kto popiera jaki wariant? 

Pozostawienie scenariusza podstawowego nie zostało uznane za wariant akceptowalny przez żadną z zainteresowanych stron.

Wariant 1 otrzymał bardzo niewielkie poparcie ze strony najważniejszych zainteresowanych stron.

Wariant 2 był popierany przez niektóre podmioty z sektora połowów, państwa członkowskie i organizacje pozarządowe. Wśród zainteresowanych stron wystąpiły rozbieżności opinii co do treści proponowanych ram. Sektor połowów opowiedział się za wprowadzeniem ram bez wartości bazowych (wariant 2.1), ale państwa członkowskie, organizacje pozarządowe i niektóre z komitetów doradczych opowiedziały się przeciwko temu.

Wariant 3 był popierany przez niektóre części sektora połowów, ale został odrzucony przez państwa członkowskie, organizacje pozarządowe i inne części sektora połowów, które uznały, że strategia ta niesie ze sobą dużo ryzyko.

C. Skutki preferowanego wariantu

Jakie są koszty wdrożenia preferowanego wariantu (jeżeli takowy wskazano, jeśli nie – głównych wariantów)?

Skutki gospodarcze byłyby pozytywne, gdyby podejście ramowe stało się motorem napędowym regionalizacji i przyczyniło się do osiągnięcia poziomu maksymalnego podtrzymywalnego połowu w przypadku wszystkich stad, zmniejszenia przypadkowych połowów oraz dobrego stanu środowiska w rozumieniu dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej. Doprowadziłoby to do zwiększenia uprawnień do połowów i zwiększenia dochodów z wyładunku większych i cenniejszych ryb (szacowanego na 10–40 %). Z czasem następowałaby stała poprawa.

Poziom zatrudnienia powinien się szybko ustabilizować w ramach tego wariantu i istnieje potencjał wzrostu zatrudnienia. Gdy zostaną osiągnięte poziomy maksymalnych podtrzymywalnych połowów, uprawnienia do połowów wzrosną (o co najmniej 20 % do 2020 r.). Tak duży wzrost wiąże się z możliwościami tworzenia miejsc pracy w sektorze połowów. Połowy stad cechujących się zrównoważeniem umożliwią też zwiększenie dochodów i płac, a tym samym podniosą atrakcyjność zatrudnienia. Średnie płace wzrosną niemal dwukrotnie w wyniku zrównoważenia połowów.

Wpływ na środowisko będzie pozytywny. Ramy te posłużą do zarządzania przejściem na regionalizację i zapewnią, że cele WPRyb związane ze zrównoważeniem środowiskowym nie będą zagrożone. W dłuższej perspektywie byłoby to korzystne dla stad i zapewniło lepszą ochronę wrażliwych gatunków i siedlisk.

Jakie są koszty wdrożenia preferowanego wariantu (jeżeli takowy wskazano, jeśli nie – głównych wariantów)?

Jakie będą skutki dla przedsiębiorstw, MŚP i mikroprzedsiębiorstw?

Koszty i obciążenia administracyjne zostałyby ograniczone dzięki temu, że doszłoby do bezpośredniego uproszczenia obowiązujących rozporządzeń i zwiększania roli sektora połowów w opracowywaniu środków technicznych za pośrednictwem komitetów doradczych. Ponadto ewentualne przejście do systemu opartego na wynikach w dłuższej perspektywie doprowadziłoby do dalszego uproszczenia przepisów technicznych, chociaż wiąże się z przeniesieniem ciężaru dowodu na sektor połowów.

Czy wystąpią istotne skutki dla krajowych budżetów i administracji?

Przejście na regionalizację doprowadzi do wzrostu kosztów ponoszonych przez administracje krajowe (szacowane na 80 000–120 000 EUR) na opracowanie jednego planu wieloletniego. Nie wszystkie te koszty są bezpośrednio powiązane ze środkami technicznymi, które stanowią jedynie część takich planów. Koszty te byłyby znacznie skoncentrowane na początkowym etapie opracowywania tych planów. W perspektywie krótkookresowej koszty kontroli zmniejszą się w wyniku uproszczenia, choć konieczne będzie poniesienie dodatkowych kosztów związane z wdrażaniem obowiązku wyładunku. W dłuższej perspektywie koszty kontroli powinny znacznie się zmniejszyć, zwłaszcza gdy regiony przejdą do zarządzania opartego na wynikach, w którego ramach potrzeba egzekwowania przepisów normatywnych na morzu maleje. Obecnie koszty egzekwowania środków technicznych na morzu są bardzo wysokie.

Czy wystąpią inne znaczące skutki?

Zastosowane podejście upraszcza strukturę: jedno rozporządzenie zastąpi sześć rozporządzeń, częściowo zastąpi trzy rozporządzenia i za jego pomocą nastąpi uchylenie 10 rozporządzeń Komisji. W ten sposób zostanie otwarta prosta droga do regionalizacji zgodnie z WPRyb.

D. Działania następcze

Kiedy nastąpi przegląd polityki w tym obszarze? 

Ocenę ex-post należy przeprowadzić przed 2020 r., kiedy to obowiązek wyładunku powinien w pełni funkcjonować, poziomy MSY zostać osiągnięte w przypadku wszystkich stad, a dobry stan środowiska zapewniony w odniesieniu do ekosystemów morskich. Ta ocena mogłaby stanowić bezpośredni wkład do oceny retrospektywnej WPRyb, której rozpoczęcie planowane jest na rok 2022.