Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Misja, cele i zadania

ERRS ma swoją siedzibę we Frankfurcie nad Menem (Niemcy). Do jej obowiązków należy monitorowanie i ocena ryzyka dla systemu finansowego jako całości (co funkcjonuje też pod nazwą nadzoru makroostrożnościowego). W tym celu ERRS w szczególności:

• identyfikuje rodzaje ryzyka systemowego i szereguje je pod względem ważności;
• wydaje ostrzeżenia w sytuacjach, gdy takie ryzyko systemowe jest uznawane za znaczące, i w stosownych przypadkach podaje te ostrzeżenia do wiadomości publicznej;
• zaleca działania zaradcze w odniesieniu do zidentyfikowanego ryzyka;
• może wydawać poufne ostrzeżenia i oceny skierowane do Rady Unii Europejskiej w przypadku, gdy uzna, że wkrótce może wystąpić sytuacja nadzwyczajna;
• monitoruje działania podjęte w odpowiedzi na ostrzeżenia i zalecenia;
• koordynuje swoje działania z międzynarodowymi instytucjami finansowymi, takimi jak Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Rada Stabilności Finansowej.

Zmiany wprowadzone rozporządzeniem (UE) 2025/2088 ułatwiają wymianę informacji między ERRS a innymi organami nadzorującymi system finansowy. Usprawniona wymiana informacji zapewnia, że dane są zgłaszane tylko raz, a następnie ponownie wykorzystywane. Ponadto daje to ERRS możliwość udostępniania danych do celów badań naukowych i innowacji, pod pewnymi warunkami.

Organizacja i zarządzanie

Struktura ERRS:

• Rada Generalna pod przewodnictwem prezesa EBC, która podejmuje decyzje konieczne do realizacji zadań;
• Komitet Sterujący, który wspiera proces decyzyjny;
• Sekretariat, który jest odpowiedzialny za bieżącą działalność i udzielanie wsparcia;
• Doradczy Komitet Naukowy i Doradczy Komitet Techniczny, które pełnią funkcję doradczą i udzielają wsparcia.

ERRS jest reprezentowana na zewnątrz przez jej przewodniczącego; ma ona również dwóch wiceprzewodniczących. EBC zapewnia ERRS wsparcie analityczne, statystyczne, administracyjne i logistyczne, prowadząc jej Sekretariat.

Rada ds. Nadzoru EBC i Jednolita Rada ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji mają po jednym przedstawicielu w Radzie Generalnej (bez prawa głosu). Aby zapobiec naciskom politycznym, członkowie Rady Generalnej nie mogą pełnić żadnych funkcji rządowych w państwach członkowskich.

Ostrzeżenia i zalecenia

W przypadku zidentyfikowania znaczącego ryzyka systemowego zagrażającego osiągnięciu jej celu ERRS wydaje ostrzeżenia oraz, w stosownych przypadkach, zalecenia w sprawie działań zaradczych, w tym w sprawie inicjatyw ustawodawczych.

Ostrzeżenia lub zalecenia kierowane są w szczególności do:

• całej UE;
• co najmniej jednego państwa członkowskiego;
• EBC w odniesieniu do powierzonych mu zadań nadzoru makroostrożnościowego nad systemem bankowym;
• co najmniej jednego Europejskiego Urzędu Nadzoru;
• co najmniej jednego krajowego organu nadzoru;
• co najmniej jednego krajowego organu wyznaczonego do stosowania środków służących przeciwdziałaniu ryzyku systemowemu lub makroostrożnościowemu;
• Komisji Europejskiej, jeśli dotyczą stosownych przepisów unijnych;
• organów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji wyznaczonych przez państwa członkowskie; lub
• Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji.

Zalecenia ERRS

Adresaci zaleceń ERRS muszą podjąć odpowiednie działania lub przedstawić uzasadnienie w przypadku ich braku. Jeżeli ERRS ustali, że jej zalecenie nie zostało wykonane, a adresaci nie wyjaśnili odpowiednio swojego braku działania, informuje o tym – z zastrzeżeniem zasad poufności – adresatów, Parlament Europejski, Radę oraz właściwe Europejskie Urzędy Nadzoru.

Dalsze przemiany europejskiego systemu nadzoru

W obliczu pogłębiania się kryzysu finansowego z 2008 r. i pogorszenia kryzysu zadłużeniowego w strefie euro w latach 2010–2011 zaszła potrzeba dalszej integracji systemów bankowych strefy euro. W związku z tym narodziła się inicjatywa ustanowienia unii bankowej w UE.

W 2013 r. przeprowadzono przegląd funkcjonowania rozporządzenia (UE) nr 1092/2010. Skutkiem tego były zmiany wprowadzone rozporządzeniem (UE) 2019/2176. Zakres zarządzania ERRS dostosowano tak, aby uwzględnić działanie (od 2014 r.):

• Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, który ustanawia EBC jako centralny organ nadzorczy banków strefy euro (ponad 2000 banków) (kraje spoza strefy euro mogą dobrowolnie do niego przystąpić); oraz
• jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, którego celem jest zapewnienie przeprowadzania kontrolowanego postępowania naprawczego wobec upadających banków objętych Jednolitym Mechanizmem Nadzorczym, bez wykorzystywania pieniędzy podatników.

Zmiany wprowadzone rozporządzeniem (UE) 2019/2176 odnoszą się również do przepisów dotyczących ograniczania ryzyka w sektorze bankowym UE. Przepisy te nieustannie się zmieniają i obejmują:

• dyrektywę (dyrektywa 2013/36/UE – zob. streszczenie) i rozporządzenie (rozporządzenie (UE) nr 575/2013 – zob. streszczenie) w sprawie wymogów kapitałowych;
• dyrektywę w sprawie naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków (dyrektywa 2014/59/UE – zob. streszczenie);
• rozporządzenie w sprawie jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (zmienione rozporządzeniem (UE) 2019/877 – zob. streszczenie);
• systemy gwarancji depozytów (dyrektywa 2014/49/UE – zob. streszczenie), które chronią depozyty osób fizycznych i przedsiębiorstw;
• dyrektywę w sprawie kredytów zagrożonych (dyrektywa (UE) 2021/2167 – zob. streszczenie).