Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Kriptoassi — Sfidi u opportunitajiet”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2022/C 486/05)

Relatur:	Philip VON BROCKDORFF
Korelatur:	Louise GRABO

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja	24.3.2022
Bażi legali	Artikolu 52(2) tar-Regoli ta' Proċedura
	Opinjoni fuq inizjattiva proprja
Sezzjoni kompetenti	Sezzjoni għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali
Adozzjoni fis-sezzjoni	9.9.2022
Adozzjoni fil-plenarja	22.9.2022
Sessjoni plenarja Nru	572
Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet)	148/0/3

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1.

Filwaqt li jirrikonoxxi ż-żieda fil-kapitalizzazzjoni tas-suq tal-kriptoassi, il-KESE jappoġġja bis-sħiħ il-proposta tal-Kummissjoni Ewropea għal Regolament dwar is-Swieq fil-Kriptoassi (MiCA) li għandu l-għan li jirregola l-kriptoassi fl-UE u li rriżulta fi ftehim politiku proviżorju tal-koleġiżlaturi fit-30 ta’ Ġunju 2022 (1).

1.2.

Il-KESE jappella wkoll għal qafas regolatorju u operazzjonali b’saħħtu biex jittejbu l-intraċċar finanzjarju tat-tranżazzjonijiet u l-konformità tat-taxxa tal-kriptoassi.

1.3.

Il-KESE jirrakkomanda bil-qawwa li l-awtoritajiet għandhom jirrispettaw il-prinċipju ta’ “l-istess attività, l-istess riskji, l-istess regoli”. Dan jirrikjedi l-bini fuq oqfsa regolatorji eżistenti fil-każ ta’ negozji li jagħmlu tranżazzjonijiet fi kriptoassi fejn jeħtieġ li jiġu koperti riskji simili bħal dawk li jirriżultaw fi tranżazzjonijiet tradizzjonali. Il-KESE jemmen li dan huwa meħtieġ biex jiġu evitati asimmetriji bejn servizzi u assi analogi li jistgħu jaqgħu taħt oqfsa differenti minħabba t-teknikalitajiet.

1.4.

Qafas regolatorju għall-kriptoassi jeħtieġ li jkun konsistenti bejn il-ġuriżdizzjonijiet u mhux biss fl-UE. Standards imsejsa fuq kondizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni għandhom jiġu stabbiliti fi ħdan u barra l-UE biex jiġu protetti l-konsumaturi. Il-KESE jappoġġja r-Regolament dwar it-Trasferiment ta’ Fondi (2) għalkemm f’xi aspetti dan imur lil hinn milli fil-każ ta’ tranżazzjonijiet finanzjarji tradizzjonali. Madankollu, fl-istess ħin, il-KESE jappoġġja l-innovazzjoni fl-UE u huwa importanti li l-prodotti ordinarji bbażati fuq it-teknoloġija tal-blockchain li mhumiex ta’ natura finanzjarja jiġu ttrattati bħala kontropartijiet fiżiċi tagħhom u mhux bħala strumenti finanzjarji, skont il-prinċipju ta’ “l-istess attività, l-istess riskju, l-istess regoli”.

1.5.

Il-KESE jinnota bi tħassib il-konsegwenzi ambjentali tal-kriptoassi u l-attivitajiet ta’ estrazzjoni relatati minħabba l-impenji klimatiċi tal-UE bħala parti mill-Patt Ekoloġiku u huwa tal-fehma li minkejja d-DLTs (teknoloġija ta’ reġistru distribwit) emerġenti bħall-blockchain li jidhru li jistgħu jipprovdu infrastruttura sostenibbli għal futur b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju, ma hemm l-ebda prova konklużiva li dan huwa l-każ.

1.6.

Il-KESE huwa tal-fehma li l-blockchain, bħala t-teknoloġija sottostanti ewlenija għall-kriptoassi, jista’ jgħin biex jiġu indirizzati r-riskji li attwalment jeżistu fis-suq. Il-benefiċċji potenzjali tal-blockchain ivarjaw minn tranżazzjonijiet f’ħin reali li jippermettu tnaqqis tar-riskju u ġestjoni aħjar tal-kapital, sa effettività regolatorja mtejba, pereżempju bl-użu tal-blockchain għal kontrolli ta’ għarfien tal-konsumatur jew kontra l-ħasil tal-flus.

1.7.

Il-KESE jinnota wkoll li żviluppi teknoloġiċi ulterjuri jistgħu jgħinu biex jiġu indirizzati l-limitazzjonijiet eżistenti fir-rigward tal-konformità tat-taxxa, u b’hekk jittejbu t-trasparenza u l-kwalità tad-data mibgħuta lill-awtoritajiet tat-taxxa għal finijiet ta’ kontroll, filwaqt li jiġu indirizzati l-frodi tat-taxxa u t-tranżazzjonijiet illeċiti.

1.8.

Żviluppi teknoloġiċi ulterjuri fil-blockchain jistgħu wkoll jimmotivaw lill-banek biex jikkooperaw fi ħdan l-ekosistema tal-blockchain, u jippermettulhom jaqsmu l-informazzjoni u l-esperjenza mal-komunità usa’ tal-blockchain permezz ta’ pjattaforma finanzjarja kummerċjali bbażata fuq il-blockchain.

1.9.

Fl-aħħar nett, il-KESE jappoġġja bis-sħiħ ir-rwol tal-BĊE fil-monitoraġġ tal-iżviluppi fil-kriptoassi u l-implikazzjonijiet potenzjali tagħhom għall-politika monetarja u r-riskji li l-kriptoassi jistgħu joħolqu għall-funzjonament bla xkiel tal-infrastrutturi u l-pagamenti tas-suq, kif ukoll għall-istabbiltà tas-sistema finanzjarja.

2.   Sfond

2.1.

Il-kapitalizzazzjoni tas-suq tal-kriptoassi aktar milli ttriplikat fl-2021 għal USD 2,6 triljun, iżda l-kriptoassi jibqgħu porzjon żgħir tal-assi kumplessivi tas-sistema finanzjarja globali (3). F’termini ta’ numri, il-kriptoassi jistgħu jitqabblu ma’ xi wħud mill-klassijiet ta’ assi stabbiliti, għalkemm għandhom ħafna inqas importanza mill-bonds tal-gvern, is-swieq tal-istokks u d-derivattivi. It-tkabbir rapidu tal-kriptoassi attira diversi atturi ġodda fl-ekosistema b’għadd dejjem akbar ta’ kriptoassi li qed jiġu offruti, xi wħud minnhom imsejħa “muniti virtwali” jew “muniti” jew “tokens” diġitali. L-aktar kriptoassi prominenti sal-lum jinkludu l-Bitcoin u l-Ether, li flimkien jirrappreżentaw madwar 60 % tal-kapitalizzazzjoni kollha tas-suq tal-kriptoassi.

2.2.

Fl-aħħar sena, id-domanda għal klassi ta’ kriptoassi msejħa stablecoins (4) rat tkabbir bla preċedent minħabba żviluppi fit-teknoloġija, b’mod partikolari l-blockchain. B’mod partikolari, il-volumi tan-negozjar tal-istablecoins qabżu kważi l-kriptoassi l-oħra kollha, l-aktar minħabba li jintużaw ħafna biex jissaldaw tranżazzjonijiet spot u derivattivi fil-boroż. L-istabbiltà relattiva tal-prezzijiet tal-istablecoins tgħin ukoll biex tipproteġi lid-detenturi tal-kriptoassi mill-volatilità assoċjata ma’ kriptoassi li mhumiex stablecoins.

2.3.

Il-finanzi deċentralizzati jew DeFi (5) bbażati fuq it-teknoloġija tal-blockchain u l-forniment ta’ servizzi finanzjarji bl-użu ta’ stablecoins u kriptoassi oħrajn huma waħda mir-raġunijiet ewlenin għaż-żieda fid-domanda għall-kriptoassi, peress li ppermettew lill-utenti jinnegozjaw kriptoassi mingħajr intermedjarju. Barra minn hekk, m’hemm l-ebda ħtieġa għal evalwazzjoni tar-riskju ta’ kreditu tal-klijent matul tranżazzjoni. Huwa interessanti li tranżazzjonijiet bħal dawn jinvolvu prinċipalment atturi istituzzjonali minn ekonomiji żviluppati fejn tranżazzjonijiet ta’ stablecoins huma komuni (6).

2.4.

It-teknoloġija tal-blockchain jew ta’ reġistru distribwit (DLT) tista’ tiġi deskritta bħala fajl pubbliku kbir wieħed li jiġi kondiviż u maħżun f’network enormi ta’ kompjuters li fihom it-tranżazzjonijiet kollha fil-kriptoassi. Peress li huwa kondiviż pubblikament u l-kontenut tiegħu validat, mhuwiex possibbli li t-tranżazzjoni titreġġa’ lura jew tinbidel. Għalhekk, il-fajl pubbliku prodott bħala konsegwenza tal-użu tad-DLT jipprekludi tranżazzjonijiet frodulenti.

2.5.

Matul l-eqqel tal-kriżi tal-COVID-19, żmien ta’ stress fis-suq, il-valur tal-Bitcoin laħaq l-ogħla livell ta’ USD 10 367,53 f’nofs Frar 2020, u niżel għal USD 4 994,70 f’nofs Marzu tal-istess sena. Madankollu, iż-żieda qawwija u t-tnaqqis daqstant qawwi fil-valur ftit li xejn kellhom x’jaqsmu mal-pandemija u l-effett tagħha fuq is-suq tal-ishma (7). L-imġiba apparentement erratika tal-valur tal-Bitcoin hija riżultat tal-fenomenu li l-minaturi u l-esperti jirriferu għalih bħala “halving” (“tnaqqis bin-nofs”). It-tnaqqis bin-nofs fil-Bitcoin iseħħ kull erba’ snin, jew kull darba li jiġu estratti 210 000 blokk. Dan seħħ fl-2012 u wera l-istess varjazzjonijiet prevedibbli fil-prezzijiet tal-Bitcoin. Din ix-xejra ma nbidlitx wisq mill-2012.

2.6.

Kif inhuma l-affarijiet bħalissa, il-kriptoassi ma jidhrux li joħolqu riskju materjali għall-istabbiltà finanzjarja, kif ġie kkonfermat mill-Bord għall-Istabilità Finanzjarja (FSB) fir-rapport tiegħu tal-2018. Minkejja dan, l-FSB innifsu esprima tħassib dwar ir-riskji li żieda fil-kapitalizzazzjoni tas-suq tista’ ġġib magħha, b’mod partikolari riskji rigward il-fiduċja tal-investituri, riskji li jirriżultaw mill-esponiment dirett u indirett tal-istituzzjonijiet finanzjarji, u riskji mill-użu ta’ kriptoassi għal pagamenti u skambji.

2.7.

L-istess tħassib ġie espress mill-Awtoritajiet Superviżorji Ewropej (l-EBA, l-ESMA u l-EIOPA) li wissew lill-konsumaturi li ħafna kriptoassi huma riskjużi ħafna u spekulattivi, u mhumiex adattati għall-biċċa l-kbira tal-investituri fil-livell tal-konsumatur jew bħala mezz ta’ pagament jew skambju. Il-fehma tagħhom hija li l-konsumaturi jiffaċċjaw il-possibbiltà reali ħafna li jitilfu l-flus kollha investiti tagħhom jekk jixtru kriptoassi b’riskju għoli. Iwissu wkoll li l-konsumaturi għandhom joqogħdu attenti għar-riskji ta’ reklami qarrieqa, inkluż permezz tal-midja soċjali u influwenzaturi. Il-konsumaturi għandhom ikunu partikolarment attenti għal redditi mwiegħda malajr jew għoljin.

2.8.

Il-konnessjonijiet diretti bejn il-kriptoassi u l-istituzzjonijiet finanzjarji sistemikament importanti u s-swieq finanzjarji ewlenin, filwaqt li qed jikbru b’mod rapidu, huma limitati bħalissa. Madankollu, l-involviment istituzzjonali fis-swieq tal-kriptoassi, kemm bħala investituri kif ukoll bħala fornituri ta’ servizzi, kiber matul l-aħħar sena, għalkemm minn bażi baxxa. Jekk it-trajettorja attwali tat-tkabbir fl-iskala u l-interkonnettività tal-kriptoassi ma’ dawn l-istituzzjonijiet kellha tkompli, dan jista’ jkollu implikazzjonijiet għas-sistema finanzjarja globali.

2.9.

It-tkabbir fl-iskala u l-interkonnettività tal-kriptoassi jsaħħaħ il-ħtieġa u l-importanza li l-kriptoassi jgħaddu minn awditi konsistenti, komparabbli u oġġettivi bl-objettiv li jirrapportaw dwar il-preċiżjoni u l-kompletezza tal-informazzjoni finanzjarja li tkun qed tiġi rrapportata lill-pubbliku. Fuq dan l-isfond, f’Settembru 2020, il-Kummissjoni Ewropea ppreżentat proposta leġiżlattiva biex tarmonizza u tilleġittimizza r-regolamentazzjoni tal-kriptovaluta fil-kriptoassi (8). Il-proposta tipprovdi qafas komprensiv għar-regolamentazzjoni u s-superviżjoni tal-emittenti u l-offerenti tal-kriptoassi u fornituri tas-servizzi tal-kriptoassi, bil-ħsieb li jiġu protetti l-konsumaturi u l-integrità u l-istabbiltà tas-sistema finanzjarja. Fit-30 ta’ Ġunju 2022 intlaħaq qbil politiku proviżorju bejn il-koleġiżlaturi. It-test leġiżlattiv finali huwa mistenni li jiġi ppubblikat u jidħol fis-seħħ fix-xhur li ġejjin. Il-pożizzjoni tal-KESE dwar dan tinsab fl-Opinjoni tiegħu dwar Kriptoassi u teknoloġija ta’ reġistru distribwit (9).

3.   Riskji li joħolqu l-kriptoassi

3.1.

It-tkabbir rapidu tal-kriptoassi kien ġeneralment ikkaratterizzat minn struttura operazzjonali fqira, ġestjoni dgħajfa tar-riskji ċibernetiċi u oqfsa ta’ governanza dgħajfa. Dawn it-tliet riskji kkombinati jżidu r-riskji għall-klijenti, u ċ-ċibersigurtà hija kwistjoni fil-qasam tal-kriptoassi. Il-kriptoassi misruqa tipikament isibu triqithom lejn swieq illegali u jintużaw biex jiffinanzjaw aktar attività kriminali. Fuq l-istess linji, fil-kuntest ta’ attakki ta’ ransomware, il-kriminali spiss jitolbu lill-vittmi jħallsu r-riskatt fi kriptovaluti bħal Bitcoin (10). Ir-Regolament dwar ir-reżiljenza operazzjonali diġitali għas-settur finanzjarju (DORA), maqbul reċentement mill-koleġiżlaturi u li bħalissa jinsab fil-proċess li jiġi ffinalizzat sabiex jiġi ppubblikat, jipprovdi rekwiżiti uniformi dwar is-sigurtà tan-networks u tas-sistemi tal-informazzjoni li jappoġġjaw il-proċessi tan-negozju tal-entitajiet finanzjarji, inklużi l-fornituri ta’ servizzi tal-kriptoassi, li huwa meħtieġ sabiex jinkiseb livell komuni għoli ta’ reżiljenza operazzjonali diġitali.

3.2.

L-ekosistema tal-kriptoassi hija esposta wkoll għal ċertu livell ta’ riskju ta’ konċentrazzjoni b’negozjar iddominat minn għadd relattivament żgħir ta’ entitajiet (11). Studju sab li inqas minn 10 000 persuna madwar id-dinja kollettivament għandhom 4,8 miljun Bitcoin (12) — kważi terz tat-18,5 miljun Bitcoin estratti s’issa. Dawn tal-aħħar kellhom valur tas-suq ta’ kważi USD 600 biljun. Is-sitwazzjoni ma nbidlitx ħafna. L-ekosistema tal-Bitcoin għadha ddominata minn atturi kbar u kkonċentrati, kemm jekk huma minaturi kbar (13), detenturi ta’ Bitcoin jew skambjaturi. Din il-konċentrazzjoni tagħmel il-Bitcoin suxxettibbli għal riskju sistemiku, u timplika wkoll li l-maġġoranza tal-gwadanji minn adozzjoni ulterjuri x’aktarx jmorru b’mod sproporzjonat fuq sett żgħir ta’ parteċipanti (14).

3.3.

Fl-aħħar rapport tiegħu (15), l-FSB jiddikjara li s-sistemi tas-suq bħall-ibbankjar ġew fil-biċċa l-kbira protetti mill-volatilità tal-kriptoassi. Madankollu, l-FSB iwissi dwar l-importanza dejjem tikber tal-assi diġitali fl-operazzjonijiet tal-istituzzjonijiet finanzjarji. Jekk stablecoin maġġuri (użat b’mod estensiv għall-pagamenti) ifalli, dan jista’ jkollu impatt ulterjuri fuq l-istabilità finanzjarja, fi żmien ta’ inċertezza dejjem tikber minħabba l-gwerra fl-Ukrajna, bi prezzijiet tal-prodotti bażiċi għoljin b’mod persistenti. Stablecoin li qed ifalli jista’ jwassal ukoll għal nuqqas ta’ likwidità fi ħdan l-ekosistema usa’ tal-kriptoassi, u b’hekk jillimita l-volumi tan-negozjar.

3.4.

Kif intqal f’Opinjoni preċedenti (16), il-KESE jappoġġja bis-sħiħ l-isforzi fl-UE biex tiżdied is-superviżjoni tal-kriptoassi. Madankollu, minħabba l-perċezzjoni tal-anonimità tagħhom, il-kriptoassi xorta jistgħu jkunu vittmi ta’ intenzjoni kriminali minkejja titjib fit-traċċar tagħhom. Dan l-aħħar ukoll il-kriptoassi dehru l-aktar bħala l-munita ppreferuta tal-aggressuri ċibernetiċi, li jużaw ir-ransomware biex jiħħekkjaw f’sistemi u mbagħad jitolbu pagamenti ta’ Bitcoin biex ma jeqirdux jew ma jikxfux id-data ta’ valur tal-kumpanija. Barra minn hekk, kien hemm żieda fir-rapporti ta’ skemi Ponzi tal-kripto. Il-BĊE jiddikjara wkoll li l-kriptovaluti qed jintużaw biex jiġu evitati s-sanzjonijiet imposti fuq l-oligarki Russi minħabba l-gwerra fl-Ukrajna (17). Ir-riskju ta’ użu ħażin tal-kriptoassi biex jiġu evitati s-sanzjonijiet kontra r-Russja huwa tfakkira importanti li dawn is-swieq iridu jkunu mġiegħla jikkonformaw mal-istandards meħtieġa, inkluża informazzjoni dwar l-investituri u rekwiżiti għall-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u ta’ divulgazzjoni.

3.5.

Informazzjoni qarrieqa u nuqqas ta’ trasparenza huma punt ieħor ta’ tħassib kbir. Xi kriptoassi jiġu rreklamati b’mod aggressiv lill-pubbliku, bl-użu ta’ materjal ta’ kummerċjalizzazzjoni u informazzjoni oħra li tista’ ma tkunx ċara, ma tkunx kompluta, ma tkunx preċiża jew tqarraq apposta, filwaqt li tissopravaluta l-gwadanji potenzjali u tinjora r-riskji involuti. Il-kummerċjalizzazzjoni spiss issir permezz ta’ influwenzaturi fuq il-midja soċjali li ma jiżvelawx jekk għandhomx inċentiv finanzjarju biex jikkummerċjalizzaw ċerti kriptoassi, b’mod partikolari ż-żieda reċenti fl-arti mhux funġibbli (l-arti NFT) marbuta ma’ diversi ċelebritajiet u personalitajiet mid-dinja tal-isport.

3.6.

L-awtoritajiet superviżorji tal-UE jemmnu li l-fluttwazzjonijiet estremi fil-prezzijiet tal-kriptoassi joħolqu riskju kbir għall-investituri, għalkemm jistgħu jinħolqu wkoll riskji simili fil-fluttwazzjonijiet globali tas-suq tal-ishma. Fil-fatt ħafna kriptoassi huma soġġetti għal varjazzjonijiet f’daqqa u estremi tal-prezzijiet li jagħmluhom spekulattivi ħafna, bi prezzijiet prinċipalment dipendenti fuq id-domanda tal-investituri. Varjazzjonijiet estremi fil-prezzijiet iqajmu dubji ġodda dwar il-futur tal-kriptovaluti bħala klassi ta’ assi.

3.7.

B’mod inkwetanti fil-każ tal-kriptoassi, l-investituri spiss isibuha kważi impossibbli li jasserixxu talbiet għad-danni jew talbiet legali oħra, pereżempju informazzjoni qarrieqa, b’mod partikolari minħabba li s’issa dawn l-assi ma jaqgħux taħt il-protezzjoni eżistenti tar-regolamenti attwali tal-UE għas-servizzi finanzjarji. L-investituri mhumiex protetti wkoll mill-iskemi ta’ garanzija tad-depożiti tal-banek peress li jkopru biss il-munita u mhux il-kriptoassi, l-istokks jew il-bonds.

3.8.

Minn perspettiva tal-UE, bid-dħul fis-seħħ eventwali tal-MiCA, għandu jiġi indirizzat in-nuqqas ta’ armonizzazzjoni fost l-Istati Membri li attwalment jipprevali. Fir-rigward tat-tassazzjoni, japplikaw diversi approċċi madwar l-Istati Membri, u bosta minnhom jimponu taxxa fuq il-qligħ kapitali fuq il-profitti derivati mill-kriptoassi b’rati ta’ 0-50 %. Fl-2020, bl-adozzjoni tal-pakkett dwar il-finanzi diġitali, immirat biex jirregola t-teknoloġija finanzjarja, l-UE rrikonoxxiet il-potenzjal tal-finanzi diġitali f’termini ta’ innovazzjoni u kompetizzjoni, filwaqt li ttaffi r-riskji li jirriżultaw minnhom.

3.9.

Il-KESE jappella għal qafas regolatorju u operazzjonali effettiv biex jittejjeb l-intraċċar finanzjarju tat-tranżazzjonijiet u l-konformità tat-taxxa tal-kriptoassi. Filwaqt li jirrikonoxxi l-problemi kkawżati min-nuqqas ta’ kontroll ċentralizzat għall-kriptoassi, il-psewdoanonimità tiegħu, id-diffikultajiet fil-valutazzjoni, il-karatteristiċi ibridi u l-evoluzzjoni rapida tat-teknoloġija sottostanti, il-KESE huwa tal-fehma li tista’ tinkiseb konformità tat-taxxa bbażata fuq approċċ simmetriku. Studju reċenti (18) rrapporta li l-potenzjal tad-dħul mit-taxxa mill-qligħ kapitali mill-Bitcoin fl-UE ammonta għal EUR 850 miljun fl-2020, fatt li jenfasizza l-qligħ potenzjali sinifikanti mit-taxxa li jista’ jinkiseb minn dan is-settur. Dan jassumi naturalment li l-introjtu derivat mill-kriptoassi għandu jkun soġġett għat-tassazzjoni, b’mod simili bħal strumenti finanzjarji tradizzjonali. Għal darb’ oħra, dan jeħtieġ infurzar xieraq tal-obbligi tat-taxxa abbażi ta’ rappurtar adatt u aċċess għad-data pprovduta lill-amministrazzjonijiet tat-taxxa. Benefiċċju miżjud ta’ traċċar imtejjeb f’ħin reali tal-bejgħ tan-negozju jkun titjib fil-proċess tal-ġbir tal-VAT.

3.10.

Huwa pertinenti li jiġi indikat li xi kriptoassi jistgħu jikkwalifikaw bħala strumenti finanzjarji fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar is-Swieq fl-Istrumenti Finanzjarji II (MiFID II), jew jikkwalifikaw bħala flus elettroniċi fid-Direttiva dwar il-Flus Elettroniċi (EMD), jew bħala fondi skont id-Direttiva dwar is-Servizzi ta’ Pagament 2 (PSD 2). Il-problema hija li ċerti Stati Membri stabbilew regoli mfassla apposta fil-livell nazzjonali għall-kriptoassi li jaqgħu barra mir-regolamenti attwali tal-UE, u li jwasslu għal frammentazzjoni regolatorja. Dan ifixkel il-kompetizzjoni fis-Suq Uniku, u jagħmilha aktar diffiċli għall-fornituri ta’ servizzi tal-kriptoassi biex jespandu l-attivitajiet tagħhom bejn il-fruntieri, u dan iwassal għal arbitraġġ regolatorju.

3.11.

Filwaqt li l-KESE jaqbel li l-approċċ preferut huwa wieħed olistiku sabiex jiġu mmirati kemm il-kriptoassi li jistgħu jikkwalifikaw bħala strumenti finanzjarji eżistenti kif ukoll il-kriptoassi li bħalissa jaqgħu barra mill-perimetru regolatorju, il-KESE jirrakkomanda bil-qawwa li l-awtoritajiet jirrispettaw il-prinċipju ta’ “l-istess attività, l-istess riskji, l-istess regoli”. Dan jirrikjedi l-bini fuq oqfsa regolatorji eżistenti fil-każ ta’ negozji li jagħmlu tranżazzjonijiet fi kriptoassi fejn jeħtieġ li jiġu koperti riskji simili bħal dawk li jirriżultaw f’dawk tradizzjonali. Il-KESE jemmen li dan huwa meħtieġ biex jiġu evitati asimmetriji bejn servizzi u assi analogi li jistgħu jaqgħu taħt oqfsa differenti minħabba t-teknikalitajiet. Barra minn hekk, kwalunkwe innovazzjoni fil-kriptoassi trid tiġi segwita minn rispons regolatorju effettiv biex jittaffew ir-riskji.

3.12.

Fl-aħħar nett, il-konsegwenzi ambjentali tal-kriptoassi u tal-attivitajiet tal-estrazzjoni relatati huma importanti ħafna, minħabba l-impenji klimatiċi tal-UE bħala parti mill-Patt Ekoloġiku. Studju reċenti mill-Bank Ċentrali tan-Netherlands (2021) jirrapporta li l-marka tal-karbonju tan-network tal-Bitcoin qed tiżdied, b’użu totali tal-elettriku tan-network komparabbli mal-użu tal-elettriku tan-Netherlands u spiża ambjentali li tammonta għal EUR 4,2 biljun (19). Minkejja dan, jista’ jkun pertinenti li jitqabbel l-użu tal-elettriku tal-industrija bankarja globali. F’dan ir-rigward, il-KESE jinnota li d-DLTs emerġenti, bħall-blockchain, milli jidher qed jintużaw biex jippermettu t-twassil ta’ infrastruttura sostenibbli għal futur b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Madankollu, s’issa għad m’hemmx evidenza tanġibbli li dan huwa l-każ. Fuq nota pożittiva, l-iżviluppaturi fis-settur tal-enerġija kollu qed ifittxu li jisfruttaw it-teknoloġija tad-DLT biex jgħinu fid-deċentralizzazzjoni tad-distribuzzjoni tal-enerġija, jikkontrollaw in-networks tal-enerġija permezz ta’ kuntratti intelliġenti u jipprovdu servizzi ta’ rispons għad-domanda marbuta mal-użu tal-elettriku u t-tbassir tal-provvista.

4.   Opportunitajiet li jirriżultaw mill-kriptoassi

4.1.

Fid-dawl tar-riskji msemmija hawn fuq, mhuwiex ċar jekk il-kriptovaluti humiex qatt se jsiru mezz ġenerali ta’ skambju. Madankollu, mhuwiex irraġonevoli li wieħed ibassar li bi żviluppi futuri fit-teknoloġija, jistgħu jiġu indirizzati n-nuqqasijiet li kkaratterizzaw il-kriptoassi, bħall-kapaċità tal-ipproċessar u l-konsum għoli ħafna tal-enerġija għall-estrazzjoni tagħhom. L-istess jista’ jingħad għar-riskji assoċjati tal-attività kriminali u l-ħasil tal-flus fejn is-sehem illeċitu tal-volum tat-tranżazzjonijiet tal-kriptovaluti niżel minn 0,62 % fl-2020 għal 0,15 % fl-2021 (20) u l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi qed itejbu l-intraċċar u l-konfiska ta’ kriptovaluti illeċiti. Fid-dawl ta’ dan, il-KESE jinnota li mill-pubblikazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni Fintech tal-KE f’Marzu 2018, il-Kummissjoni qieset kemm l-opportunitajiet kif ukoll l-isfidi li jirriżultaw mill-kriptoassi.

4.2.

Sa fejn huwa meħtieġ li jiġi pprovdut qafas leġiżlattiv robust għall-kriptoassi kif deskritt fil-Proposta tal-Kummissjoni (21), il-KESE huwa tal-fehma li l-blockchain, bħala t-teknoloġija sottostanti ewlenija għall-kriptoassi, tista’ tikkontribwixxi ħafna biex jiġu indirizzati r-riskji eżistenti. Il-benefiċċji potenzjali tal-blockchain ivarjaw minn tranżazzjonijiet f’ħin reali li jippermettu tnaqqis tar-riskju u ġestjoni aħjar tal-kapital, sa effettività regolatorja mtejba, pereżempju bl-użu tal-blockchain għal kontrolli ta’ għarfien tal-konsumatur jew kontra l-ħasil tal-flus. Barra minn hekk, il-blockchain iġib miegħu wkoll ċibersigurtà msaħħa peress li l-iħħekkjar f’ekosistema bbażata fuq il-blockchain ikun jeħtieġ riżorsi eżorbitanti f’termini ta’ enerġija tan-network u potenza komputazzjonali. Hemm ukoll potenzjal enormi għall-integrazzjoni ma’ teknoloġiji emerġenti oħra, bħall-intelliġenza artifiċjali u l-internet tal-oġġetti, biex tiġi appoġġjata t-teknoloġija għall-kriptoassi.

4.3.

Kif ġie rrimarkat qabel, in-nuqqas ta’ trasparenza u informazzjoni huwa problema serja b’rabta mal-kriptoassi, li jwassal kemm għal psewdoanonimità kif ukoll għal data dwar it-taxxa skarsa. Żviluppi teknoloġiċi ulterjuri jistgħu jgħinu biex jiġu indirizzati l-limitazzjonijiet eżistenti, u b’hekk jittejbu t-trasparenza u l-kwalità tad-data mibgħuta lill-awtoritajiet tat-taxxa għal finijiet ta’ konformità, filwaqt li jiġu indirizzati l-frodi tat-taxxa u t-tranżazzjonijiet illeċiti. Barra minn hekk, is-sinerġiji bejn il-blockchain u l-intelliġenza artifiċjali jistgħu jkunu wkoll soluzzjoni, peress li t-teknoloġija tal-blockchain tipprovdi data ta’ kwalità għolja għall-applikazzjonijiet tal-IA, xejriet trasparenti għall-istudji dwar valutazzjoni komparattiva, u tiżgura l-integrità ta’ valutazzjoni tat-taxxa awtomatizzata.

4.4.

Żviluppi teknoloġiċi ulterjuri fil-blockchain jistgħu wkoll jimmotivaw lill-banek biex jikkooperaw fi ħdan l-ekosistema tal-blockchain, u jippermettulhom jaqsmu l-informazzjoni u l-esperjenza mal-komunità usa’ tal-blockchain permezz ta’ pjattaforma tal-kummerċ. Tali infrastruttura tista’ toffri servizz ta’ negozjar, saldu u kustodja minn tarf sa tarf integrat bis-sħiħ għall-assi diġitali bbażati fuq il-blockchain. Tista’ tipprovdi wkoll ambjent sikur għall-ħruġ u n-negozjar ta’ assi diġitali, u tippermetti t-tokenizzazzjoni ta’ titoli eżistenti u assi mhux bankabbli biex l-assi li qabel ma setgħux jiġu nnegozjati jkunu negozjabbli.

4.5.

Ovvjament biex jinkiseb dan, jeħtieġ li jkun hemm qafas regolatorju robust. Barra minn hekk, il-qafas regolatorju jeħtieġ li jkun konsistenti bejn il-ġurisdizzjonijiet u mhux biss fi ħdan l-UE. Standards, ibbażati fuq prinċipji ta’ kondizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni, għandhom jiġu stabbiliti fi ħdan u barra l-UE biex jiġu protetti l-konsumaturi. F’dan il-kuntest, il-KESE jappoġġja r-Regolament dwar it-Trasferiment tal-Fondi għalkemm f’xi aspetti dan imur lil hinn minn dak għal tranżazzjonijiet finanzjarji tradizzjonali. Madankollu, fl-istess ħin, il-KESE jappoġġja l-innovazzjoni fl-UE u huwa importanti li l-prodotti ordinarji bbażati fuq it-teknoloġija tal-blockchain li mhumiex ta’ natura finanzjarja jiġu ttrattati bħala kontropartijiet fiżiċi tagħhom u mhux bħala strumenti finanzjarji, skont il-prinċipju ta’ “l-istess attività, l-istess riskju, l-istess regoli”.

4.6.

Il-kunsiderazzjoni finali hija relatata mal-introduzzjoni possibbli ta’ euro diġitali. Għandu jiġi ċċarat li euro diġitali mhuwiex kriptoassi iżda forma oħra tal-euro (22). Euro diġitali jippermetti liċ-ċittadini tal-UE jagħmlu pagamenti diġitali fiż-żona tal-euro kollha — bħalma jistgħu jużaw il-flus kontanti għal pagamenti fiżiċi. Naturalment, hemm argumenti favur u kontra d-dħul ta’ euro diġitali iżda jidher li huwa pass loġiku li wieħed jieħu hekk kif il-pagamenti jsiru dejjem aktar diġitalizzati. Dan huwa kritiku għal żewġ raġunijiet ewlenin: euro diġitali jista’ jiġġieled xi ftit id-dominanza tas-suq tal-istablecoin tal-Istati Uniti, u huwa rilevanti li l-BĊE ikompli jimmonitorja żviluppi fil-kriptoassi u l-implikazzjonijiet potenzjali tagħhom għall-politika monetarja u r-riskji li l-kriptoassi jistgħu joħolqu għall-funzjonament bla xkiel tal-infrastrutturi u l-pagamenti tas-suq, kif ukoll għall-istabbiltà tas-sistema finanzjarja.

---

(1)  It-test huwa mistenni li jiġi ffinalizzat ladarba jiġi approvat mill-COREPER fi tmiem Settembru 2022 u għalhekk x’aktarx mhux ser ikun disponibbli qabel l-adozzjoni ta’ din l-Opinjoni tal-KESE.

(2)  Ir-Regolament dwar it-Trasferiment ta’ Fondi huwa bażikament ir-riżultat tar-rakkomandazzjoni tal-FATF (Task Force ta’ Azzjoni Finanzjarja) biex jinħoloq obbligu fuq il-fornituri ta’ servizzi ta’ pagament li jakkumpanjaw it-trasferimenti ta’ fondi b’informazzjoni dwar il-pagatur u l-benefiċjarju. Teknoloġiji ġodda bħal dawk użati fit-trasferimenti tal-kriptoassi se jkunu koperti mir-Regolament dwar it-Trasferiment ta’ Fondi.

(3)  Valutazzjoni tar-riskji għall-istabbiltà finanzjarja mill-kriptoassi.

(4)  Liao & Caramichael, “Stablecoins: Growth potential and impact on banking”, International Finance Discussion Papers Nru 1334, Washington: Bord tal-Gvernaturi tas-Sistema Federali ta’ Riżerva (2022).

(5)  DeFi bażikament tfisser il-forniment ta’ servizzi finanzjarji b’mod deċentralizzat, jiġifieri mingħajr l-użu ta’ intermedjarju biex jiffaċilita l-forniment tas-servizz finanzjarju. Ladarba jiġu żviluppati minn individwi, l-applikazzjonijiet DeFi jiġu skjerati fuq il-blockchain u gradwalment jieħdu ħajja tagħhom stess hekk kif il-governanza tiġi ċeduta lill-komunità tal-utenti. Il-forma aħħarija ta’ applikazzjoni DeFi hija organizzazzjoni awtonoma deċentralizzata. Dan jikkuntrasta mas-sistema finanzjarja tradizzjonali, li tiddependi fuq intermedjarji ċentralizzati li jikkontrollaw l-aċċess għas-servizzi finanzjarji. L-użu tat-teknoloġija tal-blockchain waħdu ma joħloqx DeFi, huwa pjuttost in-nuqqas ta’ intermedjarji (li jsir possibbli permezz ta’ blockchain) li jwassal għal DeFi.

(6)  Chainalysis (2021).

(7)  Ara Sajeev, K.C., Afjal, M. “Contagion effect of cryptocurrency on the securities market: a study of Bitcoin volatility using diagonal BEKK and DCC GARCH models”. SN Bus Econ 2, 57 (2022).

(8)  Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar is-Swieq fil-Kriptoassi, u li jemenda d-Direttiva (UE) 2019/1937, COM/2020) 593 final, 24.9.2020.

(9)  ĠU C 155, 30.4.2021, p. 31.

(10)  Crypto-assets: Key developments, regulatory concerns and responses (Il-kriptoassi: l-iżviluppi ewlenin, it-tħassib regolatorju u r-risponsi għalih).

(11)  Huwa pertinenti li jiġi enfasizzat li l-grad ta’ riskju ta’ konċentrazzjoni huwa f’termini relattivi u limitat għall-ekosistema tal-kriptoassi. M’għandu l-ebda effett fuq il-konċentrazzjoni tal-ġid kif deskritta, pereżempju, fil-Lista ta’ Biljunarji ta’ Forbes World.

(12)  Makarov, I., Schoar, A., Blockchain Analysis of the Bitcoin Market (18 ta’ April, 2022).

(13)  L-estrazzjoni ta’ kriptovaluta hija l-proċess tal-ħolqien ta’ blokok individwali miżjuda mal-blockchain billi jissolvew problemi matematiċi kumplessi. L-għan tal-estrazzjoni huwa li jiġu vverifikati t-tranżazzjonijiet kriptovaluti u li tintwera prova tax-xogħol, filwaqt li din l-informazzjoni tiżdied ma’ blokk fuq il-blockchain, li jaġixxi bħala reġistru għat-tranżazzjonijiet tal-estrazzjoni.

(14)  Makarov, I., Schoar, A., Blockchain Analysis of the Bitcoin Market (18 ta’ April, 2022).

(15)  Valutazzjoni tar-riskji għall-istabbiltà finanzjarja mill-kriptoassi.

(16)  Opinjoni tal-KESE dwar Kriptoassi u teknoloġija ta’ reġistru distribwit, ĠU C 155, 30.4.2021, p. 31.

(17)  Il-President tal-BĊE Christine Lagarde tgħid li l-kriptovaluti qed jintużaw biex jiġu evitati s-sanzjonijiet imposti fuq ir-Russja

(18)  Thiemann, A. (2021), Cryptocurrencies: An empirical View from a Tax Perspective (Il-kriptovaluti: opinjoni empirika minn perspettiva tat-taxxa), Dokumenti ta’ Ħidma tal-JRC dwar it-Tassazzjoni u r-Riformi Strutturali Nru 12/2021, Kummissjoni Ewropea, Ċentru Konġunt tar-Riċerka, Sevilja, JRC126109.

(19)  Trespalacios, J.P., and Dijk, J., “The carbon footprint of bitcoin”, De Nederlandsche Bank, DNB Analysis Series, 2021.

(20)  Rapport dwar Kripto-Reati tal-2022 ta’ Chainalysis.

(21)  Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar is-Swieq fil-Kriptoassi, u li jemenda d-Direttiva (UE) 2019/1937, COM/2020) 593 final

(22)  Ara l-Opinjoni fuq inizjattiva proprja li għaddejja bħalissa dwar euro diġitali.