EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52014AE3156
Opinion of the European Economic and Social Committee on ‘Community Led Local Development (CLLD) as a tool of Cohesion Policy 2014-20 for local, rural, urban and peri-urban development’ (exploratory opinion at the request of the Greek Council presidency)
Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità bħala strument tal-politika ta’ koeżjoni 2014-2020 għall-iżvilupp lokali, rurali, urban u periurban” (opinjoni esploratorja mitluba mill-Presidenza Griega tal-Kunsill tal-UE)
Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità bħala strument tal-politika ta’ koeżjoni 2014-2020 għall-iżvilupp lokali, rurali, urban u periurban” (opinjoni esploratorja mitluba mill-Presidenza Griega tal-Kunsill tal-UE)
ĠU C 230, 14.7.2015, p. 1–8
(BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, HR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)
14.7.2015 |
MT |
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea |
C 230/1 |
Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità bħala strument tal-politika ta’ koeżjoni 2014-2020 għall-iżvilupp lokali, rurali, urban u periurban”
(opinjoni esploratorja mitluba mill-Presidenza Griega tal-Kunsill tal-UE)
(2015/C 230/01)
Relatur: |
is-Sur HAKEN |
Nhar it-2 ta’ April 2014, l-Ambaxxatur Theodoros N. Sotiropoulos, President tal-Kumitat tar-Rappreżentanti Permanenti, f’isem il-Presidenza Griega tal-Kunsill, talab lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iħejji opinjoni esploratorja dwar:
L-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità bħala strument tal-politika ta’ koeżjoni għall-perjodu 2014-2020 għall-iżvilupp lokali, rurali, urban u periurban
Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-18 ta' Novembru 2014.
Matul il-503 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-10 u l-11 ta’ Diċembru 2014 (seduta tal-11 ta’ Diċembru 2014), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’133 vot favur, 2 voti kontra u astensjoni waħda (1).
1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
1.1. |
Il-KESE jinnota li matul dawn l-aħħar għoxrin sena, l-approċċ LEADER wera li huwa vijabbli. Huwa għen lill-atturi rurali jivvalutaw il-potenzjal fit-tul tar-reġjuni tagħhom u ta prova li huwa għodda effettiva u effiċjenti fl-implimentazzjoni tal-politiki ta’ żvilupp. Il-Kummissjoni Ewropea ħeġġet ukoll dan il-metodu ta’ sħubija għall-finanzjament ta’ proġetti fil-kuntest tal-inizjattivi tal-UE URBAN, URBACT, EQUAL, kif ukoll l-Aġenda 21 lokali, Transition Towns (bliet fi tranżizzjoni) u l-patti territorjali għall-impjieg. Din kienet ir-raġuni li wasslet għall-ħolqien tal-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità (CLLD – Community-Led Local Development), aġġornament tal-approċċ LEADER li huwa, f’sens, bidla tranżitorja. |
1.2. |
Is-CLLD huwa strument dedikat għall-użu fil-livell sottoreġjonali u għaldaqstant jikkomplementa tipi oħra ta’ appoġġ għall-iżvilupp fil-livell lokali. Is-CLLD jista’ jimmobilizza u jinvolvi l-komunitajiet u l-organizzazzjonijiet lokali biex jikkontribwixxu għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv. Huwa jsaħħaħ il-koeżjoni territorjali u jippermetti li jinkisbu għanijiet politiċi speċifiċi oħra, anke fil-kuntest tar-relazzjonijiet mal-imsieħba ta’ pajjiżi terzi. Dan iwassal għal tkabbir fit-tul permezz tal-użu effettiv tal-Fondi Ewropej Strutturali u ta’ Investiment (Fondi ESI) li għandhom l-għan li joħolqu impjiegi ġodda ta’ kwalità u negozji b’enfasi fuq l-attivitajiet immexxija mill-komunità fir-rigward tat-tibdil fil-klima u l-iżvilupp sostenibbli f’konformità mal-Istrateġija Ewropa 2020. |
1.3. |
Hemm bżonn li l-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità jiġi trasformat kemm jista’ jkun malajr fi strument “SMART” sabiex jgħin lill-komunità toħroġ mill-kriżi ekonomika u soċjali u jġib lura l-fiduċja fil-politika tal-Unjoni Ewropea. Jeħtieġ li jiġu enfasizzati l-proġetti innovattivi, l-impjiegi ġodda ta’ kwalità u l-intrapriżi kif ukoll jissaħħu l-miżuri li għandhom l-għan li jindirizzaw it-tibdil fil-klima u li jippromovu l-iżvilupp sostenibbli u l-inklużjoni soċjali, b’konformità mal-Istrateġija Ewropa 2020 Is-CLLD huwa tip ġdid ta’ sħubija u għandu l-għan li jappoġġja l-ħolqien ta’ innovazzjonijiet soċjali. |
1.4. |
Il-fatt li l-maġġoranza tal-Istati Membri inkorporaw is-CLLD fil-ftehimiet ta’ sħubija tagħhom huwa prova ta’ kemm qed jingħata importanza l-iżvilupp lokali llum (1). Dan il-mod ta’ governanza multilaterali għandu jiġi estiż għall-attivitajiet kollha ffinanzjati mill-Fondi ESI u, possibbilment, għandu jiġi sabbilit livell ta’ użu obbligatorju għall-fondi kollha (minimu ta’ 5 %). Il-KESE jaqbel li l-Istati Membri jużaw dan l-istrument b’mod gradwali, filwaqt li japplikaw il-prinċipju tas-sħubija u jaqsmu l-aħjar prattiki. |
1.5. |
Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-Presidenza Griega u dik Taljana tal-Kunsill fl-2014 jagħtu importanza kbira lill-politika ta’ koeżjoni bħala mezz effikaċi ta’ kif tingħata spinta ‘l quddiem lit-tkabbir sostenibbli u tingħeleb il-kriżi ekonomika attwali fl-Ewropa. |
1.6. |
Il-KESE jistenna li din l-Opinjoni sservi bħala għajnuna sabiex jitwettqu l-proġetti pilota (finanzjati prinċipalment permezz ta’ self mill-Kummissjoni Ewropea) bil-għan li jiġi vvalutat l-istrument tas-CLLD fiż-żoni fejn attwalment mhuwiex applikat, jiġifieri fil-kuntest periurban, u b’mod partikolari dak urban, biex b’hekk jitwessa’ l-kamp ta’ applikazzjoni potenzjali tiegħu. Il-KESE jaqbel li għall-perjodu 2014-2020 tiġi appoġġjata l-applikazzjoni ta’ dan il-metodu fejn hemm interess fih, għall-fondi kollha u għaż-żoni kemm rurali kif ukoll urbani. Dan jikkostitwixxi taħlita ta’ żewġ demokraziji: dik rappreżentattiva u dik parteċipattiva. Kollox ma’ kollox, dan huwa strument li jippermetti lir-rappreżentanti tal-amministrazzjonijiet pubbliċi jikkooperaw fi sħubija mas-soċjetà ċivili organizzata u maċ-ċittadini. |
1.7. |
Il-KESE iqis li huwa opportun li l-atturi lokali, jiġifieri ċ-ċittadini, l-imsieħba ekonomiċi u soċjali, l-NGOs mingħajr skop ta’ qligħ u l-kunsilli lokali, ikunu jistgħu jipparteċipaw, pereżempju fl-istrateġija ta’ żvilupp lokali fil-post fejn jgħixu bl-użu tal-metodu tas-CLLD. Bl-istess mod huwa importanti, abbażi tal-esperjenzi miksuba fiż-żoni rurali permezz tal-approċċ LEADER, li jingħata kontenut lis-CLLD b’tali mod li l-bliet u ċ-ċittadini jkollhom idea ta’ x’tip ta’ miżuri jistgħu jiġu proposti fil-qasam tas-CLLD fil-bliet li qed jużawh. |
1.8. |
Il-KESE jinsab diżappuntat li l-awtoritajiet pubbliċi ta’ spiss ma jkunux entużjasti dwar il-metodu tas-CLLD, minkejja l-effiċjenza tiegħu. Huwa neċessarju li tiġi kkunsidrata strateġija sabiex tgħarraf lill-atturi kollha f’aktar dettall u biex tiffoka b’mod aktar preċiż fuq l-awtoritajiet pubbliċi sabiex tippromovi l-użu ta’ din l-opportunità għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-istrateġiji tal-iżvilupp lokali. Il-kwistjoni tas-sjieda tar-riżultati fi gruppi simili hija fundamentali għall-istabilità tal-istrateġiji ta’ żvilupp fit-tul u biex jintlaħqu l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020. Sabiex dan l-istrument ikun ta’ suċċess, huwa indispensabbli li jgawdi minn appoġġ pubbliku fil-livelli kollha (Ewropew, nazzjonali, reġjonali u lokali). |
1.9. |
Il-KESE jindika li l-imsieħba soċjali u ekonomiċi kif ukoll is-soċjetà ċivili organizzata għandhom jiġu involuti aktar fis-CLLD, bil-kundizzjoni li jsaħħu l-kapaċitajiet tagħhom sabiex jaqdu dan ir-rwol. Il-parteċipazzjoni diretta ta’ dawn l-imsieħba kollha fis-sħubija mal-amministrazzjoni pubblika hija l-pedament ta’ rappreżentanza ġenwina tal-interessi u tal-ħtiġijiet taċ-ċittadini. |
1.10. |
Il-KESE jemmen li l-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità huwa innovazzjoni fil-qasam tal-politika reġjonali u mhux magħruf biżżejjed la fil-livell lokali u lanqas fil-livell ta’ ċerti Stati Membri jew terġa’ u tgħid fi ħdan il-pjattaformi li jiġbru fihom dawk l-atturi li potenzjalment jużaw dan l-approċċ. Sabiex jiġi applikat dan l-istrument ġdid ta’ CLLD fil-qafas tal-politiki Ewropej għandu jiġi analizzat fid-dettall, f’forma ta’ valutazzjoni, il-mod li bih l-Istat Membru kkonċernat jkun issieħeb, u jiġu mehmuża rakkomandazzjonijiet għal implimentazzjoni effettiva. B’hekk, ser ikollna wkoll studju li jesponi mhux biss eżempji ta’ prattika tajba, iżda li jiddeskrivi wkoll il-fallimenti li wieħed għandu jevita fil-futur. Il-KESE jixtieq jipparteċipa fit-tfassil ta’ studju bħal dan, flimkien mas-servizzi rilevanti tal-Kummissjoni Ewropea, il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kumitat tar-Reġjuni. Dan għandu jservi ta’ bażi sabiex jinħoloq intergrupp dwar is-CLLD, li għandu jservi ta’ pjattaforma interistituzzjonali. |
1.11. |
Fil-qasam tas-CLLD, il-KESE huwa favur:
|
1.12. |
Il-metodu tas-CLLD huwa applikabbli bis-sħiħ mhux biss għar-riżorsi tal-Fondi ESI, iżda wkoll sabiex jiġu distribwiti riżorsi finanzjarji proprji wkoll (mil-livelli lokali, reġjonali, u nazzjonali). Huwa għalhekk importanti li l-istrateġiji ta’ żvilupp, il-proġetti speċifiċi u l-mezzi għall-implimentazzjoni tagħhom ma jkunux ibbażati fuq l-allokazzjonijiet proposti mill-UE, iżda jitfasslu b’mod li jirriflettu l-ħtiġijiet reali f’termini ta’ tibdil fil-kwalità tal-ħajja tal-komunitajiet lokali. |
1.13. |
Il-KESE jemmen li huwa essenzjali li jiġu rispettati b’mod strett il-prinċipji bażiċi tal-metodu tas-CLLD. Sħubija bilanċjata li fiha jipparteċipaw il-komunitajiet lokali għandha tkun prerekwiżit sabiex jinkisbu s-sussidji. Sabiex l-iżvilupp lokali jkun effiċjenti, huwa indispensabbli li ma jiġux tollerati approċċi purament formali li, bil-għan li jiksbu s-sussidji, jiddikjaraw li qegħdin jieħdu approċċ ta’ sħubija li fil-fatt ma jkunx minnu. Għandu jkun hemm sistema effettiva ta’ kontroll u ta’ sorveljanza kontra l-abbuż tal-prinċipju tas-CLLD. |
1.14. |
Il-KESE jinnota li dan l-istrument joffri elementi li mhumiex negliġibbli, u mhux biss fi żmien ta’ kriżi ekonomika: it-trasparenza tal-flussi finanzjarji tal-baġit pubbliku, livell ogħla ta’ fiduċja bejn l-awtoritajiet pubbliċi u l-abitanti, u l-effikaċja tar-riżorsi li ġew investiti. In-NU, l-OECD, il-Bank Dinji u istituzzjonijiet oħra qed jargumentaw ukoll favur approċċi ta’ sħubija bħal dawn. Dan huwa approċċ usa’ li jappoġġja l-użu ta’ metodi tas-CLLD barra mill-Ewropa, pereżempju fil-kuntest tan-negozjati ta’ qabel l-adeżjoni, fir-rigward tal-politika tal-iżvilupp u l-isforzi għall-kisba tal-miri tal-iżvilupp sostenibbli tan-Nazzjonijiet Uniti għall-2015 u biex jintlaħqu l-impenji dwar it-tibdil fil-klima. |
1.15. |
Il-KESE huwa konxju tal-isfidi potenzjali għall-perjodu li jmiss f’termini ta’ CLLD fir-rigward tas-semplifikazzjoni u t-tnaqqas tal-burokrazija. Dawn huma li:
|
1.16. |
Il-KESE jirrakkomanda li tintuża terminoloġija differenti sabiex issir distinzjoni bejn id-diversi tipi ta’ applikazzjoni tal-programm tas-CLLD, bħalma huwa l-każ għall-gruppi rurali ta’ azzjoni lokali u l-gruppi ta’ azzjoni lokali tas-sajd. Għall-gruppi urbani ta’ azzjoni lokali pereżempju, nistgħu nużaw it-titlu “sħubija urbana”, u s-CLLD fiż-żona urbana jista’ jissejjaħ CLLD-U. B’dan il-mod ikun aktar ċar liema tip ta’ żona huwa involut u jkun aktar faċli li ssir distinzjoni bejn il-flussi ta’ finanzjament u d-destinazzjoni tagħhom. Fl-istess ħin, nirrakkomandaw, abbażi tal-mudell ta’ suċċess tal-programm LEADER, li jiġi kkunsidrat isem ġdid u akronimu attraenti għall-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità, li jkun aktar faċilment aċċettat mill-atturi kollha. L-isem huwa parti integrali mill-kampanja ta’ promozzjoni u l-espressjoni tas-CLLD, bħala t-titlu tal-metodu, tista’ titniżżel bħala “nota f’qiegħ il-paġna”. |
2. Introduzzjoni għall-kwistjoni: l-għodda tas-CLLD u l-ħolqien tiegħu (programm LEADER) – storja, konsegwenzi u perspettivi tal-istituzzjonijiet Ewropej
2.1. |
Il-prinċipji bażiċi tal-approċċ LEADER – il-valur miżjud u l-applikazzjoni tagħhom fil-kuntest tal-metodu tas-CLLD: |
2.1.1. Approċċ territorjali
Sabiex jiġi żviluppat b’mod sostenibbli territorju definit ta’ daqs żgħir, il-programm jieħu vantaġġ mill-potenzjal reali ta’ dan. Huwa jikkunsidra l-vantaġġi u l-iżvantaġġi tiegħu u l-istrateġija ta’ żvilupp imħejjija tissodisfa l-bżonnijiet reali tiegħu. Il-konfini ta’ dan it-territorju mhumiex definiti biss mill-fruntieri amministrattivi u huma flessibbli.
2.1.2. Approċċ minn isfel għal fuq
Tul it-teħid ta’ deċiżjoni u d-definizzjoni tal-prijoritajiet ta’ strateġija ta’ żvilupp, aħna nagħtu importanza kbira lill-involviment tal-amministrazzjoni tat-territorju u l-abitanti tiegħu. L-enfasi mqiegħda fuq l-aktar skala baxxa hija l-aktar punt importanti mis-seba’ punti tal-programm. Madankollu, dan ma jippruvax jeskludi b’hekk il-livell nazzjonali ogħla, iżda pjuttost jipprova jippromovi l-iskambji bejn iż-żewġ livelli.
2.1.3. Il-gruppi ta’ azzjoni lokali
L-appoġġ għat-twaqqif ta’ gruppi lokali huwa parti importanti tal-programm. Il-gruppi lokali għandhom iġibu flimkien l-imsieħba mis-settur pubbliku, dak privat u dak tal-volontarjat u jwasslu għal djalogu dwar id-direzzjoni tal-iżvilupp tat-territorju.
2.1.4. Approċċ innovattiv
Il-programm jappoġġja l-innovazzjoni. Huwa jħabrek biex joħloq prodotti, proċessi, organizzazzjonijiet u swieq ġodda. L-għoti tal-akbar flessibbiltà possibbli lill-gruppi lokali jippermetti li tinħoloq l-innovazzjoni
2.1.5. Approċċ integrat u multisettorjali
L-approċċ tal-programm huwa mistenni jiffoka fuq l-integrazzjoni tas-setturi differenti. Huwa tentattiv biex jiġu koordinati l-oqsma ekonomiċi, soċjali u kulturali kif ukoll il-kwistjonijiet ambjentali u biex dawn jiġu integrati fi proġetti komprensivi.
2.1.6. In-netwerking
Il-programm jappoġġja l-ħolqien ta’ netwerks biex il-parteċipanti jaqsmu l-esperjenzi tagħhom. Dawn in-netwerks huma ta’ natura kemm istituzzjonali peress li huma ffinanzjati mill-Kummissjoni Ewropea kif ukoll ta’ natura inqas formali peress li huma stabbiliti fil-livell nazzjonali, territorjali u lokali.
2.1.7. Kooperazzjoni
Madankollu, l-iskambju ta’ esperjenza fin-netwerks ma jikkostitwixxix l-istadju finali tal-kooperazzjoni prevista mill-programm. Il-gruppi lokali jistgħu jikkooperaw direttament fuq proġett tematiku.
2.1.8. Mobilizzazzjoni fil-livell tal-abitanti
Sabiex titwettaq ħidma ġenwina mar-residenti ta’ territorju kkonċernat, huwa neċessarju mhux biss li jiġu informati iżda wkoll li jinħoloq ambjent miftuħ għall-komunikazzjoni u tissaħħaħ il-fiduċja abbażi tal-prinċipju li l-ideat tagħhom ser jiġu vvalutati u jitqiesu b’mod oġġettiv.
2.2. |
Il-Kumitat tar-Reġjuni“huwa tal-fehma li s-CLLD huwa strument ewlieni għall-iżvilupp armonjuż taż-żoni urbani u rurali, li jsaħħaħ il-kapaċità li jiġu żviluppati rabtiet maż-żoni periurbani u rurali tal-madwar” (3). |
2.3. |
Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew fassal għadd ta’ opinjonijiet dwar il-kooperazzjoni u l-parteċipazzjoni fi sħubija, inklużi dawk li r-referenzi tagħhom jinsabu fin-nota f’qiegħ il-paġna (4). |
2.4. |
Il-Kummissjoni Ewropea ppubblikat dokumenti għall-implimentazzjoni tas-CLLD, ibbażati fuq l-esperjenza tal-metodu LEADER, intitutlati “European Structural and Investment Funds, Guidance for Member States and Programme Authorities, Guidance for Beneficiaries – Guidance on Community-Led Local Development for Local Actors” (5) u “Guidance on Community Led Local Development in European Structural and Investment Funds” (6). |
2.5. |
Hemm bżonn li dawn id-dokumenti jinxterdu b’mod iktar effikaċi f’qafas ta’ strateġija ta’ informazzjoni li tkun ġenwinament proattiva. Hemm bżonn ukoll li jiġi previst forum għal-laqgħat konġunti tal-partijiet interessati tal-iżvilupp lokali mmexxi mill-partijiet interessati lokali u l-esperti, u li joffri l-opportunità li jiġu diskussi u mqabbla l-approċċi fis-seħħ fir-reġjuni differenti tal-UE. Il-KESE jista’ pereżempju jagħmel disponibbli t-tagħmir neċessarju għal dawn l-attivitajiet. |
3. Il-gruppi ta’ azzjoni lokali f’żoni rurali u l-appoġġ għar-rwol tagħhom għall-perjodu 2014-2020: baġits pubbliċi taħt il-kontroll pubbliku
3.1. |
Il-grupp ta’ azzjoni lokali huwa l-pedament tal-programm LEADER. Din hija sħubija lokali fejn teżisti rappreżentanza proporzjonali kemm tas-setturi kif ukoll tal-oqsma ta’ azzjoni. Il-grupp ta’ azzjoni lokali għandu natura legali u għandu għad-dispożizzjoni tiegħu proċeduri ta’ ġestjoni u ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet. L-għadd totali tal-gruppi ta’ azzjoni lokali fl-UE appoġġjati mill-programmi tal-iżvilupp rurali u miżuri oħra tat-tip LEADER huwa ta’ 2 402; dan ikopri 77 % taż-żona sħiħa tal-UE (7), li hija bejn wieħed u ieħor 90 % taż-żona rurali, u aktar minn 50 % tal-popolazzjoni tal-UE (8). |
3.2. |
L-approċċ LEADER irriżulta tant effikaċi li għandu jiġi estiż kemm jista’ jkun għaż-żoni rurali kollha tal-UE. Jeħtieġ ukoll li tiġi żgurata l-kompatibbiltà tar-regoli għall-kooperazzjoni internazzjonali bejn il-gruppi ta’ azzjoni lokali stabbiliti fl-Istati Membri differenti. |
3.3. |
Fost il-prijoritajiet tal-programm proposti għall-perjodu 2014-2020 insibu wkoll:
|
4. Iż-żoni periurbani u l-gruppi ta’ azzjoni lokali tas-sajd – sfidi speċifiċi
4.1. |
Il-postijiet fejn iż-żoni urbani u rurali jinsabu viċin ta’ xulxin joffru potenzjal għall-użu effettiv tas-CLLD. Dan it-tip ta’ strument jippermetti li jkun hemm reazzjoni għall-iżviluppi fiż-żona u li jitqiesu l-interkonnessjonijiet funzjonali tat-territorju. Jeżistu rabtiet b’saħħithom ħafna bejn il-belt u l-kampanja periurbana, li jistħoqqilhom li jkunu s-suġġett ta’ approċċ speċifiku. |
4.2. |
Iż-żoni periurbani għandhom il-problemi (l-isfidi) speċifiċi tagħhom, li jistgħu jiġu solvuti permezz tas-CLLD. L-isfidi ewlenin huma l-mobbiltà sostenibbli, il-bini ta’ soċjetà koeżiva fil-livell soċjali u t-twaqqif ta’ prijoritajiet fir-rigward tal-użu tal-artijiet agrikoli. Iż-żoni periurbani huma dawk iż-żoni ġewwa bliet li għandhom aktar minn 25 000 abitant. Jeħtieġ li jissemma hawnhekk il-proġett komuni ta’ riċerka “Rurban” tal-OECD u tal-KE, li kellu l-għan li jidentifika u jivvaluta sħubijiet urbani-rurali formali u informali u l-kontribut tagħhom għall-iżvilupp lokali (9). |
4.3. |
L-approċċ tal-iżvilupp lokali ilu jintuża wkoll mill-2007 fil-kuntest tal-Fond Ewropew għas-Sajd għall-appoġġ tal-iżvilupp sostenibbli tal-komunitajiet tas-sajjieda permezz tal-gruppi ta’ azzjoni lokali tas-sajd. |
5. Iż-żoni urbani – ninvolvu lill-popolazzjoni u nassiguraw il-finanzjament tal-iżvilup lokali
5.1. |
Ma teżistix definizzjoni waħda taż-żoni urbani; aħna nibbażaw fuq ir-regoli u l-użijiet applikati fil-livell nazzjonali u lokali. F’dak li jirrigwarda ż-żoni rurali, il-kriterju huwa d-daqs massimu ta’ belt, fejn il-popolazzjoni għandha tkun mhux aktar minn 25 000 abitant. Bl-istess mod, nistgħu napplikaw dan il-kriterju għaż-żoni urbani (billi jiġi stabbilit limitu minimu ta’ 10 000 abitant u dak massimu ta’ 1 50 000 abitant). L-amministrazzjoni pubblika għandha tipparteċipa permezz ta’ rappreżentanti li għandhom responsabbiltà fiż-żona konċernata li, idealment ikunu ġejjin mill-awtorità muniċipali ċentrali u minn distretti jew diviżjonijiet oħra (pereżempju distretti partikolari, lokalitajiet esklużi soċjalment, żoni urbani bi problema speċifika, eċċ). |
5.2. |
L-esperjenza konkreta ta’ ċerti bliet, miksuba permezz tal-parteċipazzjoni tagħhom fil-programm operattiv Urbact II, il-Pjattaforma Ewropea tal-Iżvilupp tal-Għarfien (10) (kif ukoll il-Pjattaforma tal-Iżvilupp Urban fil-ġejjieni qrib) tista’ tkun sors ta’ ispirazzjoni (11). Huwa wkoll xieraq li wieħed isemmi l-esperjenza tal-bliet fi tranżizzjoni u l-komunitajiet ta’ permakultura, f’liema qafas eluf ta’ komunitajiet lokali madwar l-UE rnexxielhom jippromovu b’suċċess l-iżvilupp sostenibbli mmexxi mill-komunità. |
5.3. |
Għoxrin sena ta’ esperjenza fiż-żoni rurali jfisser ukoll li l-bliet ser ikunu ispirati mill-kampanja, inizjalment, pereżempju, għal perjodu tranżitorju li mbagħad ikun evalwat. Fil-prattika, anke permezz tal-appoġġ tal-esperti u tip ta’ mentoring, dan ser iwassal għal trasferiment b’suċċess ta’ dan l-approċċ. |
5.4. |
Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 twaqqfu korpi ta’ konsulenza fil-livell tal-bliet fil-forma ta’ gruppi ta’ appoġġ lokali Urbact, li kienu marbuta mal-proċess ta’ tħejjija tal-pjani ta’ azzjoni lokali. Iżda bil-kontra ta’ dak previst mill-approċċ LEADER u s-CLLD, dawn ma kinux ħlief gruppi konsultattivi ta’ esperti pjuttost informali fejn ma kenitx meħtieġa rappreżentanza mis-setturi differenti. Il-kompożizzjoni ta’ dawn il-gruppi kienet determinata mill-orjentazzjoni tematika tal-proġett konċernat. Il-programm operattiv Urbact II ma kienx jappoġġja b’mod finanzjarju l-ħidma tal-gruppi ta’ appoġġ lokali. Sabiex tiżdied l-effikaċja tal-funzjonament tal-prinċipju tas-sħubija fil-kuntest urban ukoll, jeħtieġ li jinħolqu sħubijiet fuq il-bażi tas-CLLD. Dawn is-sħubijiet għandu jkollhom il-mezzi finanzjarji meħtieġa biex ikun żgurat il-funzjonament tagħhom. Dan l-approċċ jista’ jkun applikat ukoll f’żoni urbani jew ż-żoni li jkopru bliet żgħar u ta’ daqs medju flimkien maż-żona funzjonali ta’ madwarhom, bħala ċentri ta’ żvilupp lokali jew sottoreġjonali (12). |
5.5. |
Minħabba l-problemi indirizzati fil-bliet, l-istrument it-tajjeb għall-finanzjament tal-programmi pilota permezz tas-CLLD jista’ jkun wieħed minn għadd ta’ programmi operattivi. Għaldaqstant nipproponu l-użu ta’ dan l-approċċ u l-istrateġiji li jiġġenera fil-kuntest ta’ programmi pilota għall-finanzjament għaż-żoni urbani (pereżempju fil-qasam tal-ambjent, il-protezzjoni tas-siti u tal-wirt kulturali, eċċ.) (13). |
5.6. |
Ta’ min jiġbor flimkien l-eżempji tal-aqwa prattika mill-Istati Membri differenti, fil-qasam tal-iżvilupp tal-bliet permezz tal-approċċ tas-sħubija, li jistgħu jiġu inklużi fl-istudju msemmi fil-punt 1.10 hawn fuq. Il-kodiċi ta’ kondotta bit-titlu “Il-prinċipju tas-sħubija fl-implimentazzjoni tal-Fondi tal-Qafas Strateġiku Komuni – elementi għal Kodiċi tal-Kondotta Ewropea dwar is-Sħubija” (14) jista’ jkun ta’ gwida fix-xogħlijiet li jitwettqu fil-kuntest tas-sħubija. |
6. Kif jistal-metodu tas-CLLD jkun applikat iktar spiss u kullimkien?
6.1. |
Is-CLLD għandu jgħin liċ-ċittadini jiżviluppaw il-muniċipalitajiet u l-bliet tagħhom b’mod sinifikanti u sostenibbli. Permezz tiegħu, iċ-ċittadini jistgħu jieħdu sehem dirett fit-titjib tal-kwalità tal-ħajja fi ħdan il-komunità tagħhom; dan huwa tkabbir inklużiv reali fejn ir-riżultati huma viżibbli fil-livell lokali. Ovvjament, biex jiġi implimentat, jeħtieġ li jiġu allokati riżorsi għall-bini tal-kapaċità sabiex l-imsieħba kollha jkunu kapaċi jaqdu bis-sħiħ ir-rwol tagħhom, ma jibqgħux biss sempliċi osservaturi tal-proċess u jkunu jistgħu jipparteċipaw bis-sħiħ fis-sħubija orrizzontali, fl-ispirtu tal-governanza f’diversi livelli. Jeħtieġ ukoll li jiġu appoġġjati l-assistenza u l-mentoring offruti mill-atturi u l-esperti li għandhom l-aktar esperjenza, jiġifieri t-taħriġ u l-edukazzjoni. Il-proposta attwali għandha fl-istess ħin tanalizza u tispjega l-kawżi tal-effettività u s-suċċess tal-approċċ LEADER u tiġġustifika għaliex huwa xieraq li testendi l-approċċ għall-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità fil-programmi kollha tal-Fondi ESI sabiex titħaddem b’suċċess il-politika ta’ koeżjoni. |
6.2. |
Fejn il-metodu għadu ma ġiex adottat, għandha tintuża valutazzjoni ta’ nofs it-term sabiex dan jitnieda fl-ambitu tal-Fondi Ewropej Strutturali u ta’ Investiment għall-perjodu 2014-2020. |
6.3. |
F’dan ir-rigward, l-iskambju tal-għarfien speċifiku tal-imsieħba soċjali u ekonomiċi, tar-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili, tal-awtoritajiet lokali u reġjonali u tal-amministrazzjoni tal-Istat huwa aspett essenzjali. Jeħtieġ li bosta partijiet jappoġġjaw dan l-iskambju. |
6.4. |
It-tfassil tal-istrateġiji tas-CLLD jeħtieġ iż-żmien, madankollu, huwa importanti wkoll li f’dak il-perjodu, jkun hemm biżżejjed żmien għall-implimentazzjoni tagħhom, kif ukoll baġit suffiċjenti għall-iffinanzjar tal-miżuri individwali. Żmien twil wisq għall-preparazzjoni li ma jħalli l-ebda impatt fuq it-territorju (taħt il-forma ta’ proġetti mwettqa) kif ukoll finanzjament aċċellerat tal-attivitajiet (minħabba li l-iskadenza għall-użu tkun qed toqrob) jistgħu jwasslu għal sfiduċja f’dan l-istrument. |
6.5. |
Il-problemi l-oħra li għandhom jiġu ffaċċjati fid-dawl ta’ użu korrett tas-CLLD huma l-burokrazija u l-ostakli amministrattivi eċċessivi, ir-rimborż tard tal-pagamenti, il-finanzjament minn qabel ta’ proġetti abbażi tar-riżorsi proprji tal-benefiċjarji finali jew self b’interessi li jrid jiġġarrab mill-benefiċjarji. F’dan ir-rigward, huwa possibbli li jiġu previsti mudelli ta’ finanzjament parteċipattiv, finanzjament pubbliku-privat u parteċipazzjoni organizzata tas-settur bankarju, bil-garanzija tal-Istat. |
6.6. |
Ta’ spiss, l-Istati Membri jmorru aktar ‘il bogħod mir-regolamenti imposti mill-Kummissjoni Ewropea: jintroduċu dispożizzjonijiet li mhumiex mitluba u li jkunu riżultat tal-burokrazija “nazzjonali” tagħhom, li jikkomplikaw ħafna aktar l-użu tas-sussidji u jiskoraġġixxu l-applikanti minħabba l-kumplessità tagħhom u l-konsegwenzi li jistgħu jinqalgħu. Ċerti awtoritajiet nazzjonali jagħmlu sforz ukoll biex inaqqsu għal minimu l-ispejjeż marbutin mal-animazzjoni taż-żona u l-amministrazzjoni tal-gruppi ta’ azzjoni lokali ta’ daqs żgħir; madankollu dawn il-miżuri jistgħu jwasslu għal kriżi fit-tħaddim tas-sistema kollha. |
6.7. |
Il-KESE jappella għat-taħriġ ta’ min iħarreġ: hemm bżonn ikun żgurat it-taħriġ tal-atturi nazzjonali jew reġjonali fil-kuntest tal-assistenza teknika b’konformità mal-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 li jistabbilixxi dispożizzjoniet ġenerali. Bl-istess mod, huwa meħtieġ li jinħolqu l-kundizzjonijiet neċessarji sabiex jitwaqqfu u jintużaw b’mod effiċjenti netwerks fil-livell reġjonali, nazzjonali u internazzjonali, sabiex il-ħidma tan-netwerks tipprovdi valur miżjud sinifikanti. |
6.8. |
Ta’ min jiġbor flimkien l-eżempji tal-aqwa prattika mill-Istati Membri differenti li jistgħu jiġu inklużi fl-istudju msemmi fil-punt 1.10 hawn fuq. |
Brussell, il-11 ta’ Diċembru 2014.
Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew
Henri MALOSSE
(1) Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni, jiddefinixxi 3 approċċi integrati differenti għall-perjodu 2014-2020. Is-CLLD huwa wieħed minnhom u t-tnejn l-oħra huma l-investiment territorjali integrat u l-pjani konġunti ta’ azzjoni.
(2) Dan ifisser li jiġu mitluba u garantiti kundizzjonijiet ugwali fl-Istati Membri differenti tal-UE għall-funzjonament tal-istrument tas-CLLD, b’konformità mal-prinċipji ta’ dan l-approċċ u skont il-karatteristiċi speċifiċi nazzjonali u reġjonali.
(3) Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar “Żvilupp Lokali Mmexxi mill-Komunità”, ĠU C 17, 19.1.2013, p. 18.
(4) Opinjonijiet tal-KESE: Il-governanza u s-sħubija fil-livelli nazzjonali u reġjonali, u bażi għal proġetti fil-qasam tal-politika reġjonali, ĠU C 77, 31.3.2009, p. 143; L-istrateġiji u l-programmi tal-politika ta’ koeżjoni għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013, ĠU C 228, 22.9.2009, p. 141; Sħubijiet effikaċi fil-politika ta’ koeżjoni, ĠU C 44, 11.2.2011, p. 1; Ir-rwol u l-prijoritajiet tal-politika ta’ koeżjoni fl-Istrateġija UE 2020, ĠU C 248, 25.8.2011, p. 1.; Il-politika reġjonali u t-tkabbir intelliġenti, ĠU C 318, 29.10.2011, p. 82; LEADER bħala għodda għall-iżvilupp lokali, ĠU C 376, 22.12.2011, p. 15.; Dispożizzjonijiet ġenerali applikabbli għall-Fondi Strutturali Ewropej, ĠU C 191, 29.6.2012, p. 30.
(5) http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docgener/informat/2014/guidance_clld_local_actors_mt.pdf
(6) http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docgener/informat/2014/guidance_community_local_development.pdf (mhux disponibbli bil-Malti).
(7) In-Netwerk Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (ENRD), informazzjoni grafika dwar LEADER.
(8) Ara: Depoele, van L., “Local development strategies in the EU”, The Case of LEADER in Rural Development, p. 4: http://www.eurolocaldevelopment.org/wp-content/uploads/2013/03/local_development_strategies_in_the_eu-.pdf
(9) http://www.oecd.org//regional/rurbanrural-urbanpartnerships.htm
(10) www.eukn.org
(11) http://www.emi-network.eu/Sharing_knowledge/News_on_EU_policy/Cohesion_Policy_2014_2020_negotiations_about_the_urban_dimension
(12) Assoċjazzjoni tal-bliet Pollakki, Jannar 2014, http://ldnet.eu/CLLD+in+urban+areas
(13) B’mod parallel għall-implimetazzjoni tas-CLLD, jeżisti strument integrat rilevanti, kif ukoll l-investimenti territorjali integrati. L-applikazzjoni simultanja ta’ dawn l-istrumenti twassal għal effetti sinerġiċi.
(14) http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docoffic/working/strategic_framework/swd_2012_106_mt.pdf