EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52008AE1530
Opinion of the European Economic and Social Committee on the EU-Africa Strategy
Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η στρατηγική ΕΕ-Αφρικής
Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η στρατηγική ΕΕ-Αφρικής
ΕΕ C 77 της 31.3.2009, p. 148–156
(BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)
31.3.2009 |
EL |
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
C 77/148 |
Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η στρατηγική ΕΕ-Αφρικής»
(2009/C 77/32)
Με επιστολή της 11ης Ιουλίου 2007, ο κ. Louis Michel, αρμόδιος Επίτροπος για την ανάπτυξη και την ανθρωπιστική βοήθεια, ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα:
«Η στρατηγική ΕΕ-Αφρικής».
Το ειδικευμένο τμήμα «Εξωτερικές σχέσεις», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 17 Ιουλίου 2008, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. DANTIN.
Κατά την 447η σύνοδο ολομέλειάς της, της 17ης και 18ης Σεπτεμβρίου 2008 (συνεδρίαση της 18ης Σεπτεμβρίου 2008), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 89 ψήφους υπέρ, 0 ψήφους κατά και με 0 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.
1. Συμπεράσματα και συστάσεις
1.1 |
Στο παγκοσμιοποιημένο πλαίσιο του νέου αιώνα, η σχέση μεταξύ Ευρώπης και Αφρικής, πρέπει να εξελιχθεί σημαντικά, αντλώντας διδάγματα από το παρελθόν, και να τείνει προς μια ισότιμη εταιρική σχέση από άποψη δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. Πράγματι, ύστερα από δεκαετίες συνεργασίας και αναπτυξιακής βοήθειας, η έσχατη ένδεια της Αφρικής επιδεινώνεται και βαθαίνει: οι καρποί μιας οικονομικής μεγέθυνσης με κακό προσανατολισμό και ανεπαρκή δημιουργία θέσεων απασχόλησης κατανέμονται άνισα εντείνοντας τις ανισότητες· άνω του 55 % του πληθυσμού της υποσαχάριας Αφρικής ζει με λιγότερο από 1 δολάριο ημερησίως· σχεδόν 70 % του συνολικού αριθμού των θέσεων απασχόλησης είναι θέσεις άτυπης εργασίας, απασχόληση για λόγους επιβίωσης, και άνω του 57 % εξ αυτών απασχολούνται στη γεωργία. Η κατάσταση αυτή παραπέμπει σε μια εικόνα δραματικής έλλειψης αξιοπρεπών και παραγωγικών θέσεων απασχόλησης. |
1.2 |
Το διακύβευμα είναι σημαντικό, κυρίως όσον αφορά την ανάπτυξη και τη σταθεροποίηση της αφρικανικής ηπείρου, αλλά και την ασφάλεια της ευρωπαϊκής ηπείρου και της ικανότητάς της να οικοδομήσει διαρκή βιώσιμη οικονομική μεγέθυνση. |
1.3 |
Οι αναπτυξιακές πολιτικές που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι σήμερα με βάση τις διάφορες συμφωνίες που έχουν συναφθεί (Λομέ, Γιαουντέ, Κοτονού), καθώς και η χρηματοδότηση των πολιτικών αυτών, δεν επέφεραν τα επιθυμητά αποτελέσματα, κυρίως όσον αφορά τη δημιουργία αξιοπρεπών θέσεων απασχόλησης. Με βάση τα προλεχθέντα, και δεδομένου ότι η κατάσταση δεν μπορεί να παραμείνει αυτή που είναι σήμερα και ότι οι όροι πρέπει να αλλάξουν, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την επιτυχία της διάσκεψης κορυφής ΕΕ/Αφρικής που πραγματοποιήθηκε στη Λισαβόνα στις 8 και 9 Δεκεμβρίου 2007. |
1.3.1 |
Η ΕΟΚΕ εκφράζει ειδικότερα την ικανοποίησή της για τη συνεκτίμηση, με διατομεακό τρόπο, του ζητήματος της απασχόλησης. |
1.4 |
Πράγματι, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η ανάπτυξη της αξιοπρεπούς απασχόλησης αποτελεί το μέσο-κλειδί για τη μείωση των ανισοτήτων και της φτώχειας, της κοινωνικής ένταξης, της δημιουργίας μιας αξιοπρεπούς ζωής, στοιχείων αναγκαίων για τη εξάλειψη των εξτρεμισμών και των συγκρούσεων και, επομένως, για την απαραίτητη σταθερότητα των κρατών. |
1.5 |
Για την ανάπτυξη της αξιοπρεπούς απασχόλησης, η ΕΟΚΕ κρίνει αναγκαία τη δρομολόγηση σχετικής δράσης, ενεργώντας βάσει των παραμέτρων που αναφέρονται στα επόμενα σημεία, οι οποίες, μολονότι εγγενώς διαφορετικές, συνδέονται μεταξύ τους με έντονες συνέργειες που τους προσδίδουν μια αμοιβαία δραστικότητα και συνιστούν συνολικά μια πολιτική. |
1.5.1 |
Η οικονομική μεγέθυνση που βασίζεται κατά κύριο λόγο στην εκμετάλλευση των φυσικών πόρων δεν δημιουργεί πολλές θέσεις απασχόλησης. Πρέπει να αναπροσανατολιστεί προς προϊόντα πρώτης μεταποίησης ή τελικά προϊόντα. Οι επενδύσεις πρέπει να έχουν αυτόν τον σκοπό και να στοχεύουν τομείς με υψηλή προστιθέμενη αξία. |
1.5.2 |
Ο ιδιωτικός τομέας, και μέσω αυτού οι ΜΜΕ, είναι κεφαλαιώδους σημασίας. Η ΕΕ πρέπει να καταστήσει την ανάπτυξη των ΜΜΕ έναν από τους άξονες της πολιτικής συνεργασίας της. |
1.5.3 |
Η παρούσα αύξηση της τιμής των πρώτων υλών είναι ένα ακόμη στοιχείο το οποίο πρέπει να οδηγήσει στο να καταστεί η γεωργία στρατηγική προτεραιότητα της ανάπτυξης. Αντιπροσωπεύοντας σημαντικό ποσοστό της επικράτειας και του αγροτικού πληθυσμού, πρέπει να συμβάλει στην επισιτιστική αυτάρκεια, στην ανάπτυξη μεταποιητικής βιομηχανίας και, ταυτόχρονα, στην αναχαίτιση της εγκατάλειψης της υπαίθρου. Πρέπει να προγραμματισθεί μια βραχυπρόθεσμη, μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη γεωργική πολιτική λαμβάνοντας μέριμνα ώστε να διατεθεί ο απαραίτητος προϋπολογισμός για την υλοποίησή της. Η επεξεργασία της εν λόγω πολιτικής πρέπει να πραγματοποιηθεί σε συνεργασία με τις γεωργικές οργανώσεις. |
1.5.4 |
Η ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων αποτελεί αναπόφευκτο παράγοντα κάθε αναπτυξιακής στρατηγικής. Επομένως, πρέπει να αναλυθούν οι ανάγκες σε θέσεις απασχόλησης και η αγορά εργασίας, να διενεργηθούν προβλέψεις και να προβλεφθούν οι σημαντικές προκλήσεις που συνδέονται με την καταλληλότητα απασχόλησης-κατάρτισης. |
1.5.5 |
Παρότι η περιφερειακή και υποπεριφερειακή οικονομική ολοκλήρωση σημείωσε σημαντική πρόοδο, το εμπορικό δυναμικό δεν έχει αξιοποιηθεί ακόμη. Πρέπει, ειδικότερα, να συντονισθούν τα μέτρα που λήφθηκαν για την εναρμόνιση των τελωνειακών διαδικασιών, να αναπτυχθούν οι υποδομές, να εξασφαλισθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών κλπ. Ως προς αυτό, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν έχουν ολοκληρωθεί, έως τώρα, οι περιφερειακές διαπραγματεύσεις των συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης, ένας από τους στόχους των οποίων είναι η περιφερειακή ολοκλήρωση. |
1.5.6 |
Ο κοινωνικός διάλογος πρέπει να συνοδεύει και να βελτιώνει κάθε αναπτυξιακή πολιτική, ιδίως μέσω διαπραγματεύσεων συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Επομένως, πρέπει να δημιουργηθούν ή να αναπτυχθούν ισχυρές και ανεξάρτητες οργανώσεις εργοδοτών και εργαζομένων. |
1.5.7 |
Η συμμετοχή των μη κρατικών φορέων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ανάπτυξη της απασχόλησης και πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο της κοινής στρατηγικής ΕΕ/Αφρικής. Για τον σκοπό αυτό, οι εν λόγω μη κρατικοί φορείς πρέπει να συμμετέχουν στην επεξεργασία και στην υλοποίηση των εθνικών και περιφερειακών ενδεικτικών προγραμμάτων. |
1.5.8 |
Η «χρηστή διακυβέρνηση» αποτελεί προϋπόθεση για την εξασφάλιση της εμπιστοσύνης των επενδυτών. Από την άποψη αυτή, είναι ουσιώδους σημασίας για την απασχόληση. Πρέπει να εξετασθεί συνολικά, ιδίως όσον αφορά τον σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένων των συνδικαλιστικών ελευθεριών, των κανόνων εργασίας και την πάταξη της διαφθοράς. Στο τελευταίο αυτό σημείο, η ΕΕ και τα κράτη μέλη πρέπει να εξαρτήσουν τις οικονομικές ενισχύσεις τους από την ανιχνευσιμότητα της χρήσης τους. |
2. Εισαγωγή
2.1 |
Με επιστολή της 11ης Ιουλίου 2007, ο κ. Louis MICHEL, αρμόδιος Επίτροπος για την ανάπτυξη και την ανθρωπιστική βοήθεια, ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα τα διάφορα ζητήματα που προκύπτουν από την ανακοίνωση με τίτλο «Από το Κάιρο στη Λισαβόνα — Στρατηγική εταιρική σχέση ΕΕ — Αφρικής», και ιδίως εκείνα που αφορούν τους τρόπους μείωσης του ελλείμματος θέσεων απασχόλησης στην Αφρική. |
2.2 |
Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την εν λόγω αίτηση, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο των αναπτυξιακών πολιτικών που εφαρμόζονται στην Αφρική εδώ και δεκαετίες και θέτει ταυτόχρονα ερωτήματα σχετικά με το μέλλον όπως διαγράφεται ιδίως μέσω των αποφάσεων της διάσκεψης κορυφής ΕΕ/Αφρικής, οι οποίες περιέχονται στη δήλωση με τίτλο «Η στρατηγική εταιρική σχέση» και συνοδεύονται από ένα «Πρώτο σχέδιο δράσης» (2008-2010) για την υλοποίησή της. |
2.3 |
Ζητώντας από την ΕΟΚΕ να καταρτίσει γνωμοδότηση σχετικά με το θέμα της απασχόλησης, η Επιτροπή δείχνει ότι επέλεξε να καταστήσει την απασχόληση ουσιώδη στόχο της αναπτυξιακής πολιτικής της. Αυτό αποδεικνύεται επίσης όταν η Επιτροπή αναφέρει ότι οι οικονομικοί και κοινωνικοί φορείς μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο στην εξάλειψη της φτώχειας μέσω της δημιουργίας αξιοπρεπών θέσεων απασχόλησης. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός αυτό. Η παρούσα γνωμοδότηση, αφού εξετάσει εν συντομία τις πολιτικές του παρελθόντος και τα αποτελέσματά τους, λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση της Αφρικής σήμερα καθώς και τις μελλοντικές πολιτικές, θα επιδιώξει να αναδείξει τις βασικές δράσεις που πρέπει να δρομολογηθούν, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, με στόχο τη δημιουργία αξιοπρεπών θέσεων απασχόλησης. Η έρευνα αυτή θα διενεργηθεί υπό το φως των κατευθυντήριων γραμμών και του σχεδίου δράσης που αποφασίσθηκαν στη διάσκεψη κορυφής ΕΕ/Αφρικής, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 8 και 9 Δεκεμβρίου 2007 στη Λισαβόνα. Για τον σκοπό αυτό, θα στηριχθεί, ειδικότερα, στις προηγούμενες εργασίες της ΕΟΚΕ σχετικά με την ανάπτυξη της Αφρικής (1). |
3. Γενικός προβληματισμός
3.1 |
Η αφρικανική ήπειρος είναι πολυσύνθετη. Αποτελείται από κράτη που διαφέρουν συχνά από άποψη ιστορίας, πολιτισμού, εθνότητας, πλούτου (μεταλλεύματα, πετρέλαιο, διαμάντια κλπ.), κλίματος ή ακόμη και δημοκρατίας, χρηστής διακυβέρνησης και σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου, κλπ. Αυτό συνεπάγεται ποικιλία οικονομικών και κοινωνικών επιπέδων. Επομένως, είναι επικίνδυνο να εκτιμηθεί, να εξετασθεί, με συνολικό και μονολιθικό τρόπο. Παρ' όλα αυτά υπάρχουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά και πρωτίστως οι σχέσεις με την Ευρώπη, παρελθοντικές ή μελλοντικές, ή ακόμη μια κοινή ιστορία που προδιαγράφει ένα κοινό μέλλον, στο πλαίσιο μιας κοινής δυναμικής αλλαγής. |
3.2 |
Πράγματι, στο παγκοσμιοποιημένο πλαίσιο του νέου αιώνα, η σχέση μεταξύ Ευρώπης και Αφρικής πρέπει να εξελιχθεί σημαντικά, αντλώντας διδάγματα από το παρελθόν. Πρέπει να βασισθεί στη συνειδητοποίηση της αναγκαίας οικοδόμησης ενός αμοιβαίου μέλλοντος, το οποίο θα πρέπει να βασισθεί περισσότερο στα κοινά διακυβεύματα και στους κοινούς κινδύνους και σε μια λογική αμοιβαίων συμφερόντων παρά σε μια πρόσκαιρα κοινή ιστορία, τη συμπόνια ή την αφοσίωση, με κίνδυνο να τεθούν κάποιοι εταίροι, σε καθεμία από τις δύο ηπείρους, ενώπιον των αντιφάσεών τους. |
3.3 |
Το διακύβευμα είναι σημαντικό. Σε απόσταση δεκαπέντε χιλιομέτρων από το ευρωπαϊκό έδαφος, η αφρικανική ήπειρος συγκεντρώνει στο έδαφός της όλους τους «μεγάλους κινδύνους» του σύγχρονου κόσμου: ανεξέλεγκτη μετανάστευση, αναδυόμενες επιδημίες, κλιματικές και περιβαλλοντικές καταστροφές, απειλή τρομοκρατίας κλπ. Όμως, είναι επίσης η ήπειρος με το σημαντικότερο δυναμικό, είτε πρόκειται για τους φυσικούς πόρους είτε για την προβλέψιμη ζήτηση στους τομείς της κατανάλωσης και των επενδύσεων. |
3.4 |
Βεβαίως, η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ακόμη ο πρώτος οικονομικός εταίρος και ο πρώτος χορηγός βοήθειας της αφρικανικής ηπείρου. Όμως, το ιστορικό αυτό μονοπώλιο καταρρίπτεται πλέον με την επίθεση των «αναδυόμενων χρηματοδοτών», της Κίνας, κατά πρώτον, αλλά και της Ινδίας, των μεγάλων χωρών της Λατινικής Αμερικής και των μοναρχικών καθεστώτων του Περσικού κόλπου, ακόμη και του Ιράν, καθώς και από την επάνοδο των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες ενδιαφέρονται να διαφυλάξουν την ασφάλεια των ενεργειακών εφοδιασμών τους, να αντιμετωπίσουν την απειλή της τρομοκρατίας, να διευρύνουν το πεδίο της μάχης για τις χριστιανικές αξίες και τη δημοκρατία και να αντιμετωπίσουν την κινεζική διείσδυση που τις ανησυχεί (2). |
3.5 |
Όμως, είναι σαφές ότι πλέον η ασφάλεια της ευρωπαϊκής ηπείρου, όπως και η ικανότητά της να διατηρήσει μια οικονομική μεγέθυνση με διαρκή βιωσιμότητα, θα εξαρτηθούν, με στενό και άμεσο τρόπο, από την ανάπτυξη και τη σταθεροποίηση της αφρικανικής ηπείρου. Η Ευρώπη δεν μπορεί να είναι, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, μια νησίδα ευημερίας σε απόσταση μόλις δεκαπέντε χιλιομέτρων από μια ήπειρο που χαρακτηρίζεται από αθλιότητα. Διακυβεύεται η βιώσιμη ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι πλέον η Αφρική είναι το «σύνορό της». |
3.6 |
«Η στρατηγική της Ευρώπης έναντι της Αφρικής χαρακτηρίσθηκε για πολύ καιρό από μια ασύμμετρη σχέση χορηγού βοήθειας-δικαιούχου σε συνδυασμό με μια ψεύτικη καλή ιδεολογική συνείδηση καθώς και με μια μονομερή θεώρηση των συμφερόντων μας. Αυτή η απαρχαιωμένη, μη ρεαλιστική, θεώρηση υπήρξε ιδιαίτερα επιζήμια. Πρέπει να γυρίσουμε σελίδα προς όφελος μιας νέας αντίληψης για την εταιρική σχέση, μεταξύ ισότιμων εταίρων από άποψη δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, εφαρμόζοντας μια λογική κοινών συμφερόντων που θα στηρίζεται σε παραμέτρους όπως η βιώσιμη ανάπτυξη, η χρηστή οικονομική, δημοσιονομική και κοινωνική διαχείριση, η μεταφορά τεχνολογίας κλπ.» (3). |
3.6.1 |
Συνεπώς, η εν λόγω στρατηγική, η οποία βασίζεται σε μια ασύμμετρη σχέση «χορηγού βοήθειας-δικαιούχου» ή «χρηματοδότη — δικαιούχου» και συγκεκριμενοποιείται ειδικότερα στο περιεχόμενο των διαφόρων συμφωνιών που διείπαν ή διέπουν τις σχέσεις μεταξύ ΕΕ και Αφρικής, εν όψει της σημερινής οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης της Αφρικής, είναι μια «αποτυχία» (4). Επομένως, οι όροι πρέπει να αλλάξουν. Η στρατηγική αυτή δημιούργησε μια κατάσταση εξάρτησης, ιδίως οικονομικής, για τα κράτη της Αφρικής, η οποία είχε ως αποτέλεσμα να υπονομευθεί ο αναγκαίος δυναμισμός για μια θετική είσοδο στην παγκόσμια οικονομία. |
3.6.1.1 |
Πράγματι, ύστερα από δεκαετίες αναπτυξιακής βοήθειας εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πολλών κρατών μελών (συχνά πρώην αποικιοκρατικές χώρες), διεθνών οργανισμών, όπως η Παγκόσμια Τράπεζα, η έσχατη ένδεια της Αφρικής επιδεινώνεται και βαθαίνει. |
3.6.1.2 |
Ενώ αναδυόμενες χώρες ή περιφέρειες, όπως η Κίνα, η Ινδία, η νοτιοανατολική Ασία, η Βραζιλία, γίνονται οικονομικές δυνάμεις και εντάσσονται στο διεθνές εμπόριο, η Αφρική, με ελάχιστες εξαιρέσεις, δεν καταφέρνει να βγει από το τέλμα. |
3.6.1.3 |
Γιατί μια χώρα όπως η Νότια Κορέα, η οποία ζούσε, πριν από μόλις μερικά χρόνια, «για το ρύζι και από το ρύζι», έγινε ένας από τους παγκόσμιους ηγέτες της κατασκευής ηλεκτρονικών ειδών και της ναυπηγικής, των υπηρεσιών πληροφορικής, της κατασκευής αυτοκινήτων … και όχι η Αφρική; |
3.6.1.4 |
Η Ευρώπη παραμένει ακόμη ο πρώτος εισαγωγέας αφρικανικών προϊόντων. Ωστόσο, ύστερα από σχεδόν 25 έτη ασύμμετρων τελωνειακών δασμών, ο όγκος των εξαγωγών των αφρικανικών χωρών προς την ΕΕ μειώθηκε με περισσότερο από 50 %, από 8 % το 1975 σε 2,8 % το 2000, σε σχέση με τον όγκο του παγκόσμιου εμπορίου. Η προτίμηση αυτή όσον αφορά τους τελωνειακούς δασμούς δεν ήταν επαρκής. Η απουσία ανταγωνιστικότητας των αφρικανικών προϊόντων έπληξε τις εξαγωγικές δυνατότητες εξαγωγής της Αφρικής προς την Ευρώπη. |
3.6.1.5 |
Οι καρποί της οικονομικής μεγέθυνσης, οι οποίοι οφείλονται κυρίως στην εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, κατανέμονται άνισα εντείνοντας τις ανισότητες, καθιστώντας τους φτωχούς εξίσου, ή ακόμη και περισσότερο φτωχούς, και τους πλούσιους ακόμη πιο πλούσιους. Όλα αυτά απέχουν πολύ από τη χρηστή οικονομική διαχείριση που λαμβάνει υπόψη δεοντολογικούς προβληματισμούς. Πολλοί Αφρικανοί καταγγέλλουν την κατάσταση αυτή:
|
4. Από το Κάιρο στη Λισαβόνα: μια νέα στρατηγική Αφρικής-Ευρωπαϊκής Ένωσης
4.1 |
Οι πολιτικές που εφαρμόσθηκαν έως τώρα και οι χρηματοδοτήσεις που διατέθηκαν για αυτές δεν πέτυχαν πάντοτε τα επιθυμητά αποτελέσματα, ιδίως όσον αφορά τη δημιουργία αξιοπρεπών θέσεων απασχόλησης. Κάνοντας τη διαπίστωση αυτή, και δεδομένου ότι η κατάσταση δεν μπορεί να παραμείνει ως έχει, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την επιτυχία της διάσκεψης κορυφής της Λισαβόνας, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 8 και 9 Δεκεμβρίου 2007. Εκφράζει την ικανοποίησή της για την πολιτική βούληση που επέτρεψε τη συμπλήρωση, ακόμη και τον ανασχεδιασμό με τον αναπροσανατολισμό τους, των συνεργασιών και ταυτόχρονα των εμπορικών και οικονομικών σχέσεων μεταξύ των δύο ηπείρων. |
4.2 |
Πράγματι, επτά έτη μετά τη διάσκεψη κορυφής του Καΐρου, η διάσκεψη κορυφής της Λισαβόνας έθεσε τις βάσεις για μια νέα ισότιμη στρατηγική εταιρική σχέση μεταξύ Αφρικής και Ευρωπαϊκής Ένωσης, βασισμένη σε κοινές αξίες, αρχές και συμφέροντα, για την από κοινού αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων στη διεθνή σκηνή: ειρήνη και ασφάλεια, διακυβέρνηση και δικαιώματα του ανθρώπου, μετανάστευση, ενέργεια και κλιματική αλλαγή, εμπόριο, υποδομές και ανάπτυξη. |
4.3 |
Η πρωτοτυπία και η καινοτομία της εν λόγω στρατηγικής, πέρα από το περιεχόμενό της, έγκεινται στη θέσπιση, παράλληλα με τη διακήρυξη μιας επιχειρησιακής φάσης, οκτώ σχεδίων δράσης προτεραιότητας (πρβλ. παράρτημα I της παρούσας γνωμοδότησης), τα οποία αποτελούν ένα είδος οδικού χάρτη ή σχεδίου εργασίας προκειμένου να μετουσιωθεί με συγκεκριμένους όρους η υλοποίηση των στρατηγικών επιλογών και προτεραιοτήτων που προσδιορίζονται από τις δύο ηπείρους. Η πρόοδος της υλοποίησης των οκτώ αυτών σχεδίων, εξαιρετικά φιλόδοξων ως προς τα πρότυπα της συμφωνίας της Κοτονού, θα αξιολογηθεί κατά την επόμενη διάσκεψη κορυφής που θα πραγματοποιηθεί το 2012. |
4.4 |
Η ΕΟΚΕ αξιολογεί ως θετικό το γεγονός ότι, πέρα από τις δηλώσεις αρχών που είναι οπωσδήποτε σημαντικές, αποφασίσθηκε μια αρχιτεκτονική εργασίας, η οποία θα επιτρέψει την επιχειρησιακή και συγκεκριμένη μετουσίωσή τους, καθιστώντας, ειδικότερα, δυνατή την αξιολόγηση της υλοποίησής τους ήδη από το 2010. |
4.5 |
Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι καθεμία από τις οκτώ εταιρικές σχέσεις, υπό μορφή σχεδίων δράσης, μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη της αξιοπρεπούς απασχόλησης, από τη στιγμή που θα πραγματοποιηθεί αυτή η πολιτική επιλογή και στον βαθμό που θα συνοδεύονται από συγκεκριμένες πολιτικές απασχόλησης (πρβλ. ενότητα 7). |
4.6 |
Ωστόσο, πέρα από τις γραπτές δηλώσεις, η θετική βούληση που εκδηλώθηκε και από τις δύο πλευρές κατά τη διάρκεια της διάσκεψης κορυφής δεν αρκεί για να κρύψει ορισμένες δυσκολίες και ορισμένα εμπόδια που κατήγγειλαν αφρικανοί αρμόδιοι. Άφησαν να εννοηθεί ότι η νέα στρατηγική, όσο καινοτόμος και αν είναι για τη δημιουργία μιας ισορροπημένης εταιρική σχέσης, δεν μπορεί εξαλείψει την αίσθηση ότι ακόμη και σήμερα πρόκειται για σχέσεις μεταξύ κυρίων και υποτελών:
Ο δρόμος φαίνεται ότι θα είναι ακόμη μακρύς και σπαρμένος με εμπόδια, μέχρι να κερδίσουν το στοίχημά τους και τα δύο μέρη αφού πρώτα αποκαταστήσουν τη χαμένη εμπιστοσύνη. |
4.6.1 |
Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ εκτιμά, στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης εταιρικής σχέσης, ότι είναι πρωτίστως αρμοδιότητα των αφρικανικών κυβερνήσεων να αναλάβουν την ευθύνη της χρηστής διακυβέρνησης, της πάταξη της διαφθοράς και του προσανατολισμού των άμεσων ή ξένων επενδύσεων για τη μείωση της φτώχειας στη χώρα τους. Αυτή η ανάληψη ευθύνης, η οποία ενισχύει την κυριαρχία τους, είναι αναπόδραστη προϋπόθεση για την ανανέωση μιας εταιρικής σχέσης. Έτσι, η ουσιαστική αρχή της προσχώρησης στην ισορροπημένη αυτή εταιρική σχέση μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Αφρικής είναι καθοριστική και αποκτά όλη της τη σημασία στην πορεία προς την ανάπτυξη της αξιοπρεπούς απασχόλησης. |
4.7 |
Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση τη θέση που δίνεται στην κοινωνία των πολιτών, τόσο από θεσμική άποψη (σχέσεις μεταξύ της ΕΟΚΕ της ΕΕ και του Οικονομικού και Κοινωνικού Συμβουλίου (ECOSOC) της Αφρικανικής Ένωσης) (7) όσο και σε σχέση με το σύνολο των μη κρατικών φορέων (ΜΚΦ) που απαρτίζουν την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών (8). Από την άποψη αυτή, προκειμένου να συγκεκριμενοποιηθεί και να μετουσιωθεί σε πράξη η δεδηλωμένη βούληση, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη, έχοντας κατά νου τον κίνδυνο της αποτυχίας, οι δυσκολίες που αντιμετωπίσθηκαν κατά την εφαρμογή της συμφωνίας της Κοτονού. Συνολικά, η ΕΟΚΕ εγκρίνει τον προσανατολισμό προς την πρόοδο που έχει δοθεί στη στρατηγική ΕΕ-Αφρικής για το σύνολο της ηπείρου. |
5. Η αξιοπρεπής απασχόληση, αναπόδραστος στόχος μιας αποδοτικής στρατηγικής ΕΕ-Αφρικής
5.1 |
Το άρθρο 55 της στρατηγικής ΕΕ-Αφρικής ορίζει: «Τα ζητήματα απασχόλησης, και ιδίως η κοινωνική ασφάλιση, οι ανεπαρκείς δυνατότητες απασχόλησης και η προώθηση της αξιοπρεπούς εργασίας στην Αφρική θα εξετασθούν από κοινού, δίνοντας προτεραιότητα στη δημιουργία χρήσιμων θέσεων απασχόλησης στην επίσημη οικονομία, στη βελτίωση των κακών συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, σύμφωνα με το πρόγραμμα για την αξιοπρεπή εργασία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, και στην ένταξη της άτυπης οικονομίας στην επίσημη οικονομία …». |
5.2 |
Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ρητή συμπερίληψη του ζητήματος της αξιοπρεπούς απασχόλησης στη στρατηγική ΕΕ-Αφρικής, στο βαθμό που θεωρεί ότι η ανάπτυξη της απασχόλησης, από ποσοτική αλλά και ποιοτική άποψη, αποτελεί βασικό μοχλό της μείωσης των ανισοτήτων και της φτώχειας αλλά και της κοινωνικής ένταξης που είναι αναγκαίες για την εξάλειψη των εξτρεμισμών και των συγκρούσεων και, επομένως, για την αναγκαία σταθερότητα των κρατών. |
6. Η κατάσταση της απασχόλησης στην Αφρική
Το ποσοστό του ενεργού πληθυσμού είναι υψηλό (68,6 %). Μολονότι το ποσοστό ανεργίας είναι επίσης υψηλό (10,3 %), το σοβαρότερο πρόβλημα είναι η έλλειψη αξιοπρεπών και παραγωγικών θέσεων απασχόλησης: 46,2 % του πληθυσμού, εκ του οποίου 55,4 % στην υποσαχάρια Αφρική, ζει με λιγότερο από 1 δολάριο ημερησίως. Με άλλα λόγια, σημαντικό ποσοστό του ενεργού πληθυσμού επιδίδεται σε άτυπη εργασία, συνήθως για λόγους επιβίωσης. Η άτυπη εργασία αντιπροσωπεύει το 68 % του συνολικού αριθμού θέσεων απασχόλησης, εκ των οποίων το 57,2 % βρίσκονται στη γεωργία και καταλαμβάνονται σε σημαντικό ποσοστό από νέους και γυναίκες, ενώ οι τελευταίες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο, καθώς βρίσκονται στο επίκεντρο της οικονομικής κοινότητας και της οικογένειας αποτελώντας έτσι τον πυρήνα της οργάνωσης του αφρικανικού οικονομικού και κοινωνικού ιστού (πρβλ. παράρτημα II της παρούσας γνωμοδότησης).
7. Δημιουργία αξιοπρεπών και παραγωγικών θέσεων απασχόλησης
Με βάση τα προλεχθέντα, προτεραιότητα για την Αφρική είναι η δημιουργία αξιοπρεπών και παραγωγικών θέσεων απασχόλησης, ελεύθερα επιλεγμένων. Μόνον αυτές μπορούν να συμβάλουν αποτελεσματικά στην εξάλειψη της φτώχειας, στην δημιουργία μιας αξιοπρεπούς ζωής, στην εγκαθίδρυση μιας κοινωνικής προστασίας αποτελεσματικής και ανοικτής σε όλους, ενσωματώνοντας παράλληλα τη διάσταση της ισότητας των φύλων σε όλα τα επίπεδα, αλλά και τη διάσταση των νέων που αντιπροσωπεύουν το μέλλον της Αφρικής και εν μέρει την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών.
Πράγματι, χωρίς παραγωγικές θέσεις απασχόλησης, είναι μάταιο να επιδιώκει κανείς αξιοπρεπή επίπεδα διαβίωσης, την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη και την ανάπτυξη του ατόμου. Οι στόχοι αυτοί εξαρτώνται πρωτίστως από την ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων του ιδιωτικού τομέα. Για να μπορέσει να εξελιχθεί πλήρως, η δυναμική αυτή πρέπει να εγγραφεί σε ένα πλαίσιο που θα ευνοεί την ανάπτυξή της, στο οποίο θα κυριαρχούν η δημοκρατία, το κράτος δικαίου, η χρηστή διακυβέρνηση, ο σεβασμός των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των κοινωνικών δικαιωμάτων κλπ.
Η στρατηγική ΕΕ-Αφρικής, η οποία θεσπίσθηκε στη διάσκεψη κορυφής της Λισαβόνας, έχει ως άξονα τη διάσταση της απασχόλησης. Αντικείμενο του παρόντος κεφαλαίου είναι η εμβάθυνση στο κεντρικό αυτό ζήτημα, με αναλύσεις και προτάσεις προσανατολισμού. Αυτό προϋποθέτει έναν προβληματισμό σχετικά με τους κύριους μοχλούς που μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη του στόχου. Η προσέγγιση αυτή είναι κατά κύριο λόγο μακροοικονομική. Ωστόσο, για την κατανόηση της ποικιλίας των δράσεων, θα ήταν σκόπιμο να πραγματοποιηθεί, εκ των υστέρων, απολογισμός των διαφόρων δράσεων των ευρωπαϊκών ΜΚΟ στον τομέα της αναπτυξιακής βοήθειας στην Αφρική, ο οποίος θα αναδείξει την ποικιλία των προγραμμάτων που υλοποιούν, ιδίως μαζί με τοπικές αρχές ή/και ομάδες (συνεταιρισμοί, ενώσεις καλλιέργειας οπωροκηπευτικών, σχολικά ή υγειονομικά ιδρύματα κλπ.), τα οποία συμβάλλουν στην ανάπτυξη της απασχόλησης.
Ωστόσο, πέρα από τα προλεχθέντα, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει έντονα ότι η ανάπτυξη της Αφρικής και, επομένως, η δημιουργία αξιοπρεπών και παραγωγικών θέσεων απασχόλησης, δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί χωρίς την αύξηση της σταθερότητας των κρατών που την απαρτίζουν. Όμως, σημαντικός αριθμός χωρών εξακολουθεί να βιώνει ατέρμονες συγκρούσεις. Τα δέκα τελευταία χρόνια, στη Γουινέα, στη Λιβερία και στη Σιέρρα Λεόνε, χώρες που διαθέτουν φυσικούς πόρους, και ιδίως διαμάντια και ξυλεία, οι συγκρούσεις προκάλεσαν σοβαρή κρίση στην περιοχή, η οποία είχε με τη σειρά της ως αποτέλεσμα σημαντικές μετακινήσεις προσφύγων. Χωρίς να αναφερθούμε στη σύγκρουση στο Νταρφούρ που μαίνεται στο Σουδάν, στον «ξεχασμένο πόλεμο» στη βόρεια Ουγκάντα, στη διαρκή ανασφάλεια στα ανατολικά και στα βόρεια της Κεντροαφρικανικής Δημοκρατίας και στην αστάθεια στο Κονγκό, κλπ. Εν όψει της κατάστασης αυτής, η Ευρωπαϊκή Ένωση και γενικότερα η διεθνής κοινότητα μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στο καθοριστικό αυτό ζήτημα για το μέλλον της ηπείρου. Πράγματι, πέρα από τις φρικαλεότητες που διαπράττονται, τις οποίες δεν μπορεί κανείς να αγνοήσει ούτε να αποδεχθεί, είναι σαφές ότι, εάν η απασχόληση μπορεί να συμβάλει στη σταθερότητα των κρατών, η αστάθειά τους εμποδίζει την ανάπτυξή τους και, επομένως, τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.
7.1 Για μια οικονομική μεγέθυνση πλούσια σε θέσεις απασχόλησης
7.1.1 |
Όσον αφορά την οικονομική μεγέθυνση, το 2006 υπήρξε πολύ αποδοτικό για την Αφρική με ποσοστό 6,3 % στη βόρεια Αφρική και 4,8 % στην υποσαχάρια Αφρική, με έντονες διαφορές μεταξύ των χωρών. |
7.1.2 |
Τα αριθμητικά αυτά στοιχεία είναι σημαντικά, ιδίως συγκρινόμενα με τα αποτελέσματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά λόγω της στασιμότητας, ή ακόμη και της υποχώρησης, της παραγωγικότητας, των κακώς προσανατολισμένων επενδύσεων, της μικρής προστιθέμενης αξίας στο μεγαλύτερο μέρος των βιομηχανικών ή γεωργικών παραγωγών, της δημογραφικής έκρηξης και του τεράστιου ελλείμματος αξιοπρεπών θέσεων απασχόλησης, θα απαιτούνταν διψήφια οικονομική μεγέθυνση για να επιτευχθεί ταυτόχρονα ποσοτική και ποιοτική βελτίωση των θέσεων απασχόλησης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, θα απαιτούνταν οικονομική μεγέθυνση τουλάχιστον 9 % για να αρχίσει η θετική αξιολόγηση των στόχων της χιλιετίας, οι οποίοι, ωστόσο, δεν περιλαμβάνουν δυστυχώς, στόχους που αφορούν την απασχόληση. |
7.1.3 |
Η οικονομική μεγέθυνση έχει πενιχρά αποτελέσματα όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, επειδή η προέλευσή της έχει κακό προσανατολισμό. Προέρχεται κυρίως από την αύξηση της εκμετάλλευσης του φυσικού πλούτου —που χαρακτηρίζεται, συχνά, από συνθήκες εργασίας που αγγίζουν τα όρια του απαράδεκτου— της οποίας η κερδοφορία έφτασε στα ύψη πρόσφατα, ιδίως στα πετρελαιοπαραγωγά κράτη, λόγω της αύξησης της τιμής του βαρελιού του αργού πετρελαίου. Εκτός από το γεγονός ότι η κατάσταση αυτή είναι τυχαία, καθώς εξαρτάται από τη διακύμανση των τιμών, δεν δημιουργεί πρόσθετες θέσεις εργασίας. Το ίδιο ισχύει και για τους άλλους φυσικούς πόρους, στον βαθμό που κατά κανόνα εξάγονται σε ακατέργαστη μορφή. Επιπλέον, όταν η μεσαία τάξη συσσωρεύει κέρδη από την ανάκαμψη της δραστηριότητας, καταναλώνει γενικά εισαγόμενα προϊόντα. Έτσι και η κατανάλωση αυτή δεν έχει αντίκτυπο στην τοπική απασχόληση. |
7.1.4 |
Τα κέρδη που αποκομίζονται από την άντληση αργού πετρελαίου, τα οποία δεν ξέρουμε ακόμη πού και πώς χρησιμοποιούνται, πρέπει να επενδύονται στην κατασκευή προϊόντων μεταποίησης υψηλής προστιθέμενης αξίας, τα οποία θα παράγουν μια οικονομική μεγέθυνση πλούσια σε θέσεις απασχόλησης. Το ίδιο ισχύει και για τους άλλους φυσικούς ή γεωργικούς πόρους, οι οποίοι μπορεί να ευνοήσουν την ανάπτυξη μιας βιομηχανίας γεωργικών προϊόντων διατροφής στο πλαίσιο μιας δομημένης, χρηματοδοτούμενης γεωργικής πολιτικής στην οποία θα δοθεί προτεραιότητα (πρβλ. σημείο 7.4 και παράρτημα IV της γνωμοδότησης αυτής). |
7.1.5 |
Μια οικονομική μεγέθυνση που να δημιουργεί βέλτιστο αριθμό θέσεων απασχόλησης δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα της απλής εκμετάλλευσης των πρώτων υλών ή των παραδοσιακών και μαζικών γεωργικών παραγωγών (ζαχαροκάλαμο, βαμβάκι, μπανάνα, αραχίδα, κακάο κλπ.). Πρέπει να προέλθει επίσης από την ανάπτυξη μιας μεταποιητικής βιομηχανίας, η οποία θα παράγει προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας, πράγμα το οποίο θα αποτελέσει μακροπρόθεσμα το καλύτερο μέσο για την αποφυγή της υποβάθμισης των όρων των συναλλαγών, για τη συμμετοχή στην υποπεριφερειακή, περιφερειακή και παγκόσμια οικονομία με σκοπό την αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της για τη μετάβαση προς μια νέα φάση ανάπτυξης. |
7.2 Για επενδύσεις αναπροσανατολισμένες προς τη διαφοροποίηση
Όπως δεν μπορεί να υπάρξει καθόλου ή μόνο περιορισμένη δημιουργία θέσεων απασχόλησης χωρίς οικονομική μεγέθυνση, δεν μπορεί να υπάρξει οικονομική μεγέθυνση χωρίς επενδύσεις ποιότητας.
Αναγνωρίζεται γενικά ότι για την επίτευξη ενός ικανοποιητικού ετήσιου ποσοστού οικονομικής μεγέθυνσης για περισσότερα οικονομικά έτη (πρβλ. 7.1.2), απαιτείται ένα ποσοστό επενδύσεων μεταξύ 22 και 25 % του ΑΕγχΠ, ενώ αυτό ανήλθε μόλις σε 15 % τα τελευταία έτη. Για την επίτευξη ενός τέτοιου ρυθμού συσσώρευσης, διακρίνονται δύο πηγές επενδύσεων.
7.2.1 Ενδογενείς επενδύσεις
7.2.1.1 |
Καταρχάς, πρέπει να πραγματοποιηθούν επενδύσεις σε τομείς με υψηλή προστιθέμενη αξία και (ή) υψηλή παραγωγική ικανότητα, οι οποίοι εμφανίζουν μεγάλες δυνατότητες δημιουργίας θέσεων απασχόλησης: υποδομές, βιώσιμη γεωργία και βιώσιμη ανάπτυξη, διατήρηση του περιβάλλοντος, πολιτιστική βιομηχανία, μεταφορές, αλιεία, δασική εκμετάλλευση, τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ), βιομηχανία (πρώτη μεταποίηση και τελικά προϊόντα). Πρέπει επίσης να πραγματοποιηθούν επενδύσεις σε τομείς που συμβάλλουν στη συγκρότηση κατάλληλου πλαισίου για την προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ). Πρέπει να επιδιωχθεί η δημιουργία ενός αγαθού κύκλου: ενδογενείς επενδύσεις — παραγωγή — εμπόριο — κέρδη … νέες ενδογενείς επενδύσεις … |
7.2.1.2 |
Οι ενδογενείς επενδύσεις, ή ακόμη η κινητοποίηση εσωτερικών χρηματοδοτικών πόρων, θα επιτρέψουν στην Αφρική να καθορίσει η ίδια τις αναπτυξιακές προτεραιότητές της σε αντίθεση με ό,τι ισχύει στην περίπτωση των ΑΞΕ. |
7.2.1.3 |
Πού θα βρεθούν τα κεφάλαια για τις ενδογενείς αυτές επενδύσεις;
Οι βελτιώσεις αυτές μπορούν να συμβάλουν συνολικά στην ποσοτική και ποιοτική ενίσχυση των κρατικών πολιτικών:
Με αυτές τις προοπτικές και με την πραγματοποίηση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων, ιδίως στον χρηματοπιστωτικό και τον δημοσιονομικό τομέα, η Αφρική θα μπορούσε να επιτύχει την κινητοποίηση πολύ περισσότερων εσωτερικών πόρων για τη χρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων της επιλογής της. |
7.2.2 Άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ)
Η εισφορά των άμεσων ξένων επενδύσεων είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη της ηπείρου. Πράγματι, όταν είναι καλά προσανατολισμένες, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία ανάπτυξης των χωρών υποδοχής, ιδίως παρέχοντας κεφάλαια και τεχνολογίες, συνεισφέροντας ικανότητες, τεχνογνωσία και πρόσβαση στην αγορά, γεγονός που συμβάλλει στη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα της χρήσης των πόρων και στην αύξηση της παραγωγικότητας.
7.2.2.1 |
Ενώ οι ροές των μέσων ετήσιων ΑΞΕ με προορισμό την Αφρική διπλασιάσθηκαν κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980, φθάνοντας τα 2,2 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, σε σχέση με τη δεκαετία του 1970, αυξήθηκαν σημαντικά και ανήλθαν σε 6,2 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ στη δεκαετία του 1990, και σε 13,8 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ κατά την περίοδο 2000-2003. Παρ' όλα αυτά, η ήπειρος αντιπροσωπεύει μόλις 2 έως 3 % των παγκόσμιων ροών, οι οποίες κορυφώθηκαν σε ποσοστό 6 % στα μέσα της δεκαετίας του 1970, και σε λιγότερο από 9 % των ροών που προορίζονται για τις αναπτυσσόμενες χώρες σε σχέση με το πρώην ανώτερο επίπεδο του 28 % το 1976. |
7.2.2.2 |
Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των ροών ΑΞΕ που προορίζονται για την Αφρική είναι το ενδιαφέρουν που προκαλούν οι φυσικοί πόροι. Έτσι εξηγείται η άνιση κατανομή των ΑΞΕ στην ήπειρο. Είκοσι τέσσερις χώρες της Αφρικής, οι οποίες είναι ταξινομημένες ως εξαρτώμενες από το πετρέλαιο και τα μεταλλεύματα, έλαβαν κατά μέσο όρο τα τρία τέταρτα των ροών ΑΞΕ κατά τη διάρκεια της τελευταίας εικοσαετίας. |
7.2.2.3 |
Οι ΑΞΕ πρέπει να αναπροσανατολιστούν κυρίως προς τους μεταποιητικούς τομείς που διασφαλίζουν μεγάλη διαφοροποίηση ανταγωνιστικών παραγωγών, οι οποίες θα διευκολυνθούν από τις μεταφορές τεχνολογίας. Για την προσέλκυση διαφοροποιημένων ΑΞΕ, και για να είναι αυτές αποτελεσματικές, η Αφρική πρέπει να συνεχίσει τις προσπάθειές της προκειμένου να δημιουργήσει ένα γενικό ευνοϊκό και ελκυστικό πλαίσιο. Πράγματι, οι ΑΞΕ μπορούν να υπάρξουν και να συμβάλουν στην ανάπτυξη, μόνον εφόσον πληρούνται εκ των προτέρων ορισμένες προϋποθέσεις: ποιότητα του οικονομικού ιστού και των υποδομών, μέγεθος της οικείας αγοράς —εξ ου και η σημασία της περιφερειακής ολοκλήρωσης— κατάρτιση του εργατικού δυναμικού (πρβλ. «Οι ανθρώπινοι πόροι»), ενίσχυση και σταθερότητα της δημόσιας εξουσίας και χρηστή διακυβέρνηση. Επιπλέον, για να είναι αποδοτικές, οι ΑΞΕ πρέπει να συνδέονται με ένα όραμα για την εθνική οικονομία και με την ένταξή της στην υποπεριφερειακή, περιφερειακή και παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα. Για τον σκοπό αυτό, χρειάζεται η χάραξη μιας πραγματικής εθνικής στρατηγικής ανάπτυξης όπως συνέβηκε στη νοτιοανατολική Ασία στη δεκαετία 1970-1980. |
7.2.2.4 |
Ωστόσο, οι ΑΞΕ δεν μπορούν να επιλύσουν όλα τα προβλήματα και κυρίως δεν μπορούν να διασφαλίσουν χρηστή διακυβέρνηση, δημοκρατία, κράτος δικαίου, σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου και να καταπολεμήσουν τη διαφθορά και τη διαρροή κεφαλαίων. Έχοντας υπόψη τη διαπίστωση αυτή, είναι σκόπιμο να υπογραμμισθεί ότι οι ΑΞΕ που προέρχονται από την Κίνα αυξήθηκαν σημαντικά τα τελευταία χρόνια λόγω, ειδικότερα, σημαντικών διπλωματικών προσπαθειών με αποκορύφωμα τη διάσκεψη κορυφής Κίνας-Αφρικής. Οι κινεζικές ΑΞΕ επικεντρώνονται σχεδόν αποκλειστικά στις εξορυκτικές βιομηχανίες, προκειμένου να εξασφαλίσουν τις αναγκαίες πρώτες ύλες για την ανάπτυξη της κινεζικής οικονομίας. |
7.2.2.5 |
Οι σινοαφρικανικές εμπορικές συναλλαγές εικοσαπλασιάστηκαν σε δέκα έτη, από 3 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ το 1998 σε 55 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ το 2006. Όμως, από την άποψη των αφρικανικών συμφερόντων, η κινεζική μέθοδος εγείρει πολλά ερωτήματα. Ενισχύει συχνά κυβερνήσεις των οποίων οι πολιτικοί προσανατολισμοί δεν στοχεύουν στη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τη μείωση της φτώχειας (13). Από την άποψη αυτή, η σύγκρουση στο Νταρφούρ είναι αποκαλυπτική, όπως και η κινεζική στάση στη Ζιμπάμπουε. Επιπλέον, σε επίπεδο ανάπτυξης, η μέθοδος της Κίνας είναι επικίνδυνη. (πρβλ. Παράρτημα III της παρούσας γνωμοδότησης) |
7.2.2.6 |
Όσον αφορά τις επενδύσεις στην Αφρική, τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν έντονη παρουσία. Για τη διεύρυνση της, μπορούν να εξετασθούν τα ακόλουθα ενδεχόμενα:
|
7.3 Οι ΜΜΕ εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης
Ο ιδιωτικός τομέας, η ενίσχυση και η διαφοροποίησή του έχουν κεφαλαιώδη σημασία για τη βιώσιμη ανάπτυξη, τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και, κατ' επέκταση, τη μείωση της φτώχειας.
Όμως, στις περισσότερες αφρικανικές χώρες, απουσιάζει κατά κάποιον τρόπο το ενδιάμεσο επίπεδο μεταξύ αφενός του άτυπου τομέα και των πολύ μικρών επιχειρήσεων (ΠΜΕ), που αφορούν περισσότερο τον τομέα της κοινωνικής επιβίωσης και λιγότερο την τόνωση της κυρίως οικονομίας, και αφετέρου των θυγατρικών των μεγάλων αλλοδαπών επιχειρήσεων που έχουν σχεδόν αυτάρκη λειτουργία και, επομένως, συνεισφέρουν ελάχιστα στην τοπική οικονομία.
Έτσι, τίθεται το ζήτημα της διευκόλυνσης της ανάδυσης μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ), οι οποίες θα συγκροτήσουν έναν συνεκτικό οικονομικό ιστό που θα συμβάλει στην ανάπτυξη του απαραίτητου για την ανάπτυξη της ηπείρου ιδιωτικού τομέα.
Για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης των ΜΜΕ, θα πρέπει ειδικότερα:
— |
να επιτευχθεί εμβάθυνση της περιφερειακής ολοκλήρωσης (πρβλ. σημείο 7.8), προκειμένου να ξεπερασθεί η στενότητα των τοπικών αγορών· |
— |
να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος, να αυξηθεί η αξιοπιστία των δικαστηρίων, να προσαρμοσθούν οι υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των άυλων (υποδομές επικοινωνίας), στις ανάγκες τους· |
— |
να διευρυνθούν οι οικονομικές δυνατότητες (πρβλ. σημείο 7.2.1: ενδογενείς επενδύσεις) για την ίδρυση και τη χρηματοδότησή τους. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει, ειδικότερα, να βελτιωθεί το επιχειρηματικό περιβάλλον —με την καθιέρωση, παραδείγματος χάρη, ενισχύσεων για την αγορά και την εμπορία αγαθών—, να παρασχεθεί συνδρομή στις ΜΜΕ ώστε να πληρούν τις απαιτήσεις του επίσημου χρηματοπιστωτικού συστήματος, και να διευρυνθεί η προσφορά χρηματοδοτήσεων μέσω μεγαλύτερης προσφυγής στον μη χρηματοπιστωτικό ιδιωτικό τομέα· |
— |
η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να καταστήσει την ανάπτυξη των ΜΜΕ έναν από τους άξονες της πολιτικής συνεργασίας της στην Αφρική. Μέσω των κρατών μελών και των επιχειρήσεών τους, πρέπει να ευνοήσει και να προωθήσει την ίδρυση ΜΜΕ, ειδικότερα: |
— |
ευνοώντας τις επενδύσεις με φορολογικά κίνητρα (εκπτώσεις φόρων, επιδοτούμενα δάνεια, ρόλος της ΕΤΕ, κλπ.)· μέσω συστηματικών μεταφορών τεχνολογίας (τεχνογνωσία, μεταφορά γνώσεων) που θα μπορούσαν στη συνέχεια να οδηγήσουν στην κατάρτιση προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης. Κάθε ευρωπαϊκή επιχείρηση που υπογράφει μια σύμβαση προμήθειας εξοπλισμού, βιομηχανικών προϊόντων κλπ. πρέπει να δεσμεύεται να μεταφέρει την τεχνολογία της (αυτό γίνεται ήδη με την Κίνα στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, της αεροναυπηγικής κλπ. Γιατί όχι και με την Αφρική σε λιγότερο εξειδικευμένα προϊόντα; Παρότι τα οικονομικά διακυβεύματα είναι μικρότερα.)· |
— |
μέσω του πολλαπλασιασμού και της δημιουργίας «φυτωρίων» επιχειρήσεων, πράγμα που μπορεί να επιτευχθεί περιλαμβάνοντας στις καταρτίσεις μέριμνα για την καλλιέργεια επιχειρηματικού πνεύματος· |
— |
μέσω της ανάπτυξης κοινοπραξιών ή κοινών επιχειρήσεων που θα συνδυάζουν αφρικανικά και ευρωπαϊκά στοιχεία (κεφάλαια, εργατικό δυναμικό, διεύθυνση κλπ.). |
7.4 Οικοδόμηση μιας σύγχρονης και ανταγωνιστικής γεωργίας
Η γεωργία, η αλιεία καθώς και η δασοπονία, βασικές πτυχές της ανάπτυξης της υπαίθρου, πρέπει να αποτελέσουν την πρώτη στρατηγική προτεραιότητα της ανάπτυξης της Αφρικής. Οι εν λόγω τομείς αποτελούν τη βάση της πρωτογενούς ανάπτυξης και, λόγω της εξάπλωσής τους σε μεγάλο μέρος της επικράτειας, αποτελούν επίσης διαρθρωτικά στοιχεία της οικονομικής και κοινωνικής ζωής. Η εν λόγω ανάπτυξη είναι απαραίτητη για την επίτευξη επισιτιστικής αυτάρκειας, καθώς αντιπροσωπεύει έναν βασικό τομέα της οικονομίας των αφρικανικών χωρών, ο οποίος συνεισφέρει στη σταθεροποίηση των πληθυσμών, πόσω μάλλον που εμφανίζει μεγάλες δυνατότητες όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία της αφρικανικής γεωργίας —57,2 % του συνολικού ενεργού πληθυσμού ασχολείται με τη γεωργία έναντι 5 % στις εκβιομηχανισμένες χώρες— η διαπίστωση ότι μόνον 1 % του 9ου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης διατέθηκε για τη γεωργία προκαλεί έκπληξη· η διαπίστωση αυτή ενισχύει την άποψη της αναγκαιότητας συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών —και ιδίως των γεωργών— στην επεξεργασία των εθνικών ενδεικτικών προγραμμάτων. Συγκριτικά, η Παγκόσμια Τράπεζα διέθεσε 8 % των πόρων της στη γεωργία και αναγνωρίζει η ίδια ότι το ποσοστό αυτό ήταν ανεπαρκές.
Την παρούσα περίοδο αύξησης των τιμών των γεωργικών πρώτων υλών, και κατά συνέπεια των ειδών διατροφής, στις διεθνείς αγορές, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, η σταδιακή ανάπτυξη της γεωργίας θα μπορέσει να πραγματοποιηθεί μόνον μέσω της θέσπισης μιας σοβαρής, δομημένης και σχεδιασμένης γεωργικής πολιτικής βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Η πολιτική αυτή πρέπει να έχει δημοσιονομική και οικονομική, με όλη την έννοια του όρου, προτεραιότητα, να προσαρμοσθεί στις δυσκολίες κάθε χώρας και της ηπείρου και ταυτόχρονα να ενσωματωθεί στην περιφερειακή προσέγγιση.
Προκειμένου να διασφαλισθεί η μέγιστη δυνατή επιτυχία της εφαρμογής της, μια τέτοια πολιτική πρέπει να καταρτισθεί και να υλοποιηθεί με τη συμβολή των αφρικανικών γεωργικών οργανώσεων και να περιλαμβάνει, ειδικότερα, ασφαλιστικούς μηχανισμούς: είναι φυσιολογικό η Σενεγάλη να εισάγει ρύζι από την Ασία, ενώ υπάρχει αρδεύσιμο δυναμικό κατά μήκος του ομώνυμου ποταμού, το οποίο δεν αξιοποιείται;
Μια ορθολογική πολιτική προώθησης της απασχόλησης στη γεωργία θα μπορούσε να στηριχθεί, ειδικότερα, στις πτυχές που προσδιορίζονται στο Παράρτημα IV της γνωμοδότησης αυτής.
7.5 Οι ανθρώπινοι πόροι στο επίκεντρο μιας πολιτικής για την απασχόληση
Η ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων είναι αναπόδραστος παράγοντας κάθε στρατηγικής ανάπτυξης. Η εκπαίδευση και η κατάρτιση διαδραματίζουν πρωτεύοντα ρόλο στη διαδικασία αυτή καταρτίζοντας ένα εργατικό δυναμικό ευέλικτο, από την άποψη της διαφοροποιημένης απασχολησιμότητας, και καλής ποιότητας. Επομένως, οι αρμόδιοι για τον προγραμματισμό των ανθρώπινων πόρων πρέπει, σε συνεργασία με τους κοινωνικοοικονομικούς φορείς, να αναλύσουν τις ανάγκες σε θέσεις απασχόλησης, την αγορά εργασίας, να διατυπώσουν μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προβλέψεις, να προβλέψουν τα σημαντικά προβλήματα και τις προκλήσεις που συνδέονται με την καταλληλότητα κατάρτισης/απασχόλησης. Γενικά, το παράδειγμα των αναδυόμενων χωρών ή των πρόσφατα αναπτυγμένων χωρών, όπως η Κορέα, είναι από την άποψη αυτή διαφωτιστικό.
Η ΕΕ και τα κράτη μέλη, με την πείρα τους σε θέματα κατάρτισης και με στοχοθετημένες και επιλεκτικές χρηματοδοτήσεις, των οποίων η ανιχνευσιμότητα θα διασφαλίζεται, πρέπει να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Από αυτή την άποψη, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει πολλά εκπαιδευτικά προγράμματα στα οποία μπορούν να συμμετέχουν αφρικανοί φοιτητές. Αυτό είναι πολύ σημαντικό διότι το μέλλον της Αφρικής εξαρτάται από τους μορφωμένους ανθρώπους.
Οι διάφορες δράσεις που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν προκειμένου οι ανθρώπινοι πόροι να τεθούν στο επίκεντρο της προώθησης της απασχόλησης, περιγράφονται στο Παράρτημα V της παρούσας γνωμοδότησης.
7.6 Η περιφερειακή ολοκλήρωση
Αναγνωρίζεται γενικά ότι υπάρχουν τεράστιες δυνατότητες για την ανάπτυξη του ενδοαφρικανικού εμπορίου και τη δημιουργία ευρύτερων οικονομικών χώρων.
Μολονότι η περιφερειακή και υποπεριφερειακή οικονομική ολοκλήρωση σημείωσε σημαντική πρόοδο, ιδίως με την ίδρυση της Αφρικανικής Ένωσης, το εμπορικό δυναμικό παραμένει πλήρως αναξιοποίητο. Πρέπει να συντονισθούν καλύτερα τα μέτρα που λήφθηκαν για την εναρμόνιση των τελωνειακών διαδικασιών, να μειωθούν τα δασμολογικά και μη δασμολογικά εμπόδια, να βελτιωθούν οι μεταφορές και οι επικοινωνίες μέσω αυξημένων επενδύσεων στην ανάπτυξη των περιφερειακών υποδομών και να διασφαλισθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών, ιδίως καταργώντας τις θεωρήσεις. Όλες αυτές οι προσπάθειες θα πρέπει να εντάσσονται στο πλαίσιο μιας πολιτικής χωροταξίας η οποία να διασφαλίζει μια γενικότερη συνοχή.
Η οικονομική ανάπτυξη της Αφρικής εξαρτάται πρωτίστως από την εμβάθυνση της εσωτερικής αγοράς της, ώστε να μπορέσει να αναπτύξει μια ενδογενή οικονομική μεγέθυνση που θα επιτρέψει τη σταθεροποίηση και την εδραίωση της θέσης της ηπείρου στην παγκόσμια οικονομία. Η περιφερειακή ολοκλήρωση και η ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς αποτελούν σημεία στήριξης, εφαλτήρια, που θα επιτρέψουν στην Αφρική να ανοιχθεί θετικά στο παγκόσμιο εμπόριο.
Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί οι περιφερειακές διαπραγματεύσεις των συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης, ένας από τους στόχους των οποίων είναι ακριβώς η οικονομική ολοκλήρωση.
7.7 Ο κοινωνικός διάλογος
Είναι αναγκαίος και καθοριστικός για την ανάπτυξη αξιοπρεπούς και παραγωγικής απασχόλησης. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της υλοποίησης της κοινής στρατηγικής. Πράγματι, η πλήρης συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στην οικονομική και κοινωνική ζωή, ιδίως μέσω της διαπραγμάτευσης συλλογικών συμβάσεων εργασίας, όχι μόνον ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της δημοκρατίας, αλλά αποτελεί επίσης πηγή κοινωνικής ανάπτυξης, κοινωνικής ειρήνης και οικονομικής ανταγωνιστικότητας. Ο κοινωνικός διάλογος είναι το κατ' εξοχήν εργαλείο που επιτρέπει την επίτευξη κοινωνικοοικονομικής συναίνεσης, η οποία αποτελεί παράγοντα ανάπτυξης. Πράγματι, δεν μπορεί να υπάρξει βέλτιστη οικονομική ανάπτυξη χωρίς αυτή να συνοδεύεται παράλληλα από κοινωνική ανάπτυξη. Οι εν λόγω έννοιες πρέπει να συνδυάζονται, προκειμένου να δημιουργηθεί η αναγκαία δυναμική για την πλήρη αποδοτικότητα μιας οικονομικής προόδου ικανής να επιφέρει τη βελτίωση του τρόπου ζωής, αξιοπρεπείς θέσεις απασχόλησης και την ευημερία του πληθυσμού. Επομένως, πρέπει να δημιουργηθούν ή να αναπτυχθούν οι συνδικαλιστικές ελευθερίες και η ελευθερία διαπραγμάτευσης συλλογικών συμβάσεων εργασίας, οργανώσεις εργοδοτών και εργαζομένων ισχυρές και ανεξάρτητες, οι οποίες θα διαθέτουν τις αναγκαίες τεχνικές ικανότητες και γνώσεις, προκειμένου να εκπληρώσουν στο ακέραιο τον ρόλο τους.
7.8 Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών
Η συμμετοχή των μη κρατικών φορέων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ανάπτυξη της αξιοπρεπούς απασχόλησης και πρέπει, επομένως, να βρίσκεται στο επίκεντρο της κοινής στρατηγικής. Πράγματι, η συμμετοχή τους ανταποκρίνεται σε απαιτήσεις της συμμετοχικής δημοκρατίας και ταυτόχρονα συνεισφέρει την τεχνογνωσία και τις πρακτικές γνώσεις εκείνων που καθημερινά επιχειρούν, παράγουν, καλλιεργούν κλπ. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να συμμετέχουν στην επεξεργασία των εθνικών και περιφερειακών ενδεικτικών προγραμμάτων (ΕΕΠ και ΠΕΠ) και να θεωρούνται ισότιμοι παράγοντες ανάπτυξης, να επωφελούνται από την κρατική αναπτυξιακή βοήθεια και τις διατάξεις της συμφωνίας της Κοτονού που αφορούν τις ενισχύσεις για την ανάπτυξη των ικανοτήτων. Ενδιαφέρον παρουσιάζει σχετικά η ενότητα 3 της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ 1497/2005 σχετικά με την αναγκαία διαρθρωτική, ακόμη και θεσμική, οργάνωση της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών (πλατφόρμα, δίκτυα, επιτροπή κλπ.), προκειμένου να εξασφαλισθεί η αναγκαία ενότητα χρόνου και χώρου για τις συζητήσεις και τον καθορισμό των προσανατολισμών τους. Από την άποψη αυτή, η σύσταση συμβουλευτικής επιτροπής της κοινωνίας των πολιτών με βάση τη Συμφωνία Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης (ΣΟΕΣ) CARIFORUM-ΕΚ, που συνάφθηκε τον Δεκέμβριο του 2007, αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση στην Αφρική (πρβλ. τελική δήλωση της 25ης συνεδρίασης των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων ΑΚΕ/ΕΕ, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 4, 5 και 6 Μαρτίου στις Βρυξέλλες: Μια καλύτερη εταιρική σχέση για μια καλύτερη ανάπτυξη). Εκπληρώνοντας την εντολή που της ανέθεσε η συμφωνία της Κοτονού, η ΕΟΚΕ, διαμέσου της επιτροπής παρακολούθησης ΑΚΕ-ΕΕ, διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο συμβάλλοντας στον συντονισμό, στον συλλογικό προβληματισμό και στη δικτύωση της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.
7.9 Η χρηστή διακυβέρνηση
Η χρηστή διακυβέρνηση αποτελεί προϋπόθεση για την εξασφάλιση της εμπιστοσύνης των επενδυτών. Από την άποψη αυτή και μόνο είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη της Αφρικής. Η προώθηση της δημοκρατικής διακυβέρνησης, απαραίτητη σε όλα τα διοικητικά επίπεδα, αποτελεί επομένως κεντρικό στοιχείο του διαλόγου της εταιρικής σχέσης Ευρώπης-Αφρικής. Πρέπει να εξετασθεί στο σύνολό της και να περιλαμβάνει το σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένων των συνδικαλιστικών ελευθεριών, τους κανόνες εργασίας καθώς και το κράτος δικαίου, την ενίσχυση των θεσμών και του κρατικού μηχανισμού —του οποίου η αδυναμία και η ανεπάρκεια ικανοτήτων αποτελούν συχνά τροχοπέδη στην υλοποίηση των δράσεων συνεργασίας—, τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών σε μια πραγματική συμμετοχική δημοκρατία ή ακόμη την πάταξη της διαφθοράς. Στο τελευταίο αυτό σημείο, η Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και τα κράτη μέλη της πρέπει να έχουν απαιτήσεις στο πλαίσιο των εταιρικών σχέσεων εξαρτώντας τις οικονομικές ενισχύσεις τους από την ανιχνευσιμότητα των χρήσεών τους. Πράγματι, από τα εκατό δισεκατομμύρια δολάρια ετήσιων ενισχύσεων, χάνονται τα ίχνη τριάντα δισεκατομμυρίων (14) (Πρβλ. σημεία 3.6.1.5 και 7.2.1.3 τελευταία περίπτωση).
Βρυξέλλες, 8 Σεπτεμβρίου 2008.
Ο Πρόεδρος
της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής
Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ
(1) CESE 1205/2004 «Ο ρόλος των γυναικείων οργανώσεων ως μη κρατικών φορέων στα πλαίσια της συμφωνίας της Κοτονού». Εισηγήτρια: η κ. FLORIO. Σεπτέμβριος 2004.
CESE 1497/2005 «Πώς μπορεί να ενσωματωθεί η κοινωνική διάσταση στις διαπραγματεύσεις για τις συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης». Εισηγητής: ο κ. PEZZINI και συνεισηγητής ο κ. DANTIN. Δεκέμβριος 2005
CESE 753/2006 «Μια απαραίτητη προτεραιότητα στην Αφρική: η άποψη της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών». Εισηγητής: ο κ. BEDOSSA. Μάιος 2006.
CESE 673/2007 «Μετανάστευση και ανάπτυξη: ευκαιρίες και προκλήσεις». Εισηγητής: ο κ. SHARMA. Δεκέμβριος 2007
Εκθέσεις της επιτροπής παρακολούθησης ΑΚΕ/ΕΕ της ΕΟΚΕ με τίτλο «Les ressources humaines pour le développement» (Οι ανθρώπινοι πόροι για την ανάπτυξη). Εισηγητές: η κ. KING και ο κ. AKOUETE. Μάιος 2007.
(2) «Union européenne/Afrique, le partenariat stratégique» (Ευρωπαϊκή Ένωση/Αφρική, η στρατηγική εταιρική σχέση), Nathalie Delapalme, Elise Colette. Note de la Fondation Robert SCHUMANN, Δεκέμβριος 2007.
(3) Ομιλία του Επιτρόπου Louis MICHEL στη διάσκεψη «ΕΕ-Κίνα-Αφρική», η οποία οργανώθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Βρυξέλλες, 28 Ιουνίου 2007.
(4) Απάντηση του Επιτρόπου MICHEL σε παρεμβαίνοντα στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης που πραγματοποιήθηκε στο Κιγκάλι, 18.19.20.21.22 Νοεμβρίου 2007.
(5) Έκτακτη διάσκεψη κορυφής της Αφρικανικής Ένωσης σχετικά με την απασχόληση και την καταπολέμηση της φτώχειας, 3 έως 9 Σεπτεμβρίου 2004, Ουαγκαντούγκου. Τελική δήλωση (άρθρο 16).
(6) Παρέμβαση του Προέδρου του ΟΚΣ γαλλόφωνου κράτους της Δυτικής Αφρικής κατά τη διάρκεια της γενικής συνέλευσης της UCESA (Ένωση των Αφρικανικών Οικονομικών και Κοινωνικών Συμβουλίων), 13 και 14 Νοεμβρίου 2007, Ουαγκαντούγκου.
(7) Πρβλ. άρθρα 104 και 105 της δήλωσης.
(8) Πρβλ. άρθρα 106 έως 110 της δήλωσης.
(9) Η Αφρική συγκεντρώνει από μόνη της το σύνολο σχεδόν των παγκόσμιων αποθεμάτων χρωμίου (κυρίως στη Ζιμπάμπουε και στη Νότιο Αφρική …), το 90 % των αποθεμάτων λευκόχρυσου (Νότιος Αφρική …) και το 50 % των αποθεμάτων κοβαλτίου (Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Ζάμπια …).
(10) Πρβλ. CESE 673/2007 «Μετανάστευση και ανάπτυξη: ευκαιρίες και προκλήσεις». Εισηγητής ο κ. SHARMA. Δεκέμβριος 2007.
(11) Δεύτερη κοινή συνάντηση ΕΟΚΕ — UCESA (Ένωση Αφρικανικών ΟΚΕ). Δήλωση των Προέδρων.
(12) «Le développement économique en Afrique» (Η οικονομική ανάπτυξη στην Αφρική), Έκθεση της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (ΔΗΕΕΑ), 26 Σεπτεμβρίου 2007.
(13) Κοινοβουλευτική Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης ΑΚΕ/ΕΕ. Σχέδιο έκθεσης με τίτλο «Les IDE dans les Etats ACP» (Οι ΑΞΕ στα κράτη ΑΚΕ). Εισηγητές η κ. Astrid LULLING και ο κ. Timothy HARRIS, ΚΙΓΚΑΛΙ, Νοέμβριος 2007.
(14) «Le développement économique en Afrique» (Η οικονομική ανάπτυξη στην Αφρική), Έκθεση της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (ΔΗΕΕΑ) 27.9.2007, συνέντευξη του υφυπουργού της γαλλικής κυβέρνησης, αρμόδιου για τις γαλλόφωνες κοινότητες, εφημερίδα «Le Monde», 16.1.2008.