Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) — περιβαλλοντική πληροφόρηση και παρακολούθηση

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Ο ΕΟΠ είναι ένας αποκεντρωμένος οργανισμός της ΕΕ. Στόχος του είναι να παρέχει αντικειμενικές, αξιόπιστες και συγκρίσιμες πληροφορίες για την προστασία και τη βελτίωση του περιβάλλοντος και για την υποστήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης ώστε:

• να λαμβάνονται μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος·
• να αξιολογούνται τα αποτελέσματα των εν λόγω μέτρων·
• να εξασφαλίζεται η ορθή ενημέρωση του κοινού ως προς την κατάσταση του περιβάλλοντος· και
• τα κράτη μέλη της ΕΕ και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να έχουν την απαραίτητη τεχνική και επιστημονική υποστήριξη για την εφαρμογή των περιβαλλοντικών πολιτικών της ΕΕ.

Ο οργανισμός είναι επιφορτισμένος με τα ακόλουθα κύρια καθήκοντα:

• τη συλλογή, επεξεργασία και ανάλυση των δεδομένων ούτως ώστε να παρέχονται αντικειμενικές πληροφορίες στην ΕΕ, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη θέσπιση αποτελεσματικών περιβαλλοντικών πολιτικών·
• τη συμβολή στην παρακολούθηση και στην εφαρμογή περιβαλλοντικών μέτρων·
• την καταγραφή, εκτίμηση και διάδοση δεδομένων σχετικά με την κατάσταση του περιβάλλοντος στην κοινή γνώμη·
• τη συγκρισιμότητα των δεδομένων σε όλη την Ευρώπη·
• την προώθηση της ενσωμάτωσης των δεδομένων της ΕΕ σε διεθνή προγράμματα για την παρακολούθηση του περιβάλλοντος, όπως αυτά του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών·
• την ενθάρρυνση της ανάπτυξης μεθόδων για την αποτίμηση του κόστους των ζημιών που προξενούνται στο περιβάλλον και του κόστους των πολιτικών πρόληψης, προστασίας και αποκατάστασης·
• την ανάπτυξη μεθοδολογιών αξιολόγησης για τα χημικά προϊόντα στους τομείς που εμπίπτουν στην εντολή του·
• την ενθάρρυνση της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τις καλύτερες διαθέσιμες τεχνολογίες για την πρόληψη ή τη μείωση των ζημιών που προξενούνται στο περιβάλλον· και
• τη δημοσίευση, ανά πενταετία, έκθεσης για την κατάσταση, τις τάσεις και τις προοπτικές στον τομέα του περιβάλλοντος.

Τα δεδομένα που καλύπτονται, μεταξύ άλλων, είναι:

• η ατμοσφαιρική ρύπανση, η ηχορύπανση και οι βιομηχανικές εκπομπές·
• το νερό και το θαλάσσιο περιβάλλον·
• η κατάσταση του εδάφους, η βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα·
• η προστασία και αποκατάσταση της φύσης·
• η χρήση της γης και οι φυσικοί πόροι·
• η κυκλική οικονομία, η αποδοτική χρήση των πόρων και τα απόβλητα·
• οι χημικές ουσίες·
• οι θάλασσες και οι ακτές της Ευρώπης·
• οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ο μετριασμός των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και η προσαρμογή σε αυτήν.

Το διοικητικό συμβούλιο του ΕΟΠ αποτελείται από έναν εκπρόσωπο από καθεμία από τις 32 χώρες μέλη (27 κράτη μέλη, Ελβετία, Ισλανδία, Λιχτενστάιν, Νορβηγία, και Τουρκία), δύο εκπροσώπους από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και δύο επιστημονικούς εμπειρογνώμονες που διορίζονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ένας εκτελεστικός διευθυντής είναι υπεύθυνος για την καθημερινή διαχείριση.

Ο ΕΟΠ συνεργάζεται με άλλους ενωσιακούς και διεθνείς φορείς, όπως το Κοινό Κέντρο Ερευνών, η Eurostat, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων (ECHA), η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA), καθώς και το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης. Ειδικότερα, στον τομέα των χημικών προϊόντων, η συνεργασία με τον ECHA, την EFSA και τον EMA καλύπτει την ανταλλαγή δεδομένων και πληροφοριών σχετικά με τα χημικά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων τυχόν σχετικών μορφοτύπων δεδομένων και ελεγχόμενων λεξιλογίων, καθώς και την ανάπτυξη επιστημονικών μεθοδολογιών για την αξιολόγηση των χημικών προϊόντων.

Το Eionet, που συντονίζεται από τον ΕΟΠ, είναι το δίκτυο πληροφοριών της ΕΕ για περιβαλλοντικά ζητήματα και αποτελείται από τις 32 χώρες μέλη και τις έξι συνεργαζόμενες χώρες του ΕΟΠ (Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Κόσοβο*, Μαυροβούνιο και Σερβία).

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/1119 (βλέπε σύνοψη), το ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα, πρόσθεσε ένα ακόμα άρθρο (άρθρο 10α) στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 401/2009 με τον οποίο συγκροτείται η Ευρωπαϊκή Επιστημονική Συμβουλευτική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή. Τα καθήκοντα της συμβουλευτικής επιτροπής περιλαμβάνουν την παροχή επιστημονικών συμβουλών και την έκδοση εκθέσεων σχετικά με τις πλέον πρόσφατες επιστημονικές εξελίξεις όσον αφορά την κλιματική αλλαγή και τη συνάφεια με τα υφιστάμενα και προτεινόμενα μέτρα της ΕΕ, καθώς και με τις διεθνείς δεσμεύσεις της ΕΕ στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού. Η συμβουλευτική επιτροπή απαρτίζεται από 15 ανεξάρτητους επιστημονικούς εμπειρογνώμονες υψηλού επιπέδου που καλύπτουν ευρύ φάσμα σχετικών ειδικοτήτων. Τα μέλη της συμβουλευτικής επιτροπής διορίζονται για 4 έτη από το διοικητικό συμβούλιο του ΕΟΠ, κατόπιν ανοικτής και αυστηρής διαδικασίας επιλογής. Τα μέλη διορίζονται υπό την προσωπική τους ιδιότητα και επιλέγονται με βάση την επιστημονική τους αριστεία, την ευρύτερη εμπειρογνωμοσύνη και την επαγγελματική πείρα.