Odbudowa zasobów przyrodniczych

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

• Rozporządzenie zostało przyjęte jako kluczowy rezultat unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności 2030 (zob. streszczenie), stanowiącej część Europejskiego Zielonego Ładu.
• Określono w nim ilościowe i określone w czasie cele w zakresie odbudowy ekosystemów, opierające się na obowiązkach określonych w:
• • dyrektywie ptasiej (zob. streszczenie);
  • dyrektywie siedliskowej (zob. streszczenie);
  • dyrektywie ramowej w sprawie strategii morskiej (zob. streszczenie);
  • ramowej dyrektywie wodnej (zob. streszczenie).

Cele i obowiązki państw członkowskich UE w zakresie odbudowy ekosystemów

W rozporządzeniu określono cele i obowiązki w zakresie odbudowy w odniesieniu do:

• typów siedlisk lądowych, przybrzeżnych i słodkowodnych oraz siedlisk gatunków na tych obszarach;
• siedlisk morskich i siedlisk gatunków morskich;
• ekosystemów miejskich;
• łączności rzek i równin zalewowych;
• owadów zapylających;
• ekosystemów rolniczych;
• ekosystemów leśnych.

Ich wdrożenie powinno przyczynić się również do wypełnienia zobowiązania dotyczącego zasadzenia co najmniej 3 mld dodatkowych drzew do 2030 r. na szczeblu UE.

W odniesieniu do typów siedlisk lądowych, przybrzeżnych i słodkowodnych wymienionych w załączniku I oraz w odniesieniu do siedlisk morskich wymienionych w załączniku II państwa członkowskie UE muszą podjąć środki w celu:

• poprawy do dobrego stanu obszarów typów siedlisk, które nie są w dobrym stanie, z celami na lata 2030, 2040 i 2050;
• przywrócenia typów siedlisk na obszarach, na których już nie występują;
• rekultywacji obszarów siedlisk gatunków objętych dyrektywą ptasią lub dyrektywą siedliskową oraz gatunków morskich wymienionych w załączniku III w celu zapewnienia długoterminowego przetrwania tych gatunków;
• zlikwidowania luki w wiedzy na temat rozmieszczenia i stanu tych siedlisk.

W przypadku tych typów siedlisk państwa członkowskie muszą również:

• wprowadzić środki w celu zapewnienia, aby na obszarach podlegających odbudowie poprawa następowała w sposób ciągły do czasu osiągnięcia dobrego stanu, a następnie ich stan nie ulegał znacznemu pogorszeniu po osiągnięciu dobrego stanu lub, w przypadku siedlisk gatunków, wystarczającej jakości;
• dążyć do wprowadzenia środków zapobiegających znacznemu pogorszeniu stanu obszarów typów siedlisk, które są już w dobrym stanie lub które są niezbędne do osiągnięcia celów określonych w art. 4 ust. 17 i art. 5 ust. 14.

W ekosystemach miejskich państwa członkowskie muszą zapewnić:

• że nie występuje strata netto na całkowitym obszarze krajowym zielonych przestrzeni miejskich lub zwarcia drzewostanu na obszarach miejskich na obszarach ekosystemów miejskich do 2030 r.;
• tendencję wzrostową na całkowitym obszarze krajowym zielonych przestrzeni miejskich po 2030 r. oraz, w każdym obszarze ekosystemu miejskiego, tendencję wzrostową zwarcia drzewostanu na obszarach miejskich aż do osiągnięcia zadowalających poziomów.

Aby przywrócić naturalną łączność rzek i naturalne funkcje powiązanych równin zalewowych, państwa członkowskie muszą:

• sporządzić wykaz sztucznych barier dla łączności wód powierzchniowych oraz określić bariery, które należy usunąć, aby przyczynić się do odbudowy siedlisk i siedlisk gatunków oraz osiągnąć cel na szczeblu UE polegający na przywróceniu co najmniej 25 000 km rzek do stanu rzek o swobodnym przepływie do 2030 r.;
• usuwać bariery zgodnie z krajowym planem odbudowy, przyznając pierwszeństwo przestarzałym barierom;
• wdrożyć środki uzupełniające w celu poprawy naturalnych funkcji powiązanych równin zalewowych do 2050 r.;
• zapewnić utrzymanie naturalnej łączności rzek i naturalnych funkcji powiązanych równin zalewowych po ich przywróceniu.

W celu odbudowy populacji owadów zapylających państwa członkowskie muszą:

• zwiększyć różnorodność owadów zapylających i odwrócić tendencję spadkową populacji owadów zapylających do 2030 r.;
• osiągnąć tendencję wzrostową populacji owadów zapylających po 2030 r. do czasu osiągnięcia zadowalających poziomów.

W ekosystemach rolniczych państwa członkowskie są zobowiązane do podjęcia środków mających na celu:

• osiągnięcie tendencji wzrostowej na poziomie krajowym do czasu osiągnięcia zadowalających poziomów w odniesieniu do co najmniej dwóch z następujących trzech wskaźników:
• • wskaźnik motyli występujących na użytkach zielonych;
  • zasoby węgla organicznego w glebach mineralnych gruntów uprawnych;
  • odsetek gruntów rolnych o cechach krajobrazu o wysokiej różnorodności;
• zapewnienie osiągnięcia określonych poziomów wskaźnika liczebności pospolitych ptaków krajobrazu rolniczego;
• przywrócenie osuszonych torfowisk użytkowanych obecnie w rolnictwie – co najmniej 30 % do 2030 r. (z czego co najmniej jedna czwarta musi zostać ponownie nawodniona), 40 % do 2040 r. i 50 % do 2050 r. (z czego co najmniej jedna trzecia musi zostać ponownie nawodniona).

W ekosystemach leśnych państwa członkowskie muszą wprowadzić środki mające na celu:

• osiągnięcie tendencji wzrostowej wskaźnika liczebności pospolitych ptaków leśnych na poziomie krajowym do czasu osiągnięcia zadowalających poziomów;
• osiągnięcie tendencji wzrostowej na poziomie krajowym do czasu osiągnięcia zadowalających poziomów w odniesieniu do co najmniej sześciu z następujących siedmiu wskaźników:
• • stojące drewno posuszowe,
  • leżące drewno posuszowe,
  • odsetek lasów o nierównomiernej strukturze wiekowej,
  • łączność leśna,
  • zasoby węgla organicznego,
  • odsetek lasów zdominowanych przez rodzime gatunki drzew,
  • różnorodność gatunków drzew.

W rozporządzeniu zobowiązano również państwa członkowskie, aby wdrażając powyższe cele i obowiązki, przyczyniały się do realizacji zobowiązania na szczeblu UE dotyczącego zasadzenia 3 mld dodatkowych drzew do 2030 r.

Kilka celów i obowiązków obejmuje możliwość stosowania przez państwa członkowskie wyłączeń i elastyczności.

Krajowe plany odbudowy

• Każde państwo członkowskie musi przedłożyć Komisji Europejskiej krajowy plan odbudowy oraz opublikować plan pokazujący, w jaki sposób zrealizuje cele.
• Krajowe plany odbudowy należy poddać przeglądowi i zrewidować w latach 2032 i 2042.

Monitorowanie i sprawozdawczość

• Państwa członkowskie muszą w określonych odstępach czasu monitorować postępy w wypełnianiu zobowiązań i osiąganiu celów rozporządzenia oraz składać Komisji sprawozdania na ten temat.
• Co sześć lat Europejska Agencja Środowiska będzie przedstawiać Komisji ogólnounijny przegląd techniczny postępów w osiąganiu celów i wypełnianiu zobowiązań.
• Co sześć lat Komisja będzie składać sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie Unii Europejskiej w sprawie wdrażania rozporządzenia.