Program Współpracy Transgranicznej Interreg (2021–2027)

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Struktura

Współpraca terytorialna w ramach Interreg opiera się na czterech filarach.

• Interreg A – współpraca transgraniczna pomiędzy regionami przyległymi (które z zasady powinny leżeć wzdłuż granicy lądowej lub być oddzielone morzem o nie więcej niż 150 km) w celu przezwyciężania wspólnych wyzwań wspólnie zidentyfikowanych w regionach przygranicznych oraz wykorzystywania potencjału wzrostu gospodarczego w tych obszarach.
• Interreg B – współpraca transnarodowa na większych terytoriach transnarodowych lub wokół basenów morskich w celu osiągnięcia wyższego stopnia integracji terytorialnej.
• Interreg C – współpraca międzyregionalna poprzez cztery programy szczegółowe w celu poprawy skuteczności polityki spójności przez wspieranie:
  • wymiany doświadczeń, innowacyjnych podejść i budowania zdolności w celu identyfikowania i rozpowszechniania dobrych praktyk oraz wdrażania ich do polityk rozwoju regionalnego, w tym programów, których celem są „inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu” (program Interreg Europa);
  • wymiany doświadczeń, innowacyjnych podejść i budowania zdolności w celu identyfikacji, transferu i kapitalizacji dobrych praktyk w zakresie zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich (program Urbact);
  • wymiany doświadczeń, innowacyjnych podejść i budowania zdolności w celu udoskonalenia i uproszczenia procedury wdrażania programów Interreg oraz działań w zakresie współpracy, a także powoływania i działania europejskich ugrupowań współpracy terytorialnej¹ (program Interact);
  • analizy trendów rozwojowych w związku z celami spójności terytorialnej (program Europejska Sieć Obserwacyjna Rozwoju Terytorialnego i Spójności Terytorialnej (ESPON)).
• Interreg D – współpraca regionów najbardziej oddalonych w celu ułatwienia rozwoju i integracji regionów najbardziej oddalonych oraz KTZ (na przykład Karaiby) w ich sąsiedztwie.

Zasoby i stopy dofinansowania

• Program Interreg jest finansowany z zasobów EFRR, a w przypadku gdy państwo lub państwa członkowskie i ich regiony oraz państwo lub państwa członkowskie i państwa trzecie oraz ich regiony współpracują ponad granicami – przez unijne instrumenty finansowania zewnętrznego (tj. IPA III i ISWMR).
• W okresie objętym przez obecne wieloletnie ramy finansowe (2021–2027) budżet Interreg wyniesie 8,05 mld EUR (w cenach z 2018 r.) i pochodzić będzie z zasobów EFRR.
• Zasoby EFRR przeznaczone na potrzeby programów Interreg zostaną rozdzielone w sposób następujący:
  • 72,2 % (tj. ogółem 5 812 790 000 EUR na lądową i morską współpracę transgraniczną (Interreg A));
  • 18,2 % (tj. ogółem 1 466 000 000 EUR na współpracę transnarodową (Interreg B));
  • 6,1 % (tj. ogółem 490 000 000 EUR na współpracę międzyregionalną (Interreg C));
  • 3,5 % (tj. ogółem 281 210 000 EUR na współpracę regionów najbardziej oddalonych (Interreg D)).
• Stopa dofinansowania na poziomie każdego programu Interreg nie może przekroczyć 80 %.

Cele specyficzne Interreg i koncentracja tematyczna

Programy Interreg EFRR i, w stosownych przypadkach, unijne instrumenty finansowania zewnętrznego mogą również wspierać cele specyficzne Interreg: lepsze zarządzanie współpracą oraz bezpieczna i lepiej chroniona Europa.

Przynajmniej 60 % zasobów alokowanych na programy Interreg A, B i D należy przeznaczyć na maksymalnie trzy cele polityki określone w art. 5 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, tj. rozporządzenia (UE) 2021/1060 (zob. streszczenie), w tym bardziej zieloną, niskoemisyjną Europę. W ramach programów Interreg A wzdłuż wewnętrznych granic lądowych przeznacza się przynajmniej 60 % zasobów na cele polityki 2 i 4 oraz maksymalnie dwa inne cele polityki określone w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów.

Akty wykonawcze i delegowane

• Komisja Europejska przyjmuje akty wykonawcze określające:
  • wykaz obszarów objętych programem Interreg, które mają otrzymać wsparcie (decyzja wykonawcza (UE) 2022/74);
  • wykaz całkowitych kwot wsparcia udzielanego każdemu programowi (decyzja wykonawcza (UE) 2022/75) z EFRR i unijnych instrumentów finansowania zewnętrznego;
  • dokumenty dotyczące strategii wieloletnich dla programów w zakresie zewnętrznej współpracy transgranicznej i transnarodowej wspieranych z EFRR i ISWMR, z EFRR i IPA III lub z EFRR, ISWMR i IPA III.
• Komisja przyjmuje również akty delegowane w celu zmiany załącznika do rozporządzenia, który zawiera wzór formularza dla programów Interreg.

Instytucje programu i zarządzanie

• Programy Interreg są wdrażane w ramach zarządzania dzielonego², z wyjątkiem programów Interreg D, które mogą być w części lub w całości wdrażane w ramach zarządzania pośredniego³ w porozumieniu z zainteresowanym państwem lub państwami członkowskimi po konsultacji z interesariuszami.
• Rozporządzenie wymaga od państw członkowskich oraz, w stosownych przypadkach, od krajów trzecich, krajów partnerskich⁴ oraz KTZ uczestniczących w danym programie Interreg, aby określiły do celów rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów jedną instytucję zarządzającą oraz jedną instytucję audytową. Określa również szczegółowe przepisy dotyczące tych organów, ich funkcje i zakres odpowiedzialności.
• Co kwartał każda instytucja zarządzająca musi przesyłać Komisji dane zbiorcze dotyczące odpowiedniego programu Interreg zgodnie ze wzorem przedstawionym w załączniku VII do rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów.

Komitet monitorujący

Państwo członkowskie oraz, w stosownych przypadkach, państwo trzecie, kraj partnerski lub KTZ uczestniczące w danym programie muszą powołać w porozumieniu z instytucją zarządzającą komitet monitorujący do celów nadzorowania procedury wdrażania danego programu Interreg w terminie 3 miesięcy od daty zawiadomienia państwa członkowskiego o zatwierdzeniu programu Interreg. Komitet monitorujący obraduje przynajmniej raz w roku i dokonuje przeglądu wszystkich kwestii mających wpływ na postępy w osiąganiu celów programu.

Ewaluacje

W celu poprawy jakości opracowywania poszczególnych programów i ich wdrażania państwo członkowskie lub instytucja zarządzająca przeprowadzają ewaluacje programów pod kątem co najmniej jednego z następujących kryteriów: skuteczność, efektywność, trafność, spójność i unijna wartość dodana. Ewaluacje mogą również obejmować inne odpowiednie kryteria, takie jak poziom włączenia społecznego, niedyskryminacja i widoczność.

Dodatkowa ewaluacja każdego programu pod kątem oceny jego wpływu musi zostać przeprowadzona do 30 czerwca 2029 r.