Lepsze stanowienie prawa – Porozumienie między instytucjami UE

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Programowanie roczne i wieloletnie

Na początku kadencji każdego organu ustawodawczego trzy instytucje wspólnie określają wieloletnie priorytety. Ponadto co roku instytucje przyjmują wspólną deklarację w sprawie rocznych priorytetów międzyinstytucjonalnych zgodnie z rocznym programem prac Komisji. Pierwszą taką wspólną deklarację przyjęto na rok 2017.

Oceny skutków

Zgodnie z porozumieniem Komisja przeprowadza oceny skutków wszystkich swoich najważniejszych wniosków dotyczących aktów ustawodawczych i nieustawodawczych. Wśród elementów, które powinny być objęte oceną skutków, można wymienić:

• skutki gospodarcze, środowiskowe i społeczne,
• pomocniczość i proporcjonalność,
• wpływ na konkurencyjność, ze zwróceniem szczególnej uwagi na MŚP,
• aspekty cyfrowe,
• oddziaływanie terytorialne.

Komisja będzie polegać na Radzie ds. Kontroli Regulacyjnej, w części złożonej z ekspertów zewnętrznych, która przeprowadza obiektywną kontrolę jakości oceny skutków Komisji.

Parlament i Rada mogą, jeżeli uznają to za stosowne i konieczne, dokonywać oceny skutków w związku z proponowanymi przez siebie istotnymi zmianami. Ponadto w porozumieniu określono zasady dotyczące konsultacji społecznych i konsultacji z zainteresowanymi podmiotami oraz oceny ex post przepisów UE.

Przejrzystość

W porozumieniu podkreślono znaczenie zwiększenia przejrzystości procedur ustawodawczych, co obejmuje:

• uzgadnianie przez trzy instytucje doskonalszych praktycznych ustaleń dotyczących współpracy i wymiany informacji w zakresie umów międzynarodowych,
• odpowiednie prowadzenie rozmów trójstronnych¹,
• wspólne publiczne ogłaszanie pomyślnego wyniku procesu legislacyjnego,
• wspólną bazę danych na temat dossier ustawodawczych, umożliwiającą śledzenie poszczególnych etapów procesu legislacyjnego.

Akty delegowane i wykonawcze

W porozumieniu ustanowiono zasady wyjaśniające i ułatwiające stosowanie aktów delegowanych i wykonawczych zgodnie z art. 290 i 291 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Ponadto dołączono do niego załącznik zawierający klauzule standardowe w tym zakresie. W szczególności uzgodniono, że:

• podczas przygotowywania aktów delegowanych Komisja będzie się konsultować z ekspertami państw UE oraz że eksperci Parlamentu i Rady mają równą możliwość udziału we wszystkich odnośnych posiedzeniach i równy dostęp do wszystkich odnośnych dokumentów;
• wszystkie akty przyjęte przed rozpoczęciem obowiązywania ram prawnych wprowadzonych Traktatem z Lizbony zostaną bezzwłocznie dostosowane;
• podjęte zostaną dalsze negocjacje w celu określenia niewiążących kryteriów wyodrębniania aktów delegowanych i wykonawczych (np. niewiążących kryteriów stosowania art. 290 i 291 TFUE); oraz
• ustanowiony zostanie publiczny rejestr aktów delegowanych (Międzyinstytucjonalny rejestr aktów delegowanych „DelReg” funkcjonuje od końca 2017 r.).

Wdrożenie i stosowanie prawa UE

Porozumienie zawiera trzy innowacyjne elementy mające pomóc w ulepszeniu procesu wdrażania i stosowania prawa UE i jego wyjaśnianiu:

1. państwa UE muszą podawać do wiadomości publicznej jasne informacje na temat podjętych w tych państwach środków służących włączeniu przepisów Unii do prawa krajowego lub wdrożeniu przepisów Unii, zgodnie ze wspólnymi deklaracjami z 2011 r. dotyczącymi dokumentów wyjaśniających towarzyszących powiadomieniu o takich środkach;
2. jeśli państwa UE zdecydują się dodać do przepisów prawa krajowego takie elementy, które nie pozostają w żadnym związku z treścią aktu prawa Unii („nadmiernie rygorystyczne wdrażanie”), są proszone o jasne wskazanie tych elementów w akcie transponującym (tzn. w akcie, który włącza przepisy Unii do prawa krajowego) lub też w powiązanych dokumentach;
3. wszelkie przypadki wspomnianego nadmiernie rygorystycznego wdrażania Komisja powinna uwzględnić w swoim corocznym sprawozdaniu przedstawianym Parlamentowi oraz Radzie.

Uproszczenie

Zgodnie z porozumieniem trzy instytucje mają współpracować w celu uproszczenia przepisów i zmniejszenia obciążeń, przy jednoczesnym zapewnieniu, że cele przepisów są spełnione. Trzy instytucje potwierdzają:

• swoje zobowiązanie do częstszego korzystania z techniki zwanej przekształceniem w celu modyfikacji obowiązujących przepisów oraz, jeśli przekształcenie nie jest techniką właściwą, do kodyfikowania tekstów prawnych jak najszybciej po przyjęciu aktu zmieniającego;
• swoją wolę propagowania najbardziej skutecznych instrumentów regulacyjnych, takich jak harmonizacja i wzajemne uznawanie, tak aby uniknąć nadmiernej regulacji i obciążeń administracyjnych.

Co roku Komisja przedstawia wyniki działań UE na rzecz uproszczenia przepisów oraz zmniejszania obciążeń administracyjnych, co obejmuje wnioski z corocznego badania obciążenia. W tym celu wykorzystuje swój program sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT).

Wdrażanie porozumienia

Punkt 50 porozumienia przewiduje, że trzy instytucje regularnie monitorują jego wdrażanie na szczeblu grupy ds. koordynacji międzyinstytucjonalnej oraz że odbywają coroczne posiedzenia na szczeblu politycznym w celu dokonania oceny postępów.