Il-protezzjoni tal-ambjent permezz tal-liġi kriminali

PUNTI EWLENIN

Reati kriminali

Id-direttiva tordna li l-Istati Membri jikkriminalizzaw atti intenzjonati li jagħmlu ħsara lill-ambjent, inklużi f’xi każijiet dawk imwettqa mill-inqas b’negliġenza serja. Dawn jinkludu:

• tniġġis: li jikkawża jew li x’aktarx jikkawża intenzjonalment ħsara serja jew mewt permezz ta’ skarikar, emissjoni jew introduzzjoni ta’ kwantità ta’ materjali jew sustanzi, enerġija jew radjazzjoni jonizzanti fl-arja, fil-ħamrija jew fl-ilma;
• reati relatati mal-prodott: it-tqegħid fis-suq ta’ prodotti li jkunu qed jiksru projbizzjoni jew rekwiżit ieħor immirat lejn il-protezzjoni tal-ambjent, li jirriżulta fi ħsara sostanzjali lill-ambjent;
• reati kimiċi: il-manifattura, it-tqegħid jew it-tqegħid għad-dispożizzjoni fis-suq, l-esportazzjoni jew l-użu ta’ sustanzi regolati fir-regolamenti tal-UE, bħal dawk dwar is-sustanzi kimiċi, li jwasslu għal impatti ekoloġiċi jew fuq is-saħħa serji;
• reati tal-merkurju: ksur tal-liġijiet permezz tal-manifattura, l-użu, il-ħażna, l-importazzjoni jew l-esportazzjoni ta’ merkurju, komposti tal-merkurju, taħlitiet ta’ merkurju jew prodotti miżjuda bil-merkurju;
• l-eżekuzzjoni illegali ta’ proġetti: l-eżekuzzjoni ta’ proġetti fit-tifsira tad-direttiva dwar il-valutazzjoni tal-impatt ambjentali, fejn tali kondotta titwettaq mingħajr kunsens għall-iżvilupp u tikkawża jew x’aktarx li tikkawża ħsara sostanzjali lill-ambjent;
• il-ġestjoni illegali tal-iskart u t-trasport illegali tal-iskart: il-ġbir, it-trasport jew it-trattament illegali tal-iskart, inkluż l-iskart perikoluż, is-superviżjoni ta’ tali operazzjonijiet u l-ġestjoni tal-kura ta’ wara tas-siti tar-rimi, flimkien mat-trasport illegali tal-iskart;
• ir-riċiklaġġ illegali tal-bastimenti u t-tniġġis mill-bastimenti: il-ksur tal-obbligu tar-riċiklaġġ tal-bastimenti f’faċilitajiet ta’ riċiklaġġ tal-bastimenti inklużi fil-Lista Ewropea u l-iskariku ta’ sustanzi niġġiesa minn vapuri li jaffettwaw ħażin il-kwalità tal-ilma jew l-ekosistemi tal-baħar;
• installazzjonijiet perikolużi: it-tħaddim jew l-għeluq illegali ta’ installazzjoni li fiha titwettaq attività perikoluża jew li fiha jinħażnu jew jintużaw sustanzi jew taħlitiet perikolużi, jew il-kostruzzjoni, it-tħaddim u ż-żarmar illegali ta’ installazzjoni offshore, b’riskju ta’ ħsara sinifikanti jew ħsara ekoloġika;
• reati relatati man-nukleari: l-immaniġġjar illegali ta’ materjal radjuattiv jew sustanzi radjuattivi;
• l-estrazzjoni illegali tal-ilma: l-estrazzjoni illegali tal-ilma tal-wiċċ jew ta’ taħt l-art;
• reati relatati ma’ organiżmi salvaġġi: il-qtil, il-qerda, it-teħid, il-pussess, l-offerta għall-bejgħ, il-bejgħ jew il-kummerċ illegali ta’ speċi protetta rikonoxxuta taħt il-Konvenzjoni dwar il-Kummerċ Internazzjonali fl-Ispeċijiet ta’ Fawna u Flora Selvaġġi fil-Periklu (CITES), li jikkawża d-deterjorament tal-ħabitats f’sit protett jew it-twettiq ta’ reati tal-kummerċ tal-injam;
• speċijiet invażivi: id-dħul fit-territorju tal-UE, it-tqegħid fis-suq, iż-żamma, it-trobbija, it-trasport, l-użu, l-iskambju, il-permess tar-riproduzzjoni, it-tkabbir, il-kultivazzjoni, ir-rilaxx fl-ambjent jew it-tixrid ta’ speċijiet aljeni invażivi ta’ tħassib għall-UE;
• sustanzi li jnaqqsu l-ożonu u gassijiet fluworinati: l-immaniġġjar illegali ta’ sustanzi li jnaqqsu s-saff tal-ożonu jew gassijiet fluworinati.

Reati kriminali kwalifikati. Japplikaw pieni aktar ħorox jekk l-atti illegali elenkati hawn fuq jikkawżaw ħsara irriversibbli jew fit-tul lil ekosistema ta’ daqs konsiderevoli jew jagħmlu ħsara sostanzjali lill-kwalità tal-arja, il-ħamrija jew l-ilma.

Negliġenza serja. Attivitajiet li jirriżultaw fi ħsara ambjentali sostanzjali minħabba negliġenza serja huma wkoll kriminalizzati taħt id-direttiva.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-inċitament jew l-għajnuna u l-kompliċità ta’ dawn ir-reati jkunu punibbli wkoll bħala reat kriminali. Barra minn hekk, tentattiv biex jitwettaq reat huwa punibbli għall-biċċa l-kbira tar-reati koperti mid-direttiva.

Pieni għal individwi u persuni ġuridiċi

• Fis-severità u l-kamp ta’ applikazzjoni, id-direttiva tobbliga pieni effettivi, proporzjonati u dissważivi.
• Individwi jiffaċċjaw pieni inkluż priġunerija għal reati gravi, partikolarment dawk li jirriżultaw f’mewt jew ħsara ambjentali sinifikanti. Dawn jistgħu jiffaċċjaw ukoll pieni jew miżuri aċċessorji, bħal multi jew skwalifika jew l-obbligu li jirrestawraw l-ambjent jew iħallsu kumpens għall-ħsara li jkunu kkaġunaw lill-ambjent.
• Persuni ġuridiċi (entitajiet rikonoxxuti fil-liġi nazzjonali, iżda minbarra korpi statali u organizzazzjonijiet internazzjonali) jistgħu jinżammu responsabbli għal reati mwettqa għall-benefiċċju tagħhom minn individwi f’pożizzjonijiet ta’ tmexxija, b’pieni inklużi multi sinifikanti u pieni jew miżuri aċċessorji, inklużi restrizzjonijiet operattivi u miżuri ta’ rimedju obbligatorji.
• Ċirkostanzi aggravanti jinkludu l-iskala tal-ħsara, l-involviment fil-kriminalità organizzata u kundanni preċedenti.
• Ċirkostanzi mitiganti jinkludu sforzi biex jiġi restawrat l-ambjent u l-kooperazzjoni mal-awtoritajiet legali.

Ġurisdizzjoni u infurzar

• Ġurisdizzjoni. L-Istati Membri għandhom ġurisdizzjoni fuq reati mwettqa fit-territorji tagħhom, fuq il-bastimenti jew l-inġenji tal-ajru rreġistrati tagħhom jew meta t-trasgressur ikun ċittadin.
• Kooperazzjoni bejn l-Istati Membri u korpi, istituzzjonijiet u awtoritajiet kompetenti oħra. Id-direttiva teħtieġ kollaborazzjoni fost l-Istati Membri u ma’ korpi tal-UE bħall-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Kooperazzjoni fil-Ġustizzja Kriminali (Eurojust) u l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew fil-ġurisdizzjonijiet rispettivi tagħhom biex jindirizzaw ir-reati ambjentali transkonfinali b’mod effettiv. Barra minn hekk, id-direttiva tinkludi sett ta’ regoli li se jgħinu biex tittejjeb b’mod konsiderevoli l-effettività tal-atturi kollha tul il-katina tal-infurzar fil-ġlieda kontra l-kriminalità ambjentali. Dan jinkludi obbligi biex jiġu żgurati riżorsi adegwati u għodod investigattivi, taħriġ speċjalizzat regolari u l-istabbiliment ta’ strateġiji nazzjonali dwar il-ġlieda kontra l-kriminalità ambjentali. L-istrateġiji nazzjonali jridu jiġu żviluppati u implimentati sa Mejju 2027, b’aġġornamenti u evalwazzjonijiet regolari bbażati fuq approċċ ta’ analiżi tar-riskju.

Il-ġbir u t-trażmissjoni tad-data

Id-direttiva tordna li l-Istati Membri jiġbru u jippubblikaw data dwar reati ambjentali biex jivvalutaw l-effettività tal-miżuri implimentati.

Id-direttiva tinkludi wkoll dispożizzjonijiet dwar:

• l-iffriżar u l-konfiska, inklużi miżuri biex jiġu rintraċċati u kkonfiskati l-mezzi u r-rikavat minn reati;
• perjodi ta’ limitazzjoni, imfassla biex jiżguraw il-prosekuzzjoni u l-infurzar f’waqthom tal-pieni;
• għodod investigattivi li għandhom jintużaw fil-prosekuzzjoni ta’ reati ambjentali;
• riżorsi li għandhom jiġu żgurati għall-awtoritajiet nazzjonali biex ikunu jistgħu jwettqu l-funzjonijiet tagħhom b’mod effettiv relatati mal-implimentazzjoni ta’ din id-direttiva;
• taħriġ li għandu jingħata lill-imħallfin, lill-prosekuturi, lill-pulizija u lill-persunal ġudizzjarju u lill-persunal tal-awtoritajiet kompetenti involuti fi proċedimenti u investigazzjonijiet kriminali fir-rigward tal-għanijiet ta’ din id-direttiva;
• ir-rikonoxximent tar-rwol tas-soċjetà ċivili u d-drittijiet proċedurali tagħha, inklużi d-drittijiet għal individwi affettwati u organizzazzjonijiet mhux governattivi, biex jippermettuhom jipparteċipaw fi proċedimenti legali u jaċċessaw deċiżjonijiet ġudizzjarji.

Implimentazzjoni u reviżjoni

• Huma stabbiliti dati ta’ skadenzi għat-traspożizzjoni tad-direttiva fil-liġi nazzjonali u għall-Istati Membri biex jirrappurtaw dwar l-implimentazzjoni.
• Reviżjonijiet u aġġornamenti regolari huma obbligatorji biex dawn jiġu adattati għall-pajsaġġi ambjentali u legali li qed jinbidlu.