Conradh Nice

PRÍOMHPHOINTÍ

Institiúidí AE a dhéanamh níos dleathaí agus níos éifeachtúla maidir le ballraíocht mhéadaithe AE

• Tá athrú tagtha ar an modh chun comhdhéanamh an Choimisiúin Eorpaigh a shainiú:
  • tá athrú tagtha de réir a chéile ar chomhdhéanamh an Choimisiúin Eorpaigh ó 2 choimisinéirí do na tíortha níos mó (an Fhrainc, an Ghearmáin, an Iodáil, an Ríocht Aontaithe (¹) agus an Spáinn) agus 1 choimisinéir do na tíortha eile, suas le 27 gcoimisinéir ar a mhéad, agus tá an ceart ag gach Ballstát coimisinéir a ainmniú de réir uainíochta ar bhonn fíor-chomhionann;
  • ainmneofar uachtarán an Choimisiúin agus na coimisinéirí ó seo feasta trí thromlach cáilithe sa Chomhairle;
  • faigheann uachtarán an Choimisiúin cumhachtaí méadaithe ar choláiste na gcoimisinéirí, is é sin freagrachtaí a dháileadh nó a atheagrú i measc na gcoimisinéirí agus — le formheas an choláiste trí thromlach simplí — duine de na coimisinéirí a bhriseadh as.
• Tá an córas vótála i gComhairle an Aontais Eorpaigh athshainithe:
  • déantar an t-ualú vótaí a athchomhardú chun teacht ar bhealach níos fearr le daonraí coibhneasta na mBallstát;
  • neartaíodh na coinníollacha maidir le tromlach cáilithe a fháil, agus 73.9 % (in ionad 71.3 %) de na vótaí ag teastáil anois, chomh maith le tromlach thíortha AE arb ionann iad (má theastaíonn an fíorú sin ó thír AE) agus 62 % ar a laghad de dhaonra AE;
  • tá úsáid na vótála trí thromlach cáilithe leathnaithe chuig réimsí úra anois.
• Tá comhdhéanamh Pharlaimint na hEorpa athbhreithnithe agus tá a cumhachtaí méadaithe:
  • tá líon na suíochán méadaithe go dtí 732 bhall in AE ina bhfuil 27 mBallstát;
  • tá nós imeachta na comhchinnteoireachta (gnáthnós imeachta reachtach inniu) leathnaithe go beagnach gach réimse ina ndéanann an Chomhairle cinneadh trí thromlach cáilithe;
  • féadfaidh an Pharlaimint ábhar a thabhairt os comhair Chúirt Bhreithiúnais AE go díreach mar a dhéanann Ballstát nó an Coimisiún.
• Tá athchóiriú radacach déanta ar Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh:
  • suífidh sí i bhfoirmíochtaí éagsúla: i ndlísheomraí ina mbeidh idir 3 agus 5 breithiúna, sa mhór-dhlísheomra (11 bhreiteamh) nó i seisiún iomlánach (1 bhreitheamh in aghaidh na tíre AE);
  • tá inniúlachtaí na Cúirte Céadchéime (an Chúirt Ghinearálta anois) leathnaithe, is é sin chuig roinnt catagóirí tagartha le haghaidh réamhrialaithe¹;
  • ag gníomhú d’aon toil di féadfaidh an Chomhairle fochúirteanna a chruthú chun déileáil ag an gcéad chéim le réimsí speisialta dlí, amhail paitinní.
• Tá rialacha nua maidir le comhar feabhsaithe tagtha isteach chomh maith:
  • níl i gceist leis ach 8 dtír AE ar a laghad (ní tromlach mar a bhí roimhe);
  • i “gcroílár” an Chomhphobail Eorpaigh, ní féidir le tír AE diúltú do sheoladh comhair fheabhsaithe a thuilleadh. Lena chois sin, mar aon le formheas an Choimisiúin (a theastaíonn i gcónaí), teastaíonn aontú (nó inniu, cead) na Parlaiminte anois má bhaineann comhchinnteoireacht leis an réimse comhair;
  • tá an fhéidearthacht go bhfeabhsófar an comhar leathnaithe chuig an gcomhbheartas Eachtrach agus Slándála, chuig eisiamh na cosanta agus anseo le cumhacht crosta thíortha AE;
  • i gcomhar le gnóthaí ceartais agus baile, déantar an comhar feabhsaithe thar a bheith solúbtha: níl cumhacht crosta thíortha AE ann ná ní theastaíonn formheas an Choimisiúin nó na Parlaiminte.

Príomhathruithe eile mar thoradh ar an gconradh

• Mar aon leis an bhféidearthacht go ngearrfaí smachtbhannaí ar thír AE as sárú ar chearta bunúsacha ag tír AE (a tugadh isteach le Conradh Amstardam) cuirtear sásra coisctheach le hAirteagal 7 de CAE.
• Rinneadh mionathrú ar an CAE chun forbairtí bheartas slándála agus cosanta na hEorpa a chur san áireamh.
• Aithnítear ról Eurojust maidir le forbairt an chomhair bhreithiúnaigh i gcúrsaí coiriúla.
• Tá an Bhruiséil ainmnithe mar an ionad le haghaidh cruinnithe foirmiúla de chuid Chomhairle na hEorpa.