KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 4.7.2024

COM(2024) 265 final

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY

Dwudzieste sprawozdanie w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 866/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. oraz skutków jego stosowania, obejmujące okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2023 r.

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY

Dwudzieste sprawozdanie w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 866/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. oraz skutków jego stosowania, obejmujące okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2023 r.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 866/2004 w sprawie systemu na podstawie art. 2 Protokołu 10 do Aktu Przystąpienia 1 („rozporządzenie w sprawie zielonej linii”) weszło w życie 1 maja 2004 r. Rozporządzenie to określa, na jakich warunkach przepisy prawa UE stosują się do przepływu osób, towarów i usług przez linię oddzielającą obszary Republiki Cypryjskiej, na których faktyczną kontrolę sprawuje rząd, od tych, na których nie sprawuje on takiej kontroli. Aby zapewnić skuteczność tych przepisów, ich stosowanie rozszerzono również na obszar graniczny między obszarami Republiki Cypryjskiej, na których rząd Republiki Cypryjskiej nie sprawuje faktycznej kontroli oraz na teren wschodniej strefy suwerennej Zjednoczonego Królestwa („wschodnia strefa suwerenna”) 2 .

Sprawozdanie to obejmuje okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2023 r.

W 2023 r. Komisja prowadziła konstruktywny dialog dotyczący wdrażania rozporządzenia z odpowiednimi władzami Republiki Cypryjskiej, administracją strefy suwerennej, a także Izbą Handlową Turków Cypryjskich.

1.RUCH OSOBOWY

1.1.Przekraczanie linii na uznanych przejściach granicznych

Przedmiotowe rozporządzenie zapewnia ramy prawne dla przekraczania zielonej linii („linia”) przez Cypryjczyków, innych obywateli UE oraz obywateli państw trzecich na uznanych przejściach granicznych. W 2023 r. – w porównaniu z rokiem poprzednim – wzrosła liczba osób przekraczających linię zarówno wśród Greków cypryjskich, jak i Turków cypryjskich.

Według danych policji Republiki Cypryjskiej (CYPOL) w okresie sprawozdawczym zarejestrowano 1 609 488 przypadki przekroczenia granicy (poprzednio 1 372 564) przez Greków cypryjskich oraz 1 032 029 przypadków przekroczenia granicy (poprzednio 871 898) przez pojazdy należące do Greków cypryjskich z obszarów Republiki Cypryjskiej znajdujących się pod faktyczną kontrolą rządu Republiki Cypryjskiej na obszary Republiki Cypryjskiej nieznajdujące się pod taką faktyczną kontrolą. W tym samym okresie zarejestrowano 1 373 353 przypadki przekroczenia granicy (poprzednio 1 111 529) przez Turków cypryjskich oraz 532 206 przypadków przekroczenia granicy (poprzednio 453 880) przez pojazdy należące do Turków cypryjskich z obszarów Republiki Cypryjskiej nieznajdujących się pod faktyczną kontrolą rządu Republiki Cypryjskiej na obszary znajdujące się pod kontrolą rządu 3 .

Spadła również liczba obywateli Unii (spoza Cypru) oraz obywateli państw trzecich przekraczających linię. W okresie sprawozdawczym linię przekroczyło 1 851 465 (poprzednio 1 498 649) obywateli Unii (innych niż Cypryjczycy) oraz obywateli państw trzecich w obu kierunkach.

Wyżej wspomniane dane zebrane przez CYPOL nie obejmują osób i pojazdów przekraczających linię z terenów północnej części Cypru na przejściach granicznych w Pergamos i Strovilii, które podlegają władzom wschodniej strefy suwerennej Zjednoczonego Królestwa. W odniesieniu do tych przejść administracja wschodniej strefy suwerennej poinformowała, że 825 095 Greków cypryjskich (poprzednio: 685 202) oraz 440 158 pojazdów należących do Greków cypryjskich (poprzednio: 401 301) przeszło na teren północnej części Cypru. Jednocześnie w drugą stronę linię przekroczyło 606 734 Turków cypryjskich (poprzednio: 546 427) oraz 287 060 pojazdów należących do Turków cypryjskich (poprzednio: 326 400). Ponadto 802 789 obywateli UE (spoza Cypru) oraz obywateli państw trzecich przekroczyło linię w obu kierunkach.

W 2023 r. liczba pracowników CYPOL pracujących na przejściach granicznych wzrosła do 89 osób (w porównaniu z 81 osobami w 2022 r.).

Dane zgromadzone w 2023 r. przez turecką wspólnotę cypryjską wskazują na wzrost liczby przekroczeń przez Greków cypryjskich do 3 055 999 (poprzednio: 2 821 903) oraz przez pojazdy Greków cypryjskich do 1 673 721 (poprzednio: 1 517 222) z obszarów kontrolowanych przez rząd do północnej części Cypru. Ponadto dane te wskazują na wzrost liczby przekroczeń linii przez Turków cypryjskich do 2 452 876 (poprzednio: 1 877 463) oraz przez pojazdy Turków cypryjskich do 1 098 508 (poprzednio: 881 920) w przeciwnym kierunku. Z przedstawionych statystyk wynika, że z obszarów kontrolowanych przez rząd na tereny północnej części Cypru linię przekroczyło 2 194 347 obywateli Unii (spoza Cypru) oraz obywateli państw trzecich (poprzednio: 1 840 207) w 2023 r.

Zgłaszano między innymi, że korzystny kurs euro w stosunku do liry tureckiej zachęcał coraz więcej Greków cypryjskich do przekraczania granic na obszar zamieszkany przez turecką wspólnotę cypryjską w celu zrobienia osobistych zakupów.

Na przejściu granicznym Agios Dhometios w dalszym ciągu notowano długie kolejki. Według władz Republiki Cypryjskiej zaangażowano dodatkowe zasoby ludzkie w celu ułatwienia przekraczania granicy.

Władze Republiki Cypryjskiej nadal nie zezwalały jednak autobusom należącym do Turków cypryjskich i przewożącym obywateli UE na przejechanie na obszary kontrolowane przez rząd, chyba że posiadali dokumenty w pełni zgodne ze wspólnotowym dorobkiem prawnym, wydane przez Republikę Cypryjską. Władze Republiki Cypryjskiej zauważyły, że wprowadziły uregulowania ułatwiające procedurę uzyskiwania świadectw zdatności do ruchu drogowego, zezwoleń i zawodowych praw jazdy przez Turków cypryjskich; stosowne dokumenty wydawane są bezpłatnie po złożeniu wniosków (przetłumaczonych na język turecki).

Siły Pokojowe Organizacji Narodów Zjednoczonych na Cyprze w dalszym ciągu ułatwiały obu społecznościom praktykowanie obrządków religijnych przez zieloną linię 4 .

1.2.Migracja nieuregulowana przez zieloną linię i azyl

Dane CYPOL za 2023 r. wskazują na spadek liczby migrantów, którzy w sposób nieuregulowany przekroczyli linię z obszarów, na których rząd Republiki Cypryjskiej nie sprawuje faktycznej kontroli, na obszary kontrolowane przez rząd. W 2023 r. w ten sposób linię przekroczyło 6 793 migrantów o nieuregulowanym statusie; równoważne dane za lata 2022, 2021 i 2020 wynoszą 16 627, 9 812 i 4 857. Najwięcej migrantów o nieuregulowanym statusie pochodziło z Syrii (2 199), Nigerii (990), Afganistanu (726), Kamerunu (407) i Demokratycznej Republiki Konga (402). Migracja nieuregulowana przez zieloną linię nadal stanowi niezwykle poważny problem.

Spośród 6 793 migrantów o nieuregulowanym statusie 90 % (poprzednio 92 %) złożyło wnioski o objęcie ochroną międzynarodową w Republice Cypryjskiej. Najwięcej wnioskodawców pochodziło z Syrii.

CYPOL zdołał zidentyfikować tych migrantów, stosując te same metody, co w poprzednich latach, przede wszystkim analizując informacje zawarte w ich dokumentach podróży i przyjmując oświadczenia zainteresowanych migrantów. Zgodnie ze wspomnianą analizą niemal wszyscy migranci zatrzymani na obszarach kontrolowanych przez rząd po przekroczeniu linii w sposób nieuregulowany przybyli wcześniej do północnej części Cypru z Turcji.

Turecka wspólnota cypryjska zwróciła uwagę, że w północnej części Cypru podejmowane są starania, aby zapobiegać migracji nieuregulowanej. W 2023 r. 7 386 osobom 5 uniemożliwiono przedostanie się na tereny niepodlegające kontroli rządu cypryjskiego, a 1 610 osób 6 zatrzymanych w północnej części Cypru zostało deportowanych.

Przedstawiciele obu społeczności spotkali się w ramach wspólnego komitetu technicznego ds. przestępstw i spraw karnych działającego pod egidą ONZ. Jako rozszerzenie działalności wspomnianego komitetu obie społeczności nadal stosowały dwa tzw. obszary wspólnej komunikacji („Joint Communications Room”) w Nikozji i w miejscowości Pila, które stanowią forum wymiany informacji w sprawach karnych 7 .

W ocenie CYPOL współpraca z innymi właściwymi jednostkami rządowymi Republiki Cypryjskiej oraz administracją wschodniej strefy suwerennej przebiega bardzo dobrze.

Wschodnia strefa suwerenna

W 2023 r. zmniejszyła się migracja nieuregulowana przez teren wschodniej strefy suwerennej z obszarów Cypru niepodlegających kontroli rządu. W 2023 r. zatrzymano 16 migrantów, którzy przekroczyli linię w sposób nieuregulowany 8 . Łącznie 5 034 osobom nie zezwolono na przekroczenie zielonej linii, wśród których najliczniejszą grupę stanowili obywatele Rosji (1 283). Zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Protokołu dotyczącego stref suwerennych Zjednoczonego Królestwa na Cyprze do Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej władze wschodniej strefy suwerennej odmówiły zezwolenia na przekroczenie zielonej linii cudzoziemcom, którzy przybyli przez północną część Cypru 9 . Osoby te zostały skierowane na przejścia graniczne poza obszarem wschodniej strefy suwerennej celem poddania ich kontroli wynikających z wymogów dotyczących wjazdu na teren Republiki Cypryjskiej.

Funkcjonariusze strefy suwerennej określili swoją współpracę z Republiką Cypryjską jako bardzo dobrą.

Aby zapobiegać migracji nieuregulowanej w oddaleniu od przejść granicznych, policja strefy suwerennej prowadziła patrole w oparciu o ocenę ryzyka i dane wywiadowcze. Oprócz nich tereny patrolowane były przez Wydział Celny strefy suwerennej oraz personel wojskowy. W okresie sprawozdawczym zamówiono i rozmieszczono nowy sprzęt do nadzoru nocnego.

Cztery „niedozwolone przejścia graniczne” znajdujące się w wiosce Pergamos lub w jej pobliżu, z których korzystają lokalni mieszkańcy i rolnicy, są szczególnie trudne do kontrolowania. Jak wspomniano w poprzednich sprawozdaniach, te „niedozwolone przejścia graniczne” wciąż budzą zaniepokojenie, a zatem należy znaleźć właściwe rozwiązanie tej kwestii zgodnie z art. 7 Protokołu dotyczącego stref suwerennych Zjednoczonego Królestwa na Cyprze. W okresie sprawozdawczym władze wschodniej strefy suwerennej przeprowadziły spontaniczne kontrole osób korzystających z dróg prowadzących do tych przejść granicznych.

2.RUCH TOWAROWY

2.1.Wartość wymiany handlowej

Na podstawie art. 4 rozporządzenia w sprawie zielonej linii towary mogą być wprowadzane na obszary kontrolowane przez rząd z obszarów niekontrolowanych przez rząd, pod warunkiem że towary te spełniają kryteria określone w art. 4 10 i towarzyszą im dokumenty wystawione przez Izbę Handlową Turków Cypryjskich. Zgodnie z art. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1480/2004 11 Izba Handlowa Turków Cypryjskich oraz władze Republiki Cypryjskiej co miesiąc przekazywały Komisji dane dotyczące rodzaju, ilości oraz wartości towarów, dla których wystawiono dokumenty towarzyszące.

Według danych statystycznych przedstawionych przez Republikę Cypryjską łączna wartość wymiany handlowej obejmującej towary, które faktycznie przewieziono przez linię i dla których wystawiono dokumenty towarzyszące, zwiększyła się w 2023 r. o 9,6 %, do kwoty 16 046 304 EUR (poprzednio: 14 647 241 EUR).

Według danych statystycznych przedstawionych przez Izbę Handlową Turków Cypryjskich łączna wartość towarów, dla których wystawiono dokumenty towarzyszące, wyniosła 17 644 400 EUR (poprzednio 16 697 514 EUR). W porównaniu z rokiem 2022 oznacza to wzrost ogólnej wartości towarów, dla których wystawiono dokumenty towarzyszące, o 5,7 %.

Wartość przepływu handlowego z obszarów kontrolowanych przez rząd do północnej części Cypru zwiększyła się, według danych Cypryjskiej Izby Handlowo-Przemysłowej, o ok. 82 % – z 711 133 EUR w 2022 r. do 1 294 718 EUR w 2023 r. Przepływ handlowy z obszarów kontrolowanych przez rząd do północnej części Cypru stanowi 8,1 % wymiany handlowej prowadzonej w przeciwnym kierunku (w 2022 r. odsetek ten wynosił 4,9 %).

Turecka wspólnota cypryjska nadal stosowała system handlu, który stanowi lustrzane odbicie ograniczeń przewidzianych w rozporządzeniu w sprawie zielonej linii. Jako główny powód takiej sytuacji przedstawiciele tureckiej wspólnoty cypryjskiej podają ochronę lokalnych przedsiębiorstw. Ponadto towary mogą przepływać w celach handlowych z obszarów kontrolowanych przez rząd do północnej części Cypru jedynie po wydaniu „zezwolenia przywozowego”. System ten nie zawsze jest jednak konsekwentnie stosowany.

2.2.Rodzaj towarów

W 2023 r. charakter towarów będących przedmiotem obrotu zasadniczo pozostawał bez zmian. Najczęstszym przedmiotem wymiany handlowej były nadal materiały budowlane, a następnie meble, tworzywa sztuczne oraz mozaiki i marmury 12 .

Wprowadzono nowe produkty, takie jak tahini, konglomerat kamienny oraz kamień i mandarynki – klementynki.

2.3.Nieprawidłowości

Republika Cypryjska nie zwróciła uwagi Komisji żadnego szczególnego przypadku nieprawidłowości, który miałby miejsce w okresie sprawozdawczym.

2.4.Przeszkody i utrudnienia w przepływie towarów

Nadal istniały bariery w handlu ponad linią, co – zdaniem Komisji – jest zasadniczą przyczyną obecnego niskiego poziomu handlu. W okresie sprawozdawczym handel przez zieloną linię nadal rósł i podejmowano starania na rzecz wykorzystania jego pełnego potencjału.

Jak wspomniano w poprzednich sprawozdaniach 13 , nadal nie rozwiązano kwestii pojazdów użytkowych Turków cypryjskich przejeżdżających na obszary kontrolowane przez rząd i jak dotąd żadne pojazdy użytkowe o wadze powyżej 7,5 tony należące do Turków cypryjskich nie mogą przekraczać zielonej linii, chyba że posiadają oni dokumenty w pełni zgodne z dorobkiem prawnym UE, wydane przez Republikę Cypryjską. Władze Republiki Cypryjskiej poinformowały Komisję, że wprowadziły środki ułatwiające procedurę uzyskiwania świadectw zdatności do ruchu drogowego, zezwoleń i zawodowych praw jazdy przez Turków cypryjskich. Rozwiązanie tego problemu znacznie przyczyniłoby się do podniesienia poziomu wymiany handlowej, gdyż ułatwiłoby przewóz towarów. Wzmocniłoby też kontakty między cypryjskimi podmiotami gospodarczymi, a tym samym znacząco przyczyniło do wzrostu wzajemnego zaufania między obiema wspólnotami. Komisja będzie nadal podejmować rozmowy z władzami Republiki Cypryjskiej i turecką wspólnotą cypryjską, aby pomóc w znalezieniu rozwiązania tego problemu.

W okresie sprawozdawczym poczyniono dalsze postępy w zakresie przemieszczania przez linię przetworzonych produktów spożywczych niepochodzących od zwierząt, a także materiałów opakowaniowych mających kontakt z żywnością. 11 stycznia 2023 r. Ministerstwo Zdrowia Republiki Cypryjskiej wydało okólnik zezwalający na realizowanie – poprzez zieloną linię – wymiany handlowej materiałami opakowaniowymi mającymi kontakt z żywnością, pod warunkiem że towary te są zgodne z odpowiednim dorobkiem prawnym. 3 lutego czerwca 2023 r. Ministerstwo Zdrowia Republiki Cypryjskiej wydało okólnik zezwalający na realizowanie – poprzez zieloną linię – wymiany handlowej dwoma kategoriami przetwarzanej żywności, a mianowicie czarnymi i zielonymi oliwkami stołowymi, a także sokami, nektarami i napojami owocowymi z jabłek, grapefruitów, ananasa, wiśni, brzoskwini i moreli, pod warunkiem że towary te są zgodne z odpowiednim dorobkiem prawnym.
pod warunkiem że towary te były zgodne z unijnym dorobku prawnym. Komisja z zadowoleniem przyjmuje ten postęp i będzie kontynuować dialog z władzami Republiki Cypryjskiej na temat umożliwienia handlu innymi rodzajami przetworzonej żywności niepochodzącej od zwierząt.

Podobnie jak w poprzednich latach Turcy cypryjscy zajmujący się handlem nadal zgłaszali trudności z zaopatrywaniem sklepów w swoje produkty i reklamowaniem tych produktów oraz usług na obszarach kontrolowanych przez rząd, co utrudnia wymianę handlową. Stwierdzono ponadto, że przedsiębiorcy z obu społeczności, którzy chcą rozpocząć współpracę ze wspólnotą po drugiej stronie linii, napotykają kilka problemów administracyjnych; np. Turcy cypryjscy, którzy prowadzą handel przez zieloną linię, napotykają trudności w zakładaniu kont w bankach na obszarach znajdujących się pod kontrolą rządu. Władze Republiki Cypryjskiej realizują działania prowadzące do ułatwienia otwierania rachunków bankowych dla przedsiębiorców będących Turkami cypryjskimi, zaś Komisja będzie nadal prowadzić rozmowy z władzami Republiki Cypryjskiej w tym celu.

Władze Republiki Cypryjskiej podjęły w okresie sprawozdawczym kroki w celu rozwiązania tej kwestii, zwłaszcza poprzez ułatwienie otwierania rachunków bankowych dla Turków cypryjskich na obszarach kontrolowanych przez rząd zgodnie z dyrektywą w sprawie rachunków płatniczych 14 . 26 kwietnia 2023 r. Bank Centralny Cypru przesłał wszystkim instytucjom kredytowym pismo okólne, w którym wyjaśniono, że Turcy cypryjscy posiadający paszporty lub dowody tożsamości Republiki Cypryjskiej są uprawnieni do otwarcia podstawowego rachunku płatniczego, pod warunkiem, że spełnione są wszystkie inne wymogi należytej staranności związane z identyfikacją klienta. Mimo to niektórzy Turcy cypryjscy nadal zgłaszali trudności przy próbach otwierania rachunków w bankach komercyjnych. Co więcej, przedsiębiorstwa Turków cypryjskich nie mogły otwierać rachunków bankowych na obszarach kontrolowanych przez rząd. Komisja będzie nadal podejmować rozmowy z władzami Republiki Cypryjskiej w celu szybkiego znalezienia rozwiązania tego problemu.

Niemożność przekazywania środków między bankami na obszarach kontrolowanych przez rząd a bankami na obszarach, na których rząd Republiki Cypryjskiej nie sprawuje skutecznej kontroli, w dalszym ciągu utrudniała wymianę handlową przez zieloną linię. Komisja współpracowała w tej kwestii z władzami Republiki Cypryjskiej i innymi zainteresowanymi stronami.

2.5.Przemyt towarów

Przemyt towarów nadal ma miejsce, co świadczy o trudności, jaką sprawia kontrola nielegalnego przekraczania linii.

W 2023 r. Republika Cypryjska dokonała zajęcia towarów w 4 212 przypadkach (poprzednio 3 905), co stanowi wzrost o 8 %. W porównaniu z poprzednimi latami odnotowano spadek w przemycie produktów rolnych oraz wzrost w przemycie produktów pochodzenia zwierzęcego i produktów mleczarskich. Nastąpił wzrost ilości skonfiskowanych przez Republikę Cypryjską na zielonej linii papierosów oraz spadek ilości skonfiskowanego tytoniu przeznaczonego do samodzielnego skręcania papierosów: 890 500 papierosów i 324 596 g tytoniu do samodzielnego skręcania papierosów (poprzednio 679 354 papierosów i 413 802 g). Ponadto skonfiskowano również 323 991 wkładów do papierosów elektronicznych i 265 670 g tytoniu do fajek wodnych. Wzrosła liczba przypadków przemytu alkoholu, zaś liczba przypadków przemytu towarów naruszających prawa własności intelektualnej spadła. Inne skonfiskowane produkty to samochody, paliwo, leki i pestycydy. W sądzie rejonowym wszczęto łącznie dwadzieścia siedem postępowań dotyczących przemytu. W przypadkach przemytu niewielkich ilości papierosów zazwyczaj nakładano kary administracyjne, a papierosy podlegały konfiskacie.

Władze na obszarze wschodniej strefy suwerennej odnotowały również wzrost przypadków zajęcia przemycanych towarów: w 2023 r. na obszarze wschodniej strefy suwerennej zarejestrowano 962 przypadków zajęcia w porównaniu ze 821 w 2022 r.

Jeżeli chodzi o tradycyjne dostawy dla społeczności Turków cypryjskich z miejscowości Pila, usytuowanej w strefie buforowej (art. 4 ust. 10 rozporządzenia w sprawie zielonej linii), administracja wschodniej strefy suwerennej kontrolowała i rejestrowała ilość przekazywanych materiałów budowlanych, ryb, papierosów itp.

2.6.Ułatwianie handlu

Komisja nadal dążyła do znalezienia sposobów na wzmożenie wymiany handlowej przez linię.

W okresie sprawozdawczym Komisja kontynuowała rozmowy z władzami Republiki Cypryjskiej. Komisja przeprowadziła również rozmowy z Izbą Handlową Turków Cypryjskich na temat handlu przez zieloną linię.

W okresie sprawozdawczym Komisja nadal zapewniała pomoc techniczną i projektową rolnikom i mleczarniom z tureckiej społeczności cypryjskiej w celu umożliwienia im spełnienia wymogów dotyczących rejestracji pod chronioną nazwą pochodzenia (ChNP) sera Halloumi/Hellim produkowanego w północnej części Cypru. Bureau Veritas, które zostało wyznaczone we wrześniu 2021 r. jako organ delegowany odpowiedzialny za przeprowadzanie kontroli ChNP na całej wyspie, kontynuowało prace kontrolne. W okresie sprawozdawczym Bureau Veritas wydało trzem producentom sera Halloumi/Hellim reprezentującym turecką społeczność cypryjską certyfikaty zgodności z normami ChNP. Nieformalna grupa robocza Komisji ds. sera Halloumi/Hellim spotkała się 30 marca, 19 czerwca, 29 września i 18 grudnia 2023 r. Protokół ze spotkania grupy roboczej opublikowano na stronie internetowej dotyczącej rozporządzenia w sprawie zielonej linii. 

2 marca 2023 r. przyjęto rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/455 w sprawie sprostowania rozporządzenia Komisji (WE) 1480/2004 określającego szczegółowe zasady dotyczące towarów przybywających z obszarów niepodlegających skutecznej kontroli Rządu Cypru na obszary, na których Rząd sprawuje skuteczną kontrolę 15 . Celem sprostowania było przywrócenie odniesienia do handlu przez zieloną linię sadzeniakami z własnych rozmnożeń.

W 2023 r. Komisja nadal wysyłała ekspertów z państw członkowskich UE za pośrednictwem instrumentu TAIEX, aby zapewnić wsparcie dla handlu przez zieloną linię, zgodnie z mandatem określonym w rozporządzeniu w sprawie zielonej linii. Eksperci TAIEX prowadzili systematyczne inspekcje fitosanitarne owoców i warzyw (zwłaszcza ziemniaków), pobierali próbki miodu do analizy i przedstawiali regularnie aktualizowany wykaz statków rybackich, których połów może być przedmiotem wymiany handlowej przez zieloną linię.

W listopadzie 2023 r. Komisja ustanowiła unijny punkt kompleksowej obsługi w celu wspierania przedsiębiorstw i handlu przez zieloną linię. Unijny punkt kompleksowej obsługi współpracuje z Cypryjską Izbą Handlowo-Przemysłową i Izbą Handlową Turków Cypryjskich, udostępniając informacje i pomoc techniczną przedsiębiorstwom i osobom fizycznym zainteresowanym handlem przez zieloną linię, a także informując o handlu przez zieloną linię i umożliwiając nawiązywanie kontaktów przez producentów i handlowców.

Niektórzy Turcy cypryjscy zajmujący się wysyłką świeżych ryb nadal zgłaszali problemy dotyczące przeprowadzania inspekcji weterynaryjnych świeżych ryb na przejściu granicznym w Agios Dhometios w ustalonym terminie. Republika Cypryjska wyraziła poważne obawy co do charakteru niektórych przesyłek świeżych ryb. Komisja analizuje te zgłoszenia.

Komisja zachęca podmioty gospodarcze do korzystania z możliwości rynkowych i z zadowoleniem przyjmuje starania podejmowane przez Cypryjską Izbę Handlowo-Przemysłową i Izbę Handlową Turków Cypryjskich.

2.7.Towary UE wwożone ponownie na obszary znajdujące się pod faktyczną kontrolą rządu Republiki Cypryjskiej po przewiezieniu ich przez obszary nieobjęte taką kontrolą.

Władze Republiki Cypryjskiej poinformowały, że 1 602 towarów zostało wycofanych na obszary kontrolowane przez rząd po przewiezieniu ich przez obszary niepodlegające kontroli rządu.

3.WNIOSKI

W 2023 r. odnotowano dalszy wzrost liczby osób przekraczających zieloną linię, przy czym liczba przekraczających granicę Turków cypryjskich oraz obywateli UE (innych niż Cypryjczycy), jak również obywateli państw trzecich przewyższała liczbę zarejestrowaną w 2019 r., przed wybuchem pandemii.

W 2023 r. znacznie spadła jednak liczba osób przekraczających linię w sposób nieuregulowany. Niemniej poważny problem nadal stanowi migracja nieuregulowana przez zieloną linię.

W 2023 r. wartość wymiany handlowej przez zieloną linię wzrosła o 9,6 %, z 14 647 241 EUR w 2022 r. do 16 046 304 EUR w 2023 r. Wartość towarów, dla których wystawiono dokumenty towarzyszące, wzrosła o 5,7 %, z 16 697 514 EUR do 17 644 400 EUR. Najczęstszym przedmiotem wymiany handlowej były nadal materiały budowlane, a następnie meble, tworzywa sztuczne oraz mozaiki i marmury.

Cypryjska Izba Handlowo-Przemysłowa oraz Izba Handlowa Turków Cypryjskich kontynuowały współpracę w celu zapewnienia korzyści gospodarczych obu społecznościom.

Republika Cypryjska nadal zezwalała na przekraczanie zielonej linii przez pojazdy użytkowe ważące powyżej 7,5 tony należące do Turków cypryjskich, jeżeli zachowana była zgodność z przepisami. Władze Republiki Cypryjskiej zauważają, że wprowadziły ustalenia ułatwiające procedurę uzyskiwania świadectw zdatności do ruchu drogowego, zezwoleń i zawodowych praw jazdy przez Turków cypryjskich. Komisja będzie nadal podejmować rozmowy z władzami Republiki Cypryjskiej, aby pomóc w znalezieniu rozwiązania tego problemu.

W okresie sprawozdawczym władze Republiki Cypryjskiej dopuściły do handlu przez zieloną linię dalsze dwa rodzaje przetworzonej żywności niepochodzącej od zwierząt, a także materiały opakowaniowe mające kontakt z żywnością. Komisja z zadowoleniem przyjmuje tę zmianę i będzie kontynuować dialog z Republiką Cypryjską w celu umożliwienia obrotu przez zieloną linię wszystkimi rodzajami przetworzonej żywności niepochodzącej od zwierząt.

Ogólnie rzecz biorąc, choć Komisja z zadowoleniem przyjmuje wzrost wymiany handlowej w okresie sprawozdawczym, uważa jednocześnie, że wymiana handlowa przez zieloną linię mogłaby jeszcze wzrosnąć. Komisja jest zdania, że usunięcie barier w handlu wymienionych w niniejszym sprawozdaniu przyczyniłoby się do zwiększenia handlu przez zieloną linię i z zadowoleniem przyjmuje pozytywne zmiany prowadzące w tym kierunku. Komisja ma nadzieję, że działania obu izb na rzecz zintensyfikowania kontaktów między tymi dwoma środowiskami biznesowymi doprowadzą do zacieśnienia powiązań gospodarczych.

W tym kontekście Komisja nadal liczy na dobrą współpracę z Republiką Cypryjską i strefą suwerenną w celu skutecznego wprowadzenia w życie rozporządzenia Rady (WE) nr 866/2004. Komisja będzie w dalszym ciągu nadzorowała wykonanie przepisów przedmiotowego rozporządzenia.

(1)

1    Dz.U. L 161 z 30.4.2004, s. 128. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (UE) nr 685/2013 z dnia 15     lipca 2013 r., Dz.U. L 196 z 19.7.2013, s. 1.

(2)

2    Zob. Protokół dotyczący stref suwerennych Zjednoczonego Królestwa na Cyprze do Umowy o     wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej.

(3)

3    Władze Republiki Cypryjskiej nie prowadzą ewidencji liczby Greków cypryjskich powracających na obszary znajdujące się pod kontrolą rządu ani liczby Turków cypryjskich powracających na tereny północnej części Cypru.

(4)

     Sprawozdanie Sekretarza Generalnego ONZ w sprawie Sił Pokojowych ONZ na Cyprze [S/2024/12] z dnia 3 stycznia 2024 r., pkt 43.

(5)

5    Obywatele według państw: Afganistan: 925; Nigeria: 761; Irak: 608; Iran: 552; Pakistan: 509; inne: 4 031.

(6)

6    Obywatele według państw: Syria: 406; Nigeria: 338; Turcja: 294; Pakistan: 74; Bangladesz: 64; inne: 434.

(7)

     Sprawozdanie Sekretarza Generalnego ONZ w sprawie Sił Pokojowych ONZ na Cyprze [S/2024/12] z dnia 3 stycznia 2024 r., pkt 29–30.

(8)

8    Z 16 migrantów o nieuregulowanym statusie zatrzymanych we wschodniej strefie suwerennej 15 złożyło wniosek o azyl i zostało przekazanych    władzom Republiki Cypryjskiej.

(9)

   Obywatele państw trzecich (niebędący obywatelami Zjednoczonego Królestwa) mogą przekraczać granicę tylko wtedy, gdy są zaangażowani w

działalność związaną z obronnością lub są członkami rodziny osoby, która jest zaangażowana w taką działalność.

(10)

10    Art. 4 ust. 1 stanowi, że towary muszą być w całości uzyskane na obszarach, na których rząd Republiki Cypryjskiej nie sprawuje efektywnej kontroli, lub muszą zostać poddane ostatniej, istotnej, ekonomicznie uzasadnionej obróbce lub przetworzeniu w wyposażonym w tym celu zakładzie na obszarach, na których rząd Republiki Cypryjskiej nie sprawuje efektywnej kontroli.

(11)

11    Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1480/2004 z dnia 10 sierpnia 2004 r., Dz.U. L 272 z 20.8.2004, s. 3.

(12)

12    Załącznik, tabela IV.

(13)

13    Zob. np. dziewiąte, dziesiąte, jedenaste, dwunaste, trzynaste, czternaste, piętnaste, szesnaste, siedemnaste, osiemnaste i dziewiętnaste roczne sprawozdanie w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 866/2004 oraz skutków jego stosowania.

(14)

     Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/92/UE z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie porównywalności opłat związanych z rachunkami płatniczymi, przenoszenia rachunku płatniczego oraz dostępu do podstawowego rachunku płatniczego, Dz.U. L 257 z 28.8.2014, s. 214.

(15)

     Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 2023/455 z dnia 2 marca 2023 r., Dz.U. L 67 z 3.3.2023, s. 41.

KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 4.7.2024

COM(2024) 265 final

ZAŁĄCZNIKI

do

SPRAWOZDANIA KOMISJI DLA RADY

Dwudzieste sprawozdanie w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 866/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. oraz skutków jego stosowania, obejmujące okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2023 r.

TABELA I:

Zestawienie danych (w EUR) pochodzących z miesięcznych sprawozdań Izby Handlowej Turków Cypryjskich za 2023 r., zgodnie z art. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1480/2004

Źródło: Izba Handlowa Turków Cypryjskich (rozkład wartości w dokumentach towarzyszących wydanych w 2023 r.)    

TABELA II:

Wartość towarów przemieszczanych przez zieloną linię zgłoszona przez władze Republiki Cypryjskiej w 2023 r. (w EUR)

Źródło: Tabela oparta na danych otrzymanych od Wydziału ds. Ceł i Akcyz Republiki Cypryjskiej

TABELA III:

Wartość towarów przemieszczonych przez zieloną linię i wartość towarów, dla których wystawiono w 2023 r. dokumenty towarzyszące

Źródło:

- W przypadku wartości towarów, dla których wystawiono dokumenty towarzyszące: Izba Handlowa Turków cypryjskich

- W przypadku wartości towarów przemieszczonych przez zieloną linię: Wydział ds. Ceł i Akcyz Republiki Cypryjskiej

TABELA IV:

Towary będące w 2023 r. najczęstszym przedmiotem wymiany handlowej (w EUR)

Źródło: tabela oparta na danych otrzymanych od Wydziału ds. Ceł i Akcyz Republiki Cypryjskiej    

TABELA V:

Rozwój sytuacji w odniesieniu do dokumentów towarzyszących wydanych dla towarów będących w 2023 r. przedmiotem najczęstszej wymiany handlowej (najwyższa wartość)

Źródło: otrzymany od Izby Handlowej Turków Cypryjskich wykres oparty na danych dotyczących wydanych dokumentów towarzyszących

TABELA VI

Źródło: CYPOL

TABELA VII

Źródło: CYPOL, SBA

(1)

Dane te obejmują zarówno 6 737 nielegalnych migrantów zatrzymanych na obszarach kontrolowanych przez rząd, jak i 16 nielegalnych migrantów zatrzymanych w strefach suwerennych Zjednoczonego Królestwa na Cyprze.

(2)

Użycie tej nazwy nie może być traktowane jako uznanie państwa Palestyna i pozostaje bez uszczerbku dla indywidualnych stanowisk państw członkowskich w tej kwestii.