KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 10.12.2020

COM(2020) 831 final

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

dotyczący ograniczonych środków awaryjnych na wypadek braku umowy


w sprawie przyszłego partnerstwa ze Zjednoczonym Królestwem

1.    Wprowadzenie    

2.    Gotowość jest wciąż niezmiernie ważna    

3. Potrzeba ukierunkowanych środków awaryjnych UE w przypadku braku porozumienia    

4.    Proponowane ustawodawcze środki awaryjne, których stosowanie ma rozpocząć się od stycznia 2021 r.    

4.1 Podstawowe połączenia i bezpieczeństwo lotnicze    

4.2 Połączenia w zakresie transportu drogowego    

4.3 Połączenie kolejowe przez tunel pod kanałem La Manche    

4.4 Działalność połowowa    

5. Łagodzenie skutków za pomocą budżetu UE    

5.1 Pobrexitowa rezerwa dostosowawcza    

5.2 Programy i instrumenty w ramach budżetu UE na lata 2021–2027    

6. Zasady dotyczące środków awaryjnych na szczeblu państw członkowskich    

7. Reagowanie na zakłócenia występujące po zakończeniu okresu przejściowego    

1.Wprowadzenie

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej („Zjednoczone Królestwo” lub „ZK”) wystąpiło z Unii Europejskiej („UE”) i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej („Euratom”) – zwanych dalej wspólnie „Unią” – w dniu 1 lutego 2020 r. Umowa o wystąpieniu 1 , która weszła w życie w tym dniu, zabezpiecza uporządkowane wystąpienie Zjednoczonego Królestwa.

W umowie o wystąpieniu przewidziano okres przejściowy, w którym prawo Unii nadal ma zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa i w Zjednoczonym Królestwie 2 . Okres ten dobiega końca w dniu 31 grudnia 2020 r 3 . Zjednoczone Królestwo opuści wówczas jednolity rynek UE i unię celną oraz zaprzestanie realizacji wszystkich polityk Unii; ponadto prawo UE przestanie mieć zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa i w zjednoczonym Królestwie.

Materialne postanowienia umowy o wystąpieniu mają zastosowanie niezależnie od wyniku negocjacji w sprawie przyszłych stosunków. Umowa przewiduje:

·utrzymanie ochrony praw obywateli, w tym praw w zakresie zabezpieczenia społecznego, w odniesieniu do obywateli UE oraz ZK, których to dotyczy, przez cały okres ich życia;

·porozumienie finansowe zapewniające, aby Zjednoczone Królestwo i Unia respektowały wszystkie zobowiązania finansowe podjęte w okresie, kiedy Zjednoczone Królestwo było członkiem. Porozumienie to gwarantuje również zgodne z planem finansowanie projektów i programów UE realizowanych w oparciu o bieżące wieloletnie ramy finansowe (2014–2020), przyczyniając się do zagwarantowania pewności wszystkim beneficjentom programów UE, w tym beneficjentom ze ZK 4 ;

·prawnie funkcjonujące rozwiązanie, pozwalające uniknąć twardej granicy na wyspie Irlandii, chroniące wspólną gospodarkę całej wyspy oraz postanowienia porozumienia wielkopiątkowego we wszystkich jego aspektach, a także zabezpieczające integralność jednolitego rynku UE (Protokół w sprawie Irlandii / Irlandii Północnej, którego większość będzie miała zastosowanie od momentu zakończenia okresu przejściowego);

·ochronę interesów osób mieszkających lub zatrudnionych na terytorium stref suwerennych (protokół dotyczący stref suwerennych na Cyprze, który będzie miał zastosowanie od momentu zakończenia okresu przejściowego);

·ścisłą współpracę między Hiszpanią a Zjednoczonym Królestwem w odniesieniu do Gibraltaru w zakresie wdrażania postanowień umowy o wystąpieniu dotyczących praw obywateli oraz współpracę administracyjną między właściwymi organami w szeregu obszarów polityki (Protokół w sprawie Gibraltaru, który przestanie mieć zastosowanie wraz z zakończeniem okresu przejściowego, z wyjątkiem pierwszego artykułu dotyczącego praw obywateli);

·inne ustalenia wymagane na potrzeby uporządkowanego wystąpienia Zjednoczonego Królestwa, zapewniające między innymi:

Øsprawne zakończenie porozumień o współpracy i procedur współpracy między Zjednoczonym Królestwem a państwami członkowskimi w istotnych kwestiach prawa UE;

Øjasność prawa w odniesieniu do towarów już wprowadzonych do obrotu oraz towarów, które są przemieszczane między UE a Zjednoczonym Królestwem w momencie zakończenia okresu przejściowego;

Økontynuację ochrony i zabezpieczeń w Zjednoczonym Królestwie w odniesieniu do szerokiego zakresu kwestii, począwszy od praw własności intelektualnej UE, po dane osobowe przekazane przed zakończeniem okresu przejściowego lub przetwarzane w Zjednoczonym Królestwie po zakończeniu tego okresu, na podstawie umowy o wystąpieniu, bądź materiały EURATOM znajdujące się w Zjednoczonym Królestwie.

Zbliża się wprawdzie zakończenie okresu przejściowego, jednak dzisiaj nadal niepewny jest wynik negocjacji między UE a Zjednoczonym Królestwem dotyczących umowy w sprawie przyszłego partnerstwa UE–ZK. Komisja będzie w dalszym ciągu dokładać wszelkich starań, aby zakończyć negocjacje w sprawie umowy, która uwzględnia interesy UE.

UE będzie kontynuować negocjacje ze Zjednoczonym Królestwem, ponieważ niezmienny pozostaje nasz nadrzędny cel, jakim jest uzgodnienie ambitnego, obszernego, pogłębionego i elastycznego partnerstwa ze Zjednoczonym Królestwem, któremu przyświecają nadrzędne założenia dotyczące sprawowania rządów i równych warunków działania. Biorąc jednak pod uwagę, że koniec okresu przejściowego jest już bardzo bliski, nie jest możliwe zagwarantowanie wejścia w życie takiej umowy w dniu 1 stycznia 2021 r., co skutkowałoby wystąpieniem okresu, w którym umowa nie obowiązuje. Niniejszy komunikat oraz proponowane dziś środki awaryjne służą przejściu przez ten okres. W związku z powyższym proponowane środki awaryjne zostaną, z wyjątkiem rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa lotniczego, automatycznie wstrzymane z chwilą wejścia w życie umowy lub, jeżeli umowa nie wejdzie w życie, dobiegną końca po określonym czasie (6 miesięcy w odniesieniu do środków związanych z usługami lotniczymi i transportem drogowym oraz 1 rok w przypadku środków związanych z rybołówstwem).

Jeżeli w dniu 1 stycznia 2021 r. nie będzie obowiązywać umowa, stosunki między Zjednoczonym Królestwem a Unią będą regulowane w przeważającej części przez wielostronne ramy międzynarodowe, których stronami są zarówno Zjednoczone Królestwo, jak i UE lub jej państwa członkowskie, ale także przez wewnętrzne przepisy UE lub państw członkowskich mające zastosowanie do państw trzecich. Na przykład wymiana handlowa towarami i usługami byłaby realizowana zgodnie z warunkami Światowej Organizacji Handlu, przy czym każda strona stosowałaby w odniesieniu do towarów pochodzących od drugiej strony stawki na podstawie zasady kraju największego uprzywilejowania. Podobnie współpraca policyjna i sądowa byłaby oparta na szeregu konwencji międzynarodowych i na innych instrumentach.

Takie międzynarodowe rozwiązanie rezerwowe nie istnieje jednak w sektorze lotnictwa, natomiast rozwiązanie rezerwowe w obszarze transportu, dotyczące zezwoleń udzielanych w ramach systemu Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu jest zdecydowanie niewystarczające na potrzeby kontaktów ze Zjednoczonym Królestwem. Prowadziłoby to do niekontrolowanych zakłóceń i narażałoby interesy UE na poważne zagrożenie.

Co więcej, jeżeli w dniu 1 stycznia 2021 r. nie będzie obowiązywać umowa, nie można będzie zagwarantować dostępu statków rybackich UE i ZK do obszarów wodnych drugiej strony – mimo znaczenia rybołówstwa dla gospodarczych podstaw egzystencji społeczności nadbrzeżnych oraz potrzeby zapewnienia zrównoważonego rybołówstwa.

Komisja uznaje, że w tych trzech obszarach środki „awaryjne” są uzasadnione 5 .

Jeżeli w dniu 1 stycznia 2021 r. zastosowanie będzie miała umowa w sprawie przyszłego partnerstwa, wspomniane środki awaryjne nie wejdą w życie.

2.Gotowość jest wciąż niezmiernie ważna 

W dniu 1 stycznia 2021 r. zakłócenia będą miały miejsce, niezależnie od tego, czy umowa w sprawie przyszłego partnerstwa między UE a Zjednoczonym Królestwem wejdzie w życie, czy nie. Jest to naturalna konsekwencja decyzji Zjednoczonego Królestwa o wystąpieniu z Unii i zaprzestaniu uczestnictwa w jednolitym rynku UE oraz w unii celnej. Komisja zawsze reprezentowała w tym względzie bardzo jasne stanowisko 6 .

W swoim Komunikacie o gotowości na zmiany po zakończeniu okresu przejściowego między Unią Europejską a Zjednoczonym Królestwem z dnia 9 lipca 2020 r. 7 Komisja ponownie podkreśliła znaczenie, jakie ma podjęcie przez administrację publiczną, przedsiębiorstwa i obywateli wszelkich niezbędnych działań celem przygotowania do zmian, które będą miały miejsce jako nieunikniona konsekwencja decyzji Zjednoczonego Królestwa, nawet w przypadku zawarcia umowy w sprawie przyszłego partnerstwa.

Komisja wydała 89 zawiadomień sektorowych 8 zawierających szczegółowe informacje dotyczące zmian, jakich należy oczekiwać, a także niezbędnych działań, jakie muszą zostać podjęte przez administrację, przedsiębiorstwa oraz obywateli. Wśród zawiadomień tych znajdują się zawiadomienia dotyczące handlu żywnością, produktów konsumenckich i przemysłowych oraz usług, podatku VAT, praw autorskich i praw własności intelektualnej, wymiaru sprawiedliwości w sprawach cywilnych, prawa spółek oraz ceł.

Począwszy od lipca tego roku służby Komisji odbyły dwustronne posiedzenia ze wszystkimi 27 państwami członkowskimi w celu wspólnego podjęcia kwestii gotowości z każdą administracją krajową. Ogólnie można podsumować, iż administracje państw członkowskich są dobrze przygotowane do nieuniknionych zmian, jakie nastąpią z dniem 1 stycznia 2021 r. Niemniej jednak konieczne są dalsze wysiłki w kontekście zwiększania świadomości, zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących interesy ze Zjednoczonym Królestwem, które być może nie znają jeszcze wszystkich procedur obowiązujących w odniesieniu do wymiany handlowej z państwem trzecim.

W tym celu Komisja zapoczątkowała na przestrzeni minionych miesięcy szereg kampanii zwiększających świadomość oraz nasiliła działania informacyjne kierowane do zainteresowanych stron. Komisja organizowała ponadto dla administracji państw członkowskich szkolenia dotyczące „gotowości na brexit” i udostępniała im wytyczne w tym zakresie. Komisja nadal będzie organizować seminaria sektorowe ze wszystkimi państwami członkowskimi na szczeblu technicznym, aby pomóc w dopracowaniu procesu wdrażania środków gotowości, w szczególności w zakresie kontroli granicznych osób i towarów.

Więcej informacji na temat tych działań można znaleźć w załącznikach do niniejszego komunikatu; znajduje się tam między innymi pełen wykaz zawiadomień o gotowości oraz przegląd głównych obszarów działań informacyjnych kierowanych do zainteresowanych stron.

Należy również przypomnieć, że UE oraz Zjednoczone Królestwo wyraziły w preambule do Protokołu w sprawie Irlandii / Irlandii Północnej swoje zdecydowane zobowiązanie do kontynuowania w przyszłości programów PEACE+. Ponieważ program ten jest programem Europejskiej współpracy terytorialnej (EWT), zawarcie umowy finansowej umożliwiającej kontynuację programu PEACE+ jest możliwe także w przypadku braku porozumienia w sprawie partnerstwa, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi udziału innych państw trzecich w programach EWT. Komisja będzie kontynuować te rozmowy w celu zawarcia takiej umowy finansowej na wypadek wystąpienia różnych scenariuszy.

3. Potrzeba ukierunkowanych środków awaryjnych UE w przypadku braku porozumienia

Zbliża się zakończenie okresu przejściowego i nadal istnieje niepewność odnośnie do tego, czy w dniu 1 stycznia 2021 r. będzie można stosować umowę w sprawie przyszłego partnerstwa UE–ZK. W przypadku braku umowy do tego dnia, Komisja zamierza zachować w 2021 r. pełną dyspozycyjność na potrzeby dalszych negocjacji w sprawie nowego partnerstwa. Jest jednak oczywiste, że potrzebna jest ograniczona liczba ukierunkowanych środków, aby przejść przez okres dzielący nas od wejścia w życie przyszłego porozumienia oraz ochronić interesy UE.

Komisja proponuje ograniczoną liczbę ukierunkowanych środków awaryjnych, aby w pełni przygotować się na wypadek braku porozumienia 9 . Środki awaryjne opierają się na następujących zasadach:

a. Środki awaryjne nie mogą stanowić kontynuacji korzyści wynikających z członkostwa w UE lub okresu przejściowego ani wprowadzać analogicznych korzyści. Nie mogą też wprowadzać sytuacji, która jest równie korzystna, jak sytuacja, którą przewidywałaby umowa w sprawie partnerstwa. W związku z tym środki awaryjne co do zasady nie mogą sięgać dalej niż to, co UE zaoferowała Zjednoczonemu Królestwu w projekcie tekstu umowy w sprawie nowego partnerstwa między Unią Europejską a Zjednoczonym Królestwem, opublikowanym dnia 18 marca 2020 r 10 .

b. Środki awaryjne powinny być ukierunkowane na unikanie lub łagodzenie nieproporcjonalnych zakłóceń wynikających ze scenariusza, w którym nie osiągnięto porozumienia. Należy je przewidzieć jedynie wtedy, gdy takim skutkom nie można zapobiec ani je złagodzić poprzez zastosowanie obowiązujących międzynarodowych lub wielostronnych porozumień lub stosownych działań na rzecz gotowości. W żadnym wypadku celem środków awaryjnych nie powinno być zrekompensowanie trudności podmiotów gospodarczych, które zaniechały podjęcia niezbędnych działań.

c. Środki awaryjne powinny stanowić rozwiązanie przejściowe na czas, gdy kontynuowane będą negocjacje dotyczące przyszłego partnerstwa, nie zaś w trwały sposób łagodzić negatywne skutki brexitu. . Muszą mieć z definicji charakter tymczasowy, aby nie zastępować długoterminowej umowy.

d. Zgodnie z zasadą pomocniczości środki awaryjne należy podejmować jedynie wówczas, gdy działanie na poziomie Unii jest niezbędne do ochrony interesów UE, aby uniknąć zaburzeń na rynku wewnętrznym lub jego rozdrobnienia i ponieważ podobne rezultaty nie mogłyby zostać osiągnięte poprzez działanie na szczeblu państw członkowskich.

e. Środki awaryjne są z definicji środkami jednostronnymi, wprowadzanymi dla ochrony interesów UE. W niektórych przypadkach ich stosowanie jest jednak uzależnione od wzajemności Zjednoczonego Królestwa.

f. Ich zakres terytorialny nie obejmie Gibraltaru.

3.

4.Proponowane ustawodawcze środki awaryjne, których stosowanie ma rozpocząć się od stycznia 2021 r.

Oprócz wniosku w sprawie połączenia kolejowego przez tunel pod kanałem La Manche, który przyjęto w dniu 27 listopada 2020 r., Komisja przyjęła dziś pakiet czterech wniosków ustawodawczych. Komisja będzie ściśle współpracować z Parlamentem Europejskim i Radą w celu ułatwienia ich szybkiego przyjęcia przed końcem 2020 r.

4.1 Podstawowe połączenia i bezpieczeństwo lotnicze

a) Jeżeli do końca okresu przejściowego nie zostanie wprowadzony środek awaryjny dotyczący transportu lotniczego, ruch lotniczy między UE a Zjednoczonym Królestwem zostanie przerwany.

Aby zapewnić podstawowe połączenia lotnicze, Komisja przyjęła dziś wniosek dotyczący rozporządzenia, które zapewni świadczenie określonych usług lotniczych między Zjednoczonym Królestwem a UE przez ograniczony czas.

Środek ten umożliwi przewoźnikom lotniczym ze Zjednoczonego Królestwa – przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy – wykonywanie przelotów bez lądowania nad terytorium Unii, lądowanie na terytorium Unii w celach niehandlowych oraz wykonywanie regularnych i nieregularnych międzynarodowych przewozów pasażerów i towarów między punktami w Zjednoczonym Królestwie a punktami w UE (trzecia i czwarta wolność lotnicza). Przyjęcie tych ustaleń jest uzależnione od przyznania przez Zjednoczone Królestwo równoważnych praw przewoźnikom lotniczym z Unii, a także udzielenia silnych gwarancji dotyczących uczciwej konkurencji i skutecznego egzekwowania tych praw i gwarancji.

W tym celu proponowane rozporządzenie w sprawie środków awaryjnych przyznaje Komisji uprawnienia wykonawcze analogiczne do uprawnień przewidzianych w rozporządzeniu awaryjnym (UE) 2019/502 w sprawie wspólnych zasad zapewniających podstawowe połączenia lotnicze w związku z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii 11 , które to rozporządzenie nie zaczęło być stosowane ze względu na wejście w życie umowy o wystąpieniu.

b) W przypadku braku środka awaryjnego dotyczącego bezpieczeństwa lotniczego istniejące certyfikaty projektu wydane przez Agencję Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) przedsiębiorstwom mającym siedzibę w Zjednoczonym Królestwie przed zakończeniem okresu przejściowego stracą ważność w Unii. Z chwilą zakończenia okresu przejściowego państwem odpowiedzialnym („państwem projektu”) w odniesieniu do tych certyfikatów stanie się Zjednoczone Królestwo jako państwo trzecie. To samo dotyczy certyfikatów wydawanych przez organizacje projektujące z siedzibą w Zjednoczonym Królestwie i certyfikowanych przez EASA. Jeżeli te istniejące certyfikaty projektu stracą ważność w UE, wiele unijnych statków powietrznych zawierających produkty posiadające dotychczasowe certyfikaty projektu EASA wydane przedsiębiorstwom ze Zjednoczonego Królestwa musiałoby zostać uziemionych.

W związku z tym Komisja przyjęła dziś wniosek dotyczący rozporządzenia zapewniającego, aby przedmiotowe produkty lub projekty lotnicze, które przed zakończeniem okresu przejściowego otrzymały certyfikat EASA albo organizacji projektującej certyfikowanej przez EASA, mogły być nadal wykorzystywane w unijnych statkach powietrznych bez zakłóceń. Środek ten miałby zastosowanie wyłącznie do statków powietrznych zarejestrowanych w Unii.

c) Komisja nie zaproponuje natomiast dodatkowych środków awaryjnych w odniesieniu do własności unijnych przewoźników lotniczych i kontroli nad nimi. Nie rozpoczęto stosowania rozporządzenia (UE) 2019/502, przyjętego w lutym 2019 r., z wyjątkiem jego niektórych elementów 12 . Rozporządzenie to przewidywało jednak sześciomiesięczny okres karencji, tak aby przewoźnicy lotniczy mogli podjąć niezbędne działania w celu zapewnienia pełnej zgodności z wymogami dotyczącymi własności i kontroli. Okres karencji uzależniono od tego, czy przewoźnicy lotniczy przedstawią właściwym organom krajowym zadowalające plany działań zaradczych. Obowiązek ten miał zastosowanie od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Niektórzy przewoźnicy lotniczy podjęli niezbędne działania, a środki awaryjne nie powinny przynosić nienależnych korzyści tym interesariuszom i przedsiębiorstwom, które zaniedbały dostosowanie się na czas do nowej sytuacji.

4.2 Połączenia w zakresie transportu drogowego

Jeżeli do dnia 1 stycznia 2021 r. nie będzie obowiązywać umowa w sprawie przyszłego partnerstwa między UE a Zjednoczonym Królestwem, po tej dacie przestanie istnieć w prawie Unii podstawa do świadczenia usług transportu drogowego towarów między Zjednoczonym Królestwem a państwami członkowskimi przez przewoźników drogowego transportu towarów. Jedynymi ramami prawnymi, które mogłyby stanowić podstawę dalszego świadczenia usług, stałby się wielostronny system kwot Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu (EKMT). Ze względu na ścisłe limity, którym podlega liczba zezwoleń EKMT, nie wystarczyłyby one jednak, aby umożliwić przewóz drogowy towarów między Zjednoczonym Królestwem a państwami członkowskimi, prowadząc do poważnych zakłóceń, potencjalnie zagrażających nawet porządkowi publicznemu.

Ponadto w przypadku braku umowy w sprawie przyszłego partnerstwa między UE a Zjednoczonym Królestwem do dnia 1 stycznia 2021 r. przerwane będą musiały zostać regularne przewozy autokarowe do i ze Zjednoczonego Królestwa. Odpowiednie wielostronne przepisy awaryjne (protokół do umowy INTERBUS) wejdą w życie między UE a Zjednoczonym Królestwem prawdopodobnie dopiero w kolejnych miesiącach 2021 r.

W związku z tym Komisja przyjęła dziś wniosek dotyczący rozporządzenia obejmującego podstawowe połączenia w zakresie zarówno transportu drogowego towarów, jak i przewozu drogowego osób 13 , obowiązującego przez czas określony.

a) podstawowe połączenia w zakresie transportu drogowego towarów

Proponowane rozporządzenie zapewniłoby ciągłość podstawowych połączeń w zakresie transportu drogowego towarów przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy 14 . Byłoby to uzależnione od przyznania unijnym przewoźnikom drogowego transportu towarów równoważnych praw przez Zjednoczone Królestwo i od stosowania przepisów równoważnych z przepisami UE dotyczącymi uczciwej konkurencji, a także przepisów socjalnych i technicznych. Monitorowanie i zapewnianie równoważności praw dostępu do rynku oraz zapewnienie uczciwej konkurencji stanowią część uprawnień przekazanych Komisji w taki sam sposób jak w rozporządzeniu awaryjnym (UE) 2019/501 w sprawie wspólnych zasad zapewniających podstawowe połączenia w zakresie transportu drogowego towarów i przewozu osób 15 , które nie zaczęło być stosowane ze względu na wejście w życie umowy o wystąpieniu.

Podobnie jak w przypadku rozporządzenia (UE) 2019/501, w nowym proponowanym rozporządzeniu w sprawie środków awaryjnych nie przewidziano uznawania (na podstawie zasady praw nabytych) wydanych w Zjednoczonym Królestwie koncesji i świadectw, które są w posiadaniu podmiotów unijnych i dotyczą na przykład kompetencji zawodowych. Podmioty unijne nadal działające w UE na podstawie świadectw wydawanych w Zjednoczonym Królestwie powinny uzyskać świadectwa unijne do dnia 1 stycznia 2021 r.

b) Przewóz osób – przewozy autokarowe

Proponowane rozporządzenie zapewniłoby ciągłość połączeń w zakresie przewozu autokarowego przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy 16 . Uczciwa konkurencja, przepisy socjalne i techniczne miałyby zastosowanie w taki sam sposób, jak w przypadku transportu drogowego towarów.

W odniesieniu do transgranicznych usług przewozu autokarowego na wyspie Irlandii proponowane rozporządzenie w sprawie środków awaryjnych przewiduje również prawo do zabierania i dowożenia pasażerów w regionie przygranicznym w ramach usługi regularnej. Ma to na celu ochronę wspólnej gospodarki całej wyspy i delikatnej sytuacji na wyspie Irlandii, przy zapewnieniu łączności między społecznościami przygranicznymi, która w przeciwnym razie zostanie przerwana.

4.3 Połączenie kolejowe przez tunel pod kanałem La Manche

W przypadku braku unijnego środka awaryjnego eksploatacja stałego połączenia przez tunel pod kanałem La Manche musiałaby zostać zawieszona po zakończeniu okresu przejściowego. Nie mógłby się wówczas odbywać ruch pociągów w tunelu pod kanałem La Manche łączącym Zjednoczone Królestwo z kontynentem europejskim.

W świetle gospodarczego znaczenia, jakie ma dla Unii stałe połączenie przez kanał La Manche, Komisja przyjęła w dniu 27 listopada wniosek dotyczący rozporządzenia 17 , które zapewni dalsze funkcjonowanie stałego połączenia przez kanał La Manche po dniu 1 stycznia 2021 r., do czasu wprowadzenia innych porozumień.

Eksploatację stałego połączenia przez tunel pod kanałem La Manche nadzoruje komisja międzyrządowa, utworzona na mocy traktatu z Canterbury między Republiką Francuską a Zjednoczonym Królestwem podpisanego w dniu 12 lutego 1986 r. Do końca okresu przejściowego komisja międzyrządowa jest uznawana za krajowy organ ds. bezpieczeństwa, któremu dwa państwa członkowskie powierzyły zadanie zapewnienia, by unijne przepisy dotyczące bezpieczeństwa i interoperacyjności miały zastosowanie do całego tunelu pod kanałem La Manche. Wydaje ona odpowiednie certyfikaty bezpieczeństwa i zezwolenia.

Do negocjowania, podpisania i zawarcia umowy międzynarodowej ze Zjednoczonym Królestwem w celu utrzymania jednolitego systemu bezpieczeństwa i komisji międzyrządowej upoważniono Francję. Umowa nie wejdzie jednak w życie z końcem okresu przejściowego. Bez tej umowy komisja międzyrządowa przestanie kwalifikować się jako krajowy organ ds. bezpieczeństwa na mocy prawa UE od dnia 1 stycznia 2021 r., a wydane przez nią certyfikaty i zezwolenia stracą ważność.

Proponowane rozporządzenie przedłużyłoby okres ważności zezwoleń wydanych przez komisję międzyrządową o dwa miesiące. Dałoby to francuskiemu krajowemu organowi ds. bezpieczeństwa wystarczający czas na przejęcie nadzoru i rozpoczęcie wydawania własnych certyfikatów.

W celu zapewnienia połączeń między Unią a Zjednoczonym Królestwem jest również konieczne, aby przewoźnicy kolejowi świadczący usługi w Tunelu kontynuowali te przewozy i mogli docierać do stacji granicznej Calais-Fréthun. W tym celu okres ważności ich licencji wydanych przez Zjednoczone Królestwo oraz certyfikatów bezpieczeństwa wydanych przez Komisję Międzyrządową należy przedłużyć o dziewięć miesięcy. Przedłużenie to dałoby wystarczająco dużo czasu na wynegocjowanie i zawarcie niezbędnych porozumień przewidzianych w prawie Unii w celu uniknięcia zakłóceń.

4.4 Działalność połowowa

Komisja nadal przywiązuje dużą wagę do umowy w sprawie rybołówstwa w ramach przyszłego partnerstwa między UE a Zjednoczonym Królestwem. Zakończenie okresu przejściowego bez umowy w sprawie przyszłych stosunków może poważnie zagrozić gospodarczym podstawom egzystencji społeczności nadbrzeżnych oraz zrównoważonemu charakterowi rybołówstwa na wodach, których będzie dotyczył brak umowy.

W celu ochrony interesów unijnych rybaków Komisja przyjęła wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia (UE) 2017/2403 w sprawie upoważnień do połowów w odniesieniu do okresu do końca 2021 r.

Wniosek ten umożliwia wzajemny dostęp statków UE i Zjednoczonego Królestwa do wód drugiej strony. Po przyjęciu wniosku przepisy prawne tego rozporządzenia pozwalałyby Unii na udzielanie zezwoleń statkom Zjednoczonego Królestwa na wpłynięcie na wody UE oraz zarządzanie wnioskami statków UE o zezwolenie na wpłynięcie na wody Zjednoczonego Królestwa, jeżeli spełnione byłyby warunki dotyczące zrównoważonego rozwoju i zasada wzajemności. Łączna wielkość uprawnień do połowów przewidzianych w ramach takich porozumień i określonych przez obie strony musiałaby być zgodna ze zrównoważonym zarządzaniem odpowiednimi stadami.

Przepisy te dałyby pewność prawa branży rybackiej i zapewniłyby ochronę zasobów rybnych. W oparciu o skoordynowane wcześniej z państwami członkowskimi stanowisko Komisja jest gotowa rozpocząć przedkładanie Zjednoczonemu Królestwu wniosków o wydanie zezwoleń dotyczących statków UE natychmiast po zakończeniu okresu przejściowego.

5. Łagodzenie skutków za pomocą budżetu UE

5.1 Pobrexitowa rezerwa dostosowawcza

Komisja przedstawi wkrótce wniosek w sprawie pobrexitowej rezerwy dostosowawczej w wysokości 5 mld EUR, zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej 18 . Warunki otrzymania środków finansowych z tej rezerwy będą uwzględniać zarówno scenariusz osiągnięcia porozumienia, jak i scenariusz braku porozumienia.

Jeśli chodzi o najbardziej dotknięte regiony i sektory, już teraz jasne jest, że brak porozumienia wiąże się ze szczególnym ryzykiem dla unijnej branży rybackiej. Fakt ten będzie uwzględniony we wniosku.

5.2 Programy i instrumenty w ramach budżetu UE na lata 2021–2027

W obecnej chwili niemożliwe jest dokonanie oceny pełnych skutków decyzji Zjednoczonego Królestwa o zakończeniu okresu przejściowego w tym roku w powiązaniu z brakiem umowy. Oprócz pobrexitowej rezerwy dostosowawczej w programowaniu finansowania unijnego na lata 2021–2027 należy wyraźnie uwzględnić wpływ zakończenia okresu przejściowego, zarówno w przypadku osiągnięcia porozumienia, jak i jego braku. Jeżeli po zakończeniu okresu przejściowego wystąpią nieznane skutki uboczne, zwłaszcza w sytuacji braku porozumienia, a państwa członkowskie podejmą decyzję o zmianie swoich programów objętych rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów w celu realokacji części zasobów dostępnych w ramach ich pul krajowych, Komisja jest gotowa podjąć szybkie działania zgodnie z przepisami wykonawczymi. Komisja będzie działać szybko również wtedy, gdy państwa członkowskie zdecydują o zmianie alokacji swojej krajowej puli środków finansowych w ramach Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, przy poszanowaniu przepisów wykonawczych.

Jeżeli chodzi o bezpośrednie wsparcie na rzecz odpowiednich zainteresowanych podmiotów, na przykład małych i średnich przedsiębiorstw o znaczącej ekspozycji na Zjednoczone Królestwo, należy przypomnieć, że w unijnych zasadach pomocy państwa przewidziano elastyczne rozwiązania, które można zastosować przy wprowadzaniu krajowych środków wsparcia.

6. Zasady dotyczące środków awaryjnych na szczeblu państw członkowskich

Komisja nie widzi potrzeby wprowadzenia żadnych innych ogólnounijnych ustawodawczych środków awaryjnych niż zaproponowane w dniu dzisiejszym.

Jeżeli chodzi o środki krajowe, Komisja będzie kontynuować współpracę z państwami członkowskimi w celu zapewnienia, aby środki krajowe nie prowadziły do fragmentacji lub osłabienia jednolitego rynku.

Dlatego też Komisja jest zdania, że pierwszą podstawową zasadą odnoszącą się do środków krajowych powinien być ich tymczasowy charakter. Drugą zasadą powinno być, że Zjednoczone Królestwo nie może czerpać ze środków krajowych podobnych korzyści jak te proponowane przez Unię w negocjacjach w sprawie przyszłej umowy. Środki krajowe powinny również uwzględniać nadrzędny priorytet dotyczący stosunków Unii z którymkolwiek państwem trzecim, aby utrzymać integralność jednolitego rynku, ograniczyć ryzyko fragmentacji i zapobiec nierównemu traktowaniu państw członkowskich. Wszystkie środki krajowe muszą być zawsze zgodne z prawem Unii, w tym z zasadą lojalnej współpracy.

Należy pamiętać, że cała UE ma większą siłę przetargową niż którekolwiek państwo członkowskie działające w pojedynkę. Ta siła przetargowa przynosi korzyści wszystkim państwom członkowskim. Trzeba ją koniecznie wykorzystać, aby zapewnić równe warunki działania pomiędzy UE a Zjednoczonym Królestwem.

Komisja jest gotowa do kontynuowania rozmów z państwami członkowskimi na temat ich krajowych środków gotowości.

7. Reagowanie na zakłócenia występujące po zakończeniu okresu przejściowego

Po zakończeniu okresu przejściowego wielu interesariuszy i obywateli może być narażonych na zakłócenia. Kluczowe znaczenie będzie miało utrzymanie przez Unię jedności i koordynacji działań w odpowiedzi na te zakłócenia. Komisja i państwa członkowskie pozostaną w ścisłym kontakcie, aby koordynować działania w związku z wszelkimi kwestiami, jakie mogą wystąpić, oraz określić najlepsze sposoby ich rozwiązywania. Tuż przed zakończeniem okresu przejściowego i bezpośrednio po jego zakończeniu funkcjonować będzie ustanowiona przez Komisję gorąca linia ds. brexitu na potrzeby administracji centralnych państw członkowskich. Gorąca linia umożliwi szybki dostęp do wiedzy fachowej służb Komisji dzięki ustanowieniu bezpośredniego kanału komunikacji między administracjami krajowymi a Komisją.

Obywatele UE, przedsiębiorcy i inne zainteresowane strony mogą kontaktować się krajowymi lub lokalnymi organami administracji w swoich krajach za pośrednictwem zwykłych kanałów. Komisja opublikuje na swojej stronie internetowej wykaz krajowych punktów kontaktowych ds. brexitu utworzonych przez państwa członkowskie. W sprawie wszelkich pytań można będzie kontaktować się również z centrum informacyjnym Europe Direct (pod bezpłatnym numerem 00 800 6 7 8 9 10 11, z dowolnego miejsca w Unii Europejskiej, lub pocztą elektroniczną w dowolnym języku UE 19 ). Centrum będzie traktować priorytetowo odpowiedzi na pytania dotyczące brexitu.

(1)

Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, Dz.U. L 29 z 31.1.2020, s. 7 („umowa o wystąpieniu”).

(2)

Z zastrzeżeniem pewnych wyjątków przewidzianych w art. 127 umowy o wystąpieniu, z których żaden nie jest istotny w kontekście niniejszego komunikatu.

(3)

W umowie o wystąpieniu przewidziano możliwość przedłużenia okresu przejściowego na okres po dniu 31 grudnia 2020 r. – o jeden rok lub dwa lata. Na posiedzeniu na wysokim szczeblu w dniu 15 czerwca 2020 r. strony odnotowały decyzję Zjednoczonego Królestwa, by nie wnioskować o przedłużenie okresu przejściowego.

https://www.consilium.europa.eu/de/press/press-releases/2020/06/15/eu-uk-statement-following-the-high-level-meeting-on-15-june-2020/

(4)

Z wyłączeniem instrumentów finansowych zatwierdzonych po wystąpieniu.

(5)

Niezależnie od negocjacji między UE a Zjednoczonym Królestwem w sprawie przyszłego partnerstwa konieczne jest wprowadzenie środka tymczasowego w celu zapewnienia nieprzerwanego funkcjonowania stałego połączenia przez tunel pod kanałem La Manche począwszy od dnia 1 stycznia 2021 r. zob. pkt 4.3 niniejszego komunikatu.

(6)

Zob. komunikaty Komisji w sprawie przygotowań COM/2018/556 final/2; COM/2018/880 final; COM(2018) 890; COM(2019) 195 final; COM(2019) 276 final; COM(2019) 394 final

(7)

COM(2020) 324 final.

(8)

Zawiadomienia opublikowano na następującej stronie: https://ec.europa.eu/info/european-union-and-united-kingdom-forging-new-partnership/future-partnership/getting-ready-end-transition-period_en

(9)

Należy przypomnieć, że szereg środków ustawodawczych przyjętych przez Unię w 2019 r. pozostanie w mocy lub zacznie obowiązywać z końcem okresu przejściowego. Chodzi tu zwłaszcza o

- umieszczenie Zjednoczonego Królestwa w wykazie państw trzecich, których obywatele są zwolnieni z obowiązku wizowego w przypadku pobytów krótkoterminowych; Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/592 z dnia 10 kwietnia 2019 r. zmieniające rozporządzenie (UE) 2018/1806 wymieniające państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu, w związku z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa z Unii (Dz.U. L 103I z 12.4.2019. s. 1).

- podział unijnych kontyngentów taryfowych WTO między Unię Europejską a Zjednoczone Królestwo; Sprostowanie do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/216 z dnia 30 stycznia 2019 r. w sprawie podziału kontyngentów taryfowych uwzględnionych w unijnej liście koncesyjnej WTO po wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii oraz zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 32/2000 (Dz.U. L 38 z 8.2.2019); Dz.U. L 85 I z 27.3.2019, s. 69.

(10)

Zob: https://ec.europa.eu/info/publications/draft-text-agreement-new-partnership-united-kingdom_en .

(11)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/502 z dnia 25 marca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad zapewniających podstawowe połączenia lotnicze w związku z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii (Dz.U. L 85I z 27.3.2019, s. 49).

(12)

W świetle zawarcia umowy o wystąpieniu ze Zjednoczonym Królestwem nie rozpoczęto stosowania rozporządzenia, z wyjątkiem następujących przepisów, które stosuje się od dnia wejścia w życie rozporządzenia, tj. 28 marca 2019 r.: art. 7 w sprawie działania dotyczącego koncesji w odniesieniu do wymogów dotyczących własności i kontroli; art. 10 ust. 3 dotyczącego wczesnych wniosków o zezwolenia i art. 11 ust. 2 dotyczącego wczesnych wniosków o plany operacyjne, programy i rozkłady lotów.

(13)

Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wspólnych zasad zapewniających podstawowe połączenia w zakresie transportu drogowego towarów i przewozu osób po zakończeniu okresu przejściowego.

(14)

Przepisy rozporządzenia dotyczącego połączeń w zakresie transportu drogowego towarów przestaną mieć zastosowanie albo 1) w dniu wejścia w życie umowy międzynarodowej regulującej transport drogowy zawartej między Unią a Zjednoczonym Królestwem, albo 2) w dniu 30 czerwca 2021 r., w zależności od tego, która z tych dat będzie wcześniejsza.

(15)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/501 z dnia 25 marca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad zapewniających podstawowe połączenia w zakresie transportu drogowego towarów i przewozu osób w związku z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii (Dz.U. L 85I z 27.3.2019, s. 39).

(16)

Przepisy dotyczące połączeń autokarowych przestaną mieć zastosowanie albo 1) w dniu wejścia w życie umowy międzynarodowej regulującej transport drogowy zawartej między Unią a Zjednoczonym Królestwem, albo 2) w dniu 30 czerwca 2021 r., w zależności od tego, która z tych dat będzie wcześniejsza, chyba że wcześniej wejdzie w życie protokół do umowy INTERBUS. Wyjątkiem jest łączność między społecznościami przygranicznymi w Irlandii, ponieważ odpowiedni przepis rozporządzenia będzie dalej obowiązywać, także w przypadku wejścia w życie protokołu do umowy INTERBUS.

(17)

COM(2020) 782 final.

(18)

Konkluzje z nadzwyczajnego posiedzenia Rady Europejskiej (w dniach 17, 18, 19, 20 i 21 lipca 2020 r.).

https://www.consilium.europa.eu/media/45127/210720-euco-final-conclusions-pl.pdf

 

(19)

https://europa.eu/european-union/contact_pl

KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 10.12.2020

COM(2020) 831 final

ZAŁĄCZNIK

do

KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

dotyczącego ograniczonych środków awaryjnych na wypadek braku umowy w sprawie przyszłego partnerstwa ze Zjednoczonym Królestwem

Załącznik I - Wykaz zaktualizowanych zawiadomień o gotowości na zakończenie okresu przejściowego

Poniższe 89 zawiadomień o gotowości opublikowano w celu udzielenia zainteresowanym podmiotom pomocy w przygotowaniu do zakończenia okresu przejściowego. Znajdują się pod następującym adresem: https://ec.europa.eu/info/european-union-and-united-kingdom-forging-new-partnership/future-partnership/getting-ready-end-transition-period  

·Transport lotniczy

·Hodowla zwierząt (zootechnika)

·Transport zwierząt

·Zarządzanie aktywami

·Audiowizualne usługi medialne

·Ochrona lotnictwa i ochrona na morzu

·Bezpieczeństwo lotnicze

·Usługi bankowe i płatnicze

·Produkty biobójcze

·Chemikalia (REACH)

·Wymiar sprawiedliwości w sprawach cywilnych („współpraca sądowa w sprawach cywilnych i handlowych”)

·Badania kliniczne

·Prawo spółek

·Ochrona konsumentów i prawa pasażerów

·Prawa autorskie

·Produkty kosmetyczne

·Agencje ratingowe

·Dobra kultury (wywóz i przywóz)

·Cła, w tym reguły preferencyjnego pochodzenia

·Ochrona danych

·Detergenty

·Kontrola wywozu produktów podwójnego zastosowania

·Handel elektroniczny

·Podpis elektroniczny (identyfikacja elektroniczna i usługi zaufania w zakresie transakcji elektronicznych)

·System ekozarządzania i audytu (EMAS)

·Łączność elektroniczna, w tym roaming

·System handlu emisjami

·Energia – gwarancje pochodzenia i certyfikacja instalatorów

·Prawo konkurencji UE

·Domeny .eu

·Oznakowanie ekologiczne UE

·Euratom

·Europejska rada zakładowa

·Podatek akcyzowy

·Wyczerpanie praw własności intelektualnej

·Materiały wybuchowe przeznaczone do użytku cywilnego i prekursory materiałów wybuchowych

·Wywóz/przywóz niebezpiecznych chemikaliów („zgoda po uprzednim poinformowaniu”)

·Pasze

·Nawozy

·Broń palna

·Fluorowane gazy cieplarniane

·Prawo żywnościowe

·Organizmy zmodyfikowane genetycznie

·Blokowanie geograficzne

·Oznaczenia geograficzne

·Dobra praktyka laboratoryjna (DPL)

·Produkty przemysłowe

·Śródlądowe drogi wodne

·Instytucje pracowniczych programów emerytalnych

·Ubezpieczenia i reasekuracja

·Egzekwowanie praw własności intelektualnej przez organy celne

·„Inwazyjne gatunki obce”

·Usługi inwestycyjne (rynki instrumentów finansowych)

·Wyładunek produktów rybnych

·Transport morski

·Transport morski – raportowanie emisji CO2

·Produkty lecznicze (stosowane u ludzi i weterynaryjne)

·Pojazdy silnikowe („Homologacja typu pojazdów, układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych”)

·Przemieszczanie żywych zwierząt

·Wody mineralne naturalne

·Zakup przez internet towarów dostarczanych następnie jako paczki

·Produkty ekologiczne

·Zdrowie roślin

·Środek ochrony roślin

·Materiał przeznaczony do reprodukcji roślin

·Prawo do ochrony odmian roślin

·Delegowanie pracowników

·Finansowe usługi rozliczania i rozrachunku transakcji

·Zakazy i ograniczenia dotyczące przywozu/wywozu (w tym pozwolenia na przywóz/wywóz)

·Ochrona zwierząt podczas ich uśmiercania

·Wyroby pirotechniczne

·Transport kolejowy

·Rekreacyjne jednostki pływające i skutery wodne

·Transport drogowy

·Bezpieczeństwo sieci i systemów informatycznych

·Recykling statków

·Badania ustawowe

·Substancje pochodzenia ludzkiego (krew, tkanki i komórki, narządy)

·Dodatkowe świadectwa ochronne dla produktów leczniczych i środków ochrony roślin

·Kontyngenty taryfowe

·Handel drewnem („zwalczanie nielegalnego pozyskiwania drewna i związanego z nim handlu”)

·Wyroby tytoniowe

·Handel gatunkami chronionymi

·Znaki towarowe i wzory

·Ciśnieniowe urządzenia transportowe

·Podróżowanie

·Podatek od wartości dodanej (VAT – towary)

·Podatek od wartości dodanej (VAT – usługi)

·Przemieszczanie odpadów