Współpraca administracyjna w dziedzinie VAT

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Centralne biura łącznikowe

Każde państwo członkowskie wyznacza centralne biuro łącznikowe, które jest odpowiedzialne za kontakty z innymi państwami członkowskimi i Komisją Europejską. Centralne biuro łącznikowe prowadzi wykaz wyznaczonych urzędników i łącznikowych organów administracyjnych mogących wymieniać informacje ze swoimi odpowiednikami w innych państwach członkowskich. Jeśli urzędnik lub łącznikowy organ administracyjny otrzymuje wniosek lub odpowiedź na wniosek o przekazanie informacji, informuje o tym swoje centralne biuro łącznikowe.

Wymiana informacji

W celu dokonania właściwego wymiaru podatku w transakcjach transgranicznych każde państwo członkowskie może zwrócić się do innego państwa członkowskiego z wnioskiem o udzielenie informacji, korzystając ze standardowego formularza. Organ wezwany udziela odpowiedzi organowi występującemu z wnioskiem w terminie trzech miesięcy od otrzymania wniosku lub w terminie miesiąca, jeśli posiada już te informacje.

Pewne informacje są wymieniane automatycznie. Ma to miejsce wówczas, gdy:

• informacje dostarczone przez państwo członkowskie pochodzenia są niezbędne dla systemu kontroli państwa członkowskiego przeznaczenia, w którym opodatkowanie będzie mieć miejsce;
• istnieją powody, aby przypuszczać, że w państwie członkowskim przeznaczenia naruszono przepisy dotyczące VAT lub takie naruszenie jest prawdopodobne;
• istnieje ryzyko strat podatkowych w państwie członkowskim przeznaczenia.

Państwa członkowskie mogą także wymieniać informacje spontanicznie, a ponadto mogą występować o przesłanie informacji zwrotnych przez państwa, którym przekazano informacje.

Państwa członkowskie mogą odmówić przekazania informacji, jeżeli:

• wnioski o udzielenie informacji złożone w określonym okresie przez organ występujący z wnioskiem nakładają nieproporcjonalne obciążenia;
• organ występujący z wnioskiem nie wyczerpał swoich zwykłych źródeł informacji;
• prowadziłoby to do wyjawienia tajemnicy handlowej, przemysłowej czy zawodowej lub byłoby to sprzeczne z porządkiem publicznym.

Przechowywanie informacji

Każde z państw członkowskich przechowuje następujące aktualne informacje przez okres co najmniej pięciu lat:

• dane przekazane przez podatników zidentyfikowanych do celów VAT w złożonych przez nich informacjach podsumowujących (wykazy osób, do których dostarczyli towary);
• dane dotyczące osób, którym państwo członkowskie przyznało numer identyfikacyjny VAT;
• dane dotyczące numerów identyfikacyjnych VAT, które utraciły ważność;
• informacje dotyczące podatników bez siedziby.

Informacje te są następnie udostępniane wszystkim państwom członkowskim za pośrednictwem elektronicznego systemu wymiany informacji o VAT (VIES).

Rozporządzeniem (UE) 2020/283 wprowadza się zmianę przewidującą, że Komisja opracowuje, utrzymuje i prowadzi centralny elektroniczny system informacji o płatnościach (CESOP) oraz zarządza nim pod względem technicznym do celów dochodzeń w sprawie podejrzenia popełnienia oszustw w dziedzinie VAT lub do celów wykrywania oszustw w dziedzinie VAT. W CESOP przechowywane będą informacje o płatnościach gromadzone przez państwa członkowskie. Te informacje będą agregowane w odniesieniu do każdego beneficjenta, a także porównywane z innymi informacjami wymienianymi na podstawie rozporządzenia (UE) nr 904/2010. Dane znajdujące się w CESOP będą udostępniane wyłącznie specjalistom zajmującym się zwalczaniem oszustw z państw członkowskich. Rozporządzenie będzie miało zastosowanie od 1 stycznia 2024 r.

Dyrektywa (UE) 2020/285 wprowadza uproszczone przepisy w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych nałożonych na małe przedsiębiorstwa i ponoszonych przez te przedsiębiorstwa kosztów przestrzegania przepisów oraz stworzenia bardziej korzystnego otoczenia podatkowego, tak aby mogły się one rozwijać i prowadzić intensywniejszą transgraniczną wymianę handlową. Małe przedsiębiorstwa będą mogły skorzystać z dobrodziejstwa uproszczonych zasad dotyczących przestrzegania przepisów w zakresie VAT, jeżeli ich roczny obrót nie przekracza progu ustalonego przez dane państwo członkowskie, przy czym próg ten nie może przekroczyć kwoty 85 000 EUR. Pod pewnymi warunkami małe przedsiębiorstwa z innych państw członkowskich, które nie przekraczają tego progu, również będą mogły skorzystać z dobrodziejstwa uproszczonego systemu, jeśli ich łączny roczny obrót w całej UE nie przekracza 100 000 EUR. Te nowe zasady mają zastosowanie od 1 stycznia 2025 r.

Zwroty VAT

Państwa członkowskie przekazują wnioski o zwrot VAT otrzymywane od podatników mających siedzibę w innych państwach członkowskich do organów zainteresowanych państw członkowskich zwrotu. Przekazanie to następuje drogą elektroniczną, w ciągu 15 dni od daty otrzymania wniosku. Organy państw członkowskich zwrotu informują organy innych państw członkowskich w przypadku, gdy:

• żądają dodatkowych, przedstawionych za pomocą kodów elektronicznych, informacji na temat charakteru towarów i usług nabytych przez wnioskodawców; lub
• żądają od wnioskodawców przedstawienia opisu prowadzonej działalności gospodarczej za pomocą zharmonizowanych kodów.

Państwa trzecie

O ile umożliwiają to porozumienia o pomocy wzajemnej z danym państwem trzecim, właściwy organ państwa członkowskiego może przekazać informacje otrzymane od tego państwa każdemu państwu członkowskiemu, które się o nie zwraca, lub wszelkim innym państwom członkowskim, które mogą być nimi zainteresowane. Organy państw członkowskich mogą przekazywać informacje państwom trzecim, jeżeli:

• państwo członkowskie, z którego pochodzą informacje, wyrazi na to zgodę;
• dane państwo trzecie zobowiązało się do podjęcia współpracy w dziedzinie zbierania dowodów nieprawidłowych transakcji, które mogą naruszać przepisy dotyczące VAT.

Zwalczanie oszustw w dziedzinie VAT

Na mocy rozporządzenia ustanowiono Eurofisc, czyli sieć specjalistów ds. zwalczania nadużyć finansowych, dzięki której państwa członkowskie mogą wspólnie przetwarzać dane dotyczące VAT i korzystać z wielostronnego mechanizmu wczesnego ostrzegania o przedsiębiorstwach podejrzewanych o udział w oszustwach w dziedzinie VAT. Ponadto zadaniem Eurofisc jest koordynowanie wszelkich działań następczych podejmowanych przez organy podatkowe po otrzymaniu ostrzeżenia o oszustwie. W razie potrzeby Eurofisc może również współpracować z OLAF i Europolem.

Handel elektroniczny

Rozporządzenie (UE) 2017/2454, które stanowi część zestawu środków służących unowocześnieniu unijnego systemu VAT i dostosowaniu go do wymogów transgranicznej działalności gospodarczej w UE i elektronicznego handlu konsumenckiego, zmienia rozporządzenie (UE) nr 904/2010 i wprowadza przepisy pozwalające zacieśnić współpracę administracyjną między państwami członkowskimi. W rozporządzeniu zmieniającym z 2017 r. zapewniono, że świadczenie usług i sprzedaż towarów na odległość na podstawie dyrektywy (UE) 2017/2455 (która zmienia dyrektywy 2006/112/WE – zob. streszczenie – i 2009/132/WE – zob. streszczenie) są objęte zakresem pierwotnego rozporządzenia. Rozporządzenie zmieniające stosuje się od stycznia 2021 r.

W tym rozporządzeniu przewidziano m.in. następujące zasady:

• numer identyfikacyjny stosowany do celów zapłaty VAT jest przekazywany z wyprzedzeniem, aby umożliwić organom celnym sprawdzenie jego ważności w chwili importu towarów;
• składane przez państwa członkowskie wnioski o przedstawienie ewidencji przez podatników i prowadzone przez państwa członkowskie wobec podatników postępowania administracyjne będą koordynowane przez państwo identyfikacji¹.

Na początku 2020 r. Komisja przyjęła rozporządzenie wykonawcze (UE) 2020/21 dotyczące współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie VAT, jak również rozporządzenie wykonawcze (UE) 2020/194 ustanawiające szczegółowe zasady funkcjonowania małego punktu kompleksowej obsługi w przypadku sprzedaży towarów w internecie.

Oba rozporządzenia wykonawcze pozwalają w większym stopniu zapewnić, że należności z tytułu VAT są regulowane w państwie członkowskim konsumenta końcowego, co umożliwia bardziej sprawiedliwy podział dochodów podatkowych między państwa członkowskie.

Ze względu na kryzys związany z COVID-19 te nowe zasady dotyczące VAT w e-handlu weszły w życie 1 lipca 2021 r. zamiast 1 stycznia 2021 r. (rozporządzenie wykonawcze (UE) 2020/1318). Ten dodatkowy czas był niezbędny do tego, by wszystkie państwa członkowskie mogły dokończyć prace nad systemami informatycznymi niezbędnymi do wdrożenia i stosowania tych zmian.