Przeprowadzanie dowodów w sprawach cywilnych i handlowych

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Rozporządzenie stosuje się w sprawach cywilnych i handlowych, gdy sąd¹ („sąd wzywający”) występuje do sądu w innym państwie UE („sądu wezwanego”) z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu lub zamierza sam bezpośrednio przeprowadzić dowód.

Wnioski w celu uzyskania dowodu są:

• składane jedynie wówczas, gdy dowód ma być przeznaczony do wykorzystania w postępowaniu sądowym, które już zostało wszczęte lub które ma zostać wszczęte;
• składane, w języku urzędowym UE, na standardowym formularzu zawierającym wszystkie niezbędne dane;
• przekazywane za pośrednictwem bezpiecznego i niezawodnego zdecentralizowanego systemu informatycznego z poszanowaniem podstawowych praw i wolności;
• odbierane przez sąd wezwany, który w terminie siedmiu dni przekazuje sądowi wzywającemu potwierdzenie odbioru;
• przetwarzane w różnych terminach, jeżeli wniosek jest niekompletny lub jeżeli sąd wezwany nie jest właściwy.

Sąd wezwany do przeprowadzenia dowodu:

• wykonuje wniosek niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 90 dni;
• może, jeżeli został o to poproszony przez sąd wzywający oraz jeżeli zezwala na to jego prawo krajowe, wykorzystać technologię wideokonferencji lub telekonferencji;
• zezwala stronom i ich przedstawicielom, w tym przedstawicielom sądu wzywającego, na obecność przy przeprowadzaniu dowodu, jeżeli taka możliwość jest przewidziana w porządku prawnym państwa sądu wzywającego;
• może odmówić wykonania wniosku, jeżeli:
  • osoba, która ma zostać przesłuchana, powołuje się na prawo odmowy zeznań lub jeżeli obowiązuje w stosunku do niej ustanowiony prawem zakaz zeznań,
  • wniosek nie jest zgodny z rozporządzeniem lub jeżeli sąd nie jest właściwy do wykonania wniosku,
  • sąd wzywający nie przekazuje wymaganych informacji uzupełniających albo nie składa kaucji w przepisanym terminie.

Sąd zamierzający przeprowadzić dowód bezpośrednio w innym państwie UE:

• kontaktuje się z jednostką centralną lub właściwym organem tego państwa, które w terminie 30 dni wyrażają zgodę na wniosek lub załatwiają go odmownie. Mogą one przy tym zastrzec dodatkowe warunki oraz wyznaczyć sąd swojego państwa uczestniczący w bezpośrednim przeprowadzaniu dowodu;
• może przesłuchać daną osobę z wykorzystaniem wideokonferencji lub innych technologii porozumiewania się na odległość.

Co do zasady sąd, do którego zwrócono się o przeprowadzenie dowodu, nie może żądać od sądu wzywającego zwrotu opłat lub kosztów. W drodze odstępstwa można jednak żądać zwrotu:

• wynagrodzeń biegłych i tłumaczy ustnych, co obejmuje kaucję lub zaliczkę na poczet przewidywanych kosztów w tym zakresie;
• kosztów wynikających z wykorzystania wideokonferencji lub telekonferencji.

Państwa UE:

• wyznaczają jednostkę centralną, która:
  • udziela informacji sądom,
  • rozwiązuje ewentualne problemy,
  • w wyjątkowych przypadkach przekazuje wnioski właściwemu sądowi;
• przekazują Komisji Europejskiej informacje praktyczne, takie jak informacje dotyczące jednostek centralnych i właściwych organów;
• ponoszą koszty instalacji, działania i utrzymania krajowych systemów informatycznych.

Komisja:

• sporządza i aktualizuje elektroniczny podręcznik zawierający informacje praktyczne przekazane przez organy krajowe;
• może przyjmować akty delegowane i wykonawcze dotyczące regulowanych rozporządzeniem zagadnień o charakterze technicznym;
• jest odpowiedzialna za utworzenie, utrzymanie, rozwijanie i finansowanie oprogramowania, które państwa UE mogą wykorzystywać zamiast krajowych systemów informatycznych;
• ustanawia, do 2 lipca 2023 r., szczegółowy program monitorowania wyniku, skutków i oddziaływania rozporządzenia;
• przedstawia Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu sprawozdanie z ewaluacji rozporządzenia.

Rozporządzenie nie ma zastosowania w Danii.

Uchylenie

Rozporządzenie (UE) 2020/1783 uchyla i zastępuje rozporządzenie (WE) nr 1206/2001 (zob. streszczenie).