1.

Din il-kawża tistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja teżamina ulterjorment il-limitazzjonijiet tas-setgħa tal-qrati nazzjonali sabiex jeżaminaw ex officio n-natura inġusta ta’ klawżoli kuntrattwali. Żewġ sentenzi importanti f’dan il-qasam, Lintner ( 2 ) u Tuk Tuk Travel ( 3 ) juru li s-setgħat tal-qrati ex officio fil-qasam tad-dritt tal-konsumatur huma b’mod qawwi “ankrati” fil-kuntest tat-tilwima kif iddefinita mill-partijiet ( 4 ). Kif imfisser b’mod elokwenti mid-duttrina, il-kuntest tal-kawża jiddefinixxi l-“konfini insormontabbli” ( 5 ) għall-qorti, anki jekk il-“linji ta’ demarkazzjoni” ( 6 ) ta’ dawn il-konfini fil-qasam tad-dritt tal-konsumatur tal-Ewropa jistgħu jiġu “ttraċċati b’mod wiesgħa”.

2.

Il-kwistjoni mqajma, b’mod iktar partikolari, f’din il-kawża, tikkonċerna l-portata tas-setgħat tal-qrati nazzjonali li jeżaminaw ex officio n-natura inġusta tal-klawżoli ta’ ftehim ta’ ċessjoni konkluż bejn konsumatur u kumpannija ċessjonarja, peress li l-ftehim ta’ ċessjoni iservi bħala bażi għal-locus standi ta’ dan iċ-ċessjonarju. Id-diffikultà tinsab fil-fatt li t-tilwima quddiem il-qorti nazzjonali ma tikkonċernax il-ftehim ta’ ċessjoni, iżda pjuttost ftehim ta’ kreditu għall-konsum, u l-fatt li l-konsumatur ma huwiex parti fil-proċeduri inkwistjoni.

3.

Skont it-talba tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-konklużjonijiet tiegħi ser jikkonċentraw fuq it-tieni domanda preliminari.

4.

L-Artikolu 6(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13 KEE tal‑5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti Kapitolu 15, Vol. 2, p. 288, rettifika fil-ĠU 2023, L 17, p. 100) jipprovdi:

“L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu li klawżoli inġusti użati f’kuntratt konkluż ma konsumatur minn bejjiegħ jew fornitur għandhom, kif previst fil-liġi nazzjonali tagħhom, ma jkunux jorbtu lill-konsumatur u li l-kuntratt għandu jkompli jorbot lill-partijiet fuq dawn il-klawżoli jekk dan ikun kapaċi jkompli jeżisti mingħajr il-klawżoli inġusti.”

5.

L-Artikolu 7(1) ta’ din id-direttiva huwa fformulat kif ġej:

“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li, fl-interessi tal-konsumaturi u l-kompetituri, jeżistu mezzi adegwati u effettivi biex jipprevjenu li jibqgħu jintużaw klawżoli inġusti f’kuntratti konklużi mal-konsumaturi mill-bejjiegħa jew fornituri.”

6.

L-Artikolu 22 tad-Direttiva 2008/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑23 ta’ April 2008 dwar ftehim ta’ kreditu għall-konsumatur u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 87/102/KEE (ĠU 2008, L 133, p. 66, rettifiki fil-ĠU 2009, L 207, p. 14; fil-ĠU 2010, L 199, p. 40 u fil-ĠU 2011, L 234, p.46) intitolat “Armonizzazzjoni u n-natura imperattiva tad-Direttiva”, jipprovdi, fil-paragrafu 2:

“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-konsumaturi ma jkunux jistgħu jċedu d-drittijiet mogħtija lilhom bid-dispożizzjonijiet tal-liġi nazzjonali li timplimenta jew tikkorrespondi għal din id-Direttiva.”

7.

L-Artikolu 45(1) tal-ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (il-Liġi tat‑12 ta’ Mejju 2011 dwar il-Kreditu għall-Konsumatur) (test ikkonsolidat: Dziennik Ustaw (Ġurnal Uffiċjali tal-Liġijiet) tal‑2023, pożizzjoni 1028, kif emendata) (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar il-Kreditu għall-Konsumatur”) jipprovdi:

“Fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza mill-kreditur li jikkonforma mal-Artikolu 29(1), mal-Artikolu 30(1)(1) sa (8), (10), (11), (14) sa (17), mal-Artikoli 31 sa 33, mal-Artikolu 33a u mal-Artikoli 36a sa 36c, il-konsumatur għandu jħallas lura l-kreditu, mingħajr interessi u kwalunkwe spejjeż oħra ta’ kreditu dovuti lill-kreditur, wara li jkun ippreżenta dikjarazzjoni bil-miktub lill-kreditur, fit-terminu u bil-mod previst fil-ftehim.”

8.

Skont l-Artikolu 509(1) tal-Kodeks cywilny (il-Kodiċi Ċivili):

“Kreditur jista’, mingħajr il-kunsens tad-debitur, jittrasferixxi (ċessjoni) kreditu lil terz, sakemm dan ma jkunx prekluż mil-liġi, minn stipulazzjoni kuntrattwali jew minn karatteristika tal-obbligu.”

9.

Fit‑3 ta’ Ottubru 2023, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, Zwrotybankowe.pl spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (Zwrotybankowe.pl kumpannija b’responsabbiltà limitata) (iktar ’il quddiem “Zwrotybankowe.pl”) ippreżentat rikors kontra l-konvenuta Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski spółka akcyjna (Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski kumpannija b’ishma konġunti) (iktar ’il quddiem “PKO Bank”), fejn talbet is-somma ta’ 4 537.45 zloty Pollakk (PLN) (madwar EUR 1050), flimkien ma’ interessi statutorji għal dewmien fil-ħlas u spejjeż legali.

10.

Insostenn tat-talba tagħha, Zwrotybankowe.pl indikat li konsumatur kien ittrasferixxa lil Zwrotybankowe.pl id-dritt li titlob mingħand PKO Bank is-somom kollha dovuti lil dan il-konsumatur fil-kuntest ta’ tranżazzjonijiet li jirriżultaw mill-applikazzjoni tas-sanzjoni ta’ “kreditu liberu”. Il-qorti tar-rinviju tispjega li din is-sanzjoni hija prevista fl-Artikolu 45(1) tal-Liġi dwar il-Kreditu għall-Konsumatur ( 7 ), li jipprevedi, essenzjalment, li, fil-każ ta’ ksur tal-obbligi ta’ informazzjoni tal-kreditur fil-ftehim ta’ kreditu għall-konsum, il-konsumatur jista’ jagħmel dikjarazzjoni lill-kreditur, u mbagħad iħallas lura biss l-ammont prinċipali tas-self mingħajr interessi u spejjeż oħra tal-kreditu.

11.

Zwrotybankowe.pl sostniet ukoll li d-dritt għar-rimbors jirriżulta mill-ftehim ta’ kreditu li l-konsumatur kien ikkonkluda ma’ PKO Bank fit‑13 ta’ Settembru 2018 (iktar ’il quddiem “il-ftehim ta’ kreditu”). Zwrotybankowe.pl tallega b’mod iktar speċifiku li PKO Bank li naqset milli twettaq l-obbligi ta’ informazzjoni imposti mill-Artikolu 30(1) tal-Liġi dwar il-Kreditu għall-Konsumatur ( 8 ).

12.

PKO Bank talbet li r-rikors jiġi miċħud fl-intier tiegħu, billi sostniet li hija ma kisritx l-obbligi ta’ informazzjoni tagħha fil-konfront tal-konsumatur u li ma kienx hemm ċessjoni effettiva tal-kreditu lil Zwrotybankowe.pl, peress li n-natura tal-obbligu ipprekludiet li jkun hemm ċ-ċessjoni tiegħu lil terz.

13.

Il-qorti tar-rinviju tgħid li l-proċess nazzjonali jinkludi l-ftehim ta’ ċessjoni konkluż fis‑16 ta’ Jannar 2023 bejn Zwrotybankowe.pl u l-konsumatur (iktar ’il quddiem il-“ftehim ta’ ċessjoni”). Skont dan il-ftehim, il-konsumatur ittrasferixxa lil Zwrotybankowe.pl il-krediti pekunjarji kollha eżistenti u futuri kontra PKO Bank li jirriżultaw mill-applikazzjoni tas-sanzjoni “kreditu liberu” kif ukoll mill-effetti ta’ klawżoli kuntrattwali inġusti jew nulli. Il-ftehim ta’ ċessjoni kien jistipula wkoll li Zwrotybankowe.pl kellha dritt għal 50 % tal-ammont tal-kreditu prinċipali rkuprat mingħand PKO Bank. Barra minn hekk, Zwrotybankowe.pl kienet intitolata għall-ispejjeż legali kollha mogħtija, inklużi l-ispejjeż tar-rappreżentanza legali.

14.

Fl-ewwel lok, il-qorti tar-rinviju tixtieq li tiġi ggwidata dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 22(2) tad-Direttiva 2008/48, li jipprekludi li l-konsumaturi jirrinunzjaw għad-drittijiet li jingħatawlhom mid-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali li jittrasponu din id-direttiva. B’mod iktar preċiż, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk din id-dispożizzjoni għandhiex tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi ċ-ċessjoni tad-drittijiet ta’ konsumatur lil terz li, bħal f’dan il-każ, jinvoka dawn id-drittijiet f’ismu stess u sussegwentement jirċievi remunerazzjoni ta’ 50 % tal-ammont miksub qabel ma jħallas lura l-50 % li jifdal lill-konsumatur.

15.

F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tqis li interpretazzjoni teleoloġika tad-Direttiva 2008/48, intiża sabiex tipproteġi lill-konsumaturi kontra l-klawżoli inġusti li jinsabu fil-ftehimiet ta’ kreditu, tiffavorixxi l-preklużjoni taċ-ċessjoni tal-krediti.

16.

Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 6(1) u tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 93/13 fil-kuntest tal-obbligu tal-qrati nazzjonali li jeżaminaw ex officio n-natura inġusta tal-klawżoli kuntrattwali.

17.

F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tenfasizza li l-obbligu tal-qorti nazzjonali li teżamina ex officio n-natura inġusta tal-klawżoli kuntrattwali huwa bbażat fuq il-premessa li l-konsumatur huwa parti fil-proċeduri u li l-intervent tal-qorti jikkumpensa l-iżbilanċ li jeżisti bejn il-konsumatur u l-bejjiegħ jew il-fornitur. Madankollu, il-kawża prinċipali hija differenti billi l-konsumatur ma huwiex parti fit-tilwima – iċ-ċessjonarju tal-kreditu huwa l-parti — u l-każ jirrigwarda mhux il-ftehim ta’ ċessjoni iżda pjuttost il-ftehim ta’ kreditu. Għalkemm il-qorti tar-rinviju ma għandhiex dubji dwar il-ġurisdizzjoni tagħha sabiex teżamina n-natura eventwalment inġusta tal-klawżoli tal-ftehim ta’ kreditu, hija fil-fatt għandha dubji dwar l-obbligu tagħha u l-ġurisdizzjoni tagħha li teżamina n-natura inġusta tad-dispożizzjonijiet ta’ ftehim ta’ ċessjoni li fuqu huwa bbażat il-locus standi tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali.

18.

Id-dubji tagħha jirrigwardaw b’mod partikolari l-fatt li, bħala prinċipju, deċiżjoni tal-qorti li l-ftehim ta’ ċessjoni ma huwiex vinkolanti (jew ma huwiex kompletament vinkolanti) ma torbotx lill-qorti f’tilwima eventwali bejn il-konsumatur u l-entità li lilha ġie ttrasferit il-kreditu. Barra minn hekk, il-konstatazzjoni tan-natura inġusta tal-ftehim ta’ ċessjoni, sa fejn dan jista’ jwassal għall-annullament tiegħu, jista’ jkollha konsegwenzi negattivi għall-konsumatur. Fil-fatt, dan jista’ jwassal għaċ-ċaħda tar-rikors fil-kawża prinċipali minħabba l-assenza ta’ locus standi tar-rikorrenti, li lilha ġie ttrasferit il-kreditu. Minn dan jista’ jirriżulta li l-konsumatur lanqas biss jikseb il-parti tal-kreditu li għaliha għandu jew għandha dritt skont il-ftehim ta’ ċessjoni.

19.

Kwistjoni oħra mqajma mill-qorti tar-rinviju hija li stħarriġ tan-natura inġusta tal-klawżoli tal-ftehim ta’ ċessjoni għandu jsir fl-assenza tal-konsumatur u mingħajr ma jiġi offrut lil dan tal-aħħar il-possibbiltà li jiġi informat bil-konsegwenzi legali li potenzjalment jistgħu jirriżultaw mill-annullament tal-ftehim ta’ ċessjoni.

20.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-Sąd Rejonowy dla Warszawy - Śródmieścia w Warszawie (il-Qorti Distrettwali ta’ Varsavja — Ċentru, il-Polonja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:

21.

Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub mill-partijiet fil-kawża prinċipali, il-Gvern Pollakk u l-Kummissjoni Ewropea.

22.

Permezz tat-tieni domanda tagħha, li hija s-suġġett ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 6(1) u l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 93/13 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li qorti nazzjonali hija obbligata teżamina ex officio n-natura inġusta tal-klawżoli ta’ ftehim ta’ ċessjoni konkluż bejn konsumatur u kumpannija kummerċjali li hi ċessjonarja tal-kreditu tal-konsumatur kontra bejjiegħ jew fornitur li miegħu l-konsumatur ikkonkluda ftehim ta’ kreditu, f’ċirkustanzi li fihom, minn naħa, it-tilwima pendenti quddiem il-qorti tar-rinviju ma tikkonċernax dan il-ftehim ta’ ċessjoni u, min-naħa l-oħra, il-kumpannija kummerċjali ċessjonarja tal-kreditu tal-konsumatur tibbaża ruħha fuq dan il-ftehim ta’ ċessjoni sabiex tibbaża l-locus standi tagħha sabiex tippreżenta rikors kontra l-bejjiegħ jew il-fornitur li kien il-kontroparti oriġinali tal-konsumatur.

23.

Mid-deċiżjoni tar-rinviju huwa evidenti li t-tilwima fil-kawża prinċipali hija bejn Zwrotybankowe.pl u PKO Bank. Din it-tilwima tirrigwarda l-ftehim ta’ kreditu konkluż minn PKO Bank mal-konsumatur. Zwrotybankowe.pl issostni li l-obbligu ta’ rimbors tas-somom dovuti lil dan il-konsumatur jirriżulta mill-applikazzjoni tas-sanzjoni “kreditu liberu” minħabba allegat ksur tal-obbligu ta’ informazzjoni impost fuq il-bank waqt il-konklużjoni tal-kuntratt ta’ kreditu ( 9 ) Il-locus standi ta’ Zwrotybankowe.pl jirriżulta mill-ftehim ta’ ċessjoni konkluż bejn il-konsumatur u Zwrotybankowe.pl, li permezz tiegħu l-konsumatur ittrasferixxa liċ-ċessjonarju l-krediti pekunjarji kollha li joħorġu mill-ftehim ta’ kreditu lill-konsumatur filwaqt li Zwrotybankowe.pl kellha dritt għal 50 % tal-ammont tal-kreditu prinċipali li kellu jiġi rkuprat mingħand PKO Bank ( 10 ).

24.

Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta wkoll li s-suġġett tal-kawża prinċipali huwa l-ftehim ta’ kreditu; dan ma huwiex l-eżami tal-kundizzjonijiet individwali tal-ftehim ta’ ċessjoni fid-dawl tad-Direttiva 93/13. Huwa f’dan il-kuntest li l-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk hijiex obbligata teżamina ex officio n-natura inġusta tal-klawżoli tal-ftehim ta’ ċessjoni li ma humiex is-suġġett tat-tilwima li hija adita biha, iżda pjuttost jikkostitwixxi l-bażi tal-locus standi ta’ Zwrotybankowe.pl.

25.

Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, is-sistema ta’ protezzjoni introdotta mid-Direttiva 93/13 hija bbażata fuq l-idea li l-konsumatur jinsab f’sitwazzjoni dgħajfa vis-à-vis il-bejjiegħ jew il-fornitur, fir-rigward kemm tas-setgħa ta’ negozjar tiegħu jew tagħha kif ukoll tal-livell ta’ informazzjoni tiegħu jew tagħha ( 11 ).

26.

Fir-rigward ta’ din il-pożizzjoni iktar dgħajfa, l-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva jipprovdi li l-klawżoli inġusti ma jorbtux lill-konsumaturi. Din hija dispożizzjoni mandatorja li hija intiża sabiex tissostitwixxi l-bilanċ formali li l-kuntratt jistabbilixxi bejn id-drittijiet u l-obbligi tal-partijiet b’bilanċ effettiv li jistabbilixxi mill-ġdid l-ugwaljanza bejniethom ( 12 ).

27.

F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet diversi drabi li l-qorti nazzjonali għandha tevalwa ex officio jekk klawżola kuntrattwali li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 93/13 hijiex inġusta u, meta tagħmel dan, għandha tirrimedja l-iżbilanċ li jeżisti bejn il-konsumatur u l-bejjiegħ jew il-fornitur, meta jkollha quddiemha l-elementi ta’ liġi u ta’ fatt neċessarji għal dan l-għan ( 13 ).

28.

L-eżami obbligatorju li l-qorti nazzjonali adita għandha twettaq ex officio skont id-Direttiva 93/13 huwa limitat, l-ewwel, għall-klawżoli kuntrattwali li n-natura inġusta tagħhom tista’ tiġi kkonstatata abbażi tal-punti ta’ liġi u ta’ fatt disponibbli fil-proċess quddiem din il-qorti nazzjonali ( 14 ).

29.

It-tieni, tali eżami għandu josserva l-limitazzjonijiet tas-suġġett tat-tilwima, mifhuma bħala r-riżultat li parti tfittex bil-pretensjonijiet tagħha jew tiegħu, fid-dawl tat-talba u tal-motivi ppreżentati għal dan l-għan ( 15 ).

30.

Ibda sabiex, għalkemm il-protezzjoni tal-konsumaturi mixtieqa mid-Direttiva 93/13 teżiġi intervent pożittiv min-naħa tal-qorti nazzjonali adita bil-kawża, huwa madankollu neċessarju, sabiex tingħata din il-protezzjoni, li waħda mill-partijiet fil-kuntratt ikkonċernat tkun bdiet proċeduri ġudizzjarji ( 16 ). Dawn il-proċeduri għandu jkollhom bħala suġġett il-kuntratt ikkonċernat ( 17 ).

31.

Sussegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-effettività tal-protezzjoni li l-qorti nazzjonali għandha tagħti lill-konsumatur, skont id-Direttiva 93/13, permezz ta’ intervent ex officio, ma tistax tasal sal-punt li tinjora jew teċċedi l-limitazzjonijiet tas-suġġett tat-tilwima kif iddefinit mill-partijiet permezz tat-talbiet tagħhom, fid-dawl tal-motivi mressqa minnhom. Għalhekk, il-qorti nazzjonali ma hijiex obbligata testendi din il-kawża lil hinn mit-talbiet u mill-motivi ppreżentati lilha ( 18 ).

32.

Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li azzjoni bejn żewġ bejjiegħa jew fornituri ma hijiex ikkaratterizzata mill-istess sitwazzjoni ta’ żbilanċ li teżisti f’azzjoni bejn il-konsumatur u l-bejjiegħ jew il-fornitur tiegħu, li hija l-parti l-oħra fil-kuntratt ( 19 ).

33.

Fil-każ tal-kawża prinċipali, kif diġà ġie rrilevat iktar ’il fuq, il-konsumatur ma huwiex parti. Is-suġġett tal-kwistjoni, kif iddefinit mill-partijiet permezz tat-talbiet u l-motivi tagħhom, jikkonċerna ftehim ta’ kreditu. Il-ftehim ta’ ċessjoni konkluż bejn il-kumpannija ċessjonarja u l-konsumatur ma huwiex is-suġġett tal-kawża mressqa quddiem il-qorti nazzjonali.

34.

F’tali ċirkustanzi, b’differenza mis-sitwazzjoni msemmija mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 27 ta’ dawn il-konklużjonijiet, la huwa meħtieġ u lanqas neċessarju, sabiex tiġi żgurata l-effettività tas-sistema ta’ protezzjoni tal-konsumaturi intiża mid-Direttiva 93/13, li l-qorti nazzjonali adita b’tilwima bejn żewġ bejjiegħa jew fornituri, bħal kumpannija ċessjonarja tad-drittijiet ta’ konsumatur u l-bejjiegħ jew il-fornitur li huwa l-parti l-oħra fil-kuntratt ma’ dan il-konsumatur, li teżamina ex officio jekk klawżola li tinsab fil-ftehim ta’ ċessjoni konkluż minn dan il-konsumatur mal-kumpannija li lilha dan tal-aħħar ittrasferixxa d-drittijiet tiegħu hijiex inġusta.

35.

Soluzzjoni differenti ma tieħux inkunsiderazzjoni l-“elementi kostituttivi” ( 20 ) ta’ kawża ċivili, jiġifieri l-partijiet fil-kawża u s-suġġett tagħha. Kif jirriżulta b’mod ċar mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja msemmija fil-punt 31 ta’ dawn il-konklużjonijiet, is-setgħat eċċezzjonali tal-qrati nazzjonali fil-qasam tat-tilwim tal-konsumaturi għandhom dejjem jibqgħu fil-kuntest tat-tilwima ċivili.

36.

Madankollu, kif osservat il-Kummissjoni fis-sottomissjonijiet bil-miktub tagħha, il-limitazzjonijiet għall-intervent ex officio tal-qorti huma bla ħsara għad-dritt tal-konsumatur li jippreżenta rikors sabiex jikkontesta l-ftehim ta’ ċessjoni. Fil-kuntest ta’ tali tilwima futura, il-qorti nazzjonali tkun tista’ għalhekk teżerċita s-setgħa tagħha li teżamina ex officio l-klawżoli inġusti li eventwalment ikunu jinsabu fih.

37.

Il-qorti tar-rinviju tqajjem il-kwistjoni separata dwar jekk hijiex obbligata teżamina n-natura inġusta ta’ klawżola waħda jew iktar tal-ftehim ta’ ċessjoni skont l-Artikolu 6(1) u l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 93/13, bħala parti mill-eżami tagħha tal-kundizzjonijiet għall-ammissibbiltà tal-azzjoni ġudizzjarja mressqa quddiemha, sa fejn il-ftehim ta’ ċessjoni jaffettwa l-locus standi tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali.

38.

Wieħed għandu jiftakar li, skont l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13, l-Istati Membri għandhom jipprevedu li l-klawżoli inġusti użati f’kuntratt konkluż ma’ konsumatur minn bejjiegħ jew fornitur ma għandhomx jorbtu lill-konsumatur ( 21 ).

39.

Barra minn hekk, id-Direttiva 93/13 timponi fuq l-Istati Membri, kif jidher mill-Artikolu 7(1) tagħha, moqri flimkien mal-premessa 24 tagħha, l-obbligu li jipprovdu mezzi adegwati u effettivi sabiex jiġi prekluż l-użu ta’ klawżoli inġusti f’kuntratti konklużi mal-konsumaturi minn bejjiegħa jew fornituri ( 22 ).

40.

Għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddefinixxiet, f’diversi okkażjonijiet u billi ħadet inkunsiderazzjoni r-rekwiżiti tal-Artikolu 6(1) u tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 93/13, il-mod li bih il-qrati nazzjonali għandhom jiżguraw il-protezzjoni tad-drittijiet li l-konsumaturi jisiltu minn din id-direttiva, xorta waħda jibqa’ l-fatt li, bħala prinċipju, id-dritt tal-Unjoni ma jarmonizzax il-proċeduri applikabbli għall-eżami ta’ jekk klawżola kuntrattwali hijiex inġusta. Dawn il-proċeduri jaqgħu, għalhekk, taħt l-ordinament ġuridiku intern tal-Istati Membri, bis-saħħa tal-prinċipju tal-awtonomija proċedurali ta’ dawn l-Istati; madankollu, dawn il-proċeduri ma għandhomx ikunu inqas favorevoli minn dawk li jirregolaw sitwazzjonijiet simili ta’ natura interna (prinċipju ta’ ekwivalenza) u lanqas ma għandhom jirrendu prattikament impossibbli jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni (prinċipju ta’ effettività) ( 23 ).

41.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi ddeterminat jekk id-dispożizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq, moqrija flimkien mal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività, jeħtiġux li l-qorti nazzjonali tistħarreġ ex officio jekk klawżola li tinsab fil-ftehim ta’ ċessjoni hijiex inġusta bħala kundizzjoni preliminari għad-determinazzjoni tal-locus standi tar-rikorrent fil-kawża prinċipali.

42.

Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-prinċipju ta’ ekwivalenza, hija l-qorti nazzjonali li għandha tiddetermina, fid-dawl tar-regoli proċedurali applikabbli fid-dritt nazzjonali, jekk dan il-prinċipju huwiex osservat fid-dawl tas-suġġett, tal-kawża u tal-elementi essenzjali tal-azzjonijiet kkonċernati ( 24 ).

43.

F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13 għandu jitqies bħala dispożizzjoni ekwivalenti għar-regoli nazzjonali li għandhom, fi ħdan l-ordinament ġuridiku intern, il-grad ta’ regoli ta’ ordni pubbliku ( 25 ).

44.

Minn dan isegwi li, skont il-prinċipju ta’ ekwivalenza, meta, fid-dritt nazzjonali, il-qorti nazzjonali jkollha l-fakultà jew l-obbligu li tevalwa ex officio jekk il-klawżoli ta’ ftehim ta’ ċessjoni invokati mir-rikorrent sabiex jistabbilixxi l-locus standi tiegħu humiex kuntrarji għar-regoli nazzjonali ta’ ordni pubbliku, hija għandu jkollha wkoll il-marġni ta’ diskrezzjoni jew l-obbligu li tevalwa ex officio jekk dawn il-klawżoli jmorrux kontra l-Artikolu 6 tad-Direttiva 93/13, peress li jkollha l-punti ta’ liġi u ta’ fatt neċessarji għal dan l-għan.

45.

F’dan il-każ, it-talba għal deċiżjoni preliminari ma tinkludi ebda indikazzjoni dwar jekk il-qorti adita b’rikors ta’ kumpannija li lilha l-konsumatur ittrasferixxa l-kreditu tiegħu tistax, jew saħansitra għandhiex, skont id-dritt Pollakk, teżamina ex officio jekk klawżola, bħall-klawżola kontenzjuża dwar ir-remunerazzjoni taċ-ċessjonarju, tmurx kontra r-regoli nazzjonali ta’ ordni pubbliku. Konformement mal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika dan l-aspett sabiex teżamina jekk hija tistax, jew saħansitra għandhiex, skont il-prinċipju ta’ ekwivalenza, tiddetermina ex officio jekk il-klawżola kontenzjuża hijiex ta’ natura inġusta ( 26 ).

46.

Fit-tieni lok, fir-rigward tal-prinċipju ta’ effettività, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li kull każ fejn tqum il-kwistjoni dwar jekk dispożizzjoni proċedurali nazzjonali tirrendix impossibbli jew eċċessivament diffiċli l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni għandu jiġi analizzat billi jittieħdu inkunsiderazzjoni r-rwol ta’ din id-dispożizzjoni fil-proċedura kollha, l-iżvolġiment tagħha u l-karatteristiċi partikolari tagħha, kif ukoll, jekk ikun il-każ, il-prinċipji li fuqhom huwa bbażat l-ordinament ġuridiku nazzjonali, bħall-protezzjoni tad-drittijiet tad-difiża, il-prinċipju ta’ ċertezza legali u l-iżvolġiment tajjeb tal-proċeduri ( 27 ).

47.

Fir-rigward tal-azzjoni fil-kawża prinċipali, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-eżami ex officio tal-ftehim ta’ ċessjoni mill-qorti nazzjonali jista’ jwassal għal konsegwenzi negattivi għall-konsumatur u jista’ jippreġudika l-awtonomija tiegħu sabiex jiddeċiedi dwar jekk għandux jinvoka jew le l-protezzjonijiet offruti mid-Direttiva 93/13. B’mod iktar partikolari, il-qorti tar-rinviju tenfasizza li l-konstatazzjoni tan-natura inġusta tal-klawżoli tal-ftehim ta’ ċessjoni tista’ twassal għal sitwazzjoni fejn dan jiġi ddikjarat null u bla effett. Din in-nullità għandha bħala konsegwenza ċ-ċaħda tat-talba fil-kawża prinċipali minħabba l-assenza ta’ locus standi ta’ Zwrotybankowe.pl, u b’hekk iċċaħħad lill-konsumatur milli jikseb anki parti mill-kreditu.

48.

Bħala osservazzjoni preliminari, għandu jiġi rrilevat li, kif jidher mid-deċiżjoni tar-rinviju, l-eventwali konsegwenzi negattivi tal-konstatazzjoni tan-natura inġusta ta’ klawżoli tal-ftehim ta’ ċessjoni huma bbażati fuq il-premessa adottata mill-qorti nazzjonali li tali konstatazzjoni twassal għan-nullità ta’ dan il-ftehim.

49.

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont l-aħħar parti tas-sentenza tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13, il-“kuntratt għandu jkompli jorbot lill-partijiet fuq dawn il-klawżoli jekk dan ikun kapaċi jkompli jeżisti mingħajr il-klawżoli inġusti” ( 28 ).

50.

Għandu jiġi rrilevat li l-għan tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13, b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) in fine, ma huwiex li jiġu annullati l-kuntratti kollha li fihom klawżoli inġusti, iżda li jissostitwixxi l-bilanċ formali li l-kuntratt jistabbilixxi bejn id-drittijiet u l-obbligi tal-partijiet kontraenti b’bilanċ effettiv li jista’ jistabbilixxi mill-ġdid l-ugwaljanza bejniethom, filwaqt li għandu jiġi ppreċiżat li l-kuntratt inkwistjoni għandu, bħala prinċipju, jibqa’ jeżisti mingħajr ebda emenda oħra minbarra dik li tirriżulta mit-tneħħija tal-klawżoli inġusti. Sakemm din l-aħħar kundizzjoni tkun issodisfatta, il-kuntratt inkwistjoni jista’, skont l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13, jinżamm sa fejn, skont ir-regoli tad-dritt nazzjonali, tali kontinwazzjoni tal-kuntratt mingħajr il-klawżoli inġusti tkun legalment possibbli, u dan għandu jiġi vverifikat skont approċċ oġġettiv ( 29 ).

51.

Huwa abbażi ta’ dan l-approċċ oġġettiv u skont ir-regoli tad-dritt nazzjonali li l-qorti tar-rinviju għandha tiddetermina jekk il-kontinwità tal-ftehim ta’ ċessjoni hijiex legalment possibbli wara l-konstatazzjoni tan-natura inġusta ta’ klawżola waħda jew iktar tiegħu.

52.

Kif tispjega l-qorti tar-rinviju, jekk hija tikkonkludi, wara eżami ex officio, li klawżola kuntrattwali waħda jew iktar huma inġusti u li l-ftehim ta’ ċessjoni huwa null u bla effett, tali soluzzjoni tista’ tesponi lill-konsumatur għal konsegwenzi partikolarment sfavorevoli. F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li s-setgħa tal-qorti nazzjonali li teżamina ex officio l-klawżoli potenzjalment inġusti hija ġġustifikata min-neċessità li jiġi kkumpensat l-iżbilanċ li jeżisti bejn il-konsumatur u l-bejjiegħ ( 30 ). Ikun kuntrarju għal dan l-għan li kieku din is-setgħa jkollha bħala effett negattiv li tippenalizza lill-konsumatur.

53.

Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat, fir-rigward tal-obbligu tal-qorti nazzjonali li twarrab, jekk ikun hemm bżonn ex officio, il-klawżoli inġusti bis-saħħa tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13, li dik il-qorti ma hijiex obbligata teskludi l-applikabbiltà tal-klawżola inkwistjoni jekk il-konsumatur, wara li jkun ġie informat dwarha mill-qorti, ma jkollux l-intenzjoni li jinvoka n-natura inġusta jew mhux vinkolanti tagħha, u b’hekk jagħti l-kunsens liberu u informat tiegħu għall-klawżola inkwistjoni ( 31 ).

54.

Għalhekk, id-Direttiva 93/13 ma tasalx sal-punt li tirrendi obbligatorja s-sistema ta’ protezzjoni kontra l-użu ta’ klawżoli inġusti minn bejjiegħa jew fornituri li hija introduċiet għall-benefiċċju tal-konsumaturi. Konsegwentement, meta l-konsumatur jippreferi li ma jipprevalixxix ruħu minn din is-sistema ta’ protezzjoni, din ma tiġix applikata ( 32 ).

55.

Fil-kawża prinċipali, kif diġà ġie rrilevat iktar ’il fuq, il-konsumatur ma huwiex parti u l-ftehim ta’ ċessjoni ma huwiex is-suġġett tal-kawża. Skont il-ftehim ta’ ċessjoni, Zwrotybankowe.pl, li hija ċ-ċessjonarja, hi wkoll il-fornitur jew il-bejjiegħ li jistabbilixxi l-kundizzjonijiet kuntrattwali tal-ftehim ta’ ċessjoni. Peress li l-interessi taż-żewġ partijiet fil-ftehim ta’ ċessjoni huma opposti, ma huwiex possibbli li l-perspettiva tal-konsumatur fir-rigward tan-natura eventwalment inġusta tal-klawżoli tal-ftehim ta’ ċessjoni tiġi ssostitwita b’dik tal-kumpannija ċessjonarja ( 33 ).

56.

Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il-Kummissjoni ssuġġerixxiet li l-qorti nazzjonali tista’ teżamina jekk id-dritt nazzjonali jipprevedix il-possibbiltà li jiġu mistħarrġa t-termini tal-ftehim ta’ ċessjoni fil-kuntest tal-kawża prinċipali, jew fil-kuntest ta’ proċedura distinta, li tista’ twassal għas-sospensjoni tal-proċedura fil-kawża prinċipali. Zwrotybankowe.pl issottomettiet li, fi proċeduri bħal din quddiem il-qorti tar-rinviju, il-konsumaturi jitħarrku bħala xhieda. Hija tissottometti li f’tali kuntest, il-qrati jkunu f’pożizzjoni li jiddeterminaw jekk il-konsumaturi humiex kompletament konxji tas-suġġett taċ-ċessjoni u tal-implikazzjonijiet tagħha.

57.

Hija l-qorti tar-rinviju li għandha teżamina l-possibbiltajiet li l-leġiżlazzjoni nazzjonali tipprovdi għan-notifika lil terzi tal-proċeduri pendenti u jekk, f’dan il-kuntest, il-qorti nazzjonali tistax tinforma lill-konsumatur dwar l-eventwali natura inġusta ta’ klawżoli inklużi fil-ftehim ta’ ċessjoni.

58.

Madankollu, l-applikazzjoni ta’ kwalunkwe possibbiltajiet skont id-dritt proċedurali nazzjonali sabiex il-konsumatur jiġi informat bil-proċedura pendenti u għall-qorti nazzjonali li tinforma lill-konsumatur dwar l-eventwali natura inġusta tal-klawżoli li jinsabu fil-ftehim ta’ ċessjoni ma għandux ikollha konsegwenzi sfavorevoli għall-konsumatur. Fil-fatt, kif enfasizzajt, essenzjalment, iktar ’il fuq ( 34 ), ir-raġuni wara r-rikonoxximent tas-setgħa tal-qorti li teżamina ex officio l-klawżoli inġusti hija l-protezzjoni tal-konsumaturi. B’mod aktar speċifiku, il-konsumatur ma għandux ikun obbligat li jipparteċipa fi proċeduri ġudizzjarji u l-awtonomija tiegħu jew tagħha mill-ftehim ta’ ċessjoni għandha tiġi osservata. Il-konsumatur lanqas ma għandu jiġi prekluż milli fil-futur iressaq azzjoni ġudizzjarja kontra l-kumpannija ċessjonarja sabiex tiġi ddikjarata n-natura inġusta tal-klawżoli tal-ftehim ta’ ċessjoni.

59.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, jiena tal-fehma li l-Artikolu 6(1) u l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 93/13 għandhom jiġu interpretati fis-sens li qorti nazzjonali ma hijiex obbligata teżamina ex officio n-natura inġusta tal-klawżoli ta’ ftehim ta’ ċessjoni konkluż bejn konsumatur u kumpannija kummerċjali li hija ċessjonarja tal-kreditu tal-konsumatur fil-konfront ta’ bejjiegħ jew fornitur li miegħu l-konsumatur kien ikkonkluda ftehim ta’ kreditu, f’ċirkustanzi fejn, minn naħa, it-tilwima pendenti quddiem il-qorti nazzjonali ma tikkonċernax dan il-ftehim ta’ ċessjoni u, min-naħa l-oħra, il-kumpannija kummerċjali li hija ċ-ċessjonarja tal-kreditu tal-konsumatur tibbaża ruħha fuq dan il-ftehim ta’ ċessjoni sabiex taġixxi ġudizzjarjament kontra l-bejjiegħ jew il-fornitur li kien il-kontroparti oriġinali tal-konsumatur. L-applikazzjoni ta’ kwalunkwe possibbiltajiet skont id-dritt proċedurali nazzjonali sabiex il-konsumatur jiġi informat bil-proċeduri pendenti u għall-qorti nazzjonali sabiex tinforma lill-konsumatur dwar il-possibbiltà tan-natura inġusta tal-klawżoli li jinsabu fil-ftehim ta’ ċessjoni ma għandhiex ikollha konsegwenzi sfavorevoli għall-konsumatur.

60.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għat-tieni domanda preliminari magħmula mis-Sąd Rejonowy dla Warszawy - Śródmieścia w Warszawie (il-Qorti Distrettwali ta’ Varsavja — Ċentru, il-Polonja) kif ġej:

L-Artikolu 6(1) u Artikolu 7(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal‑5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur

għandhom jiġu interpretati fis-sens li qorti nazzjonali ma hijiex obbligata teżamina ex officio n-natura inġusta tal-klawżoli ta’ ftehim ta’ ċessjoni konkluż bejn konsumatur u kumpannija kummerċjali li hija ċessjonarja tal-kreditu tal-konsumatur fil-konfront ta’ bejjiegħ jew fornitur li miegħu l-konsumatur kien ikkonkluda ftehim ta’ kreditu, f’ċirkustanzi fejn, minn naħa, it-tilwima pendenti quddiem il-qorti nazzjonali ma tikkonċernax dan il-ftehim ta’ ċessjoni u, min-naħa l-oħra, il-kumpannija kummerċjali ċessjonarja tal-kreditu tal-konsumatur tibbaża ruħha fuq dan il-ftehim ta’ ċessjoni sabiex taġixxi ġudizzjarjament kontra l-bejjiegħ jew il-fornitur li kien il-kontroparti oriġinali tal-konsumatur. L-applikazzjoni ta’ kwalunkwe possibbiltajiet skont id-dritt proċedurali nazzjonali sabiex il-konsumatur jiġi informat bil-proċeduri pendenti u għall-qorti nazzjonali sabiex tinforma lill-konsumatur dwar il-possibbiltà tan-natura inġusta tal-klawżoli li jinsabu fil-ftehim ta’ ċessjoni ma għandhiex ikollha konsegwenzi sfavorevoli għall-konsumatur.