IL-KUMMISSJONI EWROPEA

Brussell, 30.11.2023

COM(2023) 768 final

RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL

Rapport dwar il-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsil (UE) Nru 2022/1854 tas-6 ta' Ottubru 2022 dwar intervent ta' emerġenza biex jiġu indirizzati l-prezzijiet għoljin tal-enerġija





Kontribuzzjoni ta' solidarjetà u miżuri ekwivalenti promulgati: rendikont

I.Introduzzjoni

Dan ir-rapport jippreżenta s-sejbiet tar-rieżami tad-dispożizzjonijiet stabbiliti fil-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 2022/1854 tas-6 ta’ Ottubru 2022 1 dwar intervent ta’ emerġenza biex jiġu indirizzati l-prezzijiet għoljin tal-enerġija (minn hawn ’il quddiem, ir-Regolament tal-Kunsill) fid-dawl tas-sitwazzjoni ġenerali tas-settur tal-fjuwils fossili u l-profitti żejda ġġenerati. Ir-rapport huwa ppreżentat lill-Kunsill mill-Kummissjoni skont l-obbligu ta’ rapportar tagħha skont l-Artikolu 20 tar-Regolament tal-Kunsill.

B’mod partikolari, ir-rapport għandu l-għan li jirrieżamina l-applikazzjoni mill-Istati Membri tal-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà stabbilita mir-Regolament tal-Kunsill jew tal-miżuri nazzjonali ekwivalenti li jkunu ppromulgaw bħala alternattiva. Ir-rapport jagħmel dan fl-isfond tal-iżviluppi fis-settur tal-fjuwils fossili u l-evoluzzjoni tal-profitti ġġenerati f’dan is-settur. Huwa bbażat fuq l-informazzjoni ppreżentata mill-Istati Membri f’konformità mal-obbligu ta’ rapportar tagħhom lill-Kummissjoni skont l-Artikolu 19(4) tar-Regolament tal-Kunsill u analiżi interna mill-Kummissjoni.

II.Sfond

Ir-Regolament tal-Kunsill ġie adottat mill-Kunsill fis-6 ta’ Ottubru 2022. Dan daħal fis-seħħ fit-8 ta’ Ottubru 2022. Huwa kien parti mill-intervent ta’ emerġenza tal-Kummissjoni fis-swieq tal-enerġija tal-Ewropa biex jiġu indirizzati ż-żidiet drammatiċi fil-prezzijiet wara l-gwerra ta’ aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna 2 . Il-prezzijiet għoljin ħafna fis-swieq tal-elettriku minn Settembru 2021, flimkien ma’ riskju akbar ta’ nuqqas ta’ provvista tal-gass mir-Russja minn Marzu 2022 u t-temperaturi eċċezzjonalment għoljin tax-xhur tas-sajf tal-2022 li kellhom impatt fuq id-domanda għall-elettriku, wasslu għal impatt negattiv ġenerali madwar l-Unjoni. Il-konsumaturi u n-negozji tal-Istati Membri kollha kellhom iħabbtu wiċċhom ma’ prezzijiet ogħla tal-enerġija u tal-elettriku, filwaqt li l-inflazzjoni kienet qed tiżdied u l-ekonomija kienet qed tonqos. Ir-Regolament tal-Kunsill kien ta’ natura eċċezzjonali, mmirata u temporanja b’objettiv doppju: li jintervjeni fis-suq tal-elettriku sabiex inaqqas id-domanda għall-elettriku, u jirridistribwixxi l-profitti eċċezzjonalment għoljin ta’ ċerti atturi fis-settur tal-enerġija b’mod partikolari lejn il-klijenti finali. Flash Eurobarometer reċenti jikkonferma l-appoġġ qawwi fost l-Ewropej (86 %) għall-miżuri meħuda mill-UE fl-2022 biex tipproteġi lill-konsumaturi u lill-kumpaniji biex jiġi limitat l-impatt immedjat tal-volatilità tal-prezzijiet tal-enerġija 3 .

Filwaqt li jibni fuq l-azzjonijiet stabbiliti mill-Kummissjoni f’Ottubru 2021 bis-sett ta’ għodod dwar il-prezzijiet tal-enerġija 4 kif ukoll il-Komunikazzjoni f’Marzu 2022 li tiddeskrivi l-prinċipji tal-pjan REPowerEU 5 u l-pjan sussegwenti REPowerEU 6 adottat f’Mejju 2022, ir-Regolament tal-Kunsill kien – flimkien ma’ regolamenti oħra ta’ emerġenza (eż. dwar it-tnaqqis tad-domanda għall-gass 7 , il-ħżin tal-gass 8 , il-prezzijiet tal-gass magħruf ukoll bħala “mekkaniżmu ta’ korrezzjoni tas-suq” 9 , il-koordinazzjoni tax-xiri tal-gass magħruf ukoll bħala r-“regolament ta’ solidarjetà” 10 u dwar il-permessi għas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli 11 ) – pass ieħor ’il quddiem biex jiġi garantit rispons koordinat u rapidu għas-sitwazzjoni ta’ emerġenza li l-UE kienet qed tiffaċċja.

Il-Kapitolu II tar-Regolament tal-Kunsill jipprevedi miżuri mmirati lejn l-intervent fis-suq tal-elettriku. Dawn jikkonċernaw mira indikattiva u obbligatorja għat-tnaqqis fid-domanda għall-elettriku, limitu massimu temporanju tad-dħul fuq produtturi tal-enerġija “inframarġinali” u appoġġ għall-konsumaturi permezz tal-estensjoni tas-sett ta’ għodod eżistenti. Il-miżuri relatati mas-suq tal-elettriku fil-Kapitolu II ma humiex analizzati f’dan ir-rapport billi ġew rieżaminati f’rapport separat mill-Kummissjoni lill-Kunsill 12 .

III.Il-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill

Il-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill jistabbilixxi kontribuzzjoni temporanja obbligatorja ta’ solidarjetà fuq il-profitti żejda ġġenerati fis-snin fiskali 2022 u/jew 2023, skont l-għażla ta’ politika tal-Istati Membri, għall-kumpaniji tal-UE u għall-istabbilimenti permanenti b’attivitajiet fis-setturi tal-petroleum mhux maħdum, tal-gass naturali, tal-faħam u tar-raffineriji  li jiġġeneraw mill-anqas 75 % tal-fatturat tagħhom minn attivitajiet ekonomiċi fil-qasam tal-estrazzjoni, it-tħaffir fil-minjieri, ir-raffinar tal-petroleum jew il-manifattura ta’ prodotti tal-forn tal-kokk. L-Istati Membri jridu jkunu applikaw il-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà sal-31 ta’ Diċembru 2022, sakemm ma jkunux ippromulgaw miżuri nazzjonali ekwivalenti li jikkontribwixxu għall-affordabbiltà tal-enerġija sa dik id-data. Dawn tal-aħħar huma miżuri nazzjonali li għandhom objettivi simili u huma soġġetti għal regoli simili bħall-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà u li jiġġeneraw rikavat komparabbli jew ogħla mir-rikavat stmat mill-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà.

Ir-Regolament tal-Kunsill jipprevedi l-bażi għall-kalkolu tal-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà u rata minima. B’mod partikolari, huma biss il-profitti taxxabbli ġġenerati fl-2022 u/jew fl-2023 ’il fuq minn żieda ta’ 20 % tal-profitti taxxabbli medji ġġenerati fl-4 snin fiskali li jibdew fl-1 ta’ Jannar 2018 jew wara li huma soġġetti għall-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà. Ir-rata minima stabbilita mill-Istati Membri ma tridx tkun anqas minn 33 %. Iż-żewġ elementi jiżguraw li l-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà tkun proporzjonata. Barra minn hekk, il-Kapitolu III jelenka wkoll l-għanijiet li għalihom irid jintuża r-rikavat tal-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà bil-għan li l-miżura tnaqqas u timmitiga l-effetti dannużi tal-kriżi tal-enerġija għall-unitajiet domestiċi u għall-kumpaniji madwar l-Unjoni filwaqt li tipproteġi s-suq intern u tipprevjeni r-riskju ta’ aktar frammentazzjoni.

Il-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill se japplika sal-31 ta’ Diċembru 2023. Dan huwa mingħajr preġudizzju għall-obbligu tal-Kummissjoni li terġa’ tirrapporta lill-Kunsill dwar l-istat ta’ implimentazzjoni tal-Kapitolu III fl-Istati Membri kollha sal-15 ta’ Ottubru 2024. Dan huwa spjegat mill-fatt li l-Istati Membri jistgħu japplikaw il-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà jew il-miżuri nazzjonali ekwivalenti promulgati tagħhom anke fis-sena fiskali 2023 u r-rikavat se jkompli jiġi ġġenerat minn tali miżuri.

IV.Is-sitwazzjoni ġenerali tas-settur tal-fjuwils fossili

Din it-taqsima tippreżenta l-iżviluppi fis-settur tal-fjuwils fossili mill-adozzjoni tar-Regolament tal-Kunsill. Kif spjegat aktar fit-taqsima 6.3 ta’ dan ir-rapport, dawn l-iżviluppi kellhom implikazzjonijiet sostanzjali għall-baġits tal-Istati Membri. Il-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill li jistabbilixxi obbligu għall-Istati Membri li japplikaw il-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà jew inkella jippromulgaw miżuri nazzjonali ekwivalenti għen lill-Istati Membri biex jerfgħu parti mill-piż finanzjarju relatat mal-kost tal-miżuri dwar l-enerġija b’appoġġ għall-unitajiet domestiċi u għan-negozji.

L-irkupru fil-prezzijiet tal-enerġija ppreżenta ambjent kummerċjali uniku u favorevoli għall-kumpaniji tal-fjuwils fossili minkejja l-inċertezza prevalenti. B’riżultat ta’ dan, il-kriżi tal-enerġija tal-2022 offriet sfond perfett għall-ħolqien ta’ profitti mhux mistennija tul il-katina tal-valur kollha, li qabżu b’mod sinifikanti l-kundizzjonijiet tas-suq tal-era ta’ qabel il-kriżi. Xi negozji kienu f’pożizzjoni aħjar minn oħrajn biex jisfruttaw l-istrateġija tagħhom ta’ ħħeġġjar u kuntratti fit-tul biex jiżguraw termini favorevoli f’nofs il-volatilità. Madankollu, bit-tnaqqis gradwali fil-prezzijiet tal-enerġija matul l-2023 (li jibqgħu ogħla mil-livelli storiċi), l-ambjent għall-ġenerazzjoni ta’ profitti mhux mistennija naqas meta mqabbel mal-kundizzjonijiet straordinarji tas-sena 2022 preċedenti peress li l-kumpaniji jridu jittrattaw ma’ ambjent ekonomiku aktar inċert u kostijiet kapitali dejjem jiżdiedu.

Tabella 1: prezzijiet medji qabel il-kriżi 2018-2021, 2022, u 2023 (sa Novembru) (sorsi: Il-Kummissjoni Ewropea, l-Ekonomist Ewlieni tad-DĠ ENER, ibbażat fuq S&P Global Commodities, VaasaETT, Weekly Oil Bulletin)

Gass naturali

Il-miżuri adottati fl-2022 taffew il-pressjoni fuq is-swieq tal-enerġija u b’hekk naqqsu l-prezzijiet tal-gass naturali, li varjaw bejn EUR 40/MWh u EUR 50/MWh fil-bidu tal-ħarifa tal-2023 minn aktar minn EUR 200/MWh matul is-sajf tal-2022 u madwar EUR 20/MWh qabel il-kriżi 14 . Madankollu, il-prezzijiet jibqgħu volatili u ogħla mill-medji storiċi. Barra minn hekk, għad hemm għadd ta’ riskji li, jekk jimmaterjalizzaw, jaggravaw b’mod konsiderevoli s-sitwazzjoni. Dawn jinkludu rkupru fid-domanda għall-gass naturali likwifikat Asjatiku (LNG) li jnaqqas id-disponibbiltà tal-gass fis-suq globali tal-gass, 15 kundizzjonijiet estremi tat-temp li potenzjalment jaffettwaw il-ħżin tal-enerġija idroelettrika jew il-produzzjoni nukleari 16 li jkunu jeħtieġu rikors ogħla għall-ġenerazzjoni tal-enerġija li taħdem bil-gass, u aktar tfixkil possibbli fil-provvista tal-gass, inkluż waqfien totali tal-importazzjonijiet tal-gass mir-Russja jew tfixkil fl-infrastruttura kritika eżistenti tal-gass. Il-kriżi li għaddejja bħalissa fil-Lvant Nofsani tikkostitwixxi riskju ġeopolitiku sinifikanti addizzjonali b’impatt potenzjali fuq il-prezzijiet u l-provvista tal-gass.

L-UE tibqa’ aktar reżiljenti u ppreparata aħjar qabel ix-xitwa tal-2023 biex timminimizza l-volatilità tal-prezzijiet bis-saħħa tal-influss kbir kontinwu tal-LNG (l-importazzjonijiet tal-LNG żdiedu bi 98 % meta tqabbel Ġunju 2023 ma’ Ġunju 2021), il-livell rekord għoli ta’ mili tal-ħażniet (il-mira annwali ta’ 90 % tal-mili tal-ħażniet intlaħqet f’nofs Awwissu ferm qabel l-iskadenza ta’ Novembru), l-isforz għat-tnaqqis tad-domanda għall-gass (-17 % għall-perjodu minn Awwissu 2022 sa Lulju 2023, b’hekk ogħla mill-mira ta’ 15 %) u l-użu aċċellerat ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli (stima ta’ +41 GW ta’ enerġija solari u +15 GW ta’ eolika installati fl-2022 li jiffrankaw madwar 11bcm ta’ domanda għall-gass kull sena).

Inkoraġġita mir-rispons bla preċedent tal-UE, l-UE kkumpensat parzjalment għall-volumi neqsin tal-gass Russu bid-dipendenza tal-UE fuq il-gass Russu tinżel għal 15 % fl-2023 minn 45 % fl-2021 bis-saħħa ta’ żieda fl-importazzjonijiet tal-LNG u l-flussi tal-pipelines minn sħab internazzjonali aktar affidabbli.

Żejt mhux maħdum u prodotti taż-żejt raffinat

Il-prezzijiet globali taż-żejt mhux maħdum reċentement naqsu għal USD 85/barmil 17 wara titjib ġenerali tal-prinċipji fundamentali tas-suq li jindika anqas riġidità fis-suq. Dan huwa parzjalment ikkumpensat mill-primjum tar-riskju fis-suq marbut mal-avvenimenti reċenti tal-Lvant Nofsani li jistgħu jaffettwaw il-provvista ulterjuri. Il-prezzijiet taż-żejt kienu żdiedu b’reazzjoni għall-kriżi fil-Lvant Nofsani u mal-estensjoni sal-aħħar tas-sena tat-tnaqqis volontarju mħabbar mill-OPEC+ fil-bidu ta’ April u Ġunju 2023 18 (il-mossa mill-OPEC+ kienet tentattiv biex tiġi rimedjata x-xejra ta’ tnaqqis fil-prezzijiet taż-żejt: taħt USD 75/barmil f’Ġunju 2023 minn madwar USD 100/barmil f’Ottubru 2022 u madwar USD 60/barmil fl-ewwel nofs tal-2021). Ix-xejra ta’ tnaqqis kienet appoġġata mis-sanzjonijiet tal-Punent u l-limiti massimi tal-prezzijiet fuq iż-żejt Russu 19 kif ukoll mit-tħassib dwar il-prospettiva makroekonomika globali, speċjalment wara d-dgħufija ekonomika reċenti fiċ-Ċina u l-issikkar tal-politiki monetarji globali. Xprunata mill-embargo tal-UE fuq iż-żejt Russu, l-UE rnexxielha tiddiversifika lil hinn mid-dipendenza tagħha fuq iż-żejt Russu.

Fir-rigward tal-prodotti taż-żejt raffinat, wara tnaqqis qawwi sal-bidu tas-sajf tal-2023 bil-prezzijiet tad-diżil f’livell ta’ EUR 1,55/L f’Ġunju 2023 minn aktar minn EUR 2/L fis-sena ta’ qabel 20 , il-prezzijiet tal-prodotti taż-żejt qed jirkupraw dan l-aħħar (id-diżil f’livell ta’ EUR 1,75/L fil-bidu ta’ Novembru 21 ) li jirrifletti ż-żidiet fil-prezzijiet taż-żejt mhux maħdum tal-aħħar xhur u sostnuti minn domanda qawwija li wasslet għal marġnijiet ogħla ta’ raffinar għar-raffineriji Ewropej reċentement. Id-diżil kellu żidiet qawwija fil-prezzijiet f’Ġunju u f’Ottubru 2022 (li telgħu ’l fuq minn EUR 2/L) minħabba l-fatt li l-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant sa dak iż-żmien kienet fornuta predominantement mid-diżil Russu, li ħa xi żmien biex jiġi ssostitwit minn sorsi oħra.

Il-perspettiva ekonomika globali, l-estensjoni potenzjali tat-tnaqqis tal-OPEC+, it-tensjonijiet wara l-gwerra tar-Russja kontra l-Ukrajna u l-kunflitt fil-Lvant Nofsani, kif ukoll il-veloċità tal-irkupru taċ-Ċina se jkunu erba’ xpruni ewlenin li jaffettwaw id-domanda, il-provvista u l-prezzijiet globali taż-żejt fil-bqija tal-2023 u fil-futur prevedibbli.

Faħam

Wara li laħqu l-ogħla livell ta’ ’l fuq minn EUR 400/tunnellata fis-sajf tal-2022 mill-prezzijiet ta’ qabel il-kriżi ta’ madwar EUR 50/tunnellata, il-prezzijiet tal-faħam kienu qed jonqsu kontinwament biex stabbilizzaw ruħhom għal madwar EUR 100/tunnellata fis-sajf tal-2023. L-embargo tal-UE fuq il-faħam Russu introdott fil-ħames pakkett ta’ sanzjonijiet 22 ippermetta lill-Ewropa tiddiversifika kompletament lil hinn mill-faħam Russu billi tiżgura alternattivi minn sħab aktar affidabbli, u dan għen biex jiġu stabbilizzati l-prezzijiet.

V.Ħarsa ġenerali lejn l-applikazzjoni mill-Istati Membri tal-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill

L-Artikolu 14 tar-Regolament tal-Kunsill ta lill-Istati Membri l-possibbiltà li japplikaw il-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà jew li jippromulgaw miżuri nazzjonali ekwivalenti. Skont l-Artikolu 14(3), l-Istati Membri kellhom jadottaw u jippubblikaw miżuri biex jiżguraw l-applikazzjoni tal-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà sal-31 ta’ Diċembru 2022. Għal dawk l-Istati Membri li xtaqu japplikaw miżuri nazzjonali bħala alternattiva, l-iskadenza finali biex tali miżura tikkwalifika bħala miżura nazzjonali ekwivalenti promulgata ġiet stabbilita wkoll fil-31 ta’ Diċembru 2022 mir-Regolament tal-Kunsill.

Sad-data limitu għal dan ir-rapport tat-12 ta’ Settembru 2023, l-Istati Membri kollha rrapportaw lill-Kummissjoni f’konformità mal-obbligi tagħhom skont l-Artikolu 19(4) tar-Regolament tal-Kunsill dwar l-introduzzjoni tal-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà jew dwar il-miżuri nazzjonali ekwivalenti promulgati applikabbli, dwar l-emendi għall-qafas legali nazzjonali tagħhom għal dan il-għan, dwar ir-rikavat totali stmat minnhom, kif ukoll dwar ir-rikavat li ġabru sa issa fl-2023.

Mis-27 Stat Membru li rrapportaw lill-Kummissjoni, 15 japplikaw il-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà (AT, BG, DE, DK, EL, FI, FR, HR, IE, LT, NL, PL, RO, SI, SK), filwaqt li 8 Stati Membri (BE, CZ, EE, ES, HU, IT, PT, SE) għażlu l-adozzjoni jew l-applikazzjoni ta’ miżuri nazzjonali ekwivalenti promulgati kif permess espliċitament mir-Regolament tal-Kunsill. Barra minn hekk, 3 minn 27 Stat Membru (LU, LV, MT) irrapportaw li ma għandhom l-ebda kumpanija jew stabbiliment permanenti fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill li għalih tista’ tapplika l-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà. Wara involviment mas-servizzi tal-Kummissjoni, dawk l-Istati Membri ma adottaw l-ebda miżura ta’ applikazzjoni. Xi Stati Membri oħra li kienu jistennew li ftit jew l-ebda kumpanija jew stabbiliment permanenti ma jkunu fil-kamp ta’ applikazzjoni (FI, HR, SI), japplikaw ir-Regolament tal-Kunsill u adottaw miżuri ta’ applikazzjoni iżda jistennew li jiġġeneraw biss ftit rikavat. Fl-aħħar nett, Stat Membru wieħed (CY) għadu fil-proċess li jadotta miżuri.

Graff 2: ħarsa ġenerali lejn l-applikazzjoni mill-Istati Membri tal-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill (sors: Il-Kummissjoni Ewropea, DĠ TAXUD)

Fi ħdan il-grupp ta’ Stati Membri li ppromulgaw miżura nazzjonali ekwivalenti, 6 minn 8 Stati Membri rrapportaw li tali miżuri huma ispirati minn miżuri nazzjonali oħra diġà eżistenti applikabbli għal setturi ekonomiċi oħra fil-ġuriżdizzjoni tagħhom, bħas-servizzi bankarji (CZ), l-ikel u l-bejgħ bl-imnut (PT), jew oqfsa nazzjonali applikabbli għall-bejjiegħa taż-żejt u attivitajiet oħra fis-settur tal-enerġija (BE, EE, HU, CZ). L-IT applikat miżura nazzjonali preeżistenti fis-sena fiskali 2022 u emendatha fid-dawl tar-rekwiżiti tar-Regolament tal-Kunsill għall-2023. L-SE ħadet ispirazzjoni mill-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà.

5.1 Stati Membri li japplikaw il-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà

Fir-rigward tal-kalkolu tal-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà, ir-Regolament tal-Kunsill jippermetti lill-Istati Membri jagħmlu xi għażliet. Dawn jikkonċernaw, pereżempju, is-sena fiskali li għaliha tapplika l-miżura u r-rata applikata għall-bażi. Fir-rigward tas-sena fiskali magħżula biex tiġi applikata l-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà, mill-15-il Stat Membru, 6 minnhom għażlu li japplikaw il-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà kemm għas-sena fiskali 2022 kif ukoll għas-sena fiskali 2023 (AT, BG, DE, IE, RO, SI). 6 Stati Membri rrapportaw li japplikawha biss għas-sena fiskali 2022 (EL, FR, NL, HR, PL, SK). Tliet Stati Membri rrapportaw li japplikawha biss għas-sena fiskali 2023 (DK, FI, LT). Fir-rigward tar-rata applikabbli, 10 Stati Membri japplikaw ir-rata minima ta’ 33 % (BG, DE, DK, EL, FI, FR, HR, LT, NL, PL) filwaqt li 5 Stati Membri japplikaw rati li huma ogħla. B’mod partikolari, ġew irrapportati r-rati ogħla li ġejjin: 40 % (AT), 55 % (SK), 60 % (RO), 75 % (IE), u 80 % (SI).

5.2 Stati Membri li japplikaw miżuri nazzjonali ekwivalenti promulgati

Fir-rigward tal-bażi użata mill-Istati Membri li japplikaw miżuri nazzjonali ekwivalenti promulgati, 4 Stati Membri minn 8 jużaw il-profitti taxxabbli bħala l-bażi (CZ, IT PT, SE), filwaqt li 4 Stati Membri oħra għażlu bażi differenti. Għal dan l-aħħar grupp ta’ Stati Membri, l-istampa tidher kif ġej: Stat Membru wieħed (BE) juża t-tunnellati pproċessati ta’ żejt mhux maħdum għar-raffineriji bħala bażi; Stat Membru wieħed (EE) juża l-valur maħluq mir-riżorsa minerali soġġetta għall-imposta; Stat Membru wieħed (ES) juża l-fatturat nett; Stat Membru wieħed (HU) introduċa żewġ miżuri separati li għalihom japplika bażijiet differenti, jiġifieri bażi tat-taxxa korporattiva fuq l-introjtu modifikata għat-taxxa fuq l-introjtu fuq il-fornituri tal-enerġija, u differenza fil-prezz tas-suq dinji taż-żejt mhux maħdum mill-Federazzjoni Russa u l-kwantità ta’ żejt mhux maħdum mill-Federazzjoni Russa mixtrija fix-xahar rilevanti, imkejla fi bramel.

Fir-rigward tar-rati applikabbli għal miżuri ekwivalenti promulgati stabbiliti mill-Istati Membri, 2 Stati Membri applikaw ir-rata minima tat-taxxa stabbilita mir-Regolament tal-Kunsill ta’ 33 % (PT, SE). Rati ogħla jinkludu rata ta’ 50 % minn Stat Membru wieħed (IT), 60 % minn Stat Membru wieħed (CZ). Stat Membru wieħed japplika rata ta’ 1,2 % fuq bażi ta’ fatturat (ES). Stat Membru ieħor (HU) stabbilixxa firxa li tvarja maż-żmien: ir-rata għall-ewwel miżura hija stabbilita għal 31 % għall-2022 u 41 % għall-2023, u għat-tieni miżura r-rata hija ta’ 40 % sad-9 ta’ Diċembru 2022 u 95 % mill-10 ta’ Diċembru 2022. Fl-aħħar nett, 2 Stati Membri stabbilew rati varjabbli: 6,9 għal kull tunnellata ta’ żejt mhux maħdum ipproċessat (BE), jew rata li għandha tiġi ffissata kull 3 xhur (EE) skont il-perċentwali minimi u massimi, li huma stabbiliti għal kull tunnellata tar-riżorsa minerali tal-enerġija.

Fir-rigward tas-sena fiskali applikabbli, l-Istati Membri kkonċernati japplikaw il-miżuri tagħhom ukoll fi snin fiskali differenti. B’mod partikolari, 4 Stati Membri japplikaw il-miżuri nazzjonali ekwivalenti promulgati tagħhom għas-snin fiskali 2022 u 2023 (BE, PT, HU, ES). Stat Membru wieħed japplikaha għas-sena fiskali 2022 (EE), u 2 Stati Membri japplikaw il-miżuri nazzjonali ekwivalenti promulgati tagħhom għas-sena fiskali 2023 (IT 23 , SE). Stat Membru wieħed japplika l-miżura tiegħu għas-snin fiskali 2022-2025 (CZ).

VI.Rikavat stmat u miġbur u l-użu tiegħu skont il-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill

6.1. Rikavat stmat irrapportat

Bħala parti mill-monitoraġġ mill-Kummissjoni tal-applikazzjoni tal-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill, l-Istati Membri rrapportaw l-ewwel rikavat stmat proviżorju f’Marzu 2023. Għall-finijiet ta’ dan ir-rapport, 12-il Stat Membru (BE, BG, DE, FR, EL, ES, HU, IE, IT, RO, SI, SK) ipprovdew ir-rikavat stmat aġġornat tagħhom matul is-sajf tal-2023 għas-sena fiskali 2022 24 . Iċ-ċifra tar-rikavat stmat għas-sena fiskali 2022 (fit-12 ta’ Settembru 2023) hija ta’ EUR 17 574 miljun.

Tabella 2: Ħarsa ġenerali lejn ir-rikavat stmat (f’EUR miljun) sat-12 ta’ Settembru 2023 kif irrapportat mill-Istati Membri lill-Kummissjoni għas-sena fiskali 2022.

Iċ-ċifri għas-sena fiskali 2022 juru li minkejja li l-biċċa l-kbira tal-Istati Membri rrapportaw anqas rikavat stmat (sat-12 ta’ Settembru 2023) meta mqabbel ma’ Marzu 2023, hemm żieda ta’ EUR 2 254 miljun fir-rikavat globali stmat prinċipalment minħabba l-fatt li l-Polonja issa pprovdiet ċifri.

Huwa importanti wkoll li jiġi nnotat fir-rigward taċ-ċifri fit-Tabella 2 li hemm ftit Stati Membri bħal-Latvja, il-Lussemburgu, jew Malta li qed jirrapportaw li ma għandhom l-ebda kumpanija fil-kamp ta’ applikazzjoni. Stati Membri oħra bħall-Finlandja u l-Kroazja rrapportaw lill-Kummissjoni li huma jistennew li ma jiksbu l-ebda dħul jew ftit li xejn. Barra minn hekk, hemm Stati Membri li se japplikaw biss ir-Regolament tal-Kunsill għas-sena fiskali 2023 (iċ-Ċekja, Ċipru, id-Danimarka, l-Italja, il-Litwanja). Stati Membri oħra bħall-Portugall jibdew jiġbru biss ir-rikavat fil-ħarifa tal-2023. Fl-aħħar nett, l-Awstrija ma pprovdietx ir-rikavat stmat aġġornat għas-sena fiskali 2022 fit-12 ta’ Settembru 2023 filwaqt li hija pprovdiet ir-rikavat stmat proviżorju qabel. L-Iżvezja ma pprovdiet l-ebda ċifra stmata tar-rikavat. Għalhekk, l-ebda rikavat stmat għal dawk l-Istati Membri ma huwa rifless fit-Tabella 2 hawn fuq. Dawn huma mmarkati b’N/A.

6.2. Rikavat miġbur irrapportat

Għall-finijiet ta’ dan ir-rapport, l-Istati Membri ntalbu wkoll mill-Kummissjoni biex jirrapportaw, fejn diġà kien possibbli għal dawk li applikaw il-miżura fis-sena fiskali 2022, dwar kwalunkwe rikavat miġbur tal-miżuri skont il-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill. Fit-30 ta’ Ġunju 2023, ir-rikavat miġbur għas-sena fiskali 2022 skont il-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill kien jammonta għal EUR 6 850 miljun.

Tabella 3: Rikavat miġbur (f’EUR miljun) sat-30 ta’ Ġunju 2023, kif irrapportat mill-Istati Membri lill-Kummissjoni għas-sena fiskali 2022

Fil-futur, il-Kummissjoni se tkompli tinvolvi ruħha regolarment mal-Istati Membri biex tikseb stampa ġenerali tajba tal-ammont ta’ rikavat stmat u r-rikavat miġbur iġġenerat skont il-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill għas-sena fiskali 2022 sħiħa. Il-Kummissjoni se tinvolvi ruħha wkoll fl-istess eżerċizzju għas-sena fiskali 2023 fir-rigward ta’ dawk l-Istati Membri li japplikaw il-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà jew miżura nazzjonali ekwivalenti promulgata għas-sentejn fiskali li huma jew fis-sena fiskali 2023 biss. Dan se jippermetti lill-Kummissjoni tissodisfa b’mod xieraq l-obbligu ta’ rapportar tagħha lill-Kunsill skont l-Artikolu 20(2) tar-Regolament tal-Kunsill fil-ħarifa tal-2024.

6.3. Użu tar-rikavat

L-Istati Membri huma meħtieġa jirrapportaw ukoll dwar l-użu tar-rikavat mill-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà jew mill-miżuri ekwivalenti promulgati. L-Artikolu 17 tar-Regolament tal-Kunsill jistabbilixxi l-għanijiet ta’ nfiq li għalihom dak ir-rikavat jista’ jintuża f’konformità mal-objettiv tar-Regolament tal-Kunsill li jitnaqqas il-piż taż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija fuq il-klijenti finali tal-enerġija.

Abbażi tar-rapportar ippreżentat mill-Istati Membri għall-finijiet ta’ dan ir-rapport, ħafna mill-miżuri li jiżguraw l-applikazzjoni tal-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà jew ta’ miżuri nazzjonali ekwivalenti promulgati ma fihom l-ebda referenza espliċita għall-użu tar-rikavat. Dan huwa konformi mal-fatt li xi Stati Membri għandhom fis-seħħ oqfsa baġitarji nazzjonali ġenerali li jirregolaw l-infiq ta’ kwalunkwe tip ta’ miżura li japplikaw (il-prinċipju tal-universalità tal-baġit). L-Istati Membri huma mistiedna jkomplu jirrapportaw lill-Kummissjoni dwar din il-kwistjoni bil-għan li jiżguraw li r-rikavat iġġenerat skont ir-Regolament tal-Kunsill jintuża għall-finijiet stabbiliti minnu.

Għal dawk l-Istati Membri li japplikaw il-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà, 7 Stati Membri minn 15 ma jagħmlu l-ebda referenza espliċita fir-rapportar tagħhom lill-Kummissjoni dwar l-għanijiet ta’ nfiq previsti fl-Artikolu 17 tar-Regolament tal-Kunsill (AT, BG, FI, FR, HR, NL, SI). 7 minnhom jagħmlu referenza espliċita għar-rekwiżiti tal-Artikolu 17 tar-Regolament tal-Kunsill (DK, DE, EL, IE, PL, RO, SK), bi preferenza li joffru appoġġ finanzjarju lill-konsumaturi u lill-unitajiet domestiċi. Stat Membru wieħed irrapporta l-ħolqien ta’ fond biex jiġbor ir-rikavat tal-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà, li għandu jkun maħsub biex jipprovdi appoġġ finanzjarju lill-unitajiet domestiċi (LT).

Għall-Istati Membri li japplikaw miżuri nazzjonali ekwivalenti promulgati, 2 Stati Membri minn 8 elenkaw użu identiku tar-rikavat għal dawk elenkati fl-Artikolu 17 (ES, PT). 2 Stati Membri semmew li jużaw ir-rikavat biex jappoġġaw lill-unitajiet domestiċi u lill-kumpaniji (BE, EE), u Stat Membru wieħed irrefera b’mod aktar ġenerali għall-mitigazzjoni tal-prezzijiet għoljin tal-enerġija (CZ). Stat Membru wieħed irrapporta dwar il-ħolqien ta’ fond biex jiġbor ir-rikavat tal-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà, li għandu jkun maħsub biex jipprovdi appoġġ finanzjarju lill-unitajiet domestiċi (HU). Stat Membru wieħed (SE) jikkjarifika fir-rapportar tiegħu li għalkemm l-introjtu mit-taxxa ma jistax jiġi allokat skont il-liġi tal-baġit nazzjonali, l-intenzjoni madankollu hija li l-unitajiet domestiċi u l-kumpaniji jiġu kkumpensati għall-kontijiet għoljin tal-enerġija b’ammont totali li huwa stmat li jaqbeż id-dħul mill-miżura temporanja dwar il-profitti straordinarji. Stat Membru wieħed (IT) ma għamel l-ebda referenza fir-rapportar tiegħu għar-rekwiżiti tal-Artikolu 17 tar-Regolament tal-Kunsill.

Il-kontribuzzjoni stabbilita fil-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill ma kellhiex l-għan li tiffinanzja b’mod sħiħ il-kost fiskali tad-diversi miżuri ta’ politika domestika li jtaffu l-effett taż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija. Il-Kummissjoni vvalutat l-impatt tal-kost tal-miżuri dwar l-enerġija minn perspettiva baġitarja fl-okkażjoni tat-Tbassir Ekonomiku tagħha tal-Ħarifa 2022 (ara l-Kaxxa I.2.4 Miżuri ta’ politika fiskali biex jiġi mitigat l-impatt tal-prezzijiet għoljin tal-enerġija) 25 . Skont it-tbassir, l-Istati Membri adottaw miżuri b’kost nett ta’ kważi EUR 200 biljun. Il-kost baġitarju nett tal-miżuri dwar l-enerġija għall-2023 kien previst li jlaħħaq madwar EUR 144 biljun. Iċ-ċifri dwar il-kostijiet ipproġettati huma ferm ogħla mir-rikavat totali stmat kif irrapportat mill-Istati Membri lill-Kummissjoni għall-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà jew għall-miżuri nazzjonali ekwivalenti (ara t-Taqsima 6.1), li jimplika li dawn tal-aħħar setgħu jiffinanzjaw biss parzjalment in-nefqa pproġettata.

’Il quddiem, il-Kummissjoni se tkompli timmonitorja mill-qrib l-użu tar-rikavat iġġenerat skont ir-Regolament tal-Kunsill sabiex tiżgura l-konformità mal-Artikolu 17 tal-istess Regolament.

VII.Konklużjonijiet

Fl-isfond tal-evoluzzjonijiet fis-swieq tal-enerġija, dan ir-rapport jipprovdi ħarsa ġenerali lejn is-sitwazzjoni attwali tal-applikazzjoni tal-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 2022/1854 sena wara d-dħul fis-seħħ tiegħu. B’mod partikolari, ir-rapport jixħet dawl fuq l-iżviluppi tas-suq u tal-profitti fis-settur tal-enerġija fossili iżda wkoll fuq l-applikazzjoni ta’ miżuri skont dan ir-Regolament tal-Kunsill. B’mod partikolari, huwa jiffoka fuq (i) it-tip ta’ miżuri implimentati mill-Istati Membri, iffaċċjati bl-għażla li jimplimentaw il-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà jew miżura nazzjonali ekwivalenti promulgata; (ii) l-ispeċifiċitajiet ta’ kull miżura fir-rigward tas-sena/snin fiskali applikabbli, il-bażi, ir-rata applikabbli u l-użu tar-rikavat miġbur; (iii) ir-rikavat totali stmat irrapportat mill-Istati Membri, u (iv) ir-rikavat miġbur mill-Istati Membri li setgħu jirrapportaw dwar tali ġbir sat-30 ta’ Ġunju 2023.

Ħarsa lejn l-iżviluppi fis-swieq tal-enerġija fossili turi li s-sitwazzjoni hija differenti ħafna milli kienet meta daħal fis-seħħ ir-Regolament tal-Kunsill f’Ottubru 2022. It-tnaqqis fil-prezzijiet tal-enerġija matul l-2023 u ambjent ekonomiku aktar inċert u ż-żieda fil-kostijiet kapitali wasslu lill-kumpaniji fis-setturi taż-żejt, tal-gass u tal-faħam biex jaraw tnaqqis fil-profitti tagħhom meta mqabbla mal-profitti żejda straordinarji tal-2022.

L-istampa li toħroġ mill-analiżi tad-data rrapportata lill-Kummissjoni mill-Istati Membri dwar l-applikazzjoni tal-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill turi li l-maġġoranza tal-Istati Membri għażlu li japplikaw il-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà. Madankollu, huwa ċar ukoll li l-Istati Membri għamlu użu mill-flessibbiltà li joffri l-att legali fir-rigward tas-snin fiskali u r-rata applikabbli. Barra minn hekk, fost l-Istati Membri li għażlu li jippromulgaw miżura nazzjonali ekwivalenti bħala alternattiva għall-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà, hemm differenzi fir-rigward tas-sena fiskali applikabbli, ir-rata applikabbli, u l-bażi taxxabbli.

Fir-rigward tar-rikavat miġbur mill-miżuri skont il-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill, ir-rapportar mill-Istati Membri juri li mhux l-Istati Membri kollha applikaw il-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà jew ippromulgaw miżuri nazzjonali ekwivalenti għas-sena fiskali 2022. Dak il-fatt, flimkien mad-dati differenti tal-ġbir fl-Istati Membri, jispjega għaliex l-ammonti miġbura rrapportati sat-30 ta’ Ġunju 2023 għadhom ’il bogħod mir-rikavat totali stmat miġbur.

Barra minn hekk, l-Istati Membri huma mistiedna jkomplu jirrapportaw dwar l-użu li beħsiebhom jagħmlu mir-rikavat iġġenerat mill-miżuri skont il-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill. ’Il quddiem huwa importanti li tali data tiġi kondiviża mal-Kummissjoni, inklużi dettalji suffiċjenti dwar l-użu differenti tas-sehem tar-rikavat. Dawk l-Istati Membri li rrapportaw data dwar l-użu tar-rikavat huma konformi mal-għanijiet ta’ nfiq elenkati fl-Artikolu 17 tar-Regolament tal-Kunsill, b’mod partikolari biex jitnaqqas il-piż taż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija fuq il-konsumaturi.

Il-Kummissjoni se tippreżenta t-tieni rapport lill-Kunsill sa nofs Ottubru 2024, bit-tieni analiżi tal-applikazzjoni tal-Kapitolu III tar-Regolament tal-Kunsill f’konformità mal-Artikolu 20(2) ta’ dak ir-Regolament.

(1)

Ir-Regolament tal-Kunsill (UE) 2022/1854 tas-6 ta’ Ottubru 2022 dwar intervent ta’ emerġenza biex jiġu indirizzati l-prezzijiet għoljin tal-enerġija, ĠU 61 I , 7.10.2022, p. 1.

(2)

Minħabba l-kriżi fis-swieq tal-enerġija u tal-elettriku fl-2022 li wasslet għar-Regolament tal-Kunsill, il-ġenesi leġiżlattiva tiegħu bħala miżura eċċezzjonali u temporanja tista’ tinstab fl-Artikolu 122(1) tat-TFUE. Dan tal-aħħar jagħti s-setgħa lill-Kunsill li jadotta miżuri xierqa għas-sitwazzjoni ekonomika fi spirtu ta’ solidarjetà. Dan huwa b’mod partikolari l-każ jekk jinħolqu diffikultajiet serji fil-provvista ta’ ċerti prodotti, b’mod partikolari fil-qasam tal-enerġija.

(3)

  https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/mt/ip_23_4410 .

(4)

Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni - L-indirizzar taż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija: sett ta’ għodod għall-azzjoni u l-appoġġ, COM(2021) 660 final.

(5)

REPowerEU: Azzjoni Ewropea Konġunta għal enerġija aktar affordabbli, sikura u sostenibbli, COM (2022) 108 final.

(6)

Il-Pjan REPowerEU, COM/2022/230 final.

(7)

  EUR-Lex – 02022R1369-20230401 – MT – EUR-Lex (europa.eu) .

(8)

  EUR-Lex - 02022R1032-20220630 - MT - EUR-Lex (europa.eu) .

(9)

  L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet (europa.eu) .

(10)

  EUR-Lex - 32022R2576 - MT - EUR-Lex (europa.eu) .

(11)

https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2022/2577/oj .

(12)

Ir-Rapport tal-5 ta’ Ġunju 2023 mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar ir-rieżami tal-interventi ta’ emerġenza biex jiġu indirizzati l-prezzijiet għoljin tal-enerġija f’konformità mar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2022/1854: COM_2023_302_1_EN_ACT_part1_v2.pdf (europa.eu) .

(13)

Mid-data disponibbli fl-14 ta’ Novembru 2023.

(14)

Sors: S&P Global Commodity Insights.

(15)

L-AIE nnotat li “Id-domanda globali għall-gass hija mistennija li terġa’ lura għal tkabbir moderat fl-2024, primarjament xprunat mill-Asja-Paċifiku u l-Lvant Nofsani” u li d-domanda Asjatika-Paċifika hija mistennija “li tespandi b’20 % sal-2026 meta mqabbla mal-2022”, ara r-Rapport dwar il-Gass fuq Terminu Medju 2023.

(16)

In-nuqqasijiet domestiċi fl-enerġija idroelettrika u nukleari, minħabba l-kundizzjonijiet klimatiċi u fatturi oħra ta’ disponibbiltà, aggravaw l-istress fuq is-suq tal-gass li kompla jżid il-prezzijiet fis-sajf tal-2022. Id-differenza fil-produzzjoni fil-ġenerazzjoni idroelettrika u nukleari fl-2022 kienet ta’ madwar 60 TWh u 120 TWh, rispettivament, meta mqabbla mal-2021.

(17)

Il-prezzijiet taż-żejt Brent mill-15 ta’ Novembru skont S&P Global Commodity Insights.

(18)

 OPEC+ 1,66 miljun barmil kuljum (mbpd) ta’ tnaqqis volontarju mħabbar fil-bidu ta’ April u tnaqqis addizzjonali ta’ 1 mbpd għal Lulju (u aktar tard estiż sal-aħħar tal-2023) imħabbar mill-Arabja Sawdija fl-4 ta’ Ġunju. Ir-Russja ħabbret ukoll tnaqqis fl-esportazzjonijiet taż-żejt b’0,3 mbpd f’Settembru (aktar tard estiż sal-aħħar tal-2023).

(19)

 Il-5 ta’ Diċembru 2022 immarka d-dħul fis-seħħ tal-embargo tal-UE fuq iż-żejt mhux maħdum Russu trasportat bil-baħar u tal-limitu massimu ta’ USD 60/barmil tal-koalizzjoni tal-G7+ fuq iż-żejt Russu (il-limitu massimu tal-prezz se jippermetti lill-operaturi Ewropej jesportaw iż-żejt Russu lejn pajjiżi terzi, dment li l-prezz tiegħu jibqa’ strettament taħt il-limitu massimu) - EUR-Lex - 02014R0833-20230624 - MT - EUR-Lex (europa.eu) .

(20)

Sors: Weekly Oil Bulletin tal-Kummissjoni Ewropea.

(21)

Sors: Weekly Oil Bulletin tal-Kummissjoni Ewropea (6 ta’ Novembru).

(22)

  EUR-Lex - 02014R0833-20230624 - MT - EUR-Lex (europa.eu) .

(23)

L-Italja rrapportat li ġabret EUR 2,897 biljun fl-2022 għall-miżura nazzjonali preċedenti tagħha kif spjegat fit-Taqsima V.

(24)

In-Netherlands u l-Estonja kkonfermaw iċ-ċifra oriġinali tagħhom tar-rikavat stmat għall-finijiet ta’ dan ir-rapport. Il-Polonja rrapportat ċifra tar-rikavat stmat għall-ewwel darba.

(25)

  https://economy-finance.ec.europa.eu/system/files/2023-02/ip187_en.pdf