52014JC0012

1. Introduzzjoni

Il-Politika Ewropea tal-Viċinat (PEV) għandha l-għan li tiżviluppa relazzjoni speċjali bejn l-UE u kull wieħed mill-pajjiżi sħab tagħha, u tikkontribwixxi għal żona ta' sigurtà, prosperità u viċinanza tajba. Fl-2013 sar xi progress lejn dawn l-objettivi. L-isforzi ta' riforma, kemm fil-pajjiżi tal-PEV tal-Lvant kif ukoll f'dawk tan-Nofsinhar, komplew, u l-UE appoġġat dawn l-isforzi. Iżda kienet ukoll, għal darb' oħra, sena ta' kriżijiet, li rriflettew instabbilità politika u kundizzjonijiet soċjo-ekonomiċi li jibqgħu diffiċli madwar numru ta' pajjiżi fil-viċinat. L-isfidi tas-sigurtà — kemm domestiċi kif ukoll reġjonali — żdiedu u, f'xi pajjiżi, parzjalment reġġgħu lura l-kisbiet tar-riforma demokratika tas-snin ta' qabel u naqqsu l-prospetti għall-irkupru ekonomiku.

Din il-komunikazzjoni konġunta, akkumpanjata minn sett ta' dokumenti ta' ħidma konġunti tal-persunal[1], tħares lejn il-progress tal-UE u l-pajjiżi sħab[2] fl-implimentazzjoni ta' objettivi ta' riforma maqbula b'mod konġunt, u tindirizza sfidi partikolari li għandhom quddiemhom iż-żewġ naħat.

Żviluppi fl-2013 — kemm pożittivi kif ukoll negattivi — enfasizzaw li s-suċċess tal-politika huwa direttament dipendenti fuq l-abilità u l-impenn tal-gvernijiet li jirriformaw u li japprofondixxu r-relazzjonijiet mal-UE kif ukoll fuq il-kapaċità li jispjegaw u jiksbu appoġġ popolari u aderenza ma' din l-aġenda. Imfassla biex tappoġġa r-riformi u bidla inkrementali fuq perjodu ta' żmien, il-politika ffaċċat xi sfidi biex twassal lis-sħab sabiex jadottaw politiki li jġibu aktar sigurtà, u aktar riforma demokratika u ekonomika f'mumenti ta' bidla f'daqqa u tkissir tal-istabbiltà politika u soċjali.

Ir-rotot ta' riforma u l-ambizzjonijiet tas-sħab fir-relazzjonijiet tagħhom mal-UE, kif ukoll l-isfidi li jiffaċċaw, qed isiru aktar diversi. L-għażliet magħmula minn xi pajjiżi se jkunu jeħtieġu iktar differenzjazzjoni fir-relazzjonijiet bejn l-UE u s-sħab tagħha, sabiex ikun hemm rispons għall-aspettattivi u l-ħtiġijiet ta' kull imsieħeb, filwaqt li jiġu salvagwardjati l-interessi strateġiċi tal-UE stess. L-UE tibqa' impenjata li tibni sħubijiet ma' kull wieħed mill-ġirien tagħha li jirriflettu l-ħtiġijiet individwali, il-kapaċità u l-għanijiet ta' riforma tagħhom.

Il-kisba tal-objettivi ta' riformi miftiehma fil-pajjiżi sħab hija influwenzata wkoll mill-ambjent reġjonali tagħhom u l-azzjonijiet u l-objettivi — kultant konfliġġenti — ta' atturi oħrajn. Xi pajjiżi sħab fil-Lvant tal-Ewropa, minbarra n-natura li għadha fraġli tar-riformi politiċi tagħhom, it-tkabbir ekonomiku kajman, u dgħjufijiet ekonomiċi strutturali, iffaċċjaw pressjoni ċara minn barra, bħal bidliet potenzjali fl-ipprezzar tal-enerġija u ostakoli artifiċjali għall-kummerċ, minħabba l-għan tagħhom li jistabbilixxu rabtiet aktar mill-qrib mal-UE. Fil-Viċinat tan-Nofsinhar, l-azzjonijiet ta' diversi atturi reġjonali jew globali affettwaw ukoll l-iżviluppi bħalma huma l-kunflitt fis-Sirja u l-kriżi politika (u ekonomika) fl-Eġittu. Bl-għan li tagħmel il-PEV aktar effettiva u rilevanti, l-UE min-naħa tagħha se tkompli tikkomunika u taħdem ma' dawn l-atturi reġjonali u globali biex tiżgura li l-isforzi ta' riforma ma jiġux imfixkla minn għanijiet ta' politika konfliġġenti. Is-sħab tal-viċinat tal-UE kif ukoll il-ġirien immedjati tagħhom kollha għandhom x'jirbħu minn riformi demokratiċi u ekonomiċi.

L-iżviluppi drammatiċi fl-Ukraina wrew kif gvern mhux impenjat, maqtugħ mis-sentiment usa' tal-popolazzjoni u soġġett għal pressjoni esterna mhux aċċettabbli jista' jipprovoka taqlib politiku u soċjali kbir.

L-UE qed taġixxi b'mod deċiżiv f'kooperazzjoni mas-sħab internazzjonali tagħha biex tappoġġa l-awtoritajiet ġodda tal-pajjiż biex jistabbilizzaw is-sitwazzjoni, jippreservaw l-unità tal-pajjiż filwaqt li jirrispettaw b'mod sħiħ il-komunitajiet u l-gruppi kollha tal-popolazzjoni u jindirizzaw l-aspirazzjonijiet tal-poplu. Għal dan l-għan il-Kummissjoni Ewropea ħabbret fil-5 ta' Marzu 2014 Pakkett ta' Appoġġ għall-Ukraina[3], li avvanza u saħħaħ ħafna mill-politiki u l-istrumenti tal-EaP. Il-miżuri proposti jistgħu jġibu appoġġ kumplessiv ta' mill-inqas EUR 11-il biljun matul is-snin li ġejjin mill-baġit tal-UE u l-istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali bbażati fl-UE minbarra finanzjament sinifikanti pprovdut mill-FMI u l-Bank Dinji. Fil-bażi ta' dan l-approċċ hemm l-ambizzjoni li l-Ukraina tiġi megħjuna biex tissodisfa l-aspirazzjonijiet, li ntwerew b'mod ċar miċ-ċittadini u s-soċjetà ċivili fl-avvenimenti bla preċedent f'Kiev u madwar il-pajjiż.

Fit-18 ta' Marzu 2014, il-Federazzjoni Russa ffirmat trattat mal-awtoritajiet de facto tar-Repubblika tal-Krimea u tal-belt ta' Sevastopol, li ssiġilla l-annessjoni de facto tal-Krimea b'effett immedjat. Kif iddikjarat mill-Presidenti H. Van Rompuy u JM. Barroso fit-18 ta' Marzu, l-Unjoni Ewropea ma tirrikonoxxix ir-referendum illegali u illeġittimu fil-Krimea u lanqas l-eżitu tiegħu. Is-sovranità, l-integrità territorjali u l-indipendenza tal-Ukraina għandhom jiġu rispettati. L-Unjoni Ewropea ma tirrikonoxxix u mhijiex se tirrikonoxxi l-annessjoni tal-Krimea u Sevastopol mal-Federazzjoni Russa.

Il-Kunsill Ewropew jaqbel mal-fehma dwar l-illegalità tar-referendum u l-passi sussegwenti, kif espress fil-konklużjonijiet tiegħu fl-20 ta' Marzu 2014. L-għada, l-UE u l-Ukraina ffirmaw id-dispożizzjonijiet politiċi tal-Ftehim ta' Assoċjazzjoni, u kkonfermaw l-impenn tagħhom biex jipproċedu għall-iffirmar u l-konklużjoni tal-bqija tal-partijiet tal-Ftehim li flimkien mad-dispożizzjonijiet politiċi jikkostitwixxu strument uniku. Kif ikkonfermat mill-ġdid fil-konklużjonijiet riċenti tal-Kunsill tal-Affarijiet Barranin[4], il-Ftehim ta' Assoċjazzjoni ma jikkostitwixxix l-għan finali fil-kooperazzjoni bejn l-UE u l-Ukraina.

Il-kriżijiet li għadhom għaddejjin fil-Viċinat tan-Nofsinhar, b'mod partikolari l-gwerra ċivili li għadha għaddejja fis-Sirja u l-impatt negattiv tagħha fuq pajjiżi ġirien, ukoll kienu jeħtieġu attenzjoni u involviment kontinwi mill-UE. Bis-saħħa tal-kompetenzi attribwiti skont it-Trattat ta' Lisbona, numru li qed jikber ta' strumenti ta' politika, kemm politiċi kif ukoll tekniċi, huma issa għad-dispożizzjoni tal-UE u ppermettew lill-UE biex ikollha rwol politiku ikbar fil-proċess ta' tranżizzjoni li jinsabu għaddejjin minnu t-Tuneżija, l-Eġittu u l-Libja.

Ir-Rappreżentant Għoli/Viċi President stabbilixxiet rabtiet b'saħħithom mal-atturi politiċi varji u kellha aċċess uniku anke f'ċirkostanzi partikolarment diffiċli, fejn il-laqgħa mas-Sur Morsi forsi kienet l-aktar eżempju prominenti. Dan fisser li l-UE tista' ssemma' leħinha mal-awtoritajiet fuq dawk il-valuri li huma għeżież għaliha.

Ir-Rappreżentant Speċjali tal-UE għall-Viċinat tan-Nofsinhar, Bernardino Leon u r-Rappreżentant Speċjali tal-UE għad-Drittijiet tal-Bniedem Stavros Lambrinidis ukoll kellhom rwol importanti ħafna billi pprovdew bon offiċċji u għollew il-profil tal-UE fir-reġjun.

L-UE ħadet miżuri immedjati u sostanzjali biex tindirizza l-konsegwenzi tal-gwerra ċivili Sirjana u l-implikazzjonijiet reġjonali dejjem jikbru tagħha, pereżempju għall-flussi tar-refuġjati u r-riskju ta' konflitti f'pajjiżi ġirien tas-Sirja. Il-Komunikazzjoni Konġunta "Lejn strateġija komprensiva tal-UE fir-rigward tal-kriżi Sirjana"[5] kienet akkumpanjata minn għajnuna finanzjarja addizzjonali ta' EUR 400 miljun fl-2013 biex tindirizza l-konsegwenzi tal-kriżi. Konxja mill-effetti mingħajr preċedent li l-kriżi kellha fuq il-poplu Sirjan kif ukoll fuq l-istabbiltà ta' pajjiżi ġirien, l-UE kienet l-akbar donatur għall-vittmi tal-kriżi tas-Sirja, u pprovdiet appoġġ umanitarju u mhux umanitarju enormi.

Filwaqt li f'bosta każijiet hija kienet kapaċi taffronta l-isfidi u tirreaġixxi malajr, l-UE għandha tkompli tirrifletti dwar kif il-politika u l-istrumenti tagħha jistgħu jirrispondu aħjar għall-kuntesti diversi ħafna f'pajjiżi msieħba, u kif xi komponenti jistgħu jeħtieġu li jiġu aġġustati, inkluż permezz tal-użu ta' strumenti ta' politika addizzjonali. Il-ħtieġa li tittieħed azzjoni malajr f'tipi differenti ta' sitwazzjonijiet, b'tipi differenti ta' proċeduri dwar teħid ta' deċiżjonijiet, għandha tiġi kkunsidrata meta tiġi żviluppata l-leġiżlazzjoni tal-istrumenti ta' politika u finanzjarji tal-UE, bħalma huma l-leġiżlazzjoni qafas għall-Għajnuna Makrofinanzjarja, proċeduri ssimplifikati fil-qasam tal-politika tal-kummerċ, jew l-isforzi biex jintużaw proċeduri aktar rapidi ta' teħid tad-deċiżjonijiet għall-użu tal-istrumenti tal-PSDK. Dan huwa qasam li l-istituzzjonijiet tal-UE u l-Istati Membri għandhom jiffokaw fuqu, sabiex l-UE tkun tista' tirreaġixxi aħjar u aktar malajr għall-iżviluppi fil-viċinat tagħha, u tirrispondi għall-bidliet fil-ħtiġijiet tas-sħab tagħha.

2. Implimentazzjoni

Bħal fl-2012, il-progress tal-pajjiżi sħab fl-implimentazzjoni tal-impenji ta' riforma tagħhom kien irregolari ħafna.

Fil-Viċinat tan-Nofsinhar, il-qagħda politika ġenerali ħafna drabi xekklet lill-pajjiżi sħab milli jkunu lesti jimplimentaw l-aġenda ta' riforma miftiehma. Fit-Tuneżija, it-tranżizzjoni demokratika mxiet 'il quddiem bis-saħħa ta' djalogu inklussiv u minkejja theddid importanti għas-sigurtà matul l-2013. Il-ħatra ta' gvern ġdid f'nofs Diċembru u l-adozzjoni sussegwenti ta' kostituzzjoni ġdida f'Jannar 2014 kienu passi demokratiċi ewlenin. Fil-Marokk, kuntest politiku diffiċli kkontribwixxa għal implimentazzjoni limitata tal-impenji mnaqqxa fir-riforma kostituzzjonali tal-2011. Fl-Eġittu, wara dimostrazzjonijiet popolari u ultimatum stabbilit mill-forzi armati, il-President Mohammed Morsi tneħħa mill-poter, u ġie sostitwit minn president interim. Il-Libja għadha qed tħabbat wiċċha ma' sfidi serji għas-sigurtà, kemm domestika kif ukoll dik li taffettwa r-reġjun tal-Afrika ta' Fuq kollu (pereżempju, is-Sahel, u l-kriżi tal-Mali). Il-Libanu, fejn inħatar gvern ġdid, u l-Ġordan qed jaffaċċaw l-impatt tal-gwerra ċivili Sirjana fuq is-sistemi politiċi, ekonomiċi u soċjali tagħhom, u dan qed jikkomprometti serjament l-abbiltà tagħhom li jwettqu r-riformi politiċi u strutturali. L-Istati Uniti ġeddu l-isforzi tagħhom biex irawmu l-paċi bejn l-Iżraeljani u l-Palestinjani, li wassal sabiex jerġgħu jinbdew in-negozjati f'Lulju bl-għan li jintlaħaq ftehim fuq il-kwistjonijiet kollha ta' status aħħari fi żmien disa' xhur.

Fil-pajjiżi tal-PEV tal-Lvant, filwaqt li l-istrutturi demokratiċi qed jissaħħu f'xi pajjiżi, riformi wiesgħa xi drabi ġew imxekkla jew tnaqqas il-pass tagħhom minħabba interessi politiċi jew ekonomiċi stabbiliti. Il-Moldova u l-Ġeorġja kkonkludew in-negozjati u inizjalaw il-Ftehimiet ta' Assoċjazzjoni inklużi Żoni ta' Kummerċ Ħieles Approfonditi u Komprensivi (AA/DCFTA), għamlu progress fir-riformi politiċi u ġudizzjarji, u komplew ir-riformi sabiex iħejju għall-implimentazzjoni tal-AA/DCFTAs. Madankollu, il-kriżi politika fil-Moldova fil-bidu tal-2013 enfasizzat il-vulnerabbiltà ta' wħud mill-istituzzjonijiet tal-Istat għal interessi personali, il-limiti tas-sistema kostituzzjonali tal-kontrolli u l-bilanċi, u n-natura li għadha fraġli tal-kisbiet tar-riforma. L-elezzjonijiet tal-Ġeorġja fil-ħarifa 2013 kienu jirrappreżentaw it-tieni tranżizzjoni demokratika tal-poter f'dawn l-aħħar 18-il xahar, u bidla kostituzzjonali sinifikanti minn sistema semi-presidenzjali għal sistema parlamentari. L-Armenja kellha elezzjonijiet presidenzjali fi Frar 2013 li, minkejja l-kontravvenzjonijiet li għad baqa', tqiesu bħala ġeneralment amministrati sew u li jirrispettaw il-libertajiet fundamentali. L-Armenja kienet innegozjat AA/DCFTA iżda ma inizjalatux wara d-deċiżjoni tagħha li tingħaqad mal-Unjoni Doganali tal-Ewrażja. Il-proċess ta' riforma tal-Ukraina waqaf għal kollox wara s-sospensjoni tal-preparazzjonijiet biex jiġi ffirmat il-Ftehim ta' Assoċjazzjoni. Din is-sospensjoni ħolqot protesti ċivili kbar (hekk imsejħa "Euromaidan") b'appoġġ għall-assoċjazzjoni politika u l-integrazzjoni ekonomika mal-UE. L-Azerbajġan jeħtieġ li jagħmel iżjed sforzi fil-ħarsien tad-drittijiet u l-libertajiet fundamentali. Il-Bjelorussja ma għamlet l-ebda progress fir-riformi politiċi.

L-implimentazzjoni ta' pajjiżi individwali tar-rakkomandazzjonijiet ewlenin li saru fl-2013

L-Armenja indirizzat xi wħud mir-rakkomandazzjonijiet prinċipali. Hija stabbilixxiet grupp ta' ħidma biex jissottometti proposti b'rispons għar-rakkomandazzjonijiet tal-OSKE/ODIHR dwar l-elezzjonijiet. Ħadet xi azzjoni kontra l-korruzzjoni f'livell għoli, iżda l-Kummissjoni għall-Etika kienet għadha mhux effettiva. Kompla jiġi żviluppat il-programm tal-"giljottina regolatorja", li huwa mistenni li jnaqqas il-piż amministrattiv kif ukoll l-opportunitajiet għall-korruzzjoni. Stabbilixxiet Kummissjoni bejn l-Aġenziji ġdida dwar l-implimentazzjoni tal-Istrateġija Nazzjonali għall-Ħarsien tad-Drittijiet tal-Bniedem. Adottat emendi għal-liġi dwar is-servizz militari alternattiv u liġi dwar id-drittijiet u l-opportunitajiet indaqs għall-irġiel u n-nisa. Kien hemm żviluppi limitati fir-rigward tar-riformi tal-amministrazzjoni pubblika u ttieħdu ċerti miżuri biex tiġi rriformata l-ġudikatura u biex jitmexxew 'il quddiem ir-riformi settorjali u l-approssimazzjoni regolatorja mal-acquis tal-UE.

L-Azerbajġan aġixxa fuq uħud mir-rakkomandazzjonijiet ewlenin. Huwa parzjalment indirizza kwistjonijiet ta' ġestjoni finanzjarja pubblika u ħa miżuri biex jiġġieled il-korruzzjoni.

Il-Ġeorġja ħadet azzjoni fuq il-parti l-kbira tar-rakkomandazzjonijiet ewlenin maħruġa fir-Rapport ta' Progress tal-PEV tas-sena l-oħra. Hija kellha elezzjonijiet presidenzjali li kkonformaw mal-istandards internazzjonali. Kompliet tirriforma s-sistema ġudizzjarja u tavvanza r-riformi settorjali u l-approssimazzjoni regolatorja mal-acquis tal-UE. Ipparteċipat b'mod attiv fid-diskussjonijiet ta' Ġinevra u ħadet miżuri li jtejbu l-kundizzjonijiet tal-ħajja ta' persuni spostati internament (IDPs), bl-appoġġ tal-UE; ġeddet ukoll l-impenn tagħha favur interazzjoni ġenwina mar-reġjuni seċessjonisti.

Il-Moldova indirizzat il-parti l-kbira tar-rakkomandazzjonijiet ewlenin li kien hemm fir-rapport ta' progress tal-PEV tas-sena l-oħra. Hija lestiet l-implimentazzjoni tal-pjan ta' azzjoni għal-liberalizzazzjoni tal-viżi; avvanzat ir-riformi ġudizzjarji u tal-infurzar tal-liġi; bdiet tirristruttura l-qafas ta' kontra l-korruzzjoni; ħaffet l-implimentazzjoni tagħha tal-pjan ta' azzjoni dwar id-drittijiet tal-bniedem f'appoġġ għall-poplu Roma; kompliet id-djalogu tagħha ma' Tiraspol; u kompliet bir-riformi regolatorji u settorjali ta' sfida.

L-Ukraina parzjalment indirizzat xi wħud mir-rakkomandazzjonijiet tal-aħħar rapport ta' progress relatati mal-liġi u l-prassi elettorali u l-ġudikatura, iżda s-sospensjoni tal-preparazzjonijiet għall-iffirmar tal-AA/DCFTA waqqfet il-proċess ta' riforma.

Minħabba żviluppi politiċi, l-Eġittu ma indirizzax ir-rakkomandazzjonijiet ewlenin tar-rapport ta' progress tal-PEV tas-sena li għaddiet bl-eċċezzjoni tal-firma tal-Konvenzjoni reġjonali dwar ir-regoli tal-oriġini preferenzjali pan-Ewro-Mediterranji. Għalhekk, ħafna mir-rakkomandazzjonijiet għadhom pertinenti.

L-Iżrael indirizza xi wħud mir-rakkomandazzjonijiet ewlenin mir-rapport tas-sena l-oħra. Il-Konvenzjoni reġjonali dwar ir-regoli ta' oriġini pan-Ewropej ġiet iffirmata, kif seħħ ukoll bil-ftehim komprensiv tal-avjazzjoni ċivili bejn l-UE u l-Iżrael, u l-ACAA daħal fis-seħħ.

Il-Ġordan aġixxa fuq numru ta' rakkomandazzjonijiet ewlenin li jinsabu fir-rapport ta' progress tal-PEV tas-sena l-oħra, b'mod partikolari l-adozzjoni ta' strateġija kontra l-korruzzjoni u r-ratifika tal-Konvenzjoni reġjonali dwar ir-regoli tal-oriġini preferenzjali pan-Ewro-Mediterranji.

Il-Libanu aċċetta bosta rakkomandazzjonijiet li jinsabu fir-rapport ta' progress tal-2012, inkluż progress limitat lejn in-negozjati tal-ACAA, kif ukoll l-abbozzar ta' leġiżlazzjoni dwar l-akkwist pubbliku, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni, u l-ħaddiema migranti. Dik il-leġiżlazzjoni, madankollu, ma ġietx adottata mill-Parlament.

Il-Marokk indirizza l-maġġoranza tar-rakkomandazzjonijiet prinċipali. Il-Kumitat tal-Ministri approva l-pjan tal-gvern għall-ugwaljanza u l-abbozz ta' liġi li joħloq awtorità għall-ugwaljanza u l-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni (APALD). Sar ukoll progress dwar il-qafas ta' kontra l-korruzzjoni (jiġifieri l-istatus tal-awtorità rilevanti). Il-karta tar-riforma nazzjonali tal-ġustizzja ġiet ippubblikata u żewġ liġijiet organiċi relatati ġew abbozzati. Barra minn hekk, in-negozjati dwar DCFTA bdew u l-preparazzjonijiet għal ftehim ACAA baqgħu fit-triq it-tajba.

Il-Palestina: L-Awtorità Palestinjana ffirmat il-Konvenzjoni reġjonali dwar ir-regoli preferenzjali tal-oriġini Pan-Ewro-Mediterranji, u b'hekk implimentat waħda mir-rakkomandazzjonijiet tar-Rapport ta' Progress tal-PEV tas-sena l-oħra. Minkejja dan, il-biċċa l-kbira tar-rakkomandazzjonijiet ewlenin li saru fir-rapport għadhom iridu jiġu indirizzati, u jibqgħu validi.

It-Tuneżija wriet riżultati l-aktar fuq rakkomandazzjonijiet li jirrigwardaw il-konsolidazzjoni tad-demokrazija (l-adozzjoni ta' kostituzzjoni u t-twaqqif ta' qafas legali għall-prevenzjoni tat-tortura, il-midja, l-indipendenza ġudizzjarja, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni, u l-ġustizzja tranżitorja) u preparazzjonijiet għall-elezzjonijiet li jmiss (il-ħatra ta' membri tal-istanza superjuri tal-elezzjonijiet indipendenti). Dwar l-impenji bilaterali tagħha, hija għamlet progress lejn sħubija għall-mobbiltà. It-Tuneżija ffirmat ukoll il-Konvenzjoni reġjonali dwar ir-regoli preferenzjali tal-oriġini pan-Ewro-Mediterranji

Ir-Rappreżentant Għoli, il-Kummissjoni u d-Delegazzjonijiet tal-UE fil-pajjiżi sħab intensifikaw l-isforzi biex jikkomunikaw il-politika lil pajjiżi sħab u lill-pubbliku. Għas-Sħubija tal-Lvant, l-UE nediet "strateġija ta' viżibilità" fl-2013. Din l-istrateġija hija maħsuba biex tiżgura li dawk li se jiġu affettwati u li għandhom igawdu mis-Sħubija tal-Lvant ikunu infurmati tajjeb mhux biss dwar il-benefiċċji mistennija fit-tul, iżda dwar il-bidliet konkreti li l-politika se ġġib għall-pajjiżi tagħhom. Il-portal tal-web taċ-Ċentru tal-Informazzjoni tal-Viċinat Ewropew (www.enpi-info.eu), riżorsa onlajn li hija diġà fis-seħħ u li tkopri l-pajjiżi kollha tal-PEV, jipprovdi informazzjoni aġġornata f'erba' lingwi fuq proġetti ta' kooperazzjoni f'pajjiżi tal-PEV. Iċ-Ċentru tal-Informazzjoni tal-Viċinat huwa wieħed mill-komponenti tal-programm ta' komunikazzjoni reġjonali tal-ENPI (2011-2013). Dan il-programm ikopri wkoll taħriġ u netwerking tal-ġurnalisti, konferenzi tal-istudenti, monitoraġġ tal-midja u stħarriġ tal-opinjoni pubblika li jkopru ż-żona tal-PEV.

Il-messaġġi ewlenin tal-komunikazzjoni tal-UE huma li l-PEV tgħin biex tagħmel l-Ewropa u l-viċinat tagħha post aħjar, aktar sikur u aktar għani, u li l-PEV ittejjeb il-ħajjiet tan-nies, billi tikkontribwixxi għal soċjetajiet aktar demokratiċi, miftuħa u ugwali u għal iktar prosperità, u billi toħloq netwerks bejn l-UE u l-pajjiżi ġirien. L-UE tenfasizza wkoll li l-PEV hija ta' benefiċċju għal kulħadd, inklużi l-partijiet interessati lil hinn mill-viċinat. Il-koproprjetà u r-responsabbiltà reċiproka huma fil-qalba tal-PEV. Pereżempju, il-Ftehimiet ta' Assoċjazzjoni u d-DCFTAs mal-pajjiżi sħab ukoll joffru opportunitajiet u benefiċċji għall-ġirien tal-ġirien. Il-kooperazzjoni u l-ħolqien ta' netwerks ma jiqfux fuq il-fruntieri tal-pajjiżi sħab tal-PEV, iżda jilħqu lil hinn minnhom. Din hija politika inklussiva.

Madankollu, wieħed jista' jagħmel il-każ li l-UE għandha tispjega aħjar il-vantaġġi konkreti tal-inizjattivi tagħha. Hija teħtieġ li tiżgura li n-negozjati li jinsabu għaddejjin isiru malajr u li l-ftehimiet ikunu jistgħu jidħlu fis-seħħ mill-aktar fis possibbli u jġibu benefiċċji tanġibbli. Fl-istess ħin, kemm l-UE kif ukoll l-Istati Membri jeħtieġ jiżguraw li l-politika tibqa' attraenti u twieġeb għall-ħtiġijiet tas-sħab tagħhom. B'mod partikolari f'oqsma fejn il-kompetenzi importanti tal-politika huma f'idejn l-Istati Membri, l-UE jeħtieġ li taħdem aktar mill-qrib mal-Istati Membri tagħha sabiex iżżomm l-impenn tagħha mas-sħab tagħha.

2.1. Demokrazija profonda u sostenibbli

Minkejja l-isforzi u t-titjib f'xi oqsma, l-istampa fl-2013 kienet b'mod ġenerali kemxejn imħallta, b'xi xejriet inkwetanti. Fil-Ġeorġja, il-Moldova, il-Marokk u t-Tuneżija, l-awtoritajiet urew impenn ċar għar-riforma. L-iżviluppi matul is-sena kollha fl-Eġittu wrew ir-riskji u l-iżvantaġġi li tranżizzjoni demokratika tista' taffaċċja meta l-proċess jitwettaq b'mod mhux inklussiv u partiġġan.

Saru elezzjonijiet biss fi ftit mill-pajjiżi tal-viċinat fl-2013. L-elezzjonijiet presidenzjali fil-Ġeorġja u, sa ċertu punt, l-Armenja kienu ġenwinament elezzjonijiet demokratiċi, filwaqt li l-elezzjonijiet presidenzjali fl-Azerbajġan ma ssodisfawx kompletament l-istandards internazzjonali. Fl-Eġittu sar referendum kostituzzjonali f'Jannar 2014. Ir-rata tal-parteċipazzjoni kienet relattivament baxxa u tħalla ftit li xejn spazju għall-oppożizzjoni matul il-kampanja elettorali.

Il-libertajiet fundamentali huma mhedda f'ċerti partijiet tal-viċinat, iżda l-progress fit-trattament tal-minoranzi, pereżempju fil-Moldova, u l-adozzjoni ta' kostituzzjoni ġdida f'Jannar 2014 fit-Tuneżija qed iwittu t-triq għal aktar rispett għall-istat tad-dritt u, bħala konsegwenza, għad-demokrazija u l-libertajiet fundamentali, f'dawk il-pajjiżi.

F'għadd ta' pajjiżi, ma sar l-ebda titjib, u nżammu r-restrizzjonijiet fuq il-libertà tal-assemblea u tal-assoċjazzjoni. Fl-Eġittu, aktar minn 1300 persuna mietu wara li twaqqfu protesti mill-forzi tas-sigurtà fl-2013 u liġi ġdida llimitat il-libertà tal-assemblea filwaqt li abbozz ta' liġi dwar l-assoċjazzjonijiet fih ukoll dispożizzjonijiet restrittivi. Dawn se jkollhom jinġiebu f'konformità mal-kostituzzjoni l-ġdida adottata. Fl-Armenja, l-Ombudsman enfasizza n-nuqqas ta' prosekuzzjoni ta' pulizija li wettqu vjolenza kontra persuni li kienu qed jipprotestaw paċifikament, u d-drittijiet tal-ħaddiema u tal-unions qed jaffaċċaw restrizzjonijiet. Fl-Ażerbajġan involviment f'xi "assemblea legalment projbita" issa jista' jwassal għal sentejn priġunerija skont il-kodiċi kriminali l-ġdid. Fl-Alġerija, il-liġi dwar l-assoċjazzjonijiet fiha dispożizzjonijiet problematiċi u l-implimentazzjoni tagħha għadha kontroversjali ħafna; L-Iżrael għad għandu restrizzjonijiet fuq il-libertà tal-assemblea. Fil-Palestina, abbozz ta' liġi jista' jiggrava s-sitwazzjoni tat-trade unions fil-Medda ta' Gaża. Fejn il-libertà tal-assoċjazzjoni hija nieqsa, il-protezzjoni u l-promozzjoni tad-drittijiet kollettivi huma affettwati.

Fl-Ukraina, rapporti ta' intimidazzjoni ta' ġurnalisti mill-pulizija saru aktar frekwenti fl-2013 u kmieni fl-2014. Kien hemm xi żviluppi pożittivi fil-Moldova u l-Ġeorġja. Fit-Tuneżija, każijiet emblematiċi li jikkonċernaw attivisti wrew li minkejja bidla pożittiva profonda, il-libertà tal-kelma kienet għadha mhijiex garantita. Każijiet simili seħħew fil-Marokk.

Fil-Bjelorussja, is-sitwazzjoni fir-rigward tal-promozzjoni tad-drittijiet tal-bniedem, l-istat tad-dritt u l-prinċipji demokratiċi baqgħet ta' tħassib.

Is-sistemi tal-ġustizzja madwar ir-reġjun għadhom jeħtieġu aktar riforma. F'diversi pajjiżi, l-indipendenza tal-ġudikatura għadha mhix iggarantita għal kollox. Fl-Eġittu, bħal fl-Iżrael, il-Libanu u l-Ġordan, persuni ċivili għadhom jistgħu jitressqu quddiem qrati militari. Madankollu, ir-riforma ġudizzjarja biex jissaħħaħ l-istat tad-dritt għadha għaddejja fil-Ġeorġja, il-Moldova, il-Marokk u l-Ukraina. L-adozzjoni ta' kostituzzjoni ġdida fit-Tuneżija f'Jannar 2014 twitti t-triq ukoll għas-separazzjoni tas-setgħat u l-istat tad-dritt.

It-tortura u t-trattament ħażin fil-ħabsijiet għadha qed tippersisti, fi gradi differenti, madwar il-viċinat. Madankollu, l-ewwel miżura simbolika ħafna vvutata mill-Assemblea Nazzjonali Kostitwenti tat-Tuneżija meta s-sospensjoni tagħha ntemmet f'Ottubru 2013 kienet mekkaniżmu nazzjonali li jimpedixxi t-tortura.

Sar xi progress fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni fl-oqfsa legali tal-Moldova, l-Ukraina, il-Ġeorġja, u l-Marokk, li għadhom iridu jiġu implimentati. Pajjiżi oħrajn, bħal-Libanu, l-Armenja u l-Azerbajġan għad ma għandhomx istituzzjonijiet u mekkaniżmi b'saħħithom u effettivi kontra l-korruzzjoni.

Il-bżonn ta' riforma tal-pulizija sabiex jerġgħu jinkisbu l-fiduċja pubblika u r-responsabbiltà huwa preokkupazzjoni komuni fil-viċinat. Id-drittijiet tal-bniedem għadhom mhux rispettati f'ħabsijiet jew mill-pulizija u l-armata f'diversi pajjiżi.

Il-pajjiżi tal-viċinat juru sinjali persistenti ta' firdiet soċjali, li jirriflettu diskriminazzjoni kontra n-nisa u l-minoranzi. Il-vjolenza bbażata fuq is-sessi u d-diskriminazzjoni għal raġunijiet ta' orjentament sesswali kontra persuni leżbjani, omosesswali, bisesswali, transġeneru u intersesswali (LGBTI), huma ta' tħassib dejjem akbar, bl-eċċezzjoni ta' Iżrael fejn ma hemmx diskriminazzjoni legali bbażata fuq l-orjentament sesswali.

Id-drittijiet ta' persuni li jappartjenu għal minoranzi huma kkontestati fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tal-viċinat. L-ispettru tal-esklużjoni jestendi minn żieda fil-vjolenza u d-diskors ta' mibegħda fil-ħajja politika kontra l-minoranzi fl-Armenja, l-Ukraina, il-Palestina u l-Iżrael sal-ġlied settarju matul l-2013 kollha fl-Eġittu.

Id-diskriminazzjoni u l-vjolenza kontra t-tfal huma injorati kważi għalkollox minkejja li din hija problema f'ħafna pajjiżi tal-viċinat, b'mod partikolari dawk f'kunflitt jew kriżi. Għadd li qed jikber ta' tfal qegħdin jitilqu kmieni mill-iskola, jew ma jistgħux ikollhom aċċess għall-edukazzjoni, u b'hekk qed jiċċaħdu minn opportunitajiet futuri. Din ix-xejra tkompli tkabbar aktar il-problema eżistenti ta' numru kbir ta' żgħażagħ li qed jiffaċċaw bosta ostakli għal aċċess ekwu għal impjieg u għajxien diċenti.

2.2 L-appoġġ għas-soċjetà ċivili

Ir-rieda li ssir ir-riforma ma tistax tiġi imposta minn barra u l-aspettattiva għar-riforma għandha tiġi mis-soċjetajiet stess. Billi tinvolvi ruħha direttament man-nies, tiftaħ opportunitajiet ta' vvjaġġar u studju għaċ-ċittadini (anki b'mod unilaterali), u tippromwovi n-netwerking bejn il-komunitajiet (in-negozju, ir-riċerka, l-universitajiet, l-arti, il-kultura, eċċ.), u tappoġġa s-soċjetà ċivili, il-politika tal-UE tista' taġixxi bħala katalist f'dan il-proċess.

Il-PEV riveduta stabbiliet l-impenn tal-UE għal partenarjat b'saħħtu mas-soċjetajiet u saħħet b'mod konsiderevoli l-għodod għad-dispożizzjoni tal-UE biex tinteraġixxi ma', u tappoġġa, is-soċjetà ċivili fir-reġjuni tal-PEV.

Il-konsultazzjonijiet tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili saru element strutturali tal-kooperazzjoni tal-UE f'pajjiżi tal-Viċinat. Is-soċjetà ċivili hija kkonsultata b'mod regolari dwar elementi ta' politika kif ukoll dwar kwistjonijiet operattivi fit-tħejjija u l-ipprogrammar tal-appoġġ finanzjarju tal-UE. Il-Pjattaformi Nazzjonali tal-Forum tas-Soċjetà Ċivili fil-pajjiżi tal-EaP joffru opportunità unika biex l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jiddibattu l-prijoritajiet tal-EaP, u jipprovdu input dwar il-progress miksub fl-implimentazzjoni tar-riformi maqbula b'mod konġunt fl-oqsma tad-demokrazija, il-governanza tajba u l-iżvilupp ekonomiku.

Fil-Viċinat tan-Nofsinhar, is-soċjetà ċivili għandha rwol ewlieni f'bosta pajjiżi fl-implimentazzjoni ta' programmi soċjali ffinanzjati mill-UE (programmi ta' litteriżmu, kura għat-tfal, l-ugwaljanza bejn is-sessi, eċċ.). Saru wkoll sforzi biex jiġi stabbilit djalogu strutturat bejn is-soċjetà ċivili, l-awtoritajiet u l-UE fil-livell reġjonali.

Matul l-2014, id-Delegazzjonijiet tal-UE fil-pajjiżi tal-PEV se jiżviluppaw pjanijiet direzzjonali tal-pajjiżi għall-interazzjoni mas-soċjetà ċivili. L-għan tal-pjanijiet direzzjonali se jkun l-iżvilupp ta' qafas strateġiku komuni għad-Delegazzjonijiet tal-UE u l-interazzjoni tal-Istati Membri mas-soċjetà ċivili fil-livell tal-pajjiż. L-UE se tkompli wkoll issaħħaħ l-appoġġ dirett tagħha għas-soċjetà ċivili u s-sħab soċjali, biex tagħti s-setgħa liċ-ċittadini jesprimu l-preokkupazzjonijiet tagħhom, jikkontribwixxu għat-tfassil tal-politika, u jżommu lill-gvernijiet responsabbli għal dak li jagħmlu.

2.3. Żvilupp ekonomiku u soċjali sostenibbli

Kemm fil-Viċinat tal-Lvant, kif ukoll f'dak tan-Nofsinhar, l-ambjent ekonomiku baqa' ta' sfida. It-tkabbir ekonomiku f'bosta pajjiżi sħab baqa' dgħajjef, mhux biss minħabba r-reċessjoni fiż-żona tal-euro u t-tkabbir dgħajjef fir-Russja, iżda wkoll minħabba n-nuqqas ta' progress dwar ir-riforma strutturali.

L-UE kompliet issaħħaħ id-djalogi makroekonomiċi mal-ġirien kollha tagħha kemm lejn il-Lvant kif ukoll lejn in-Nofsinhar għajr għal-Libja u s-Sirja. Dawn huma utli għaż-żamma ta' skambju miftuħ ta' opinjonijiet dwar l-iżviluppi ekonomiċi u finanzjarji domestiċi kemm fil-pajjiżi sħab kif ukoll fl-UE, dwar l-isfidi ta' politika li qed jaffaċċa l-viċinat u dwar il-kooperazzjoni bejn l-UE u l-ġirien tagħha. Huma wkoll utli għall-analiżi tal-implimentazzjoni tal-prijoritajiet ta' riforma ekonomika stabbiliti fl-Aġendi ta' Assoċjazzjoni u l-Pjanijiet ta' Azzjoni tal-PEV.

Addizzjonalment mad-djalogi makroekonomiċi, il-Kummissjoni jkollha diskussjonijiet dwar il-politika ekonomika ma' pajjiżi sħab li jibbenefikaw mill-Assistenza Makrofinanzjarja tal-UE (AMF). L-AMF hija maħsuba biex tappoġġa finanzjarjament lil pajjiżi sħab filwaqt li dawn ikunu qed jindirizzaw l-iżbilanċi makroekonomiċi u jimplimentaw riforma strutturali orjentata lejn it-tkabbir. Fl-2013, l-UE kienet qed tħejji programmi ġodda għall-Ġordan u t-Tuneżija, minbarra programmi eżistenti għall-Ġeorġja u l-Ukraina. Ma kien hemm l-ebda ħruġ ta' flus taħt l-AMF lejn l-Ukraina fl-2013 peress li ma hemm l-ebda arranġament tal-FMI fis-seħħ għal dan il-pajjiż. L-Armenja ressqet talba għal programm tal-AMF fi Frar 2013 u bħalissa, il-Kummissjoni qed tikkunsidra proposta.

Bħala riżultat ta' dewmien fl-irkupru ekonomiku, flimkien ma' nuqqas ta' riformi strutturali u nuqqas ta' titjib fl-ambjent tal-kummerċ u tal-investiment, l-isfidi soċjoekonomiċi jibqgħu inkwetanti. Il-qgħad għadu sfida partikolari fin-Nofsinhar, fejn id-dħul tal-pagi kompla wkoll jistaġna jew jonqos f'termini reali. Il-faqar jaffettwa wkoll parti sostanzjali mill-popolazzjoni fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi sħab tal-PEV, b'mod partikolari fiż-żoni rurali. It-tfal huma partikolarment vulnerabbli u affettwati. L-UE kompliet tappoġġa miżuri għat-titjib tal-protezzjoni soċjali, it-tnaqqis tal-faqar u l-ħolqien tal-impjiegi.

Il-kooperazzjoni tal-UE mal-imsieħba tal-PEV ilha żmien twil tenfasizza l-iżvilupp tas-settur privat — ċavetta għal tkabbir ekonomiku inklussiv u għall-ħolqien tal-impjiegi. L-iżvilupp ta' settur privat vibranti, b'mod partikolari bl-inkoraġġiment tal-impriżi ż-żgħar u ta' daqs medju, jista' jappoġġa governanza u demokrazija aħjar. Settur privat aktar b'saħħtu jsaħħaħ ukoll il-kostitwenza għar-riformi demokratiċi permezz tal-ħolqien ta' klassi medja.

Il-korruzzjoni ġiet identifikata bħala ostaklu ewlieni għall-investiment u n-negozju, kemm fil-pajjiżi tal-PEV tal-Lvant kif ukoll f'dawk tan-Nofsinhar. Id-diżakkoppjament tas-settur privat u l-benefiċċji ekonomiċi minn interessi personali u l-karigi politiċi, flimkien ma' titjib fl-aċċess għall-ġustizzja, huma essenzjali sabiex jiffjorixxu d-dinamiżmu ekonomiku, l-investiment u l-intraprenditorija sabiex jinħolqu l-impjiegi meħtieġa.

L-UE tappoġġa l-iżvilupp ekonomiku inklussiv, u b'mod partikolari l-iżvilupp tas-settur privat, u l-impjiegi, permezz tal-iżvilupp tal-SMEs, l-iżvilupp tal-infrastruttura, l-appoġġ għat-taħriġ fuq ix-xogħol u l-intraprenditorija permezz ta' firxa ta' inizjattivi ta' politika, u appoġġ finanzjarju.

Id-DCFTAs, li ġew jew qed jiġu nnegozjati ma' għadd ta' sħab tal-PEV jistgħu, minbarra li jilliberalizzaw il-kummerċ, ikunu għodda qawwija fit-titjib tat-trasparenza u l-qafas regolatorju b'mod ġenerali. Il-Pjanijiet ta' Azzjoni tal-PEV miftehma mas-sħab jinvolvu xogħol sinifikanti f'oqsma bħall-politika tal-intrapriża u regolamenti u standards tekniċi.

Fil-Viċinat tan-Nofsinhar, il-kooperazzjoni Industrijali Ewromediterranja ilha tipprovdi qafas għall-iżvilupp ta' politika tal-intrapriża bbażata fuq il-Karta Ewro-Mediterranja għall-Intrapriża, li bħalissa qed tiġi evalwata u riveduta biex tinkorpora wkoll komponenti tal-Att għan-Negozji ż-Żgħar fl-Ewropa (SBA)[6]. Bosta pajjiżi sħab tal-PEV adottaw dokumenti ta' referenza ispirati mill-SBA, biex jistimulaw l-imprenditorija u l-kundizzjonijiet kummerċjali favorevoli li joħolqu t-tkabbir u l-impjiegi. Fir-reġjun tas-Sħubija tal-Lvant l-ewwel Valutazzjoni tal-SBA ġiet konkluża fl-2012. Ir-rakkomandazzjonijiet mogħtija tqiesu utli ħafna mill-pajjiżi sħab u qed jiġu implimentati bħalissa fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi. It-tieni valutazzjoni — sabiex jiġi mmonitorjat il-progress fl-implimentazzjoni — se tibda fl-ewwel nofs tal-2014.

2.4. It-tisħiħ tar-rabtiet kummerċjali

L-UE tibqa' s-sieħeb kummerċjali ewlieni għal kważi s-sħab kollha tal-PEV.

Ftehimiet ta' Assoċjazzjoni inklużi d-DCFTAs mal-Moldova, il-Ġeorġja u l-Armenja ġew finalizzati (minn dak iż-żmien, l-Armenja daret lejn l-Unjoni Doganali tal-Ewrażja li hija inkompatibbli mal-iffirmar ta' AA/DCFTA mal-UE). L-Ukraina ddeċidiet li tissospendi preparazzjonijiet għall-iffirmar tal-Ftehim ta' Assoċjazzjoni/DCFTA, u rreferiet għal tħassib dwar l-impatt potenzjali ta' dan il-Ftehim fuq l-ekonomija tagħha u fuq ir-relazzjonijiet ekonomiċi tagħha mar-Russja. Fin-Nofsinhar, il-Marokk beda n-negozjati dwar DCFTA. Il-preparazzjonijiet mat-Tuneżija avvanzaw, iżda l-inċertezza politika dewmet il-bidu tan-negozjati. Il-Ġordan kompla bit-tħejjijiet li huma wkoll fi stadju avvanzat. L-ewwel laqgħa ta' djalogu dwar id-DCFTA mal-Eġittu saret f'Ġunju 2013, iżda wara l-inkwiet politiku matul is-sajf u l-bidla fil-gvern, ma sarx iktar progress fl-2013.

Il-ħidma fuq Ftehim dwar il-Valutazzjoni tal-Konformità u l-Aċċettazzjoni tal-Prodotti Industrijali (ACAAs) imxiet 'il quddiem ma' xi sħab. L-ACAA mal-Iżrael daħal fis-seħħ f'Jannar 2013. Ix-xogħol ta' tħejjija fuq ftehimiet simili kompla mal-imsieħba l-oħra tan-Nofsinhar tal-Mediterran bi gradi differenti ta' progress. Dawn il-ftehimiet huma strumenti b'saħħithom għall-integrazzjoni ekonomika mal-UE. Il-pajjiżi sħab qegħdin jadattaw il-leġiżlazzjoni u l-istandards tagħhom mal-acquis tal-UE f'setturi industrijali ta' prijorità fejn teżisti leġiżlazzjoni tal-UE, flimkien mal-istandardizzazzjoni, l-akkreditazzjoni, il-valutazzjoni tal-konformità, il-metroloġija u l-entitajiet tas-sorveljanza tas-suq tagħhom. F'setturi speċifiċi magħżula mis-sħab, il-kummerċ tagħhom mal-UE huwa fuq l-istess termini bħal dawk li japplikaw bejn l-Istati Membri tal-UE.

2.5. Il-Migrazzjoni u l-mobbiltà

Kien hemm żviluppi kruċjali fil-kooperazzjoni dwar il-libertà, is-sigurtà u l-ġustizzja (FSJ) fl-2013, b'mod partikolari dwar il-mobbiltà u l-migrazzjoni. Il-pjanijiet ta' azzjoni għal-liberalizzazzjoni tal-viżi (VLAPs) komplew jintużaw mill-Ukraina u l-Moldova bħala strumenti ta' riforma strutturali u profonda għas-settur usa' tal-FSJ, u ż-żewġ pajjiżi għamlu progress sostanzjali fl-implimentazzjoni tal-VLAPs tagħhom. Il-proposta tal-Kummissjoni li tqiegħed il-Moldova fil-lista pożittiva skont ir-Regolament 539/2001 u tagħti liċ-ċittadini tal-Moldova li huma titulari ta' passaporti bijometriċi vvjaġġar mingħajr viża lejn iż-żona Schengen ġiet maqbula mill-Parlament Ewropew u approvata mill-Kunsill f'Marzu 2014.

Dan l-iżvilupp huwa pass ewlieni fil-qasam tal-kuntatti bejn in-nies, u joħloq momentum pożittiv għall-imsieħba tal-EaP l-oħra. Wara li ppreżentat il-VLAP tagħha fi Frar, il-Ġeorġja għamlet progress tajjeb ħafna fl-issodisfar tal-kriterji ta' riferiment tal-ewwel fażi. Il-Ftehim ta' Faċilitazzjoni tal-Viżi bejn l-UE u l-Azerbajġan ġie ffirmat fis-Summit ta' Vilnius f'Novembru u s-Sħubija għall-Mobilità bejn l-UE u l-Azerbajġan ġie ffirmat f'Diċembru. Il-ftehim ta' riammissjoni bejn l-UE u l-Azerbajġan ġie inizjalat f'Lulju 2013. Wara s-Summit tal-EaP f'Vilnius, tnedew in-negozjati dwar il-ftehimiet dwar il-faċilitazzjoni tal-viżi u r-riammissjoni bejn l-UE u l-Bjelorussja.

Ġew irreġistrati kisbiet importanti fil-Viċinat tan-Nofsinhar. Sħubija għall-Mobilità bejn l-UE u l-Marokk ġiet iffirmata f'Ġunju, l-ewwel waħda ma' sieħeb tal-PEV tan-Nofsinhar, u waħda mat-Tuneżija iffirmata fit-3 ta' Marzu 2014. L-isfida issa hija li jiġu implimentati l-proġetti stipulati fis-sħubijiet tal-mobilità. In-negozjati dwar Sħubija għall-Mobilità nfetħu wkoll mal-Ġordan f'Diċembru. L-għarqa traġika tal-bastiment tal-migranti lil hinn mill-kosta ta' Lampedusa wasslet lill-Kummissjoni biex tippreżenta sett ta' proposti[7] li ġew diskussi fil-Kunsill Ewropew[8] f'Diċembru, biex b'hekk tissaħħaħ l-azzjoni tal-UE għall-prevenzjoni tat-telf ta' ħajjiet il-migranti fil-Mediterran.

Inkiseb progress tajjeb fil-qasam tal-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali b'rabta mal-mobbiltà tax-xogħol fil-pajjiżi sħab tan-Nofsinhar. Id-diskussjonijiet tekniċi dwar l-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Ftehimiet ta' Assoċjazzjoni mal-Marokk u l-Iżrael tlestew. Skambji tekniċi ulterjuri huma meħtieġa mal-Alġerija u t-Tuneżija.

2.6. Appoġġ finanzjarju

L-appoġġ finanzjarju tal-UE hu importanti biex jgħin lill-pajjiżi sħab fl-implimentazzjoni tal-objettivi miftiehma b'mod konġunt u l-aġenda ta' riforma tagħhom. Mill-2007 sal-2013, is-sħab irċevew sostanzjalment aktar finanzjament milli kien ipprogrammat fil-bidu. B'mod ġenerali, is-sħab irċevew aktar minn EUR 13-il biljun. Dan kien jinkludi appoġġ addizzjonali ta' EUR 2,6 biljun immobilizzati, inter alia, b'rispons għall-istabbiliment tas-Sħubija tal-Lvant fl-2009, ir-rivoluzzjonijiet Għarab tal-2011 u l-ħtiġijiet kontinwi fil-Palestina u s-Sirja.

Fl-2013 biss, l-assistenza għall-imsieħba tal-PEV mill-Istrument tal-Politika Ewropea tal-Viċinat (ENPI) laħqet it-EUR 2,56 biljun, l-ogħla livell annwali fuq il-perjodu ta' seba' snin kollu. Parti minn dan kien l-appoġġ addizzjonali bbażat fuq l-inċentivi (skont il-programmi SPRING u EaPIC) għall-pajjiżi li huma l-aktar impenjati favur ir-riformi u li jagħmlu progress fil-qasam ta' demokrazija profonda u sostenibbli.

L-UE pprovdiet ukoll riżorsi sostanzjali permezz tal-istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali, b'mod partikolari l-BEI u l-BERŻ, b'mod partikolari għall-impriżi ta' daqs żgħir jew medju.

Fl-2013, l-UE ffinalizzat il-bidla radikali tal-istrumenti finanzjarji tagħha fil-kuntest tal-qafas finanzjarju pluriennali mmodernizzat għall-2014-2020, inkluż l-Istrument Ewropew tal-Viċinat. Permezz ta' dan l-istrument il-ġdid, l-appoġġ lill-ġirien tagħna jsir aktar rapidu u aktar flessibbli, u dan jippermetti li jkun hemm aktar differenzjazzjoni u inċentivi. Minkejja l-kriżi finanzjarja u t-tnaqqis tal-baġit ġenerali tal-UE, il-livell ta' fondi garantiti għall-ENI jammonta għal EUR 15,4 biljun, li jenfasizza l-prijorità li l-UE tagħti lir-reġjun.

L-ENI se jipprovdi l-parti l-kbira tal-finanzjament għas-16-il sieħeb tal-PEV. Huwa jipprovdi għal aktar koerenza bejn il-politika u l-assistenza finanzjarja u jistabbilixxi mekkaniżmi biex ikun applikat l-approċċ ibbażat fuq l-inċentivi, biex jiġu inkoraġġiti r-riformi fil-pajjiżi sħab. Huwa se jipprovdi appoġġ permezz ta' programmi ta' kooperazzjoni bilaterali, plurilaterali u transfruntieri.

2.7. Kooperazzjoni settorjali

Il-PEV toffri lis-sħab sett konkret ħafna ta' opportunitajiet permezz ta' politiki settorjali. Dawn ikopru firxa wiesgħa ta' kwistjonijiet. Abbażi tal-konverġenza man-normi u l-istandards tal-UE, id-djalogu tal-politika settorjali u l-kooperazzjoni regolatorja huma elementi bażiċi tal-PEV u applikazzjoni prattika tal-politika tal-UE fil-viċinat. Huma jappoġġaw riformi mmirati lejn il-kisba ta' istituzzjonijiet immexxija sew u l-aċċess għas-servizzi soċjali għaċ-ċittadini kollha, fejn jinħolqu l-kundizzjonijiet xierqa għat-tkabbir ekonomiku inklussiv u l-ħolqien tal-impjiegi.

Ir-reġjun tal-PEV ra attività politika intensiva, li stabbilixxiet id-direzzjoni futura fl-oqsma tal-enerġija u t-trasport. It-Trattat dwar il-Komunità tal-Enerġija kompla jkun il-qafas ewlieni għall-kooperazzjoni mas-sħab tal-lvant; Il-Kunsill Ministerjali ddeċieda li jestendi t-Trattat sal-2026 u esprima sodisfazzjon għall-applikazzjoni tal-Ġeorġja għal sħubija sħiħa. Intlaħaq ftehim dwar lista ta' proġetti ewlenin tal-infrastruttura tal-enerġija. L-adozzjoni tad-deċiżjoni finali dwar l-investiment mill-konsorzju Shah Deniz II f'Diċembru 2013 kienet pass importanti biex jiġi promoss il-Kuritur tal-Gass tan-Nofsinhar. Ftehim komprensiv dwar is-servizzi tal-ajru bejn l-UE u l-Iżrael ġie ffirmat f'Ġunju. Ftehim komprensiv dwar is-servizzi tal-ajru bejn l-UE u l-Ukrajna ġie inizjalat biex jikkoinċidi mas-Summit ta' Vilnius, u qed isiru negozjati mal-Azerbajġan u t-Tuneżija.

Diversi sħab wettqu ħidma inter-ministerjali dwar it-tibdil fil-klima, inkluża l-adozzjoni min-naħa tal-Ġordan ta' politika integrata dwar it-tibdil fil-klima. L-UE nediet proġetti ta' assistenza teknika reġjonali (Clima East u Clima South). Dawn il-proġetti jappoġġaw lis-sħab kollha tagħha fl-isforzi li jagħmlu għat-tranżizzjoni lejn żvilupp b'livell baxx ta' karbonju u lejn ir-reżiljenza tal-klima. Kooperazzjoni ulterjuri tal-politika se tkun meħtieġa wkoll għal negozjati dwar ftehim internazzjonali ġdid dwar il-klima li se jiġi konkluż f'Pariġi fl-2015.

Il-pajjiżi sħab kollha qed jipparteċipaw b'mod attiv ħafna fi proġetti reġjonali tal-PEV għall-ambjent, li jwasslu għal progress reali lejn l-iżvilupp ekonomiku iktar effiċjenti fir-riżorsi u miri oħra ta' politika għas-settur. It-Tielet Summit tas-Sħubija tal-Lvant f'Vilnius irrikonoxxa l-ambjent bħala prijorità, bil-qbil li jkompli l-proċess tal-approssimazzjoni regolatorja u l-konverġenza ta' politika. Ħames pajjiżi tal-PEV iddeċidew li jsaħħu l-kooperazzjoni tagħhom mal-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, u laqgħa Ministerjali tal-UfM dwar l-Ambjent u t-Tibdil fil-Klima hija ppjanata għal Mejju 2014.

L-istabbiliment mas-sħab tal-PEV ta' Spazju Komuni għall-Għarfien u l-Innovazzjoni (CKIS) kompla javvanza, u dan jgħaqqad flimkien lill-UE u lis-sħab tagħha permezz ta' djalogu ta' politika, bini tal-kapaċità nazzjonali u reġjonali, il-kooperazzjoni dwar ir-riċerka u l-innovazzjoni u aktar mobbiltà għar-riċerkaturi. Inħoloq panel ġdid dwar ir-riċerka u l-innovazzjoni taħt l-EaP, filwaqt li l-kooperazzjoni fil-viċinat tan-Nofsinhar kompliet fil-qafas tal-Kumitat ta' Monitoraġġ għall-Kooperazzjoni Ewromediterranja fir-Riċerka u l-Iżvilupp Teknoloġiku fil-qafas tal-UfM. L-Armenja, l-Iżrael u l-Moldova talbu formalment li jkunu assoċjati mal-programm Orizzont 2020 għar-Riċerka u l-Innovazzjoni tal-UE, sabiex jagħmlu użu sħiħ mill-opportunitajiet offruti mill-akbar programm tal-UE dwar ir-riċerka. In-negozjati mal-Iżrael dwar l-assoċjazzjoni mal-programm tlestew f'Diċembru 2013, filwaqt li taħditiet formali mal-Moldova bdew f'Jannar 2014.

L-edukazzjoni, iż-żgħażagħ u l-kultura komplew ikunu karatteristika tal-kooperazzjoni bejn l-UE u s-sħab tal-PEV, bl-iskambju ta' 3175 student u akkademiku taħt Erasmus Mundus. Bħala riżultat ta' tieqa apposta għall-istudenti mill-pajjiżi sħab tan-Nofsinhar tal-Mediterran, fl-2013 l-ogħla numru li qatt kien hemm ta' studenti minn dawn il-pajjiżi rċevew borża ta' studju biex jiksbu l-lawrja tagħhom fl-UE. Is-sessjoni tal-Ministri tal-Edukazzjoni tad-djalogu tas-Sħubija tal-Lvant li saret f'Yerevan enfasizzat il-kisbiet ta' programmi ta' kooperazzjoni akkademika preċedenti u approvat l-objettivi tal-programm Erasmus+ il-ġdid. Aktar minn 9600 żagħżugħ u ħaddiema żgħażagħ minn pajjiżi ġirien u 710 voluntier jistgħu jibbenefikaw mill-Programm Żgħażagħ fl-Azzjoni. L-ewwel konferenza ministerjali tal-EaP għall-Kultura affermat mill-ġdid ir-rwol tal-kultura fl-iżvilupp uman u soċjo-ekonomiku.

Il-Programm tal-Viċinat Ewropew għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali (ENPARD), parti mill-impenn tal-UE għal tkabbir u stabbiltà fil-viċinat, jagħraf l-importanza tal-agrikoltura għas-sigurtà tal-ikel, l-iżvilupp sostenibbli u l-ħolqien tal-impjiegi f'żoni rurali. L-ENPARD jinvolvi metodu parteċipatorju tat-tiswir tal-politika. Dan huwa adattat ħafna għall-isfidi usa' ffaċċati fil-pajjiżi tal-PEV iżda se jirrikjedi appoġġ politiku sostnut sabiex jitwettaq fil-prattika. L-implimentazzjoni tal-ENPARD se tibda fil-Marokk, l-Alġerija u t-Tuneżija fl-2014. L-ewwel laqgħa tal-Panel dwar l-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali skont id-djalogu tas-Sħubija tal-Lvant saret f'Mejju 2013 u t-tieni waħda f'Jannar 2014. Il-laqgħa ministerjali tas-Sħubija tal-Lvant dwar l-agrikoltura u l-iżvilupp b'enfasi fuq l-implimentazzjoni tal-ENPARD saret f'Chisinau f'Jannar 2014.

Il-kooperazzjoni fil-qasam tas-saħħa mas-sħab tal-viċinat tan-Nofsinhar ġiet imsaħħa, inter alia, permezz tat-tnedija ta' Programm Mediterranju tat-Taħriġ għall-Epidemjoloġija Intervenzjonali għall-ġirien tan-Nofsinhar, filwaqt li l-ġirien tal-Lvant tal-UE kienu involuti f'laqgħat tal-UE tal-Grupp ta' Riflessjoni u l-Forum tal-Politika tas-Soċjetà Ċivili tal-HIV/AIDS.

L-UE kompliet il-kooperazzjoni kostruttiva tagħha fil-qasam tal-politika marittima integrata mas-sħab tal-PEV-Mediterran u bdiet djalogu komprensiv mas-sħab tal-Lvant mill-Istati kostali tal-Baħar l-Iswed.

Matul l-2013, l-UE adottat ġenerazzjoni ġdida ta' programmi taħt il-Qafas Finanzjarju Pluriennali 2014-2020 tagħha; ħafna minn dawn huma miftuħa għall-imsieħba tal-PEV. L-UE qed tkompli, fil-qafas tal-PEV imsaħħa tagħha, tinkoraġġixxi lill-imsieħba biex jipparteċipaw b'mod attiv fil-programmi u l-aġenziji tal-UE.

2.8 Riforma tas-settur tas-sigurtà u r-riżoluzzjoni tal-konflitti

L-UE qed tappoġġa r-riforma tal-istituzzjonijiet tas-sigurtà ta' ex reġimi awtoritarji f'setturi tas-sigurtà aktar trasparenti, responsabbli u kkontrollati demokratikament.

L-UE diġà hija involuta f'diversi pajjiżi fil-ġestjoni tal-fruntieri, missjonijiet ta' monitoraġġ jew ta' parir/appoġġ, kemm fil-Lvant (EUBAM Moldova, EUMM Georgia) kif ukoll fin-Nofsinhar (EUBAM il-Libja, u EUBAM Rafah, EUPOL COPPS fil-Palestina). Dawn il-missjonijiet, imwettqa l-aktar taħt il-PSDK, ġew ikkomplementati bi programmi fit-tul immirati lejn il-bini tal-kapaċità u li jwittu t-triq għal riformi istituzzjonali. Fin-nofsinhar, il-kooperazzjoni diġà ġiet implimentata ma' numru ta' pajjiżi. Fit-Tuneżija, evalwazzjoni bejn il-pari tal-pulizija saret minn esperti Ewropej biex isservi bħala bażi biex jiġu definiti l-orjentazzjonijiet strateġiċi nazzjonali. L-UE qiegħda wkoll tappoġġa l-iżvilupp ta' kapaċità nazzjonali għas-sigurtà u l-istabbilizzazzjoni fil-Libanu.

Fil-Lvant, il-pajjiżi sħab huma mħeġġa "jirriformaw is-setturi tas-sigurtà u tal-infurzar tal-liġi (inklużi l-pulizija) u jistabbilixxu kontroll demokratiku fuq il-forzi armati u tas-sigurtà".[9]Għall-Moldova, ir-riforma tas-setturi ta-sigurtà u tal-infurzar tal-liġi bdiet fl-2013, u l-pulizija u l-ġestjoni tal-fruntiera se jkunu settur fokali ta' appoġġ tal-UE fil-qafas tal-istrument Ewropew tal-viċinat (ENI) mill-2014 'il quddiem. Minbarra l-esperjenza tal-Programm tal-Kooperazzjoni tal-Pulizija tas-Sħubija tal-Lvant, panel ġdid dwar il-kooperazzjoni fil-PSDK twaqqaf taħt "il-perkors multilaterali" tal-EaP fl-2013. Dan il-panel se jiffoka fuq kwistjonijiet tal-PSDK sabiex jgħin lill-imsieħba tal-Lvant itejbu l-kapaċità tagħhom u l-kontribuzzjonijiet tagħhom għall-missjonijiet u l-operazzjonijiet tal-PSDK, u jikkondividu l-informazzjoni fost il-pajjiżi tal-EaP, l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet tal-UE.

L-UE kompliet ukoll tkun sieħba attiva fil-fora internazzjonali għar-riżoluzzjoni tal-kunflitti, bħal fid-Diskussjonijiet Internazzjonali ta' Ġinevra, it-taħditiet 5+2 u kompliet tipprovdi appoġġ sħiħ għall-Grupp ta' Minsk immexxi mill-OSKE. Ir-Rappreżentant Speċjali tal-UE għall-Kawkasu tan-Nofsinhar u l-kriżi fil-Ġeorġja ffaċilita d-djalogu bejn il-partijiet.

Fir-rigward tal-Proċess ta' Paċi fil-Lvant Nofsani, l-UE baqgħet tagħti appoġġ sħiħ għan-negozjati diretti li jinsabu għaddejjin bejn l-Iżraeljani u l-Palestinjani bl-intermedjazzjoni tal-Istati Uniti u esprimiet f'diversi okkażjonijiet id-disponibilità tagħha li tuża l-istrumenti kollha li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-partijiet għal ftehim komprensiv dwar il-kwistjonijiet kollha tal-istatus finali. Fil-konklużjonijiet tal-Kunsill ta' Diċembru 2013, il-ministri tal-affarijiet barranin tal-UE qablu li jipprovdu pakkett ta' appoġġ politiku, ekonomiku u ta' sigurtà Ewropew bla preċedent għaż-żewġ partijiet fil-kuntest ta' ftehim ta' status finali. L-UE żammet l-appoġġ tagħha għall-bini tal-istituzzjonijiet u l-governanza fil-Palestina, l-iżvilupp tas-settur privat u l-għajnuna umanitarja. L-UE żammet ukoll il-kapaċità tal-Missjoni EUBAM Rafah li terġa' tiġi stazzjonata fil-punt ta' qsim ta' Rafah, ladarba l-kundizzjonijiet politiċi u ta' sigurtà jkunu jippermettu.

3. Id-dimensjonijiet tal-Lvant u tan-Nofsinhar tal-PEV

3.1. Is-Sħubija tal-Lvant

Il-kooperazzjoni bejn l-UE u s-sħab Ewropej tal-Lvant tagħha — l-Armenja, l-Azerbajġan, il-Bjelorussja, il-Ġeorġja, ir-Repubblika tal-Moldova u l-Ukraina — intensifikat fl-2013. Bosta pajjiżi sħab ħadu passi importanti 'l quddiem fil-proċess ta' assoċjazzjoni politika u integrazzjoni ekonomika aktar mill-qrib mal-UE. Kisba ewlenija kienet it-Tielet Summit tas-Sħubija tal-Lvant li sar f'Vilnius, il-Litwanja fit-28-29 ta' Novembru 2013. Is-Summit ta' Vilnius kien okkażjoni biex jitqies il-progress mit-tieni Summit tas-Sħubija tal-Lvant f'Varsavja u biex titfassal it-triq' il quddiem għas-sentejn li ġejjin. Filwaqt li l-fażi li jmiss tas-Sħubija tal-Lvant se tkun ikkaratterizzata minn differenzjazzjoni akbar fir-relazzjonijiet bilaterali, hemm ukoll il-ħtieġa li tiġi żviluppata aktar aġenda komuni ta' rilevanza għas-sitt pajjiżi sħab kollha. Fil-futur, il-perkors multilaterali tas-Sħubija tal-Lvant se jkompli jsaħħaħ il-miri u l-għanijiet tal-perkors bilaterali, filwaqt li jħeġġeġ id-djalogu u l-kooperazzjoni dwar sett komuni ta' kwistjonijiet, kif definiti fil-programmi ta' ħidma tal-erba' pjattaformi tematiċi tal-EaP. Il-kuntatti ministerjali multilaterali huma essenzjali f'dan ir-rigward, u prijorità waħda se tkun il-kontinwazzjoni ta' djalogi informali tas-Sħubija tal-Lvant. Dawn il-laqgħat urew li huma mezz eċċellenti ta' kif jinbdew skambji informali regolari bejn il-ministri tal-affarijiet barranin kemm dwar l-aġenda tas-Sħubija tal-Lvant kif ukoll dwar kwistjonijiet ta' politika barranija li huma ta' interess komuni, u għalhekk jikkontribwixxu għal aktar konverġenza u effikaċja politiċi u tal-politika tas-sigurtà fil-qasam tal-politika barranija. Bl-istess mod, għandhom jiġu mfittxija opportunitajiet għal laqgħat ministerjali speċifiċi għas-setturi mmudellati fuq il-laqgħa ministerjali tat-trasport u l-ġustizzja li saret fl-2013.

Fil-Komunikazzjoni ta' Mejju 2011 dwar il-PEV,[10] il-Kummissjoni u r-Rappreżentant Għoli ġibdu l-attenzjoni li l-valuri li fuqhom hija mibnija l-Unjoni Ewropea – il-libertà, id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u tal-libertajiet fundamentali, u l-istat tad-dritt – huma wkoll fil-qalba tal-proċess ta' assoċjazzjoni politika u integrazzjoni ekonomika. Dawn huma l-istess valuri mnaqqxa fl-Artikolu 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u li fuqhom huma msejsa l-Artikoli 8 u 49.

Il-prijoritajiet għal aktar ħidma matul is-snin li ġejjin huma dettaljati fir-Rapport tal-2013 dwar l-Implimentazzjoni tas-Sħubija tal-Lvant mehmuż ma' din il-komunikazzjoni.

3.2 Is-sħubija għad-demokrazija u l-prosperità kondiviżatan-Nofsinhar tal-Mediterran

B'reazzjoni għall-iżviluppi storiċi fid-dinja Għarbija fl-2011, l-UE offriet lis-sħab Mediterranji tagħha sħubija għad-demokrazija u l-prosperità kondiviża.[11] Il-Pjan Direzzjonali adottat fl-2012 stipula għanijiet li għandhom jiġu segwiti skont is-sħubija. L-implimentazzjoni tiegħu fl-2013, madankollu, ġiet influwenzata bil-kbir mill-iżviluppi politiċi kontinwament importanti fin-Nofsinhar tal-Mediterran.

F'termini politiċi, l-2013 kienet iddominata minn sitwazzjonijiet dejjem aktar kumplessi u differenti fil-pajjiżi tal-Viċinat tan-Nofsinhar, li l-integrazzjoni reġjonali tagħhom kompliet tiġi sfidata. Il-kunflitt li jinsab għaddej fis-Sirja kompla jaffettwa s-sitwazzjoni fir-reġjun kollu, b'effetti indiretti li jaffettwaw l-istabbiltà politika ta' xi ġirien. Ir-reġjun iffaċċa influss qawwi ta' refuġjati b'aktar minn 2,5 miljun li ħarbu mis-Sirja lejn pajjiżi ġirien.

Il-polarizzazzjoni politika u reliġjuża taffettwa ħafna pajjiżi Mediterranji, bħall-Eġittu, fejn l-avvenimenti ta' Lulju wasslu għat-tneħħija tal-President Morsi. Filwaqt li kompla jsir progress fuq il-bini u t-tisħiħ tal-bażi istituzzjonali għad-demokrazija, f'xi pajjiżi dan il-proċess iltaqa' ma' diffikultajiet bħala riżultat ta' kunflitti interni politiċi. Madankollu, l-UE tibqa' soda fiż-żamma u saħansitra fit-tisħiħ tal-kooperazzjoni u l-assistenza għall-pajjiżi tan-naħa ta' isfel tal-Mediterran permezz tal-mekkaniżmi disponibbli fil-qafas ta' djalogi politiċi u programmi ta' għajnuna bilaterali.

Il-prijoritajiet għal aktar ħidma matul is-snin li ġejjin huma dettaljati fir-Rapport tal-2013 dwar l-Implimentazzjoni tas-Sħubija għad-demokrazija u l-prosperità kondiviża mehmuż ma' din il-komunikazzjoni.

4. L-UE bħala attur diplomatiku u fornitur ta' sigurtà

Il-promozzjoni tal-istabbiltà, is-sigurtà u l-iżvilupp sostenibbli tat lok għall-PEV u tibqa' objettiv prinċipali tal-UE. Is-sigurtà, fl-aktar sens wiesa' possibbli, titlob governanza trasparenti u responsabbli, ir-rispett għad-drittijiet u l-libertajiet fundamentali, u prospetti ekonomiċi u ta' impjieg.

L-UE u s-sħab tagħha fil-viċinat qed jiffaċċaw sfidi tas-sigurtà li ilhom hemm u oħrajn emerġenti f'ambjent ġeostrateġiku li qed jinbidel malajr u li huwa kumpless. Sfidi serji għas-sigurtà jinkludu wkoll it-terroriżmu, u l-kriminalità organizzata inklużi l-kuntrabandu tal-bnedmin, id-drogi, u l-armi. Il-qagħda instabbli tas-sigurtà, flimkien ma' għadd ta' "kunflitti ffriżati" li jipprevjenu lill-UE u l-imsieħba tagħha milli jiksbu l-benefiċċji kollha tal-kooperazzjoni taħt il-PEV, jenfasizzaw il-ħtieġa li l-UE tkompli ssaħħaħ il-kontribuzzjoni tagħha għas-sigurtà fil-Viċinat tagħha, u b'hekk tkabbar is-sigurtà tagħha stess. Dan huwa qasam ta' interess komuni għall-UE u għadd ta' sħab tagħha, anke dawk is-sħab li sa issa wrew ftit li xejn rieda, jew kapaċità, biex jimpenjaw ruħhom bis-sħiħ mal-UE fil-qafas tal-PEV imġedda. Madankollu, hemm il-ħtieġa ċara ta' kooperazzjoni aktar mill-qrib biex jiġu indirizzati l-isfidi reġjonali tas-sigurtà. L-UE, u l-Istati Membri tagħha permezz ta' sforzi bilaterali, għandhom rwol qawwi fuq il-bażi tal-approċċ komprensiv tal-UE għal kunflitti u kriżijiet esterni, immirat lejn il-prevenzjoni u l-immaniġġar tal-kunflitti u l-kawżi tagħhom.

Il-ġestjoni konġunta tal-kriżijiet tista' tissaħħaħ billi tkompli titħeġġeġ u titħaffef il-parteċipazzjoni tas-sħab fil-missjonijiet tal-PSDK. Il-Ftehimiet qafas dwar il-parteċipazzjoni fil-missjonijiet tal-PSDK (FPAs) li l-UE kkonkludiet mal-Ukraina, il-Moldova u l-Ġeorġja għandhom ikomplu jiġu implimentati. Id-diskussjonijiet dwar FPAs possibbli u parteċipazzjoni possibbli fil-missjonijiet tal-PSDK għandhom ikomplu, b'mod partikolari mal-Ġordan u l-Marokk.

Sabiex il-PEV tibqa' relevanti għas-sħab anki fil-kuntest ta' kriżijiet politiċi, ekonomiċi u tas-sigurtà sostnuti, u li qed jimmultiplikaw, l-UE permezz tal-PEV, għandha taħtaf l-opportunitajiet għal azzjoni bbażata fuq id-diplomazija, il-prevenzjoni tal-kunflitt u l-medjazzjoni. Din l-azzjoni għandha wkoll tinkoraġġixxi l-kapaċitajiet tas-sigurtà tradizzjonali eż. fl-oqsma tal-pariri u t-taħriġ militari, il-pulizija, il-ġustizzja u l-kooperazzjoni fl-immaniġġar tal-fruntieri, u għandha tassisti s-sħab, fejn possibbli, fl-implimentazzjoni tal-obbligi internazzjonali tagħhom dwar l-isfidi tas-sigurtà usa' skont it-trattati relevanti. B'mod partikolari, l-UE għandha bżonn tiffoka aktar fuq l-appoġġ għal riformi fid-direzzjoni ta' settur tas-sigurtà aktar trasparenti, responsabbli u kkontrollat demokratikament, sabiex jiġi pprovdut ambjent favorevoli għad-demokrazija u t-tkabbir inklussiv, kemm fil-Lvant kif ukoll fin-Nofsinhar.

L-effiċjenza u s-sostenibbiltà tal-appoġġ tal-UE jeħtieġu konsistenza akbar bejn l-għanijiet strateġiċi globali u dawk politiċi bilaterali, inkluż fil-qasam tal-PSDK u l-kooperazzjoni mal-pajjiżi sħab. L-approċċ komprensiv tal-UE għall-kunflitti u l-kriżijiet esterni[12] se jippermetti lill-UE tadatta r-rispons tagħha għall-ħtiġijiet speċifiċi tal-imsieħba tal-PEV f'sitwazzjonijiet ta' kriżi jew ta' wara kriżi permezz tal-għodod finanzjarji u ta' politika eżistenti kollha tagħha. Użu aktar koerenti u konġunt tal-istrumenti tal-UE, inklużi attivitajiet bilaterali tal-Istati Membri ma' sħab fil-viċinat, se jtejjeb il-kapaċità tal-UE sabiex tindirizza l-isfidi u l-ħtiġiet fir-reġjun, kemm dawk fuq perjodu qasir kif ukoll dawk fit-tul.

5. Konklużjonijiet

Il-PEV hija politika ta' impenn kontinwu. Il-valur tagħha ma jinsabx biss fil-kisbiet tal-komponenti individwali tagħha (eż. ir-riforma politika/id-demokratizzazzjoni, l-integrazzjoni tas-suq, mobbiltà aħjar u kuntatti bejn in-nies, u kooperazzjoni settorjali). Hija tankra wkoll lill-pajjiżi/soċjetajiet fi tranżizzjoni, u anki f'sitwazzjonijiet ta' kriżi, mal-UE, billi tipproponi sett ta' valuri u standards biex tiggwida l-isforzi tagħhom ta' riforma, u ġeneralment permezz tal-ħolqien ta' netwerks li jgħaqqduhom mal-UE u lil hinn minnha ma sħab oħra. Il-PEV hija qafas — għall-ħidma favur id-demokrazija, il-libertà, il-prosperità u s-sigurtà, u għas-salvagwardja tagħhom, kemm għall-UE kif ukoll għas-sħab tagħha. Filwaqt li dan jista' jitlob l-iskrutinju kontinwu ta' kemm hija xierqa u adatta l-politika u l-istrumenti tagħha, hemm raġunijiet b'saħħithom sabiex din tibqa' l-qafas għar-relazzjonijiet tal-UE mal-ġirien tagħha għas-snin li ġejjin.

Fl-istess ħin, jeħtieġ li l-UE tagħmel sforzi sabiex tiżgura koerenza akbar fl-objettivi ta' politika tal-UE, u se tkun teħtieġ li tkompli tirrifletti fuq modi aħjar biex tevita l-kriżijiet u tirrispondi għal sitwazzjonijiet li qed jinbidlu malajr, billi tadatta l-proċeduri tat-teħid tad-deċiżjonijiet tagħha u, jekk xieraq, bl-użu ta' strumenti addizzjonali ta' politika. L-UE u l-Istati Membri tagħha għandhom jiffokaw fuq kif jagħmluha possibbli għall-UE biex tkun tista' tirreaġixxi aħjar u aktar malajr għall-iżviluppi fil-viċinat tagħha, u tirrispondi għall-bidliet fil-ħtiġijiet tas-sħab tagħha.

L-objettiv tal-UE jibqa' li tiżgura li l-PEV tkun rilevanti u effikaċi għas-sħab kollha tagħha, inklużi dawk li qed jaffaċċaw pressjonijiet u kunflitti. Jeħtieġ li l-PEV tikkontribwixxi b'mod effettiv, għall-prevenzjoni, il-ġestjoni u r-riżoluzzjoni tal-kunflitti, u li tipprovdi s-sett it-tajjeb ta' inċentivi għas-sħab sabiex jimxu lejn riformi demokratiċi, ekonomiċi u strutturali.

[1]               Din il-komunikazzjoni konġunta hija akkumpanjata minn dawn li ġejjin: tnax-il Rapport dwar il-Progress tal-Pajjiżi li jivvalutaw l-implimentazzjoni tal-PEV fl-2013 f'pajjiżi li magħhom ġie maqbul Pjan ta' Azzjoni għal-PEV jew dokument ekwivalenti; żewġ rapporti dwar il-progress reġjonali li janalizzaw il-progress li sar fl-2013 fl-implimentazzjoni tas-Sħubija tal-Lvant u s-Sħubija għad-Demokrazija u l-Prosperità Kondiviża; u anness statistiku.

[2]               Il-Viċinat Ewropew jinkludi l-Alġerija, l-Armenja, l-Ażerbajġan, il-Bjelorussja, l-Eġittu, il-Ġeorġja, l-Iżrael, il-Ġordan, il-Libanu, il-Libja, ir-Repubblika tal-Moldova (minn hawn' il quddiem il-Moldova), il-Marokk, il-Palestina (din id-denominazzjoni użata f'dan id-dokument ma tikkostitwixxix rikonoxximent tal-Palestina bħala stat u hija mingħajr preġudizzju għal pożizzjonijiet dwar ir-rikonoxximent tal-Palestina bħala stat), is-Sirja, it-Tuneżija u l-Ukraina.

[3]               SEC(2014) 200

[4]               Il-konklużjonijiet tal-Kunsill dwar l-Ukraina, il-laqgħa tal-Kunsill tal-Affarijiet Barranin, Brussell, l-10 ta' Frar 2014

[5]               JOIN(2013) 22/2, Lejn strateġija komprensiva tal-UE fir-rigward tal-kriżi Sirjana

[6] COM(2008) 394 finali, "Aħseb l-ewwel fiż-żgħir". "Att dwar in-Negozji ż-Żgħar" għall-Ewropa

[7]               COM(2013) 869 finali dwar il-ħidma tat-Task Force tal-Mediterran,

[8]               Il-Kunsill Ewropew tad-19/20 ta' Diċembru 2013, Konklużjonijiet, EUCO 217/13

[9]           Ara l-pjan direzzjonali tal-EaP 2012-2013, SWD(2012) 109 finali.

[10]              COM(2011) 303, 25.5.2011 Rispons ġdid għal Viċinat li qed jinbidel.

[11]             COM(2011) 200, 8.03.2011 Sħubija għad-demokrazija u l-prosperità kondiviża.

[12]             JOIN(2013) 30 finali, L-approċċ komprensiv tal-UE għall-kunflitti u l-kriżijiet esterni.