EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52020AE1042
Opinion of the European Economic and Social Committee on ‘Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions – A European strategy for data’ (COM(2020) 66 final)
Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Strateġija Ewropea għad-data” [COM(2020) 66 final]
Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Strateġija Ewropea għad-data” [COM(2020) 66 final]
EESC 2020/01042
ĠU C 429, 11.12.2020, p. 290–295
(BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, HR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)
11.12.2020 |
MT |
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea |
C 429/290 |
Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Strateġija Ewropea għad-data”
[COM(2020) 66 final]
(2020/C 429/38)
Relatur: |
Antonio GARCÍA DEL RIEGO |
Konsultazzjoni |
Kummissjoni Ewropea, 22.4.2020 |
Bażi legali |
L-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
Deċiżjoni tal-Bureau tal-Kumitat |
18.2.2020 |
Sezzjoni kompetenti |
It-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni |
Adottata fis-sezzjoni |
23.7.2020 |
Data tal-adozzjoni fis-sessjoni plenarja |
18.9.2020 |
Sessjoni plenarja Nru |
554 |
Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) |
216/0/2 |
1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
1.1 |
Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni għal Strateġija għad-Data li tistabbilixxi l-kondiviżjoni transsettorjali tad-data bħala prijorità u biex jittejbu l-użu, il-kondiviżjoni, l-aċċess u l-governanza tad-data b’azzjoni leġislattiva u speċifika għas-settur. Strateġija għad-Data ambizzjuża tista’ tindirizza l-ħtieġa kritika li jissaħħu l-kapaċitajiet tad-data tal-UE. |
1.2 |
Il-KESE jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni għad-disinn ġenerali tal-arkitettura tad-data tal-UE biex ikomplu jiġu inforzati d-drittijiet tal-individwi fir-rigward tal-użu tad-data tagħhom, il-protezzjoni ta’ u l-kontroll tagħhom fuq id-data tagħhom stess, kif ukoll l-għarfien tagħhom, u biex tingħatalhom is-setgħa permezz tal-“ispazji tad-data personali”, b’salvagwardji aktar ċari u bit-tisħiħ tad-dritt tal-portabbiltà għall-individwi skont l-Artikolu 20 tal-GDPR (Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data) (1). |
1.3 |
Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tagħmel użu minn strateġija aktar ċara biex tavvanza l-qafas tad-data tagħha. Din għandha titfassal b’tali mod li tikkombina standards għoljin ta’ protezzjoni tad-data, kondiviżjoni transsettorjali u responsabbli tad-data, kriterji ċari għal governanza speċifika għas-setturi u kwalità tad-data, u kontroll akbar tad-data minn individwi. Il-KESE jipproponi wkoll aktar kjarifika dwar l-approċċ ta’ finanzjament tal-Istrateġija u jirrakkomanda modi kif tiġi eliminata d-diskrepanza fil-ħiliet. |
1.4 |
Il-KESE huwa tal-fehma li l-iżvilupp ta’ pjattaformi xprunati mid-data fl-Ewropa għandu jirrifletti valuri Ewropej, inkluż billi jiffoka fuq l-individwi. Il-KESE jemmen li l-approċċ attwali ċċentrat fuq il-konsumatur għandu jestendi għal approċċ “human-in-command” li jintegra dimensjoni etika fir-rigward tal-użu tad-data. |
1.5 |
Il-KESE jiddispjaċih li sentejn wara d-dħul fis-seħħ tiegħu, il-GDPR mhuwiex infurzat kif suppost u għad hemm id-diskrepanzi. Il-Kummissjoni għandha ssolvi dawn il-kwistjonijiet, inkluż billi tinċentiva lill-Istati Membri, biex tiżgura li l-individwi kollha madwar l-UE jkunu jistgħu jibbenefikaw bis-sħiħ mid-drittijiet tagħhom. |
1.6 |
Il-KESE huwa tal-fehma li t-tlestija tas-suq uniku hija prijorità essenzjali għall-ispazji tad-data komuni biex jaħdmu. |
1.7 |
Minħabba s-sensittività tad-data kondiviża, il-KESE jinsisti fuq il-ħtieġa li jiġu garantiti salvagwardji għall-privatezza tad-data tal-individwi permezz ta’ mekkaniżmi ta’ kunsens, kontroll, sanzjoni u sorveljanza, u li jiġi żgurat li d-data tkun anonimizzata (u ma tistax tiġi dianonimizzata). |
1.8 |
Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tiddefinixxi fl-Istrateġija l-għażla li din tirrakkomanda għall-kunċett tas-sjieda tad-data. Id-dibattiti legali li għaddejjin bħalissa joħolqu inċertezza għall-individwi biex jidentifikaw liema talbiet jistgħu jqajmu. |
1.9 |
Il-KESE huwa favur djalogu aktar b’saħħtu mas-soċjetà ċivili u jerġa’ jfakkar dwar il-ħtieġa li l-SMEs jingħataw gwida aktar ċara dwar mekkaniżmi ta’ kondiviżjoni tad-data, minħabba li ż-żewġ aspetti se jkunu kruċjali għal parteċipazzjoni wiesgħa fi spazji tad-data. |
1.10 |
Il-KESE jtenni li suq uniku għad-data għandu jiżgura li d-data personali ma tkunx soġġetta għall-istess regoli li jirregolaw il-prodotti u s-servizzi, jiġifieri ma ssirx meqjusa gradwalment bħala data mhux personali (2). |
1.11 |
Il-Kummissjoni għandha tiżgura li l-qafas legali jippermetti aċċess ugwali għad-data fost il-kumpaniji kollha, kbar u żgħar, u jindirizza s-setgħa tas-suq ta’ pjattaformi dominanti. B’mod ġenerali, il-Kummissjoni għandha toħroġ bi proposta aktar ċara u konkreta dwar il-kontrolli u l-governanza tal-ispazji tad-data, inkluż kif il-partijiet ikkonċernati se jikkondividu d-data. |
1.12 |
Il-KESE jenfasizza li huwa essenzjali li jiġi indirizzat l-impatt tal-prodotti personalizzati fuq l-individwi (bħad-diskriminazzjoni) u tal-kondiviżjoni tad-data fuq il-kumpaniji. Il-qafas għandu jirrispetta standards għoljin tas-sigurtà u drittijiet ta’ proprjetà intellettwali. Id-data dedotta għandha tiġi protetta u mhux soġġetta għal aċċess u trasferiment obbligatorji. |
1.13 |
Il-KESE jinsisti fuq il-ħtieġa urġenti li jittejbu l-ħiliet u l-litteriżmu diġitali permezz tal-edukazzjoni u t-taħriġ, inkluż billi wieħed jibni fuq il-Qafas ta’ Kompetenza Diġitali u billi l-Istati Membri jitħeġġu jtejbu l-edukazzjoni tul il-ħajja għall-ħiliet li l-aktar se jkunu meħtieġa, fil-livelli kollha tal-edukazzjoni (3). Dan huwa dak li se jiżgura li l-individwi jsiru atturi midħla sew tad-data, b’għarfien akbar dwar u kontroll fuq id-data tagħhom, l-applikazzjonijiet tal-big data u l-governanza tad-data, u li dawn jifhmu l-ambjent diġitali tagħhom u r-riskji tiegħu (eż. il-personalizzazzjoni) (4). |
1.14 |
Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tiċċara u ssaħħaħ ir-rwol tal-awtoritajiet kompetenti, l-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi u l-korpi indipendenti, li huwa rilevanti fil-governanza ta’ inizjattivi settorjali u biex jiġu żgurati l-konformità tan-negozji u l-gwida, il-pariri u t-taħriġ għall-utenti. |
2. Kummenti ġenerali: L-istrateġija t-tajba għad-data
2.1 |
Il-KESE jaqbel mal-enfasi tal-Kummissjoni fuq id-data, li hija kruċjali għall-ħajja tal-individwi u l-attività kummerċjali. Id-diġitalizzazzjoni u t-titjib teknoloġiku żiedu l-ambitu u l-frekwenza tad-data ġġenerata, u ffaċilitaw il-ħżin, l-ipproċessar, l-analiżi u t-trasferiment tad-data. Is-servizzi mmexxija mid-data jtejbu l-konvenjenza tal-klijenti u jindirizzaw l-aspettattivi tagħhom, u jtejbu l-proċessi industrijali eżistenti. |
2.2 |
Il-KESE jaqbel li l-innovazzjoni mmexxija mid-data hija motivatur kritiku tat-tkabbir ekonomiku u l-kompetittività Ewropea, u li r-rwol tagħha hija ristretta min-nuqqas ta’ disponibbiltà ta' data industrijali u fil-livell tal-utent għall-UE. Il-KESE jaqbel mal-proposta tal-Kummissjoni li din tiġi indirizzata u li jittejbu l-użu, il-kondiviżjoni u l-aċċess transsettorjali tad-data permezz ta’ spazji tad-data komuni f’konformità stretta mal-istandards tal-GDPR, b’sett kondiviż ta’ regoli u standards tekniċi u legali u permezz ta’ miżuri kumplimentari. |
2.3 |
Il-KESE jemmen li l-Istrateġija għad-Data se tkun kruċjali biex tiġi appoġġjata s-sovranità teknoloġika tal-UE biex jiġu garantiti kondiviżjoni tad-data u aċċess għaliha sikuri u siguri, biex jissaħħaħ il-kontroll tal-Ewropej fuq id-data tagħhom, u biex jiġu sfruttati benefiċċji għall-individwi u l-kumpaniji. |
2.4 |
Il-KESE jaqbel li approċċ speċifiku għas-settur għall-aċċess tad-data huwa l-aktar xieraq biex jiġu mmirati soluzzjonijiet speċifiċi li jistgħu jindirizzaw l-ispeċifiċitajiet u l-fallimenti tas-suq ta’ kull settur filwaqt li jiġu żgurati l-aktar salvagwardji b’saħħithom għall-protezzjoni tal-konsumaturi (5). |
2.5 |
Il-KESE jikkondividi t-tħassib tal-Kummissjoni li l-kapaċità tal-UE li tisfrutta u tikkondividi d-data hija limitata mill-kwistjonijiet sinifikanti tal-interoperabbiltà tas-sistemi tal-informazzjoni. Il-kriżi tal-COVID-19 uriet il-ħtieġa għal u l-utilità ta’ ekosistema kompleta tad-data, billi d-data mhijiex limitata għall-konfini ta’ setturi speċifiċi, inkluż biex jiġu żviluppati soluzzjonijiet għas-sikurezza tal-individwi (eż. il-ġeolokalizzazzjoni u d-data dwar is-saħħa) u biex jiġu evitati s-silos. Fil-kura tas-saħħa, ir-riċerkaturi jistgħu jużaw data ta’ importanza għas-saħħa pubblika miġbura minn diversi setturi biex jaċċelleraw l-iżvilupp ta’ mediċini u jifhmu aħjar il-mard. |
2.6 |
Il-KESE jaqbel li l-innovazzjoni mmexxija mid-data hija limitata minn diskrepanza fil-ħiliet, nuqqas ta’ ħaddiema litterati fid-data fl-UE u litteriżmu diġitali baxx. Il-KESE jilqa’ l-għan tal-Istrateġija li jinħoloq “spazju komuni Ewropew tad-data dwar il-ħiliet” u l-aġġornament li jmiss tal-Pjan ta’ Azzjoni għall-Edukazzjoni Diġitali tal-Kummissjoni. |
3. Jiġi avvanzat il-qafas tad-data tal-UE: Kummenti ġenerali
Fir-rigward tal-iżvilupp ulterjuri tal-qafas tad-data tal-UE, il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-kwistjoni essenzjali tal-etika. L-istudju Ethics of Big Data (L-etika tal-Big Data) (6), ikkummissjonat mill-KESE fl-2016, jindirizza din il-kwistjoni, u jqis il-ħtieġa tal-individwu għall-privatezza u l-awtodeterminazzjoni, minn diversi angoli: għarfien, kontroll, fiduċja, sjieda, sorveljanza u sigurtà, identità diġitali, realtà mfassla apposta, dianonimizzazzjoni, qasma diġitali u privatezza. Il-KESE jirrakkomanda li dawn jitqiesu bħala prinċipji ta’ gwida għal kwalunkwe politika.
3.1 L-istandards għall-protezzjoni tad-data
3.1.1 |
Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tenfasizza li d-data għandha tibqa’ taħt il-kontroll tal-individwi, minħabba li l-ġbir u l-kondiviżjoni tad-data għandhom implikazzjonijiet għall-privatezza u l-ugwaljanza tagħhom. L-użu transsettorjali tad-data jippermetti lill-kumpaniji jikkontribwixxu għall-proċessi eżistenti tagħhom u jtejbuhom, jipprovdu għarfien b’mod aktar effettiv, u jipprovdu prodotti u esperjenzi ġodda u personalizzati lill-konsumaturi. B’mod partikolari, id-data fil-livell tal-utent tipprovdi għarfien dwar karatteristiċi, ħtiġijiet u mġiba intrinsiċi mhux maqbuda minn data anonimizzata u b’effetti konsegwenzjali pożittivi lil hinn sew mis-settur li fih ġiet iġġenerata oriġinarjament id-data. Fis-settur finanzjarju, pereżempju, il-kondiviżjoni transsettorjali tad-data tista’ ttejjeb l-analiżi tar-riskju u t-tbassir tal-fluss tal-flus kontanti, tindirizza l-iskoperta tal-frodi, u ssaħħaħ l-abilità tal-individwi li jimmaniġġjaw id-dejn eċċessiv, irawmu l-inklużjoni finanzjarja u l-edukazzjoni finanzjarja. Madankollu, il-personalizzazzjoni tista’ twassal għal riskji għal konsumaturi vulnerabbli, bħad-diskriminazzjoni, l-abbuż u l-manipulazzjoni. |
3.1.2 |
Il-Kummissjoni għandha tindirizza l-implimentazzjoni insuffiċjenti u frammentata tal-GDPR, l-interpretazzjoni legali diverġenti, u n-nuqqas ta’ riżorsi tad-DPAs. Il-GDPR, imfassal fl-2012, ivvutat fl-2016 u adottat fl-2018, mhuwiex adattat biex jindirizza l-qafas propost. Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni taġġorna l-GDPR b’mod xieraq u twettaq valutazzjonijiet tal-impatt, peress li din teħtieġ li taħdem id f’id mal-approċċ il-ġdid tal-ispazji tad-data komuni. Il-KESE jitlob ukoll lill-Kummissjoni tindirizza l-limitazzjonijiet tad-drittijiet tal-portabbiltà tad-data fil-GDPR. Dawn ġew żviluppati meta s-servizzi ta’ “switching” kienu jseħħu darba biss, filwaqt li llum il-ġurnata d-data qiegħda terġa’ tintuża għal diversi drabi u hija utli f’ħin reali. |
3.1.3 |
Għalkemm il-KESE jemmen li l-għodod proposti jistgħu jgħinu lill-individwi jiddeċiedu “x’isir bid-data tagħhom” (7), sabiex tonqos l-inċertezza legali, il-Kummissjoni għandha tiddefinixxi fl-Istrateġija l-għażla li din tirrakkomanda għall-kunċett tas-sjieda tad-data, biex jiġi ċċarat b’mod ġenerali min jipposjedi d-data u, pereżempju, din x’inhi u x’jiġri minn din id-data f’każij meta tiġi ġġenerata mill-apparati domestiċi tal-IoT. |
3.1.3.1 |
Hemm differenza, u din għandha tkun ċara, bejn id-drittijiet tad-data għall-individwi u s-sjieda tad-data. |
3.1.4 |
Minħabba li l-għoti tad-data biex wieħed jirċievi servizzi mingħajr ħlas jammonta għal forma ta’ ħlas, il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tiddikjara għal liema test jew kriterji din qiegħda tirreferi meta tinvoka l-“interess pubbliku”, u tindika x’inhu l-għan tagħha f’dan il-qasam. Il-Kumitat jirrakkomanda wkoll li l-Kummissjoni tipprovdi definizzjoni tad-donazzjoni tad-data mingħajr kumpens dirett (jew “altruwiżmu tad-data”) u tiżgura miżuri xierqa biex jiġi evitat li dawk li jiġbru d-data jonqsu milli jirrispettaw l-obbligi tagħhom. |
3.2 Qafas responsabbli ta’ kondiviżjoni tad-data
3.2.1 |
Il-Kummissjoni għandha tiċċara kif din beħsiebha tipprovdi gwida lill-individwi, sabiex dawn jifhmu kif jaħdmu l-“ispazji tad-data personali”. Mingħajr dan l-għarfien, id-dritt tal-individwi li jkollhom aċċess għal dawn l-ispazji ma jkun jagħmel l-ebda sens, u l-infurzar tal-proposta jkollha nuqqas fl-effiċjenza u ddgħajjef l-għanjiet li l-Istrateġija beħsiebha tkompli. |
3.2.2 |
L-UE rrikonoxxiet il-ħtieġa ta’ dritt ta’ kondiviżjoni u stabbilixxiet mekkaniżmi prattiċi b’mod partikolari inizjattivi settorjali, bħal pereżempju għal fornituri tas-servizzi tal-ipproċessar tad-data (FFDR (8)) u data miżmuma f’kontijiet tal-ħlas (PSD2 (9)). Madankollu, għajr għal ftit każijiet partikolari, l-individwi (l-utenti, il-konsumaturi u ċ-ċittadini tad-data) huma nieqsa mill-ħiliet, mil-litteriżmu u mill-għodod biex jitolbu aċċess għal, jew biex jikkondividu b’mod faċli u effettiv id-data personali u mhux personali tagħhom. |
3.2.3 |
Biex tissaħħaħ il-portabbiltà b’“rekwiżiti aktar stretti fuq interfaces għal aċċess tad-data f’ħin reali”, jiġu garantiti spazji tad-data personali, u jiġi żgurat li l-fornituri jaġixxu bħala “sensara newtrali” (10), il-KESE jirreferi lill-Kummissjoni għal każijiet fejn ikunu qegħdin jintużaw mekkaniżmi ta’ kondiviżjoni siguri bħal skemi ta’ identifikazzjoni diġitali personali li jistgħu jiġu adottati minn organizzazzjonijiet privati u pubbliċi u jiġu estiżi għal kondiviżjoni transsettorjali u aċċellerata tad-data. Applikazzjonijiet tal-identifikazzjoni elettronika fis-settur finanzjarju bħal Itsme (identità mobbli għal tranżazzjonijiet diġitali) jipprovdu każijiet ta’ użu b’suċċess u ta’ benefiċċju reċiproku, inkluż bejn il-banek u l-operaturi mobbli. Joħolqu valur sinifikanti għall-kumpaniji (iffrankar tal-ispejjeż, żieda fil-bejgħ, tnaqqis fil-frodi u s-serq tal-identità), joffru aktar għażla, jippreservaw il-privatezza tal-utent, itejbu l-fiduċja tal-konsumatur, jipprovdu lill-individwi b’miżuri u għodod ta’ awtentikazzjoni b’saħħithom biex jimmaniġġjaw id-drittijiet tagħhom u jeżerċitaw kontroll, u jippermettu proċessi diġitali siguri, konvenjenti, effiċjenti fl-użu tal-ħin bħal on-boarding. |
3.2.4 |
Il-KESE jirreferi lill-Kummissjoni għall-esperjenza ta’ PSD2 (li tippermetti lill-partijiet terzi fornituri jużaw id-data tal-konsumaturi tal-banek, bil-kunsens tal-konsumaturi tagħhom, għall-innovazzjoni) u każijiet oħrajn ta’ użu (bħall-użu ta’ data ta’ ġeolokalizzazzjoni u data ta’ tranżazzjoni) li jistgħu jservu bħala ispirazzjoni għall-qafas ta’ kondiviżjoni tad-data aktar wiesa’. Dawk il-prinċipji għandhom jiġu applikati b’mod ugwali fis-setturi kollha u f’perjodu ta’ żmien simili biex jiġu garantiti kundizzjonijiet ekwi fost parteċipanti differenti fis-suq. |
3.2.5 |
L-UE għandha tibni fuq il-GDPR biex tippermetti l-kondiviżjoni transsettorjali tad-data tal-utent, u tirrepplika dawn l-inizjattivi eżistenti f’setturi differenti biex tkun iffaċilitata l-kondiviżjoni sikura tad-data, u jiġu pprovduti benefiċċji lill-individwi u valur lin-negozji. Dan għandu jiggarantixxi lill-utenti finali d-dritt li jitolbu li d-data personali tagħhom ipprovduta (id-data entrata, eż. isem, indirizz) u osservata (eż. ġeolokazzjoni), tiġi ttrasferita direttament minn detentur tad-data wieħed għal ieħor, b’mod standardizzat permezz ta’ APIs f’ħin reali (11). Pereżempju, persuna tista’ tistaqsi lil Spotify biex jipprovdi lil Deezer aċċess għall-playlists li semgħet. Dan għandu jipprovdi sigurtà biex jiġu żgurati l-prinċipji tal-privatezza tal-GDPR, biex l-utenti jkunu jistgħu jżommu kontroll sħiħ fuq il-proċess u jisfruttaw il-valur tad-data tagħhom, u biex id-dritt għall-portabbiltà tad-data personali isir verament effettiv, dinamiku, f’waqtu u trasparenti, filwaqt li l-istess prinċipji jiġu estiżi għal ċerta data mhux personali. |
3.2.6 |
Kemm il-kumpaniji kif ukoll l-utenti għandhom ikunu jistgħu jikkondividu b’mod sigur id-data tagħhom stess b’mod indipendenti minn min ikun ġabarha, jagħżlu u jimmaniġġjaw ma’ min jikkondividu d-data u kif tintuża d-data kondiviża. |
3.2.7 |
Is-sistema u l-funzjonament ta’ spazji tad-data komuni għandu jkollhom il-livell ta’ kwalità ta’ reġistru pubbliku; il-fornituri tad-data għandhom huma stess jiżguraw il-kwalità bla xkiel tad-data u l-kontinwità ta’ din l-infrastruttura. Dawn l-amministraturi tad-data m’għandhomx joħolqu effetti ta’ konġestjoni għall-kondiviżjoni tad-data, iżda għandhom jsaħħuha. Dan huwa kruċjali għal immaniġġjar tad-data robust u bla xkiel u d-disponibbiltà ta’ data ta’ kwalità għolja. Il-KESE jsib li fl-Istrateġija, il-kwalità tad-data ma fihiex enfasi u għandha bżonn tiġi kkjarifikata. Barra minn hekk, il-KESE jirrakkomanda li jiġi stabbilit limitu minimu ta’ obbligi biex tiġi żgurata l-kwalità tad-data u d-drittijiet tal-individwi għad-ditti kollha, irrispettivament mid-daqs tagħhom. Peress li l-kwalità tad-data tista’ tkun għalja u mhux il-partijiet interessati kollha jistgħu jaċċessaw it-teknoloġiji meħtieġa, dawn il-kriterji ta’ limitu għandhom ikunu realistiċi għall-intrapriżi kollha, b’mod partikolari l-SMEs: huma jistgħu jiffaċċjaw diffikultajiet biex jikkonformaw ma’ dawn il-kriterji minħabba riżorsi limitati u għandhom jiġu appoġġjati, sabiex ma jiġu imposti l-ebda spejjeż eċċessivi fuqhom (12). |
3.2.8 |
Il-pjattaformi mmexxija mid-data huma l-kumpaniji bl-akbar valur minħabba l-importanza strateġika tagħhom fis-swieq diġitali u l-kontroll oligopolistiku ta’ settijiet tad-data speċifiċi. Iżda d-disponibbiltà limitata tad-data għall-kumpaniji tal-UE tillimita l-punt sa fejn jistgħu jisfruttaw id-data biex jixprunaw l-innovazzjoni. L-enfasi fuq il-mudell “ir-rebbieħ ikaxkar kollox”, li jikkaratterizza s-swieq diġitali, tfisser li hemm biss ftit kumpaniji kbar li huma pożizzjonati fil-punt fejn il-flussi ta’ data online jiltaqgħu, u dan jipprovdilhom informazzjoni mhux disponibbli għal fornituri oħrajn. Anke meta l-assi tad-data huma distribwiti b’mod aktar wiesa’, huma rarament disponibbli fejn il-konfini tal-industrija, u dan inaqqas l-opportunitajiet ta' innovazzjoni għall-innovazzjoni transsettorjali mill-industrija u entitajiet oħra. Billi l-ebda pjattaforma ma hija obbligata li tibni ġabra tad-data, l-utenti finali ma jistgħux jikkombinaw u jaggregaw id-data li jiġġeneraw fl-industriji kollha. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni teżamina kif tista’ ttejjeb il-kontroll tad-data tagħha minn utenti tan-negozju u individwi billi tindirizza l-pjattaformi sistemiċi (Big Tech) bħala prijorità. Il-KESE jissuġġerixxi wkoll il-ħolqien ta’ pjattaforma appoġġjata mill-UE li tiċċentralizza u taggrega d-data pubblika kollha tal-UE disponibbli fis-suq tal-kumpaniji li jitolbu s-servizz. |
3.3 Governanza ta’ Spazji tad-Data
3.3.1 |
Il-KESE jipproponi l-kriterji li ġejjin biex jiġu rregolati spazji tad-data settorjali. L-ewwel, l-intervent fil-forma ta’ aċċess għad-data għandu jimmira li jindirizza fallimenti tas-suq li jwasslu għal prezzijiet ogħla għall-konsumaturi, inqas għażla għall-konsumatur u inqas innovazzjoni. It-tieni, l-aċċess għad-data jrid irawwem l-iżvilupp ta’ innovazzjoni ċċentrata fuq il-konsumatur. It-tielet, l-operaturi li jimmaniġġjaw id-data personali għandhom jinżammu responsabbli għal livell tad-data u standards tas-sigurtà ogħla. Ir-raba’, l-individwi għandhom jiġu offruti soluzzjonijiet tekniċi għall-kontroll u l-immaniġġjar ta’ flussi ta’ informazzjoni personali. Il-ħames, l-individwi għandhom jitħallew joġġezzjonaw għall-kondiviżjoni tad-data personali tagħhom u jkollhom aċċess għal rimedju meta l-prinċipji ma jiġux rispettati (il-KESE jappoġġja l-prinċipju ta' “human in command”). |
3.3.2 |
Mhux id-data kollha għandha tkun miftuħa jew issir disponibbli għall-pubbliku. Regoli differenti għandhom japplikaw għal data B2B, B2C, B2G jew Me2B. Data inferita għandha tkun protetta u l-aċċess u t-trasferiment tagħha m’għandhiex tkun obbligatorja. |
3.3.3 |
Il-kondiviżjoni tad-data fost spazji tad-data tinvolvi settijiet tad-data mħallta (data personali u mhux personali) eż. fl-ispazji tal-kura tas-saħħa u dawk finanzjarji. Il-ġbir u l-użu ta’ data sensittiva u personali għal skopijiet ta’ sorveljanza jew lokalizzazzjoni għandhom jirrikjedu kunsens individwali. Salvagwardji għandhom jiżguraw li l-kombinazzjoni ta’ punti tad-data personali (eż. informazzjoni finanzjarja u dwar is-saħħa) ma twassalx għal effetti ta’ intrappolament, abbuż jew diskriminazzjoni, pereżempju fuq l-aċċess tal-individwi għall-impjieg. |
3.3.4 |
Il-partijiet ikkonċernati (kumpaniji u individwi) huma nieqsa mill-aċċess għal u mill-għarfien dwar il-mekkaniżmi ta’ identifikazzjoni, awtentikazzjoni u awtorizzazzjoni li jippermettu t-trasferimenti ta’ data li jipproteġu l-privatezza, b’mod partikolari fil-kura tas-saħħa, u dan ixekkel il-kondiviżjoni tad-data. Il-KESE jirrakkomanda l-użu u l-implimentazzjoni ta’ sett tad-data komuni dwar il-kura tas-saħħa simili għall-Format Elettroniku Uniku Ewropew (ESEF). |
3.3.5 |
Għandu jkun hemm kundizzjonijiet għal aċċess għad-data għal R&Ż minn partijiet terzi. Pereżempju, jekk ir-riċerkaturi tal-kura tas-saħħa u d-dipartimenti ta’ muniċipalitajiet jużaw data bla ħlas, din għandha tiġi rregolata mill-GDPR. |
3.3.6 |
Il-KESE jenfasizza li mhux il-kumpaniji kollha huma diġitalizzati (jiġifieri, fl-industriji tradizzjonali, u f’ħafna mill-SMEs tal-Ewropa), u mhux il-kumpaniji kollha jaslu biex jibbenefikaw mill-valur tad-data, li jfisser li l-kundizzjonijiet ekwi jiġu affettwati fis-suq uniku. Il-kondiviżjoni volontarja tad-data hija għodda tajba, iżda insuffiċjenti, biex jiġi żgurat aċċess ugwali għad-data. Il-Kummissjoni għandha tindirizza dan in-nuqqas ta’ bilanċ bejn il-kumpaniji diġitalizzati u mhux diġitalizzati, u bejn il-kumpaniji kbar u żgħar. L-Istrateġija tal-UE dwar l-SMEs u l-Istrateġija Industrijali huma post tajjeb biex wieħed jibda. |
3.3.7 |
Il-KESE jenfasizza li minkejja l-progress tal-UE lejn il-konverġenza, is-suq uniku diġitali tagħha għadu ’l bogħod milli jkun omoġenju: ir-regoli tiegħu jibqgħu frammentati. Dan jagħmilha diffiċli u ineffettiv għall-kumpaniji biex jikbru u jikkompetu mal-kontropartijiet tagħhom Amerikani u Ċiniżi, li huma regolati minn qafas regolatorju tassew uniku u li jakkwistaw ir-rivali Ewropej tagħhom, kif ġara bi Skype u Booking.com. Fundaturi ta’ startups fl-UE eventwalment jirrilokaw lejn l-Istati Uniti jew swieq aktar favorevoli għan-negozju biex jibbenefikaw minn swieq uniċi akbar u kapital tar-riskju superjuri. Biex tkun effiċjenti, infrastruttura komuni li tappoġġja l-ispazji tad-data għandha tirrifletti wkoll il-karatteristika multilingwi tas-suq uniku (13). |
3.4 Finanzjament
3.4.1 |
L-Istrateġija tressaq EUR 4-6 biljun ta’ finanzjament, li kemm l-Istati Membri tal-UE kif ukoll l-industrija huma mistennija li jikkoinvestu fih. Il-Kummissjoni għandha tiċċara kif għandha l-għan li timmobilizza l-finanzjament, u għandha tistabbilixxi kriterji ċari biex tiżgura u tevalwa l-allokazzjoni ġusta tiegħu. |
3.4.2 |
Biex jiżgura investiment privat suffiċjenti u l-kontinwità ta’ servizzi eżistenti pprovduti lil ħafna negozji tal-UE, il-KESE jqis li huwa essenzjali li tiġi ppreservata l-parteċipazzjoni tal-fornituri barranin fil-proġett (f’konformità mar-regoli tal-UE). Il-finanzjament pubbliku, bħal pereżempju permezz ta’ Orizzont Ewropa u Ewropa Diġitali, huwa kruċjali wkoll. Iżda l-baġit tal-UE se jkun soġġett għal prijorità baġitarja fid-dawl tal-irkupru u tnaqqas meta mqabbel mal-ewwel proposta tal-Kummissjoni mressqa f’Mejju. B’mod partikolari, filwaqt li l-allokazzjoni kumplessiva tal-finanzjament għall-kapaċitajiet diġitali strateġiċi ewlenin tal-Ewropa żdiedet meta mqabbla mal-qafas finanzjarju pluriennali preċedenti, il-baġit tal-programm Ewropa Diġitali tnaqqas minn EUR 8,2 biljun għal EUR 6,76 biljun. |
3.5 Neliminaw id-diskrepanza fil-ħiliet
3.5.1 |
Il-kriżi ekonomika tista’ twassal għal modifiki fil-ġerarkija tal-impjiegi meqjusa utli għall-komunità, iżda x’aktarx ma tnaqqasx il-ħtieġa ta’ ħiliet tekniċi. L-awtomizzazzjoni tista’ twassal għal definizzjonijiet mill-ġdid tal-impjiegi u l-kompiti (tkun tirrikjedi aktar ħiliet personali) u aktar milli qgħad tal-massa, għal riallokazzjoni tal-massa tal-okkupazzjonijiet (14). |
3.5.2 |
Għall-impjiegi tal-big data, il-ħiliet li ġejjin jidhru li huma l-aktar fid-domanda (15): ħiliet analitiċi, viżwalizzazzjoni tad-data, familjarità mal-qasam tan-negozju u għodod tal-big data, programmar, soluzzjoni ta’ problemi, Structured Query Language (SQL), estrazzjoni tad-data, familjarità mat-teknoloġiji, cloud pubbliku u clouds ibridi, u esperjenza prattika. Xi wħud minn dawn jistgħu jiġu mgħallma fl-iskejjel, xi wħud jeħtieġu li jinkisbu u jiġu żviluppati matul il-ħajja, permezz ta’ approċċ “tul il-ħajja”, permezz ta’ tagħlim kontinwu, mhux formali u informali (16). |
3.5.3 |
Biex tinħataf din l-opportunità, billi l-edukazzjoni tibqa’ kompetenza nazzjonali, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tinkoraġġixxi lill-Istati Membri jippromulgaw politiki aktar b’saħħithom li jsaħħu l-litteriżmu diġitali, jindirizzaw id-diskrepanza fil-ħiliet tad-data u l-konċentrazzjoni tagħha biex tindirizza inugwaljanzi fl-UE kollha, u jnaqqsu t-telf tal-għarfien espert. |
3.5.4 |
L-UE għandha tfassal mill-ġdid programmi ta’ edukazzjoni u taħriġ fil-fond. Ta’ spiss, is-suġġetti STEM (17) mhumiex integrati biżżejjed f’kurrikuli fil-livelli kollha tal-edukazzjoni. Dan għandu impatt b’mod partikolari fuq in-nisa, li l-Kummissjoni tonqos milli tenfasizza minkejja r-rakkomandazzjonijiet tal-President dwar l-ugwaljanza bejn il-ġeneri (18). F’dan il-qasam, il-KESE jqis il-Qafas ta’ Kompetenza Diġitali għaċ-Ċittadini (19) bħala għodda utli li għandha tiġi promossa u implimentata b’mod aktar wiesa’. Aħna nistiednu lill-Kummissjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri jniedu u jaċċelleraw b’mod proattiv inizjattivi fi ħdan dan il-qafas. |
3.5.5 |
Il-KESE jissuġġerixxi li l-Kummissjoni ssaħħaħ ir-rwol tal-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi, rilevanti għall-għoti ta’ taħriġ, edukazzjoni, u pariri indipendenti lill-utent dwar l-għodod li jistgħu jużaw l-individwi (eż. biex jiksbu informazzjoni dwar l-użu u l-qsim tad-data, min għandu d-data tagħhom, kif jistgħu jappellaw u jressqu lment). Biex jissaħħaħ il-litteriżmu diġitali, inizjattivi bħall-kors online tal-Finlandja “Elements of AI” (issa aċċessibbli għal kulħadd, mingħajr ħlas, f’kull lingwa tal-UE) jistgħu jiġu estiżi għal diversi moduli edukattivi. |
Brussell, it-18 ta’ Settembru 2020.
Luca JAHIER
Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew
(1) https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/communication-european-strategy-data-19feb2020_en.pdf, p. 20.
(2) ĠU C 14, 15.1.2020, p. 122.
(3) Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 2.
(4) Għalkemm dawn huma dejjem aktar konxji mid-drittijiet tagħhom, jibqa’ diffiċli għalihom li jsiru jafu kif qiegħda tintuża d-data tagħhom u kif qiegħda tiġi kondiviża fost l-organizzazzjonijiet: 81 % tal-Ewropej iħossu li m’għandhom l-ebda kontroll jew li għandhom biss kontroll parzjali fuq dan. Ara l-Ewrobarometru (Ġunju 2019), https://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/index.cfm/survey/getsurveydetail/instruments/special/surveyky/2222.
(5) Ara https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/communication-europe-moment-repair-prepare-next-generation.pdf (paġni 9 u 10)
(6) Ara Studju tal-KESE The ethics of Big Data: Balancing economic benefits and ethical questions of Big Data in the EU policy context (L-etika tal-Big Data: nibbilanċjaw il-benefiċċji ekonomiċi u l-kwistjonijiet etiċi dwar il-Big Data fil-kuntest ta’ politika tal-UE) (2017).
(7) Għodod bħal “għodod ta’ ġestjoni tal-kunsens, applikazzjonijiet għall-ġestjoni tal-informazzjoni personali, fosthom soluzzjonijiet deċentralizzati kompletament” huma l-istrumenti x-xierqa.
(8) Free Flow of Data Regulation: https://ec.europa.eu/knowledge4policy/publication/regulation-free-flow-non-personal-data_en
(9) It-tieni Direttiva dwar is-Servizzi ta’ Ħlas: https://ec.europa.eu/info/law/payment-services-psd-2-directive-eu-2015-2366_en
(10) https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/communication-european-strategy-data-19feb2020_en.pdf, p. 20.
(11) ĠU C 62, 15.2.2019, p. 238.
(12) Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 11.
(13) ĠU C 75, 10.3.2017, p. 119.
(14) Għal kull impjieg mitluf fil-futur bħala riżultat tad-diġitalizzazzjoni, jistgħu jinħolqu 3,7 impjiegi ġodda. Ara https://www.agoria.be/en/Agoria-Without-a-suitable-policy-there-will-be-584-000-unfilled-vacancies-in-2030. https://newsroom.ibm.com/2019-10-30-MIT-IBM-Watson-AI-Lab-Releases-Groundbreaking-Research-on-AI-and-the-Future-of-Work; Ara l-Opinjonijiet tal-KESE TEN/705, (ara paġna 77 ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali), ĠU C 13, 15.1.2016, p. 161.
(15) Utkarsh Singh, Top 10 In-Demand Big Data Skills To Land “Big” Data Jobs in 2020 (upGrad blog, December 24, 2019), https://www.upgrad.com/blog/big-data-skills/.
(16) Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 2.
(17) Ix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika.
(18) Opinjoni tal-KESE TEN/705, Ara paġna 77 fil-ĠU.
(19) EU Science Hub, DigComp: il-Qafas ta’ Kompetenza Diġitali għaċ-Ċittadini (Il-Kummissjoni Ewropea) https://ec.europa.eu/jrc/en/digcomp