(1)

F’konformità mal-Artikolu 3(10) tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill Nru 2011/344/UE (2), il-Kummissjoni, flimkien mal-Fond Monetarju Internazzjonali (FMI) u f’kooperazzjoni mal-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE), għamlet is-sitt analiżi tal-progress tal-awtoritajiet Portugiżi fl-implimentazzjoni tal-miżuri miftiehma taħt il-programm ta’ aġġustament ekonomiku u finanzjarju (“il-Programm”) kif ukoll tal-effikaċja u l-impatt ekonomiku u soċjali tagħhom.

(2)

Wara tnaqqis qawwi ta’ 3 % fl-2012 f’termini reali, l-attività ekonomika hija mistennija li tirkupra gradwalment mill-bidu tat-tieni nofs tal-2013 b’rati ta’ tkabbir trimestrali li jirritornaw fuq in-naħa pożittiva. B’ħarsa ‘l quddiem, l-irkupru ekonomiku huwa mistenni li jħaffef il-pass fl-2014 minkejja r-riskji għall-prospettiva makroekonomika. Din tinkludi pressjonijiet kuntrarji mill-konsum domestiku u deterjorament aktar qawwi milli kien mistenni fil-klima ekonomika f’xi Stati Membri taż-żona tal-euro, li se jkollhom effetti ta’ riperkussjoni fuq il-Portugall.

(3)

Il-mira għal defiċit baġitarju ta’ 5 % tal-prodott domestiku gross (PDG) għall-2012 tibqa’ valida, anke jekk hemm xi riskji. Filwaqt li l-eżekuzzjoni baġitarja fuq in-naħa tan-nefqa tibqa’ taħt kontroll, id-dħul sa Ottubru kompla ma laħaqx il-miri diġà riveduti ‘l isfel. Miżuri addizzjonali ta’ ffrankar li jammontaw għal madwar 0,3 % tal-PDG qed jiġu implimentati biex jilħqu l-mira għad-defiċit, iżda hemm xi inċertezzi fir-rigward tar-rendiment finali tagħhom. Finalment, l-awtoritajiet tal-istatistika għadhom qed jivvalutaw jekk il-bejgħ tal-koncessjoni tal-ajruport (ANA), stmat 0,7 % tal-PDG, jistax jiġi ttrattat bħala operazzjoni ta’ tnaqqis tad-defiċit.

(4)

Il-liġi tal-baġit għall-2013, li ġiet adottata fis-27 ta’ Novembru 2012, tinkludi miżuri diskrezzjonarji ta’ aktar minn 3 % tal-PDG biex tintlaħaq il-mira tad-defiċit ta’ 4,5 % tal-PDG fl-2013. Fuq in-naħa tan-nefqa, il-baġit jipprevedi tnaqqis imdaqqas fin-nefqa fuq il-pagi tas-settur pubbliku permezz ta’ tnaqqis fl-impjiegi flimkien ma’ tnaqqis fil-pagamenti tas-sahra u kumpensi oħra. Se jkunu approfonditi l-isforzi ta’ razzjonalizzazzjoni fis-settur tas-saħħa, fl-intrapriżi tal-Istat (SOEs) u fl-isħubiji pubbliċi-privati (PPPs), filwaqt li l-infiq soċjali se jiġi razzjonalizzat aktar. Min-naħa tad-dħul, il-baġit tal-2013 jipprovdi għal ristrutturazzjoni komprensiva tat-taxxa fuq id-dħul personali li se tnaqqas l-għadd ta’ faxex u żżid ir-rata tat-taxxa medja b’konformità mal-istandards Ewropej, filwaqt li tippreserva fil-progressività u taqta’ mill-benefiċċji fiskali. Barra minn hekk, soprataxxa ta’ 3,5 % se tiġi imposta fuq il-parti tad-dħul taxxabbli ‘l fuq mill-paga minima u soprataxxa ta’ solidarjetà ta’ 2,5 % fuq fuq id-dħul ta’ aktar minn EUR 80 000 u ta’ 5 % fuq id-dħul ta’ aktar minn EUR 250 000. L-introjti mit-taxxa fuq id-dħul korporattiv se jiżdiedu billi ġiet limitata d-deduċibbiltà tal-kostijiet tal-imgħax, jitbaxxa l-limitu għall-applikazzjoni tal-ogħla sovrimposta fuq il-profitti u nbidlet il-metodoloġija għal prepagament speċjali lil kumpaniji taħt it-tassazzjoni ta’ gruppi, fost oħrajn. Il-baġit tal-2013 jinkludi wkoll tibdiliet fit-tassazzjoni indiretta, partikolarment żieda fid-dazji tas-sisa fuq it-tabakk, l-alkoħol u l-gass naturali, twessigħ tal-bażi tat-tassazzjoni fuq il-proprjetà wara rivalwazzjoni tal-proprjetajiet u l-ħolqien ta’ taxxa fuq it-tranżazzjonijiet finanzjarji. Barra minn hekk, il-kontribuzzjonijiet soċjali se jiżdiedu billi dawn se jkunu imposti wkoll fuq ħlasijiet supplimentari għal impjegati pubbliċi u fuq benefiċċji tal-qgħad.

(5)

Meta jitqiesu l-miżuri fil-baġit tal-2013, iż-żidiet fid-dħul se jikkontribwixxu għal 80 % tal-aġġustament fiskali fl-2013 filwaqt li l-20 % li jifdal se jiġi minn tnaqqis fin-nefqa (wara li jiġi kkunsidrat l-effett tal-introduzzjoni mill-ġdid tat-13-il salarju fis-settur pubbliku u ta’ pensjonijiet ta’ 1,1 kull xahar, wara d-deċiżjoni tal-Qorti Kostituzzjonali). Fid-dawl tar-riskji assoċjati ma’ aġġustament ibbażat b’mod qawwi fuq id-dħul, l-awtoritajiet Portugiżi qed iħejju miżuri ta’ kontinġenza li jammontaw għal 0,5 % tal-PDG li se jiġu attivati jekk ir-riskji jimmaterjalizzaw ruħhom. Il-miżuri se jikkonsistu l-aktar f’iffrankar fin-nefqa, notevolment tnaqqis ulterjuri fl-ispejjeż fuq il-pagi, u se jiġu speċifikati aktar fil-bidu tal-2013 fil-ħin għas-seba’ analiżi.

(6)

Il-proċess ta’ aġġustament baġitarju huwa mirfud minn sensiela ta’ miżuri strutturali biex jitjieb il-kontroll fuq in-nefqa tal-gvern u jitjieb il-ġbir tad-dħul. B’mod partikolari, hija prevista riforma komprensiva tal-qafas baġitarju biex iġġibu konformi mal-aqwa prattiki fil-proċeduri u l-ġestjoni baġitarji. Is-sistema ġdida ta’ kontroll tal-impenji qed tibda turi r-riżultati iżda l-implimentazzjoni trid tiġi mmonitorjata mill-qrib biex jiġi żgurat li l-impenji huma konformi mal-finanzjament. Ir-riformi fl-amministrazzjoni pubblika, li diġà wasslu għal iffrankar sinifikanti, se jkomplu. Ir-riformi ewlenin biex jirristrutturaw l-amministrazzjoni tad-dħul kważi tlestew u l-awtoritajiet qed iżidu l-monitoraġġ u jsaħħu l-konformità tad-dħul. In-negozjar mill-ġdid tal-PPPs beda u huwa pproġettat iffrankar sinifikanti għall-2013 u wara. L-SOEs huma mistennija li jilħqu bilanċ operattiv, bħala medja, sa tmiem tal-2012. Ir-riformi fis-settur tal-kura tas-saħħa qed jipproduċu ffrankar sinifikanti u l-implimentazzjoni qed tkompli b’mod ġeneralment konformi mal-miri.

(7)

Inbdiet analiżi komprensiva tan-nefqa bl-għan li tżdied l-effiċjenza u l-ekwità tas-servizzi pubbliċi, filwaqt li jiġi ġġenerat iffrankar fl-infiq ta’ madwar EUR 4 biljun jew 2,5 % tal-PDG. L-eżerċizzju għandu l-għan li jnaqqas is-sensji fil-funzjonijiet u entitajiet tas-settur pubbliku, u li jalloka mill-ġdid riżorsi lejn oqsma ta’ nfiq li jiffavorixxu t-tkabbir. L-identifikazzjoni, il-kwantifikazzjoni u l-iskeda tal-implimentazzjoni tal-miżuri għandhom jiġu speċifikati sa Frar 2013. Il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2013 se jagħti aktar informazzjoni dwar pjan ta’ konsolidazzjoni fiskali fuq medda ta’ żmien medja.

(8)

Bil-projezzjonijiet attwali tal-Kummissjoni għat-tkabbir tal-PDG nominali (- 1,0 % fl-2011, - 2,7 % fl-2012, 0,3 % fl-2013 u 2 % fl-2014) u l-miri fiskali ta’ 5 % tal-PDG fl-2012, 4,5 % fl-2013 u 2,5 % fl-2014, il-proporzjon tad-dejn mal-PDG huwa mistenni li jiżviluppa kif ġej: 108,1 % fl-2011, 120 % fl-2012, 122,2 % fl-2013 u 122,3 % fl-2014. Il-proporzjon tad-dejn mal-PDG se jistabbilizza mill-2012 ‘il quddiem u jitqiegħed fuq perkors ‘l isfel wara l-2014, dejjem jekk ikun hemm progress ulterjuri fit-tnaqqis tad-defiċit. Id-dinamika tad-dejn hija affetwata minn diversi operazzjonijiet barra mill-baġit, inkluż akkwiżizzjonijiet imdaqqsa ta’ assi finanzjarji, b’mod partikolari għall-possibbiltà tar-rikapitalizzazzjoni bankarja u l-finanzjament tal-SOEs u d-differenzi bejn il-pagamenti fi flus ta’ imgħax dovut u mħallas.

(9)

L-eżerċizzju ta’ żieda kapitali li jammonta għal EUR 8,2 biljun kważi tlesta u se jippermetti lill-banek parteċipanti li jilħqu l-bafers kapitali regolatorji tal-Awtorità Bankarja Ewropea kif ukoll il-mira għall-aħħar tas-sena tal-2012 ta’ proporzjon ta’ Core Tier 1 ta’ 10 %. Il-mira indikattiva ta’ self għal depożitu ta’ 120 % sal-2014 x’aktarx se tintlaħaq billi xi banek diġà qiegħdin taħt il-limitu f’dan l-istadju. L-isforzi biex jiġu ddiversifikati s-sorsi ta’ finanzjament għas-settur korporattiv qegħdin jissaħħu. L-atti legali dwar ir-riżoluzzjoni bankarja inklużi pjanijiet ta’ rkupru, banek tranżitorji u fond tar-riżoluzzjoni qegħdin jiġu ffinalizzati.

(10)

Sar aktar progress fl-implimentazzjoni tar-riformi strutturali għat-tisħiħ tat-tkabbir u l-kompetittività. Minbarra t-tisħiħ tal-politiki tas-suq tax-xogħol attiv, l-awtoritajiet huma impenjati li jnaqqsu l-ħlasijiet relatati mas-sensji biex jippromwovu l-flessibbiltà tas-suq tax-xogħol u l-ħolqien tal-impjiegi. L-implimentazzjoni tal-pjanijiet ta’ azzjoni għall-iskejjel sekondarji u t-taħriġ vokazzjonali b’mod ġenerali qed tavvanza kif skedat.

(11)

It-traspożizzjoni tad-Direttiva 2006/123/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat- 12 ta’ Diċembru 2006 dwar is-servizzi fis-suq intern (3) bl-għan li jitnaqqsu l-ostakli għad-dħul u tingħata spinta lill-kompetizzjoni u l-attività ekonomika, billi jiġi ffaċilitat l-aċċess għal parteċipanti ġodda biex jidħlu fis-suq f’reġimi ekonomiċi differenti, għaddejja b’ritmu tajjeb. Proċeduri ta’ ħruġ ta’ liċenzji u piżijiet amministrattivi oħra wkoll qed jiġu semplifikati f’setturi ekonomiċi differenti bħall-ambjent u l-ippjanar territorjali, l-agrikoltura u l-iżvilupp rurali, l-industrija, u l-ġeoloġija. Qed titħejja liġi qafas sabiex jiġu stabbiliti l-prinċipji ġenerali tal-funzjonament tal-awtoritajiet regolatorji nazzjonali l-aktar importanti, inklużi billi jingħataw indipendenza u awtonomija b’saħħithom.

(12)

Ir-riformi tas-sistema ġudizzjarja tkompli tavvanza skont l-iskeda miftiehma. Sar iktar progress fit-tnaqqis ta’ każijiet pendenti u f’riformi usa’ bħar-riorganizzazzjoni ġeografika tad-distretti tal-qrati u r-riforma tal-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili.

(13)

Kull miżura meħtieġa minn din id-Deċiżjoni hija strumentali biex tiġi stabbilita mill-ġdid qagħda ekonomika u finanzjarja soda fil-Portugall u biex terġa’ tiġi rrestawrata l-kapaċità tiegħu li jiffinanzja lilu nnifsu fis-swieq.

(14)

Fid-dawl ta’ dawn l-iżviluppi, jeħtieġ li d-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 2011/344/UE tiġi emendata,

(1)

il-paragrafu 7 huwa sostitwit b’dan li ġej:

(*1)   ĠU L 376, 27.12.2006, p. 36.” "

(2)

il-paragrafu 9 huwa sostitwit b’dan li ġej: