Cosaint i gcoinne lotnaidí plandaí

PRÍOMHPHOINTÍ

• Leasaítear leis an rialachán Rialachán (AE) Uimh. 228/2013 (feirmeoirí sna réigiúin is forimeallaí — tacaíocht ón Aontas), (AE) Uimh 652/2014 (caiteachas an Aontais ar fhaisnéis faoi bhia agus faoi bheatha ainmhithe) agus Rialachán (AE) Uimh. 1143/2014 (cosaint na bithéagsúlachta ó speicis choimhthíocha ionracha). Ba cheart a thabhairt faoi deara gur aisghaireadh Rialachán (AE) Uimh. 652/2014 ina dhiaidh sin agus gur cuireadh Rialachán (AE) 2021/690 (clár an mhargaidh aonair) ina ionad.
• Tá sláinte plandaí faoi bhagairt ag speicis atá díobhálach do phlandaí agus do tháirgí plandaí, a bhfuil baol níos mó ag baint leo go dtabharfar isteach san Aontas iad mar gheall ar dhomhandú na trádála agus an athraithe aeráide. Bunaítear leis an rialachán gníomhaíocht chun na rioscaí a bhaineann leis na lotnaidí sin a chinneadh, agus chun na rioscaí a laghdú go dtí leibhéal inghlactha trí bhearta fíteashláintíochta¹.

Lotnaidí coraintín

• Tá critéir leagtha amach chun lotnaidí coraintín a shainaithint, ar lotnaidí iad nach mór a chosc ó thabhairt isteach san AE agus nach féidir iad a leathadh tríd an AE.
• Is iad lotnaidí coraintín na gcriosanna cosanta na cinn a bhfuil rialú ag teastáil ina leith i gcodanna den Aontas amháin. Le gníomh tarmligthe arna ghlacadh ag an gCoimisiún Eorpach, déantar Rialachán Tarmligthe (AE) 2022/2404 a fhorlíonadh le Rialachán (AE) 2016/2031 trí rialacha mionsonraithe a leagan síos maidir leis an méid seo a leanas:
  • suirbhéanna chun crios cosanta nua a bhunú; agus
  • ullmhú agus ábhar suirbhéanna bliantúla.

Lotnaidí tosaíochta

• Is iad lotnaidí tosaíochta iad siúd ar déine an tionchar a d’fhéadfadh a bheith acu ón taobh eacnamaíoch, comhshaoil nó sóisialta don Aontas Eorpach. Baineann rialacha speisialta le lotnaidí tosaíochta, lena n-áirítear, go háirithe, faisnéis phoiblí níos fearr, suirbhéanna, pleananna teagmhais, cleachtaí ionsamhlúcháin, pleananna gníomhaíochta chun gníomhaíocht an Aontais a dhíothú agus a chómhaoiniú.
• Dréachtaíonn gach Ballstát de chuid an Aontais plean do gach lotnaid tosaíochta atá in ann dul isteach ina chríoch agus a bheith bunaithe ina chríoch, ina bhfuil faisnéis faoi na próisis chinnteoireachta, na nósanna imeachta agus na prótacail atá le leanúint. Roinntear pleananna teagmhasacha leis an gCoimisiún, le Ballstáit eile agus le gairmithe ábhartha tríd an idirlíon. Déantar cleachtaí ionsamhlúcháin ag brath ar an leibhéal riosca lena mbaineann.
• Bunaítear le Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/1702 liosta na lotnaidí tosaíochta.

Pasanna plandaí agus deimhnithe fíteashláintíochta

• Bunaítear leis an rialachán córas maidir le tabhairt isteach agus gluaiseacht, laistigh de AE, plandaí agus táirgí plandaí agus ábhar eile ar dócha go mbeidh siad ionfhabhtaithe ag orgánaigh dhíobhálacha(amhail ithir nó meáin fáis eile) agus go mbainfeadh riosca fíteashláintíochta do-ghlactha leo. Leis na rialacha, déantar scéim na bpasanna plandaí atá ann cheana a leathnú, a shimpliú agus a chomhchuibhiú, scéim atá ag teastáil le haghaidh gach gluaiseachta idir oibreoirí gairmiúla laistigh den Aontas. Éilítear leo freisin go mbeadh oibreoirí gairmiúla ábhartha cláraithe chun rialuithe agus inrianaitheacht níos éasca a ráthú.
• Teastaíonn deimhnithe fíteashláintíochta, lena ndeimhnítear comhréireacht le reachtaíocht an Aontais, le haghaidh réimse leathan plandaí, táirgí plandaí nó ábhair eile atá soghabhálach d’ionfhabhtú.
• Eisítear deimhniú réamhonnmhairiúcháin lena chinntiú go malartaítear faisnéis idir na Ballstáit ina mbogtar planda, táirge planda nó réad eile trí níos mó ná Ballstát amháin sula ndéantar é a onnmhairiú lasmuigh den AE.

Maidir le hallmhairí

Féachtar leis an rialachán le cosc a chur le lotnaidí a thabhairt isteach in AE. Soláthraítear leis bearta rioscabhunaithe agus coisctheacha chun an tAontas Eorpach a chosaint ar lotnaidí a d’fhéadfadh planda, táirge plandaí nó ábhar eile a thionscnaíonn lasmuigh de AE a thabhairt isteach, bunaithe ar réamh-mheasúnú den riosca.