Faisnéis do thomhaltóirí, an ceart chun tarraingt siar agus cearta eile tomhaltóirí

PRÍOMHPHOINTÍ

Raon feidhme

• Le roinnt eisceachtaí, amhail seirbhísí cúraim sláinte agus sóisialta (agus seirbhísí airgeadais go dtí mhí an Mheithimh 2026), cumhdaítear le Treoir 2011/83/AE réimse leathan conarthaí a dhéantar idir trádálaithe agus tomhaltóirí, amhail conarthaí díolacháin³, conarthaí seirbhíse⁴, conarthaí le haghaidh inneachar digiteach ar líne nó seirbhísí digiteacha agus conarthaí le haghaidh soláthar uisce, gáis, leictreachais agus téimh ceantair.
• Tá feidhm aige maidir le conarthaí a thugtar i gcrích i siopaí agus maidir le conarthaí a thugtar i gcrích ag seoladh seacháitribh (e.g. ag teach an tomhaltóra) nó go cianda (e.g. ar líne), mar aon le conarthaí faoina soláthraíonn an trádálaí seirbhís dhigiteach nó faoina ngeallann sé nó sí go soláthróidh sé nó sí seirbhís dhigiteach⁵ nó inneachar digiteach⁶ don tomhaltóir, nó má sholáthraíonn an tomhaltóir sonraí pearsanta, nó má gheallann sé nó sí go soláthróidh sé nó sí sonraí pearsanta⁷.
• Leagtar síos leis freisin oibleagáidí breise faisnéise do na soláthraithe margaí ar líne maidir leis na conarthaí a thugann tomhaltóirí i gcrích le soláthróirí éagsúla sa mhargadh ar líne. Ina theannta sin, bunaítear leis rialacha lena rialaítear trédhearcacht an phearsanaithe praghais agus aicmiú tairiscintí ar líne agus cearta tomhaltóirí agus seirbhísí ar “líne saor in aisce” á n–úsáid.

Oibleagáidí maidir le faisnéis

• Sula ndeimhnítear conradh, caithfidh trádálaithe faisnéis, i dteanga shoiléir intuigthe, a chur ar fáil do thomhaltóirí amhail:
  • a n-aitheantas agus sonraí teagmhála;
  • príomhthréithe an táirge; agus
  • na coinníollacha atá i bhfeidhm, lena n-áirítear téarmaí íocaíochta, am seachadta, agus comhlíonadh agus fad an chonartha agus coinníollacha foirceanta.
• I siopaí, ní mór faisnéis nach bhfuil soiléir cheana a chur ar fáil.
• Tá ceanglais maidir le faisnéis, go háirithe maidir leis an gceart tarraingt siar, níos mionsonraithe i gcás conarthaí a thugtar i gcrích go cianda (amhail ar líne, ar an teileafón nó trí ordú poist) agus i gcás conarthaí seacháitribh a thugtar i gcrích (e.g. i gcás ina dtugann trádálaí cuairt ar theach an tomhaltóra).
• Tá ceanglais shonracha faisnéise ann maidir le conarthaí a chuirtear i gcrích ar mhargaí ar líne. Ní mór do mhargaí ar líne:
  • tomhaltóirí a chur ar an eolas faoi sholáthraithe tríú páirtí atá ina dtrádálaithe nó ina neamhtrádálaithe (i.e. tomhaltóir eile);
  • rabhadh a thabhairt don tomhaltóir nach bhfuil feidhm ag rialacha cosanta tomhaltóirí an Aontais maidir le conarthaí a thugtar i gcrích le daoine nach trádálaithe iad; agus
  • a mhíniú cé atá freagrach as comhlíonadh an chonartha: An trádálaí tríú páirtí nó an margadh féin ar líne.
• Ní mór do thrádálaithe tomhaltóirí a chur ar an eolas freisin nuair a dhéantar an praghas atá á thairiscint a phearsantú bunaithe ar chinnteoireacht uathoibrithe.

• Le Treoir (AE) 2024/825, leasaítear Treoir 2011/83/AE, lena dtugtar isteach rialacha nua lena áirithiú, ag an bpointe díola, go gcuirfear tomhaltóirí ar an eolas maidir le marthanacht agus iontaofacht na dtáirgí a bhfuil sé beartaithe acu iad a cheannach. Deartar an fhaisnéis sin chun cuidiú leo roghanna ceannaigh níos inbhuanaithe a dhéanamh. Ceanglófar ar thrádálaithe an fhaisnéis seo a leanas a sholáthar do thomhaltóirí sula ndéanfaidh siad ceannachán:
  • meabhrúchán maidir leis an ráthaíocht dhlíthiúil comhréireachta⁸ le haghaidh earraí agus na príomhghnéithe a bhaineann léi, lena n–áirítear gurb é dhá bhliain a ré íosta, agus é sin taispeánta go soiléir ag úsáid fógra comhchuibhithe,
  • i gcás ina soláthraíonn táirgeoir ráthaíocht tráchtála maidir le marthanacht gan costas breise ar bith, lena gcumhdaítear an t–earra iomlán agus a bhfuil ré dhá bhliain ar a laghad leis, agus go gcuireann sé nó sí an trádálaí ar an eolas faoi sin, ní mór don trádálaí an tomhaltóir a chur ar an eolas ag úsáid lipéad comhchuibhithe;
  • i gcás inneachar digiteach agus seirbhísí digiteacha, meabhrúchán gur ann don ráthaíocht dhlíthiúil comhréireachta;
  • meabhrúchán go bhfuil ann do sheirbhísí agus ráthaíochtaí tráchtála iardhíola agus na coinníollacha a ghabhann leo;
  • i gcás earraí lena bhfuil gnéithe digiteacha, nó inneachar digiteach agus seirbhísí digiteacha, an tréimhse íosta ina soláthróidh an táirgeoir nó an soláthraí nuashonruithe bogearraí lena linn.
• I gcás cianchonarthaí, ceanglaítear le Treoir leasaitheach (AE) 2024/825 ar thrádálaithe téarmaí íocaíochta agus seachadta a chur in iúl do thomhaltóirí, lena n–áirítear roghanna seachadta atá neamhdhíobhálach don chomhshaol, agus, más infheidhme, conas a láimhseáiltear gearáin a chur in iúl dóibh.
• Tá Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2025/1960glactha ag an gCoimisiún Eorpach lena sonraítear leagan amach agus ábhar an fhógra chomhchuibhithe agus an lipéid chomhchuibhithe a úsáidtear chun tomhaltóirí a chur ar an eolas faoina gcearta.

Seirbhísí airgeadais tomhaltóirí

Le Treoir leasaitheach (AE) 2023/2673 tugtar isteach rialacha maidir le seirbhísí airgeadais tomhaltóirí, amhail iad seo a leanas

• Faisnéis réamhchonarthach nach mór do thrádálaithe a sholáthar do thomhaltóirí sula síneoidh siad conradh. Ní mór do thomhaltóirí dóthain ama a bheith acu chun an fhaisnéis sin a phróiseáil agus a thuiscint, agus ní mór dóibh comparáidí a dhéanamh le táirgí eile chun cinneadh eolasach a dhéanamh. Féadfaidh na Ballstáit a roghnú rialacha náisiúnta níos déine a fhorchur maidir leis sin.
• Ceart tomhaltóirí chun idirghabháil dhaonna a iarraidh chun tuiscint níos fearr a fháil ar impleachtaí conartha ar leith ar a staid airgeadais, i gcás ina mbaineann trádálaí úsáid as uirlisí ar líne amhail botaí comhrá.
• An ceanglas atá ar na Ballstáit bearta a thabhairt isteach lena gcuirtear teorainn le húsáid teicnící margaíochta patrún dorcha (comhéadain lena mbuailtear bob ar úsáideoirí chun rudaí a dhéanamh nach raibh sé beartaithe acu a dhéanamh) chun tionchar a imirt ar roghanna tomhaltóirí.
• “Córas slándála” le haghaidh seirbhísí airgeadais atá eisiata ó reachtaíocht earnála eile nó nach bhfuil clúdaithe ach go páirteach inti, a chur le Treoir 2011/83/AE.

Ceart chun tarraingt siar

• Féadfaidh tomhaltóirí tarraingt siar as cianchonarthaí agus as conarthaí seacháitribh laistigh de 14 lá ó sheachadadh na n-earraí nó ó chur i gcrích an chonartha seirbhíse, faoi réir eisceachtaí áirithe, gan aon mhíniú nó aon chostas. Is leor gnáthfhoirm aistarraingthe arna soláthar ag an díoltóir. Mura gcuirtear a gcuid ceart in iúl do thomhaltóirí, sínfear an tréimhse tarraingthe siar ar feadh 12 mhí.
• Tá díolúintí i bhfeidhm i roinnt cúinsí, mar shampla, le haghaidh earraí meatacha, earraí séalaithe a osclaíonn an tomhaltóir agus nach féidir iad a thabhairt ar ais ar chúiseanna sláinte nó sláinteachais, agus le haghaidh áirithintí óstáin nó le gluaisteáin a fhaightear ar cíos do dhátaí ar leith. Tá díolúintí i bhfeidhm chomh maith, faoi chúinsí áirithe, maidir le conarthaí maidir le hinneachar digiteach a sholáthar, nach soláthraítear ar mheán inláimhsithe má tá tús curtha leis an bhfeidhmíocht. I gcás ina dtarraingíonn tomhaltóirí siar as conradh, ní mór dóibh staonadh ó úsáid a bhaint as an inneachar digiteach nó an tseirbhís dhigiteach agus ón inneachar nó ón tseirbhís sin a chur ar fáil do thríú páirtithe.
• Le Treoir leasaitheach (AE) 2023/2673, féadfaidh tomhaltóirí a gceart chun tarraingt siar ó gach cianchonradh a fheidhmiú trína cheangal ar a soláthraithe a áirithiú go gcuirfear ar fáil lena gcomhéadain feidhm tarraingt siar atá éasca a fháil.

Costais íocaíochta nó costais bhreise ar bith gan údar

• Níor cheart do thrádálaithe táillí a ghearradh ar thomhaltóirí as modh íocaíochta a úsáid atá níos airde ná an costas a íocann an trádálaí as na modhanna sin a úsáid. I mórán cásanna, tá toirmeasc iomlán ar tháillí den sórt sin a ghearradh i gcomhréir leis an treoir maidir le seirbhísí íocaíochta (Treoir (AE) 2015/2366 – féach an achoimre).
• I gcás go nglaofaí tomhaltóir ar thrádálaí chun fiosrúchán nó gearán a dhéanamh, ní mór nach n-íocfaidh sé nó sí níos mó ná an bunráta teileafóin.
• Ní mór toiliú sainráite na dtomhaltóirí a bheith ag an trádálaí nuair a thairgtear seirbhisí íochta breise. Ní féidir boscaí réamh–thicithe ar fhoirm ordaithe a úsáid le haghaidh íocaíochtaí mar seo.

Pionóis

• Le Treoir 2011/83/AE, ceanglaítear ar na Ballstáit pionóis éifeachtacha, chomhréireacha agus athchomhairleacha a thabhairt isteach a bheidh infheidhme maidir le sáruithe ar rialacha náisiúnta lenar trasuítear an treoir. Áirítear leis chomh maith liosta critéar atá le cur i bhfeidhm agus na pionóis sin á bhforchur.
• Ní mór do na Ballstáit a áirithiú, nuair atá pionóis le forchur i gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/2394 (féach an achoimre) i gcomhthéacs gníomhaíochtaí comhordaithe i ndáil le sáruithe móra trasteorann, go gcuimseoidh siad an fhéidearthacht go bhféadfaí fíneálacha a fhorchur trí bhíthin nósanna imeachta riaracháin nó imeachtaí dlí a thionscnamh chun fíneálacha a fhorchur, nó an dá rud, agus gurb é 4 % ar a laghad de láimhdeachas bliantúil an trádálaí sa Bhallstát nó sna Ballstáit lena mbaineann uasmhéid na bhfíneálacha sin. I gcásanna go bhfuil fíneáil le forchur i gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/2394, ach nach bhfuil aon fhaisnéis maidir le láimhdeachas bliantúil an trádálaí ar fáil, ní mór do na Ballstáit an fhéidearthacht go bhféadfaí fíneálacha a fhorchur, agus gurb é €2 mhilliún ar a laghad méid uasta na bhfíneálacha sin.