31.8.2017   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 288/20

Εισηγητής:

Erik SVENSSON

Συνεισηγήτρια:

Ariane RODERT

1.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της σχετικά με την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις και για τις προτεινόμενες δράσεις που στοχεύουν στην άρση των βασικών εμποδίων, αλλά τονίζει ότι όλες οι επιχειρήσεις υψηλής ανάπτυξης δεν δραστηριοποιούνται στην υψηλή τεχνολογία και, συνεπώς, απαιτείται ανάληψη δράσης σε όλους τους κλάδους.

1.2

Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι μια επικαιροποιημένη επανεκκίνηση της πρωτοβουλίας «Small Business Act» (SBA), η οποία θα συγκεντρώνει όλες τις πρωτοβουλίες σε ένα ενιαίο θεματολόγιο, είναι περισσότερο ενδεδειγμένη και θα βελτιώσει τη διαφάνεια και τη συνοχή.

1.3

Η ΕΟΚΕ, αφενός, απευθύνει έκκληση για μια συντονισμένη προσέγγιση πολιτικής για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις η οποία θα λαμβάνει υπόψη την ποικιλομορφία των μοντέλων των επιχειρήσεων και, αφετέρου, επικροτεί τις ειδικές δράσεις για τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας. Ωστόσο, κάθε πρωτοβουλία πρέπει να αποσκοπεί στη συνολική βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος και να ευνοεί την ανάληψη κινδύνων και τον πειραματισμό ως συστατικά της διαδικασίας καινοτομίας.

1.4

Ο διοικητικός φόρτος και η γραφειοκρατία συνεχίζουν να αποτελούν βασικό εμπόδιο για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εφαρμόσει πλήρως και να επιβάλει τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί σε αυτόν τον τομέα.

1.5

Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία τόσο της διαρθρωτικής συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων όσο και της επιβολής της συμμόρφωσης με τους κανόνες της ΕΕ σχετικά με τις συνθήκες εργασίας, το εργατικό δίκαιο και τις συλλογικές συμβάσεις.

1.6

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτεινόμενες δράσεις για την καινοτομία, όμως απευθύνει έκκληση για απλούστευση των κανόνων και των προϋποθέσεων, λόγω των περιορισμένων πόρων που διαθέτουν οι ΜΜΕ και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις.

1.7

Η ενίσχυση των εταιρικών σχέσεων και η δημιουργία κοινοτήτων πόρων αποτελούν βασικούς παράγοντες επιτυχίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να προωθήσει τη δικτύωση, συμπεριλαμβανομένης της καθιέρωσης διαμεσολαβητών, παραγόντων διευκόλυνσης ή επιτάχυνσης και φυτωρίων επιχειρήσεων.

1.8

Για την αποδέσμευση του δυναμικού ανάπτυξης των νεοφυών και των επεκτεινόμενων επιχειρήσεων είναι απολύτως απαραίτητο να αναπτυχτούν κατάλληλα προσαρμοσμένες λύσεις χρηματοδότησης με πρόσβαση τόσο σε μετοχικό κεφάλαιο όσο και σε δανειακά κεφάλαια, να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε συμβάσεις προμηθειών και να βελτιωθεί το φορολογικό περιβάλλον. Η ΕΟΚΕ έχει εξετάσει ενδεδειγμένες δράσεις στις γνωμοδοτήσεις της.

1.9

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων είναι ζωτικής σημασίας και για τον λόγο αυτό απαιτείται εστίαση σε εκπαιδευτικά προγράμματα για την επιχειρηματικότητα σε όλα τα επίπεδα και σε πρώιμο στάδιο του εκπαιδευτικού κύκλου. Επιπλέον, θα πρέπει να προωθηθούν και να προαχθούν προγράμματα καθοδήγησης, ενδοϋπηρεσιακής επιμόρφωσης, καθώς και άτυπης και μη τυπικής μάθησης.

1.10

Απαιτείται να αναληφθεί δράση για να μειωθεί η υφιστάμενη έντονη απροθυμία ανάληψης κινδύνων στην ΕΕ μέσω της επανεξέτασης της αρχής της δεύτερης ευκαιρίας και της παροχής αναπτυξιακής στήριξης, για παράδειγμα, με σκοπό τον γραμματισμό/την εκπαίδευση σε χρηματοοικονομικά θέματα.

1.11

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνδυάσει όλες τις τρέχουσες και νέες πρωτοβουλίες για τη στήριξη των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας προβαίνοντας στην έκδοση ανακοίνωσης με σχέδιο δράσης για την κοινωνική οικονομία. Η πρόταση αυτή συνάδει με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την «προαγωγή της κοινωνικής οικονομίας ως βασικού μοχλού οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης στην Ευρώπη» (7 Δεκεμβρίου 2015).

2.1

Η ανακοίνωση με θέμα «Οι μελλοντικοί οδηγοί της Ευρώπης: Η πρωτοβουλία για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις» αναφέρει:

2.2

Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή προτείνει μια σειρά μέτρων που πρέπει να ληφθούν για τη μείωση ή/και την εξάλειψη των εν λόγω εμποδίων.

2.2.1

Άρση εμποδίων:

2.2.2

Συμβολή στη διασύνδεση με τους κατάλληλους εταίρους:

2.2.3

Πρόσβαση σε χρηματοδότηση:

3.1

Η παρούσα γνωμοδότηση αποτελεί απάντηση στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο θέμα «Οι μελλοντικοί οδηγοί της Ευρώπης: Η πρωτοβουλία για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις», στην οποία προτείνονται δράσεις για την αποδέσμευση του πλήρους δυναμικού των επιχειρήσεων υψηλής ανάπτυξης. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επέλεξε να διευρύνει το πεδίο της γνωμοδότησής της και να εξετάσει διεξοδικά τις εν λόγω δράσεις από τη σκοπιά όλων των ειδών νεοφυών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων και των δυνητικών νεοφυών και αναπτυσσόμενων επιχειρήσεων.

3.2

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την εν λόγω πρωτοβουλία και την προσπάθεια που στοχεύει στην άρση των βασικών εμποδίων. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει το εκτεταμένο έργο που έχει επιτελεσθεί σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, με στόχο τη δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος για τους διάφορους τύπους επιχειρήσεων στην ΕΕ (3), καθώς και την προγενέστερη έκκλησή της για την ανάληψη περαιτέρω δράσης σχετικά με το θεματολόγιο για την επιχειρηματικότητα (4).

3.3

Εφόσον η πρωτοβουλία για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις αποτελεί εξέλιξη και επέκταση της «Small Business Act» (SBA), η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι θα ήταν πιο αποτελεσματικό να εξεταστεί το ενδεχόμενο επικαιροποιημένης επανεκκίνησης της SBA, αντί να συνεχιστεί η δρομολόγηση χωριστών μέτρων. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει και επικροτεί τόσο την εν λόγω πρωτοβουλία όσο και άλλες πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στη στήριξη νεοφυών και αναπτυσσόμενων επιχειρήσεων, αλλά είναι δύσκολο να σχηματιστεί ακριβής εικόνα του συνολικού προγράμματος δράσης χωρίς τη συγκέντρωση των διαφόρων πρωτοβουλιών σε ένα ενιαίο και ολοκληρωμένο θεματολόγιο πολιτικής.

3.4

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη μιας γενικής αποτελεσματικής δέσμης μέτρων πολιτικής η οποία να λαμβάνει υπόψη την ποικιλομορφία των επιχειρήσεων και, επομένως, επιδοκιμάζει τον στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προώθηση συντονισμένης προσέγγισης σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ.

3.5

Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε γνωμοδότηση που καταρτίστηκε από την ΕΟΚΕ και στην οποία περιλαμβάνεται μια σειρά συστάσεων ιδιαίτερα χρήσιμων για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις:

3.6

Επιπλέον, σε γνωμοδότηση του Δεκεμβρίου 2016 (5), η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προωθήσει τις επιχειρήσεις με υψηλό δυναμικό ανάπτυξης με:

3.7

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να αναγνωριστούν τόσο το μεγάλο δυναμικό των υφιστάμενων πολύ μικρών επιχειρήσεων, πολλές από τις οποίες είναι οικογενειακές, όσο και οι ευκαιρίες ανάπτυξης στη σφαίρα των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεκτιμήσει το γεγονός ότι όλες οι επιχειρήσεις υψηλής ανάπτυξης δεν είναι εταιρείες υψηλής τεχνολογίας και ότι υπάρχουν και άλλοι τομείς —όπως ο τομέας των υπηρεσιών, η βιομηχανία της μόδας και ο τομέας του ηλεκτρονικού εμπορίου, καθώς και διάφοροι άλλοι καινοτόμοι τομείς– που χρειάζονται επίσης να τύχουν ιδιαίτερης προσοχής και υποστήριξης.

3.8

Η ΕΟΚΕ καλεί επίσης την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει ότι κάθε πρωτοβουλία θα λαμβάνει επίσης υπόψη τα νεοεμφανιζόμενα επιχειρηματικά φαινόμενα, όπως η συνεργατική οικονομία (6). Όλες οι επιχειρήσεις αυτές αντιμετωπίζουν παρόμοια και επιπρόσθετα εμπόδια κατά την εκκίνηση και την επέκταση στην ενιαία αγορά.

3.9

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της όσον αφορά τη δράση για την εισαγωγή ενιαίας ψηφιακής πύλης με σκοπό τη βελτίωση της πρόσβασης σε πληροφορίες, είναι όμως της άποψης ότι το εργαλείο αυτό θα έχει περιορισμένο αντίκτυπο ως προς τη μείωση των επαχθών κανόνων και κανονισμών. Η ΕΟΚΕ προτείνει, επίσης, στην ενιαία αυτή ψηφιακή πύλη να περιληφθεί και διαδικτυακή πύλη για την έρευνα και την ανάπτυξη. Η διαρθρωτική συνεργασία με ενδιάμεσους οργανισμούς αποτελεί ένα πολύ αποτελεσματικό μέσο για τη βελτίωση της πληροφόρησης για τις νεοφυείς επιχειρήσεις.

3.10

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει μερικά από τα πλέον επείγοντα εμπόδια, ιδίως στους τομείς των κανονιστικών, φορολογικών και διοικητικών επιβαρύνσεων. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι οι ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων των πολύ μικρών επιχειρήσεων, των οικογενειακών επιχειρήσεων ή των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας, συχνά διαθέτουν μικρές ή μηδενικές ικανότητες να διαχειριστούν εσωτερικά τις εξαιρετικά περίπλοκες και γραφειοκρατικές κανονιστικές και διοικητικές υποχρεώσεις, λόγος για τον οποίο η απλοποίηση είναι κομβικής σημασίας.

3.11

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτεινόμενες αξιολογήσεις από ομοτίμους για την ανταλλαγή καλών πρακτικών και τον εντοπισμό διαφορών μεταξύ των κρατών μελών, με στόχο την καλύτερη εναρμόνιση των πρωτοβουλιών. Για να είναι αποτελεσματικά, τα πορίσματα των αξιολογήσεων από ομοτίμους θα πρέπει να είναι διαφανή και να διαδίδονται μεταξύ των ενδιαφερομένων φορέων.

3.12

Η ΕΟΚΕ στηρίζει επίσης την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για επέκταση της συμβουλευτικής υπηρεσίας του δικτύου «Enterprise Europe Network» (EEN) με ειδικούς για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις συμβούλους σε θέματα εθνικών και ευρωπαϊκών κανόνων, ευκαιριών χρηματοδότησης, συμπράξεων και τρόπων πρόσβασης σε διασυνοριακές δημόσιες συμβάσεις. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει, και σε αυτό το σημείο, τη σημασία και τα οφέλη της περαιτέρω διαρθρωτικής συνεργασίας με ενδιάμεσους ενδιαφερόμενους φορείς και οργανώσεις, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο της κοινωνικής οικονομίας.

3.13

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συμπεριλάβει τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις σε διεθνείς εμπορικές συμφωνίες, δεδομένου ότι ένας αυξανόμενος αριθμός νεοφυών και αναπτυσσόμενων νέων επιχειρήσεων πρέπει να εισέλθει γρήγορα στην παγκόσμια αγορά (συχνά σε ένα πολύ περιορισμένο τμήμα).

3.14

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει και επικροτεί τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αντανακλάται σε αυτήν την πρωτοβουλία όσον αφορά την επιβολή της συμμόρφωσης με τους κανόνες της ΕΕ για τις συνθήκες εργασίας, το εργατικό δίκαιο και τις συλλογικές συμβάσεις, καθώς και για την επιδίωξη θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας.

3.15

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει την ακόλουθη φράση που περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής: «μεταξύ άλλων πιο ευέλικτες και σύγχρονες εργασιακές ρυθμίσεις». Η δήλωση αυτή ενδέχεται να δώσει λαβή σε παρανοήσεις και πιθανές καταχρήσεις.

3.16

Η διαρθρωτική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων είναι ζωτικής σημασίας και πρέπει να ενθαρρυνθεί προκειμένου να διασφαλιστεί θεμιτός ανταγωνισμός μεταξύ των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ, και να αποτραπεί ο κίνδυνος κοινωνικού ντάμπινγκ, όπως έχει τονίσει η ΕΟΚΕ σε αρκετές γνωμοδοτήσεις της (7).

3.17

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να εξετάσει την υφιστάμενη διαδικασία αντιμετώπισης του γεωγραφικού αποκλεισμού (8). Ο γεωγραφικός αποκλεισμός θα μπορούσε να είναι ένα μεγάλο νέο εμπόδιο για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις που δεν έχουν την ικανότητα να εισέλθουν σε διάφορες χώρες με διαφορετικές γλώσσες ταυτόχρονα. Είναι ζωτικής σημασίας να γνωστοποιηθεί η διαφορά μεταξύ ενεργητικών και παθητικών πωλήσεων! Συμμόρφωση με την εθνική νομοθεσία απαιτείται μόνο για τις ενεργά στοχευόμενες χώρες.

3.18

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση για τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ, ιδιαίτερα των αναπτυσσόμενων νέων επιχειρήσεων, σε έργα του προγράμματος «Ορίζοντας 2020». Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας και η πρωτοβουλία «Innovation Radar» μπορεί να είναι αποτελεσματικά μέσα, υπό την προϋπόθεση ότι δεν είναι υπερβολικά επαχθή και ότι μπορούν όντως να επιτύχουν τους επιδιωκόμενους στόχους των ΜΜΕ. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ συνιστά οι πρωτοβουλίες αυτές να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στην κοινωνική καινοτομία, η οποία συχνά οδηγεί σε νέα επιχειρηματικά μοντέλα.

3.19

Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την ειδική μνεία στη δράση για την εκκίνηση και την ανάπτυξη της κοινωνικής οικονομίας και των κοινωνικών επιχειρήσεων, έναν τομέα όπου η ΕΟΚΕ έχει ειδικές γνώσεις και για τον οποίο έχει εκδώσει γνωμοδοτήσεις (9).

3.20

Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει πως οι ΜΜΕ αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας τους. Το κόστος είναι εξαιρετικά υψηλό για μια μικρή εταιρεία, ενώ οι δαπάνες εφαρμογής είναι εξίσου υψηλές, κάτι που σημαίνει ότι σχεδόν καμία νεοφυής ή αναπτυσσόμενη νέα επιχείρηση δεν μπορεί να το αντέξει οικονομικά. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιδιώξει την εξεύρεση μια εφικτής λύσης για την αντιμετώπιση του συγκεκριμένου θέματος.

4.1.1

Η ύπαρξη γενικευμένου θετικού επιχειρηματικού κλίματος αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της οικονομικής ανάπτυξης και της καινοτομίας. Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η εν λόγω πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μπορεί να στεφθεί με επιτυχία μόνον εάν αποσκοπεί στη συνολική βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος, καθιστώντας δυνατή την ανάληψη κινδύνων και τον πειραματισμό ως αναπόσπαστο τμήμα της διαδικασίας καινοτομίας.

4.1.2

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι για τις νεοφυείς επιχειρήσεις, και ιδιαίτερα για τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις, η διασύνδεση με τους κατάλληλους εταίρους είναι πολύ σημαντική. Δεδομένου ότι η ευρωπαϊκή αγορά είναι κατά κανόνα πιο παραδοσιακή όσον αφορά την ανάληψη κινδύνων και έχει κατά κύριο λόγο εθνική χροιά, η προσπάθεια είναι απαραίτητο να επιμεριστεί κατά μήκος δύο κεντρικών αξόνων:

4.1.3

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με στόχο την ενίσχυση της τρέχουσας πρωτοβουλίας για τις νεοφυείς επιχειρήσεις στην Ευρώπη και τον συντονισμό των εργασιών της ΕΕ για τη διασύνδεση συνεργατικών σχηματισμών και οικοσυστημάτων σε όλη την Ευρώπη.

4.1.4

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η οποία τονίζει ότι η δημιουργία κοινοτήτων με συνεργασίες και κατάλληλα προσαρμοσμένα οικοσυστήματα αποτελεί βασικό παράγοντα για επιτυχείς νεοφυείς και αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη προσοχή στην επιχείρηση της κοινωνικής οικονομίας, αναγνωρίζοντας τα ειδικά χαρακτηριστικά και τη συνεισφορά της στις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Η ΕΟΚΕ, συνεπώς, για μία ακόμη φορά (10) προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνδυάσει όλες τις τρέχουσες και νέες πρωτοβουλίες σε ένα συνεκτικό σχέδιο δράσης της ΕΕ για την κοινωνική οικονομία, με στόχο τη βελτίωση της προβολής και της διασύνδεσης μεταξύ των διαφόρων πρωτοβουλιών.

4.2.1

Η ΕΟΚΕ στηρίζει απόλυτα την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για βελτίωση των ευκαιριών σύναψης δημόσιων συμβάσεων για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις. Εκτός από τις δράσεις που προτείνονται, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρακολουθεί στενά τη μεταφορά και εφαρμογή της οδηγίας για τις δημόσιες συμβάσεις σε επίπεδο κρατών μελών. Πρόκειται για καίριας σημασίας ζήτημα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη αξιοποιούν πλήρως τις διαθέσιμες διατάξεις για τη βελτίωση των ευκαιριών για δημόσιες συμβάσεις για τις ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας. Η ΕΟΚΕ παραπέμπει στην προηγούμενη γνωμοδότησή της σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις (11).

4.2.2

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η ανακοίνωση δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις δημόσιες συμβάσεις καινοτομίας και στη σύμπραξη καινοτομίας. Ωστόσο, προς το σκοπό αυτό, απαιτείται ένα απλοποιημένο κανονιστικό πλαίσιο. Οι δημόσιες συμβάσεις καινοτομίας, όπως περιγράφονται στην οδηγία, φαίνεται να ταιριάζουν καλύτερα στις μεγάλες επιχειρήσεις. Η συμμετοχή σε συμπράξεις καινοτομίας απαιτεί τον προσδιορισμό χωριστής μονάδας γεγονός που εμποδίζει την επιλεξιμότητα νεοφυών και αναπτυσσόμενων νέων επιχειρήσεων, εφόσον οι νεοσύστατες επιχειρήσεις δεν διαθέτουν συνήθως τέτοιου τύπου εξειδικευμένη μονάδα.

4.2.3

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι η εισαγωγή του εργαλείου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (υπεύθυνη δήλωση σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Ενιαίο Έγγραφο Προμήθειας (ΕΕΕΠ)) που είχε ως στόχο να βοηθήσει τις ΜΜΕ να συμμετέχουν σε δημόσιες συμβάσεις, είχε σε πολλές περιπτώσεις το αντίθετο αποτέλεσμα και θεωρείται εμπόδιο για τη συμμετοχή σε δημόσιες συμβάσεις. Οι νεοφυείς και οι αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις αγωνίζονται να συλλέξουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες και έντυπα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η υποστήριξη είναι απαραίτητη και χρειάζεται να προαχθεί από ενδιάμεσους οργανισμούς (οργανώσεις των ΜΜΕ και άλλους συναφείς φορείς).

4.3.1

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η «Νέα ατζέντα δεξιοτήτων για την Ευρώπη», με τη διπλή εστίασή της στην ποιότητα και τις δεξιότητες που σχετίζονται με την αγορά εργασίας, ασχολείται με ορισμένες από τις σημαντικότερες προκλήσεις. Ωστόσο, η προσπάθεια αυτή θα επιτύχει μόνον εάν οι πρωτοβουλίες απευθύνονται στις σημαντικότερες ομάδες-στόχους, κάτι το οποίο απαιτεί εφαρμογή, εποπτεία και παρακολούθηση για την εξασφάλιση της αποτελεσματικότητας.

4.3.2

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η «Νέα ατζέντα δεξιοτήτων για την Ευρώπη», και ιδιαίτερα η επικείμενη πρωτοβουλία σχετικά με τον «Συνασπισμό για τις ψηφιακές δεξιότητες και τις ψηφιακές θέσεις εργασίας», θα αποδειχτούν υψίστης σημασίας και ενδέχεται να αποτελέσουν ακρογωνιαίο λίθο για το μέλλον.

4.3.3

Οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας προσπαθούν να ανταποκριθούν σε κοινωνικές ανάγκες που είτε είναι νέες, είτε δεν έχουν αντιμετωπιστεί ικανοποιητικά. Είναι πρωτοπόρες στον τομέα της κοινωνικής καινοτομίας. Ως εκ τούτου, εκτός από τις πρωτοβουλίες για την ψηφιακή ικανότητα, επιχειρηματίες της κοινωνικής οικονομίας (και άλλοι) εκφράζουν την ανάγκη δράσης και σε άλλους τομείς δεξιοτήτων, όπως η ανάπτυξη επιχειρήσεων και η επενδυτική ετοιμότητα. Οι δεξιότητες αυτές είναι εξίσου σημαντικές για μια επιτυχημένη νεοφυή επιχείρηση.

4.3.4

Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενθαρρύνει και να βοηθήσει τα κράτη μέλη να εκπονήσουν εκπαιδευτικά προγράμματα για επιχειρηματίες, αλλά και να διευκολύνουν την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ κρατών μελών και ενδιαφερομένων φορέων. Συνιστάται η υιοθέτηση τέτοιων προγραμμάτων σε ένα πρώιμο στάδιο του εκπαιδευτικού κύκλου διότι έχει αποδειχτεί ότι σε αυτό ακριβώς το στάδιο επιτυγχάνονται τα καλύτερα αποτελέσματα.

4.3.5

Επιπλέον, τα φυτώρια επιχειρήσεων και οι υπηρεσίες μίας στάσης (όπως είναι η αναπτυξιακή, η καθοδηγητική και η χρηματοοικονομική στήριξη) είναι συχνά ζωτικής σημασίας για τα στάδια της εκκίνησης και της βαθμιαίας ανάπτυξης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να προωθεί και να διαδίδει βέλτιστες πρακτικές στον τομέα αυτό.

4.4.1

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την ανησυχία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι η φορολογία μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εμπόδιο για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις. Ένα βασικό σημείο που πρέπει να εξεταστεί αφορά το υψηλό κόστος συμμόρφωσης, ιδίως αυτό που οφείλεται σε διαφορετικά εθνικά φορολογικά συστήματα.

4.4.2

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα απεριόριστης –από πλευράς μεγέθους ή χρόνου– μεταφοράς των ζημιών που προκύπτουν κατά την έναρξη λειτουργίας και την περαιτέρω ανάπτυξη των επιχειρήσεων.

4.4.3

Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης τη δυνατότητα οι ΜΜΕ να είναι σε θέση να επιλέξουν να συμμετέχουν στο σύστημα της κοινής ενοποιημένης φορολογικής βάσης, όπως περιγράφεται στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

4.4.4

Επιπλέον, η φορολογία επί της κατανάλωσης εντός του συστήματος ΦΠΑ είναι πολύ περίπλοκη για τις ΜΜΕ. Πέραν τούτου, υπάρχει επιπλέον επιβάρυνση για τις νεοφυείς επιχειρήσεις κατά τον προσδιορισμό του ισχύοντος συντελεστή ΦΠΑ για κάθε συγκεκριμένο αγαθό ή υπηρεσία στα κράτη μέλη, με αποτέλεσμα υψηλό κόστος το οποίο τελικά αποθαρρύνει το διασυνοριακό εμπόριο. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία ενός ενιαίου χώρου ΦΠΑ και τη δέσμη μέτρων απλούστευσης του ΦΠΑ για τις ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων των νεοφυών επιχειρήσεων, με την οποία θα αντιμετωπιστεί ένα σοβαρό εμπόδιο για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις.

4.4.5

Η φορολόγηση του εισοδήματος από επενδύσεις σε ατομικό επίπεδο σε πολλά κράτη μέλη αποθαρρύνει και τις επενδύσεις σε νεοφυείς και αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις, ιδίως εάν άλλες εναλλακτικές επενδύσεις υπόκεινται σε χαμηλότερη ή μηδενική φορολογική επιβάρυνση. Η φορολόγηση των δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών μπορεί από την άποψη αυτή να χρήζει ιδιαίτερης προσοχής. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη συνεχή παρακολούθηση εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των φορολογικών συστημάτων/κινήτρων των κρατών μελών για επενδύσεις σε νεοφυείς και αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις.

4.4.6

Οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας πρέπει να μπορούν να απολαύουν ενός φορολογικού περιβάλλοντος που να τους επιτρέπει να επιτύχουν το πλήρες οικονομικό δυναμικό τους, ενώ παράλληλα να λαμβάνονται υπόψη οι κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί στόχοι τους και να τηρούνται ισότιμα οι αρχές του ελεύθερου ανταγωνισμού. Τα σχετικά μέτρα ποικίλουν:

4.5.1

Οι νεοφυείς και οι αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις εξαρτώνται από την πρόσβαση τόσο σε μετοχικό κεφάλαιο όσο και σε δανειακά κεφάλαια. Η ΕΟΚΕ έχει επισημάνει σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (12) ότι η πρόσβαση σε επιχειρηματικά κεφάλαια είναι σημαντικά χαμηλότερη στην ΕΕ από ό, τι στις ΗΠΑ, ο κύριος δε λόγος είναι ο εξαιρετικά κατακερματισμένος κλάδος των επιχειρηματικών κεφαλαίων της ΕΕ (τα οποία συγκεντρώνονται σε ορισμένα κράτη μέλη). Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιμετωπίζει το θέμα αυτό με τη δημιουργία του πανευρωπαϊκού ταμείου επιχειρηματικών κεφαλαίων και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεκτιμήσει τις προτάσεις (13) της ΕΟΚΕ και να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την υλοποίηση και τα αποτελέσματα του εν λόγω ταμείου.

4.5.2

Στην ίδια γνωμοδότηση επισημαίναμε την ανεπαρκή συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών και συνιστούσαμε κίνητρα για συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, στο πλαίσιο των οποίων θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο των ασύμμετρων κεφαλαίων (υπάρχουν ήδη στη Φινλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ελλάδα και τις Κάτω Χώρες). Η ΕΟΚΕ επικροτεί πλέον μια παρόμοια λύση που θα επιτρέπει σε ιδιωτικής ιδιοκτησίας και διαχείρισης εταιρείες επενδυτικών κεφαλαίων να επωφελούνται από δημόσια εγγύηση για επενδύσεις σε νεοφυείς και αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις.

4.5.3

Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την πρόταση να αυξηθεί ο προϋπολογισμός του ΕΤΣΕ και του COSME ώστε να παρασχεθεί πρόσθετη χρηματοδότηση για μια αποτελεσματική πολιτική για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις, λαμβάνοντας υπόψη την πολυμορφία τους.

4.5.4

Ωστόσο, είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι η πλειοψηφία των νεοφυών επιχειρήσεων χρηματοδοτείται από τραπεζικά δάνεια που συνδέονται με προσωπικές και οικογενειακές εγγυήσεις. Παρότι τα τραπεζικά δάνεια αποτελούν πραγματικότητα, χρειάζεται επίσης πρόσβαση σε μετοχικό κεφάλαιο ως χρηματοδοτικό εργαλείο, η οποία όμως δεν είναι επαρκώς διαδεδομένη στην Ευρώπη λόγω των κατασταλτικών φορολογικών καθεστώτων, της έλλειψης νοοτροπίας μετοχικού κεφαλαίου, της ανεπάρκειας χρηματοοικονομικών γνώσεων και του κατακερματισμού των καθεστώτων αφερεγγυότητας.

4.5.5

Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη της ΕΕ, με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, να προωθήσουν και να αναζητήσουν εναλλακτικές νομικές μορφές επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, όπως για παράδειγμα η απλή συμμετοχική εταιρεία με υψηλό δυναμικό καινοτομίας για την ανάπτυξη, μορφή χαρακτηριστική των νεοφυών επιχειρήσεων (Γαλλία και Σλοβακία).

4.5.6

Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει επίσης τα κράτη μέλη, με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, να απλοποιήσουν και να εναρμονίσουν τη νομοθεσία περί πτωχεύσεως, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής της «αρχής της δεύτερης ευκαιρίας» που προτείνεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με την αφερεγγυότητα των επιχειρήσεων (14).

4.5.7

Στο πλαίσιο της διαδικασίας και της νομοθεσίας περί αφερεγγυότητας, η πρόκληση συνίσταται στην ορθή αποτίμηση των περιουσιακών στοιχείων των νεοφυών επιχειρήσεων που αποτυγχάνουν. Σε πολλές περιπτώσεις, το κύριο περιουσιακό στοιχείο είναι η τεχνογνωσία και όχι τα πάγια στοιχεία του ενεργητικού, όπως έχει επισημάνει η ΕΟΚΕ στο παρελθόν (15).

4.5.8

Σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ έχει εξετάσει ενδελεχώς το χρηματοπιστωτικό οικοσύστημα (16) που απαιτείται για τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας. Κοινή παράμετρο με άλλες νεοφυείς επιχειρήσεις αποτελεί η ανάγκη παροχής λύσεων συνδυασμένων κεφαλαίων με ένα στοιχείο εγγύησης, καινοτόμων μέσων για τη χρηματοδότηση του δεύτερου σταδίου, καθώς και χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένης της επενδυτικής ετοιμότητας. Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των επενδύσεων και της χρηματοδότησης των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας είναι ότι η απόδοση της επένδυσης περιλαμβάνει επίσης τις κοινωνικές αποδόσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να στηρίξει τα κράτη μέλη σε εγχειρήματα προς την κατεύθυνση αυτή.

5.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η ανακοίνωση δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε συγκεκριμένη δράση για τον τομέα των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας, καθώς και στη διερεύνηση περαιτέρω μέτρων για τα αναδυόμενα επιχειρηματικά μοντέλα.

5.2

Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό να αναφερθεί η σχέση μεταξύ κοινωνικής καινοτομίας και εκκίνησης των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας και των νέων επιχειρηματικών μοντέλων, την οποία η ΕΟΚΕ έχει εξετάσει στο παρελθόν (17). Ζωτικής σημασίας είναι η κατανόηση ότι η κοινωνική καινοτομία στηρίζεται σε διαφορετική διαδικασία καινοτομίας, με βάση συγκεκριμένα κριτήρια και αρχές. Κάθε δράση για τη στήριξη νεοφυών επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας και νέων επιχειρηματικών μοντέλων πρέπει επομένως να αναγνωρίζει τις βασικές υποκείμενες αξίες, όπως η μέτρηση του κοινωνικού και περιβαλλοντικού αντίκτυπου, η κοινή αξία, καθώς και πτυχές επικοινωνίας ανοικτού τύπου που συνδέονται με την κοινωνική καινοτομία (18). Μόνον τότε μπορούν οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας και οι εν λόγω νεοεμφανιζόμενες μορφές κοινωνικής επιχείρησης να επωφεληθούν από τα μέτρα στήριξης, να είναι βιώσιμες και να αναπτυχθούν σταδιακά με επιτυχία.

5.3

Είναι επίσης σημαντικό να γίνει κατανοητό το πώς και κατά πόσον οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας και οι εν λόγω νέες μορφές επιχειρήσεων αναπτύσσονται (μπορεί αντ’ αυτού να επιλέξουν να μοιραστούν μια καλή ιδέα αντί να αναπτυχθούν οι ίδιες). Όπως τονίζεται από την ΕΟΚΕ στο παρελθόν, ζωτικής σημασίας είναι η πλήρης ενσωμάτωση της λογικής αυτών των διαφορετικών επιχειρηματικών μοντέλων σε κάθε είδους πρωτοβουλίες για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις και η ανάλογη προσαρμογή των μέσων στήριξης. Οι μηχανισμοί στήριξης βασίζονται συχνά στο παραδοσιακό μοντέλο εταιρείας, το οποίο σήμερα αποτελεί τον κανόνα, και όχι σε αυτά τα σχετικά με την κοινωνική οικονομία ή νεοεμφανιζόμενα οικονομικά μοντέλα.

6.1

Η ΕΟΚΕ τονίζει συνεχώς την ανάγκη να αυξηθεί η ορατότητα, η αναγνώριση και η προώθηση διαφόρων μορφών επιχειρήσεων. Η προσπάθεια αυτή συνεπάγεται καλύτερη συλλογή στατιστικών στοιχείων και έρευνα σχετικά με τα διάφορα επιχειρηματικά μοντέλα που υφίστανται σήμερα στην ΕΕ και τη συγκεκριμένη λογική τους.

6.2

Πολύ χρήσιμη θα μπορούσε να είναι μια βάση δεδομένων ορθών πρακτικών σχετικά με μέτρα για την προώθηση νεοφυών και αναπτυσσόμενων νέων επιχειρήσεων σε όλη την ποικιλομορφία τους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι σε θέση να διευκολύνει αυτή την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και προτύπων των κρατών μελών.

6.3

Οι αξίες, οι αρχές και οι λόγοι ύπαρξης των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας θα πρέπει να προωθούνται, δεδομένου ότι μπορούν να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης για τους επιχειρηματίες. Οι εμπειρίες και οι μέθοδοι που εφαρμόζονται στον εν λόγω τομέα μπορούν εύκολα να διαδοθούν στις συμβατικές ΜΜΕ, όπως οι αρχές της εταιρικής σχέσης και της σύνδεσης επιχειρήσεων με βάση τη συνδημιουργία μεταξύ διαφόρων τομέων και ενδιαφερομένων φορέων, οι συμφωνίες αδειοδότησης, η ανάπτυξη ικανοτήτων, η συνδυασμένη δράση (piggybacking) η οποία επιτρέπει την αξιοποίηση της κλίμακας άλλων εταιρειών, η ανοικτού τύπου επικοινωνία για την ταχεία διάδοση λύσεων, η οικοδόμηση έξυπνων δικτύων για τις κοινές και συλλογικές αξίες και η καθιέρωση νέων προτύπων, όπως κινήσεις που αποσκοπούν στην αλλαγή πολιτικής. Ένα παράδειγμα του τελευταίου είναι ότι η κοινωνική καινοτομία συνήθως οδηγεί σε καινοτομία της κοινωνικής πολιτικής. Κατά τον ίδιο τρόπο, οι συμβατικές επιχειρήσεις μπορούν να εμπνεύσουν τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, για παράδειγμα στο μάρκετινγκ, τις πωλήσεις και τη διοίκηση της επιχείρησης, αποδεικνύοντας και πάλι την αξία της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών.

6.4

Η ΕΟΚΕ είναι κάλλιστα σε θέση –εκπροσωπώντας την ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών– να συμμετέχει ενεργά στην προώθηση και ενίσχυση της επιχειρηματικής ανάπτυξης στην ΕΕ, προς όφελος της απασχόλησης, της κοινωνικής πρόνοιας και της ανάπτυξης. Θέτουμε, συνεπώς, στη διάθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής την ικανότητα και τις δυνατότητές μας για περαιτέρω πρωτοβουλίες όσον αφορά τις ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας.