(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 269/2014 του Συμβουλίου (2) θέτει σε εφαρμογή περιοριστικά μέτρα που προβλέπονται στην απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ.

(2)

Στις 24 Φεβρουαρίου 2025 το Συμβούλιο εξέδωσε την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2025/388 (3), η οποία τροποποιεί την απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ.

(3)

Η απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2025/388 εισάγει επίσης δύο περαιτέρω κριτήρια για την καταχώριση στον κατάλογο φυσικών ή νομικών προσώπων, οντοτήτων ή φορέων που υπόκεινται σε δέσμευση κεφαλαίων και οικονομικών πόρων και απαγόρευση διάθεσης κεφαλαίων και οικονομικών πόρων. Το πρώτο κριτήριο εφαρμόζεται σε πρόσωπα, οντότητες ή φορείς που έχουν υπό την κυριότητά τους, ελέγχουν, διαχειρίζονται ή εκμεταλλεύονται σκάφη που εμπλέκονται σε ορισμένες δραστηριότητες ή παρέχουν με άλλον τρόπο υλική, τεχνική ή οικονομική στήριξη στις δραστηριότητες των εν λόγω σκαφών. Το δεύτερο κριτήριο εφαρμόζεται σε πρόσωπα, οντότητες ή φορείς που αποτελούν μέρος του στρατιωτικού και βιομηχανικού συμπλέγματος της Ρωσίας, του παρέχουν υλική ή οικονομική στήριξη ή επωφελούνται από αυτό. Επίσης, η απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2025/388 επεκτείνει μια ήδη υφιστάμενη παρέκκλιση από τη δέσμευση σε τρία επιπλέον φυσικά πρόσωπα που περιλαμβάνονται στον κατάλογο, εμπεριέχει παρέκκλιση για την προμήθεια συγκεκριμένων αγαθών και υπηρεσιών που είναι αναγκαία για το σύστημα μετρό της Βουδαπέστης και επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής δύο υφιστάμενων παρεκκλίσεων όσον αφορά ορισμένες μεταφορές χρηματικών ποσών και πληρωμές.

(4)

Τα έσοδα από τις εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου διά θαλάσσης αντιπροσωπεύουν σημαντικό μέρος του προϋπολογισμού της Ρωσίας και, ως εκ τούτου, τροφοδοτούν τον παράνομο επιθετικό πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Για τους σκοπούς των εν λόγω εξαγωγών πετρελαίου, η Ρωσία εξαρτάται όλο και περισσότερο από έναν στόλο σκαφών που εμπλέκονται σε ναυτιλιακές πρακτικές υψηλού κινδύνου, όπως η λειτουργία με ανεπαρκή ή ανύπαρκτη ασφάλιση (ο «σκιώδης στόλος»). Τα εν λόγω σκάφη ενέχουν σημαντικούς κινδύνους για την ασφάλεια στη θάλασσα και το περιβάλλον για την Ένωση, τα παράκτια κράτη μέλη της και άλλες παράκτιες τρίτες χώρες. Οι κίνδυνοι αυτοί επισημάνθηκαν κυρίως από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό στο ψήφισμα Α.1192(33) της Γενικής Συνέλευσής του που εγκρίθηκε στις 6 Δεκεμβρίου 2023 και κάλεσε τα οικεία κράτη μέλη και άλλους συμφεροντούχους να αναπτύξουν ικανότητες και πρακτικές δέουσας επιμέλειας για την πρόληψη, τον εντοπισμό και την αναφορά της δράσης σκιωδών στόλων και των παράνομων δραστηριοτήτων που διευκολύνονται από τέτοια σκάφη. Η αποθάρρυνση προσώπων και οντοτήτων από την ανάληψη και διευκόλυνση ναυτιλιακών πρακτικών υψηλού κινδύνου κατά τη μεταφορά πετρελαίου ρωσικής προέλευσης και η παρεμπόδιση των δραστηριοτήτων του σκιώδους στόλου συμβάλλει, ως εκ τούτου, στην υπονόμευση της δημιουργίας εσόδων για τις ρωσικές πολεμικές προσπάθειες ενώ παράλληλα στηρίζει τα διεθνή μέτρα για τη διαφύλαξη και τη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος. Προσπάθειες σαν αυτές, που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των δραστηριοτήτων του σκιώδους στόλου, θα πρέπει να υλοποιούνται με στοχευμένο τρόπο και να συνυπολογίζουν το επίπεδο ευθύνης των σχετικών φορέων εκμετάλλευσης όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων και τις δραστηριότητες. Επιπλέον, δεν θα πρέπει να παρεμποδίζονται οι υπηρεσίες πλοήγησης που είναι αναγκαίες για την ασφάλεια στη θάλασσα.

(5)

Όταν είναι αναγκαίο προκειμένου να αντιμετωπισθεί η καταστρατήγηση των απαγορεύσεων που ορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 269/2014, η Επιτροπή θα πρέπει να είναι σε θέση να ανταλλάσσει πληροφορίες σχετικά με το εμπόριο, τις συναλλαγές και τους φορείς εκμετάλλευσης τρίτων χωρών με τις αρμόδιες αρχές των χωρών-εταίρων, όπως αναφέρεται στο παράρτημα VIII του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 833/2014 (4), οι οποίες εφαρμόζουν παρόμοια περιοριστικά μέτρα.

(6)

Δυνάμει της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5), ορισμένα είδη οντοτήτων, ήτοι οι υπόχρεες οντότητες που ορίζονται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 αυτής απαιτείται να αναφέρουν ύποπτες συναλλαγές στις μονάδες χρηματοοικονομικών πληροφοριών των κρατών μελών (ΜΧΠ). Δυνάμει της οδηγίας (ΕΕ) 2024/1226 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6), η παραβίαση των περιοριστικών μέτρων της Ένωσης προστέθηκε στον κατάλογο των κύριων αδικημάτων που ορίζονται στο άρθρο 2 σημείο 1) της οδηγίας (ΕΕ) 2018/1673 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7). Ως αποτέλεσμα της προσθήκης αυτής, και δυνάμει του άρθρου 33 της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849, από τον Μάιο του 2025 οι υπόχρεες οντότητες θα υποχρεούνται να αναφέρουν στις ΜΧΠ όλες τις ύποπτες συναλλαγές που σχετίζονται με εικαζόμενη εγκληματική δραστηριότητα η οποία συνδέεται με την παραβίαση των περιοριστικών μέτρων της Ένωσης. Επιπλέον, το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 269/2014 απαιτεί από τα φυσικά και νομικά πρόσωπα, τις οντότητες και τους φορείς να παρέχουν οποιεσδήποτε πληροφορίες μπορεί να διευκολύνουν την εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού στην αρμόδια αρχή του κράτους μέλους στο οποίο κατοικούν ή βρίσκονται εντός δύο εβδομάδων από την απόκτηση των εν λόγω πληροφοριών και να συνεργάζονται με αυτήν την αρμόδια αρχή σε κάθε επαλήθευση των εν λόγω πληροφοριών. Για την αποφυγή της διπλής υποβολής στοιχείων, τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίζουν ότι τα εν λόγω πρόσωπα, οντότητες και φορείς δεν απαιτείται να αναφέρουν τις ίδιες πληροφορίες σε άλλες αρμόδιες αρχές πλην των ΜΧΠ.

(7)

Ενδείκνυται να αυξηθεί η συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρμόδιων αρχών, μεταξύ άλλων με την ενίσχυση του ρόλου των ΜΧΠ στην ανταλλαγή πληροφοριών που είναι σημαντικές για τους σκοπούς της εφαρμογής και της επιβολής των περιοριστικών μέτρων του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 269/2014.

(8)

Δεδομένου ότι η συμμόρφωση των ενωσιακών φορέων είναι απαραίτητη για την αποτελεσματικότητα των περιοριστικών μέτρων, η Επιτροπή θα πρέπει να παρέχει σε αυτούς βοήθεια για τη διευκόλυνση της συμμόρφωσής τους, ιδίως όταν η συμμόρφωση αυτή θα απαιτούσε σημαντικούς πόρους και όταν η κεντρική στήριξη θα μπορούσε να βελτιώσει την αποδοτικότητα. Αυτό ισχύει ιδίως για τη δέουσα επιμέλεια που απαιτείται από τους ενωσιακούς φορείς όσον αφορά τους δυνητικούς επιχειρηματικούς εταίρους. Η Επιτροπή θα πρέπει να είναι σε θέση να επεξεργάζεται τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που είναι αναγκαία για τον σκοπό αυτό.

(9)

Προκειμένου να διασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων και η επαρκής προστασία των ενωσιακών φορέων εκμετάλλευσης, ενδείκνυται οι ενωσιακοί φορείς εκμετάλλευσης να δικαιούνται, δυνάμει του άρθρου 11α του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 269/2014, να ζητούν, σε δικαστικές διαδικασίες ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων κράτους μέλους, αποζημίωση σε σχέση με άμεσες ή έμμεσες ζημίες που υπέστησαν, κατόπιν αξιώσεων που έχουν προβάλει, οι οντότητες ή τα πρόσωπα που αναφέρονται στο άρθρο 11 παράγραφος 1 στοιχείο α) ή β) του εν λόγω κανονισμού, συμπεριλαμβανομένων των ζημιών που υπέστησαν τα νομικά πρόσωπα, οι οντότητες ή οι φορείς που οι εν λόγω ενωσιακοί φορείς εκμετάλλευσης έχουν υπό την κυριότητα ή τον έλεγχό τους, με την επιφύλαξη των εθνικών κανόνων για την απαγόρευση διπλής αποζημίωσης. Επιπλέον, οι φορείς εκμετάλλευσης της Ένωσης θα πρέπει να μπορούν να ζητήσουν αποζημίωση από πρόσωπα, οντότητες ή φορείς που έχουν υπό την κυριότητά τους ή ελέγχουν τις οντότητες ή τους φορείς που αναφέρονται στο άρθρο 11 παράγραφος 1 στοιχείο α) ή β) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 269/2014. Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η Ρωσία ή άλλη τρίτη χώρα λαμβάνουν μέτρα για να ματαιώσουν τη συμμόρφωση με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 269/2014, μπορεί να θεωρηθεί ότι οι ενωσιακοί φορείς εκμετάλλευσης στερούνται εν τοις πράγμασι την ουσιαστική πρόσβαση στα μέσα έννομης προστασίας που διατίθενται από τις εσωτερικές δικαιοδοσίες.

(10)

Προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων και να διορθωθούν πιθανές καταστάσεις αρνησιδικίας, ενδείκνυται να προβλεφθεί forum necessitatis που επιτρέπει σε δικαστήριο κράτους μέλους, κατ’ εξαίρεση, να αποφανθεί επί αξίωσης αποζημίωσης που προβάλλεται δυνάμει του άρθρου 11α του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 269/2014, όταν βάσει του δικαίου της Ένωσης ή του δικαίου ενός κράτους μέλους δεν θεμελιώνεται η δικαιοδοσία δικαστηρίου οποιουδήποτε συγκεκριμένου κράτους μέλους. Η δικαιοδοσία που βασίζεται στο forum necessitatis θα πρέπει, ωστόσο, να ασκείται μόνον όταν η υπόθεση παρουσιάζει επαρκή σύνδεση με το κράτος μέλος του επιληφθέντος δικαστηρίου, για παράδειγμα, όταν ο προσφεύγων έχει την κατοικία του ή έχει συσταθεί σύμφωνα με το δίκαιο του εν λόγω κράτους μέλους.

(11)

Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 269/2014 εφαρμόζεται μόνο εντός των ορίων δικαιοδοσίας που ορίζονται στο άρθρο 17 αυτού. Ταυτόχρονα, εάν οι οικονομικοί φορείς της Ένωσης είναι σε θέση να ασκήσουν και πράγματι ασκούν αποφασιστική επιρροή στη συμπεριφορά νομικού προσώπου, οντότητας ή φορέα εγκατεστημένου εκτός της Ένωσης, ενδέχεται να φέρουν ευθύνη για ενέργειες του εν λόγω νομικού προσώπου, οντότητας ή φορέα οι οποίες υπονομεύουν τα περιοριστικά μέτρα, και θα πρέπει να χρησιμοποιούν την επιρροή τους για να αποτρέψουν την πραγματοποίηση των εν λόγω ενεργειών.

(12)

Η επιρροή αυτή μπορεί να εδράζεται στην κυριότητα ή στον έλεγχο του νομικού προσώπου, της οντότητας ή του φορέα. Ως κυριότητα νοείται η κατοχή του 50 % ή περισσότερο των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας του νομικού προσώπου, της οντότητας ή του φορέα, ή η πλειοψηφική συμμετοχή σε αυτόν/αυτήν. Στα στοιχεία που καταδεικνύουν έλεγχο περιλαμβάνονται το δικαίωμα ή η εξουσία διορισμού ή παύσης της πλειοψηφίας των μελών του διοικητικού, διαχειριστικού ή εποπτικού οργάνου· το δικαίωμα χρήσης του συνόλου ή μέρους των περιουσιακών στοιχείων του νομικού προσώπου, της οντότητας ή του φορέα· η διαχείριση των δραστηριοτήτων του νομικού προσώπου, της οντότητας ή του φορέα σε ενοποιημένη βάση κατά τη δημοσίευση ενοποιημένων λογαριασμών· ή το δικαίωμα άσκησης δεσπόζουσας επιρροής επί του νομικού προσώπου, της οντότητας ή του φορέα.

(13)

Ενδείκνυται να απαιτείται από τους φορείς εκμετάλλευσης της Ένωσης να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να διασφαλίσουν ότι τα νομικά πρόσωπα, οι οντότητες και οι φορείς που είναι εγκατεστημένοι εκτός της Ένωσης και που αυτοί κατέχουν ή ελέγχουν δεν συμμετέχουν σε δραστηριότητες που υπονομεύουν τα περιοριστικά μέτρα τα οποία προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 269/2014. Τέτοιες δραστηριότητες είναι εκείνες που οδηγούν σε αποτέλεσμα το οποίο τα εν λόγω περιοριστικά μέτρα επιχειρούν να αποτρέψουν, για παράδειγμα, τη διάθεση κεφαλαίων ή οικονομικών πόρων σε πρόσωπο που έχει καταχωριστεί στο παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 269/2014.

(14)

Ως «κάθε δυνατή προσπάθεια» θα πρέπει να νοούνται όλες οι ενέργειες που είναι πρόσφορες και αναγκαίες για να επιτευχθεί το αποτέλεσμα της πρόληψης της υπονόμευσης των περιοριστικών μέτρων που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 269/2014. Οι εν λόγω ενέργειες μπορούν να περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, την εφαρμογή κατάλληλων πολιτικών, ελέγχων και διαδικασιών για τον μετριασμό και τη διαχείριση του κινδύνου με αποτελεσματικό τρόπο, λαμβανομένων υπόψη παραγόντων όπως η τρίτη χώρα εγκατάστασης, ο επιχειρηματικός τομέας και το είδος της δραστηριότητας του νομικού προσώπου, της οντότητας ή του φορέα που κατέχει ή ελέγχει ο ενωσιακός φορέας εκμετάλλευσης. Ταυτόχρονα, ως «κάθε δυνατή προσπάθεια» θα πρέπει να νοούνται μόνον ενέργειες που είναι εφικτές για τον ενωσιακό φορέα εκμετάλλευσης λόγω της φύσης του, του μεγέθους του και των σχετικών πραγματικών περιστάσεων, ιδίως του βαθμού στον οποίο έχει τον πραγματικό έλεγχο του νομικού προσώπου, της οντότητας ή του φορέα που είναι εγκατεστημένος εκτός της Ένωσης. Στις περιστάσεις αυτές περιλαμβάνεται η κατάσταση κατά την οποία ο ενωσιακός φορέας εκμετάλλευσης, για λόγους που δεν προκάλεσε ο ίδιος, όπως η νομοθεσία τρίτης χώρας, δεν είναι σε θέση να ασκήσει έλεγχο επί νομικού προσώπου, οντότητας ή φορέα που έχει υπό την κυριότητά του.

(15)

Ενδείκνυται να γίνουν ορισμένες τεχνικές τροποποιήσεις προκειμένου να διασφαλιστεί η σαφήνεια ορισμένων διατάξεων του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 269/2014, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν έγγραφα που βρίσκονται στην κατοχή των θεσμικών οργάνων της Ένωσης καθώς και την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

(16)

Τα εν λόγω μέτρα εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, επομένως, ιδίως προκειμένου να διασφαλιστεί η ομοιόμορφη εφαρμογή τους σε όλα τα κράτη μέλη, απαιτείται κανονιστική δράση στο επίπεδο της Ένωσης.

(17)

Συνεπώς, ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 269/2014 θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως,

1)

στο άρθρο 3 παράγραφος 1, προστίθενται τα ακόλουθα στοιχεία:

·

2)

το άρθρο 6α τροποποιείται ως εξής:

3)

το άρθρο 6β τροποποιείται ως εξής:

4)

το άρθρο 8 τροποποιείται ως εξής:

5)

παρεμβάλλεται το ακόλουθο άρθρο:

6)

το άρθρο 11α αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

7)

παρεμβάλλεται το ακόλουθο άρθρο:

8)

στο άρθρο 12 παράγραφος 1, προστίθεται το ακόλουθο στοιχείο:

·

9)

παρεμβάλλεται το ακόλουθο άρθρο:

10)

στο άρθρο 16α, η παράγραφος 2 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο: