(1)

Κατά τη διάρκεια της κρίσης των τιμών της ενέργειας την περίοδο 2021-2022, η σημαντική αστάθεια στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας οδήγησε σε πτωχεύσεις προμηθευτών, με σημαντικές επιπτώσεις για τους καταναλωτές. Όταν οι προμηθευτές δεν αντισταθμίζουν επαρκώς τα χαρτοφυλάκια ηλεκτρικής ενέργειάς τους, οι διακυμάνσεις των τιμών χονδρικής μπορούν να τους εκθέσουν σε χρηματοοικονομική δυσχέρεια, με πιθανό αποτέλεσμα την πτώχευση και τη μετακύλιση κινδύνων και κόστους στους καταναλωτές και σε άλλους συμμετέχοντες στην αγορά. Για την προστασία των καταναλωτών από τέτοιες συνέπειες, είναι σημαντικό οι προμηθευτές που προσφέρουν συμβάσεις σταθερής τιμής να διαθέτουν κατάλληλες στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου ανάλογες προς την πρόσβασή τους σε παραγωγή, την κεφαλαιοποίηση, την έκθεση στην αστάθεια της αγοράς χονδρικής, το μέγεθος και τη θέση τους στην αγορά.

(2)

Η έννοια της «αντιστάθμισης κινδύνου» αναφέρεται σε στρατηγική προμήθειας ή χρηματοοικονομική στρατηγική που έχει σχεδιαστεί για τον μετριασμό του κινδύνου δυσμενών διακυμάνσεων των τιμών στις αγορές ενέργειας. Μέσω της αποτελεσματικής αντιστάθμισης κινδύνου, οι προμηθευτές μπορούν να σταθεροποιήσουν το κόστος προμήθειας, να προστατευθούν από την αστάθεια της αγοράς χονδρικής και να προσφέρουν στους καταναλωτές σταθερές και προβλέψιμες τιμές λιανικής. Για τους προμηθευτές με σημαντικά χαρτοφυλάκια συμβάσεων σταθερής τιμής, είναι σημαντικό να υπάρχει αντιστάθμιση έναντι των μεταβολών των τιμών καθ’ όλη τη διάρκεια της σύμβασης, λαμβανομένων παράλληλα υπόψη των διακυμάνσεων των προτύπων κατανάλωσης.

(3)

Μολονότι η αντιστάθμιση κινδύνου μπορεί να συνεπάγεται αύξηση του κόστους, η ασφάλεια που παρέχει είναι σημαντικά πιο πολύτιμη, καθώς οι αστοχίες εντός του τομέα μπορούν να αυξήσουν το κόστος για τους καταναλωτές, θέτοντας σε κίνδυνο τις προκαταβολικές πληρωμές των καταναλωτών και οδηγώντας ενδεχομένως σε πιο δαπανηρές εναλλακτικές λύσεις. Ως εκ τούτου, οι προμηθευτές θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι οι στρατηγικές τους ευθυγραμμίζονται με τα επιχειρηματικά τους μοντέλα και δεν ενέχουν αδικαιολόγητους κινδύνους για τους καταναλωτές, ιδίως μέσω ανεπαρκών πρακτικών αντιστάθμισης κινδύνου. Ο ανταγωνισμός στην αγορά αναμένεται να παράσχει κίνητρα για τη βελτιστοποίηση του κόστους, μειώνοντάς το για τους καταναλωτές. Ως εκ τούτου, η διατήρηση ισχυρού ανταγωνισμού μεταξύ των προμηθευτών λιανικής είναι ζωτικής σημασίας για τον μετριασμό των πιθανών αυξήσεων του κόστους των προμηθευτών.

(4)

Μολονότι η βασική ευθύνη εναπόκειται στον προμηθευτή να καταρτίσει και να αποδείξει την καταλληλότητα της στρατηγικής αντιστάθμισης κινδύνου που εφαρμόζει, οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές έχουν την αρμοδιότητα και την υποχρέωση να επιβάλουν την ευθύνη αυτή στους προμηθευτές σύμφωνα με το άρθρο 18α της οδηγίας (ΕΕ) 2019/944 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2024/1711 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2).

(5)

Αποτελεσματικό μέτρο για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της διαχείρισης ρευστότητας των προμηθευτών ενέργειας είναι οι προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων, οι οποίες στο πλαίσιο αυτό αποτελούν προσομοίωση που αξιολογεί τον αντίκτυπο προκαθορισμένων παραγόντων κινδύνου. Η διενέργεια προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων μπορεί να συμβάλει στην εκτίμηση της οικονομικής ανθεκτικότητας ενός προμηθευτή. Εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια των εθνικών ρυθμιστικών αρχών να καθορίζουν αν θα περιλαμβάνονται τέτοιες προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων και ποια θα είναι η διάρθρωσή τους.

(6)

Οι χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν οι προμηθευτές ενέργειας μπορούν να συνδέονται στενά με την πολύπλοκη δυναμική μεταξύ των φυσικών και των χρηματοπιστωτικών αγορών, ιδίως των αγορών παραγώγων. Η ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ των ρυθμιστικών αρχών ενέργειας, των αρχών προληπτικής εποπτείας και των αρχών των χρηματοπιστωτικών αγορών μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό διατομεακών τρωτών σημείων, ιδίως όσον αφορά τις απαιτήσεις περιθωρίου ασφαλείας, τις απαιτήσεις παροχής εξασφαλίσεων και τις απαιτήσεις ρευστότητας στις συναλλαγές ενεργειακών παραγώγων.

(7)

Εξακολουθεί να είναι δύσκολο για τις ενεργειακές κοινότητες να χρησιμοποιούν προϊόντα αντιστάθμισης κινδύνου σε κεντρικές αγορές. Η κατάσταση αυτή ενισχύει την έκθεσή τους στις διακυμάνσεις της αγοράς και επιδεινώνεται από τις συζητήσεις που διεξάγονται σε εθνικό επίπεδο σχετικά με την επιβολή απαιτήσεων αντιστάθμισης κινδύνου στους προμηθευτές, γεγονός που θα μπορούσε να εντείνει τους κινδύνους της αγοράς για τους κοινοτικούς προμηθευτές χωρίς να αναγνωρίζονται οι ειδικές περιστάσεις τους.

(8)

Μολονότι τα κράτη μέλη διαθέτουν κάποια διακριτική ευχέρεια όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 18α της οδηγίας (ΕΕ) 2019/944, η παρούσα σύσταση θα πρέπει να παρέχει καθοδήγηση σχετικά με την επιβολή της διαχείρισης κινδύνου από τους προμηθευτές για την προστασία των καταναλωτών από τους κινδύνους των προμηθευτών και τις διαταραχές των τιμών της ενέργειας,