Protezzjoni kontra l-pesti tal-pjanti

PUNTI EWLENIN

• Ir-regolament jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 228/2013 (bdiewa fir-reġjuni ultraperiferiċi — appoġġ mill-UE), (UE) Nru 652/2014 (in-nefqa tal-UE fuq informazzjoni dwar l-ikel u l-għalf tal-annimali) u (UE) Nru 1143/2014 (il-ħarsien tal-bijodiversità minn speċijiet aljeni invażivi). Għandu jiġi nnotat li r-Regolament (UE) Nru 652/2014 ġie sussegwentement irrevokat u sostitwit bir-Regolament (UE) 2021/690 (programm tas-suq unikue).
• Is-saħħa tal-pjanti hija mhedda minn speċijiet li huma dannużi għall-pjanti u l-prodotti mill-pjanti, li jippreżentaw riskju akbar li jiġu introdotti fl-UE minħabba l-globalizzazzjoni tal-kummerċ u t-tibdil fil-klima. Ir-regolament jistabbilixxi azzjoni biex jiġu ddeterminati r-riskji kkawżati minn dawn il-pesti, u biex jitnaqqsu r-riskji għal livell aċċettabbli permezz ta’ miżuri fitosanitarji¹.

Pesti ta’ kwarantina

• Il-kriterji huma stabbiliti sabiex jidentifikaw il-pesti ta’ kwarantina, li ma għandhomx jitħallew jiġu introdotti u ma għandhomx jitħallew jinfirxu fl-UE.
• Pesti ta’ kwarantina f’żona protetta huma dawk li għalihom huwa meħtieġ kontroll f’partijiet tal-UE biss. Att delegat adottat mill-Kummissjoni Ewropea, ir-Regolament Delegat (UE) 2022/2404, jissupplimenta r-Regolament (UE) 2016/2031 billi jistabbilixxi regoli dettaljati għal:
  • stħarriġ għall-istabbiliment ta’ żona protetta ġdida; u
  • il-preparazzjoni u l-kontenut tal-istħarriġ annwali.

Pesti ta’ prijorità

• Il-pesti ta’ prijorità huma dawk li l-impatti potenzjali ekonomiċi, ambjentali jew soċjali tagħhom ikunu l-aktar severi għall-UE. Regoli speċjali japplikaw għall-pesti ta’ prijorità, inkluż, b’mod partikolari, informazzjoni pubblika aħjar, stħarriġ, pjanijiet ta’ kontinènza, eżerċizzji ta’ simulazzjoni, pjanijiet ta’ azzjoni għall-qerda u kofinanzjament tal-azzjoni tal-UE.
• Kull Stat Membru tal-UE għandu jfassal pjan għal kull pest ta’ prijorità li jkun kapaċi jidħol fi ħdan u jistabbilixxi ruħu fit-territorju tiegħu, b’informazzjoni dwar il-proċessi ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet, il-proċeduri u l-protokolli li għandhom jiġu segwiti. Il-pjanijiet ta’ kontinġenza jiġu kondiviżi mal-Kummissjoni, ma’ Stati Membri oħra u ma’ professjonisti rilevanti permezz tal-internet. Għandhom jitwettqu eżerċizzji ta’ simulazzjoni skont il-livell ta’ riskju maħluq.
• Ir-Regolament Delegat (UE) 2019/1702 jistabbilixxi l-lista ta’ pesti prijoritarji.

Passaporti tal-pjanti u ċertifikati fitosanitarji

• Ir-regolament jistabbilixxi sistema għall-introduzzjoni u l-moviment fi ħdan l-UE ta’ pjanti u prodotti mill-pjanti u ta’ materjal ieħor li x’aktarx jiġu infettati minn organiżmi li jagħmlu l-ħsara (bħall-ħamrija jew mezzi oħra ta’ tkabbir) u joħolqu riskju fitosanitarju mhux aċċettabbli. Ir-regoli jestendu, jissimplifikaw u jarmonizzaw l-iskema eżistenti tal-passaporti tal-pjanti, li hija meħtieġa għall-movimenti kollha bejn l-operaturi professjonali ġewwa l-UE. Dawn jirrikjedu wkoll li l-operaturi professjonali rilevanti jiġu rreġistrati biex jiżguraw kontrolli aktar faċli u traċċabbiltà aħjar.
• Iċ-ċertifikati fitosanitarji, li jikkonfermaw il-konformità mal-leġiżlazzjoni tal-UE, huma meħtieġa għal firxa wiesgħa ta’ pjanti, prodotti mill-pjanti jew materjal ieħor suxxettibbli għal infezzjoni.
• Għandu jinħareġ ċertifikat ta’ qabel l-esportazzjoni sabiex jiġi żgurat l-iskambju ta’ informazzjoni bejn l-Istati Membri meta pjanta, prodott mill-pjanti jew oġġett ieħor jgħaddu minn aktar minn Stat Membru wieħed qabel ma jiġu esportati barra mill-UEU.

Importazzjonijiet

Ir-regolament ifittex li jipprevjeni lill-pesti milli jiġu introdotti fl-UE. Dan jipprevedi miżuri bbażati fuq ir-riskju u preventivi għall-protezzjoni tal-UE minn pesti li jistgħu jiġu introdotti minn pjanta, prodott mill-pjanti jew oġġett ieħor li joriġina minn barra l-UE, abbażi ta’ valutazzjoni preliminari tar-riskju.