Liġi tal-UE dwar l-immaniġġjar tal-iskart

PUNTI EWLENIN

Direttiva 2008/98/KE

• Id-direttiva:
  • tistabbilixxi ġerarkija tal-iskart li tikkonsisti minn:
    • prevenzjoni,
    • tħejjija għall-użu mill-ġdid,
    • riċiklaġġ,
    • irkupru ieħor (eż. l-irkupru enerġetiku), u
    • rimi;
  • tikkonferma l-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas, fejn il-produttur tal-iskart oriġinali jrid iħallas għall-ispejjeż tal-immaniġġjar tal-iskart;
  • tintroduċi l-kunċett ta’ responsabbiltà estiża tal-produttur (EPR);
  • tagħmel distinzjoni bejn l-iskart u l-prodotti sekondarji¹;
  • tintroduċi miri ta’ riċiklaġġ u rkupru li għandhom jintlaħqu sal-2020 għall-iskart domestiku (50 %) u għall-iskart mill-kostruzzjoni u d-demolizzjoni (70 %).
• L-immaniġġjar tal-iskart irid jitwettaq mingħajr ebda riskju għall-ilma, l-arja, il-ħamrija, il-pjanti jew l-annimali, mingħajr ma joħloq fastidju permezz ta’ ħsejjes jew irwejjaħ u mingħajr ma jagħmel ħsara lill-kampanja jew lill-postijiet ta’ interess speċjali.
• Il-produtturi jew id-detenturi tal-iskart għandhom jittrattawh huma stess jew iqabbdu operatur rikonoxxut b’mod uffiċjali. It-tnejn jeħtieġu permess u jiġu spezzjonati perjodikament.
• L-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jridu jistabbilixxu pjanijiet għall-immaniġġjar tal-iskart u programmi għall-prevenzjoni tal-iskart.
• Japplikaw kundizzjonijiet speċjali għall-iskart perikoluż, iż-żjut skartati u l-bijoskart.
• Id-direttiva ma tkoprix ċerti tipi ta’ skart bħal elementi radjuattivi, splussivi li ma għadhomx attivi, materja fekali, ilma mormi u karkassi tal-annimali.

Id-Direttiva Emendatorja (UE) 2018/851

• Bħala parti minn pakkett ta’ miżuri dwar l-ekonomija ċirkolari, id-Direttiva (UE) 2018/851 temenda d-Direttiva 2008/98/KE.
• Dan jistabbilixxi rekwiżiti operattivi minimi għal skemi ta’ responsabbiltà estiża tal-produttur². Dawn jistgħu jinkludu wkoll responsabbiltà organizzazzjonali u responsabbiltà li jikkontribwixxu għall-prevenzjoni tal-iskart u għall-użu mill-ġdid u r-riċiklabbiltà tal-prodotti.
• Din issaħħaħ ir-regoli dwar il-prevenzjoni tal-iskart. Fir-rigward tal-ġenerazzjoni tal-iskart, l-Istati Membri tal-UE jridu jieħdu miżuri biex:
  • jappoġġjaw il-produzzjoni sostenibbli u l-mudelli ta’ konsum;
  • jinkoraġġixxu d-disinn, il-manifattura u l-użu ta’ prodotti li huma effiċjenti fir-riżorsi, b’saħħithom, jissewwew, jistgħu jerġgħu jintużaw u li għandhom kapaċità li jittejbu;
  • jimmiraw prodotti li fihom materja prima kritika biex jipprevjenu li dawk il-materjali jsiru skart;
  • jinkoraġġixxu d-disponibbiltà ta’ parts tal-bdil, manwali ta’ struzzjonijiet, informazzjoni teknika jew ta’ mezzi oħra li jippermettu t-tiswija u l-użu mill-ġdid tal-prodotti mingħajr ma tiġi kompromessa l-kwalità u s-sikurezza tagħhom;
  • inaqqsu l-ġenerazzjoni tal-iskart tal-ikel bħala kontribut għall-għan ta’ żvilupp sostenibbli tan-Nazzjonijiet Uniti li l-iskart tal-ikel globali per capita jitnaqqas b’50 % fil-livelli tal-bejgħ bl-imnut u tal-konsumatur u li jitnaqqas it-telf tal-ikel tul il-ktajjen tal-produzzjoni u tal-provvista sal-2030;
  • jippromwovu t-tnaqqis tal-kontenut ta’ sustanzi perikolużi f’materjali u prodotti;
  • iwaqqfu l-ġenerazzjoni ta’ skart fil-baħar.
• Din tistabbilixxi miri ġodda għar-riċiklaġġ tal-iskart muniċipali: sal-2025, mill-inqas 55 % tal-iskart muniċipali skont il-piż se jkollu jiġi rriċiklat. Din il-mira se tiżdied għal 60 % sal-2030 u għal 65 % sal-2035.
• Id-Direttiva tenfasizza wkoll eżempji ta’ inċentivi biex tiġi applikata l-ġerarkija tal-iskart, bħal pereżempju l-ħlasijiet għal-landfill u għall-inċinerazzjoni u skemi ta’ “ħallas skont kemm tarmi”.
• L-Istati Membri kellhom:
  • sal-1 ta’ Jannar 2025, jistabbilixxu l-ġbir separat ta’ tessut u skart perikoluż iġġenerat mill-unitajiet domestiċi;
  • jiżguraw li, sal-31 ta’ Diċembru 2023, il-bijoskart jinġabar separatament jew jiġi rriċiklat fis-sors (eż. permezz ta’ kompostjar).

Id-Direttiva Emendatorja (UE) 2025/1892

Id-Direttiva (UE) 2025/1892 temenda ulterjorment id-Direttiva 2008/98/KE biex issaħħaħ ir-regoli dwar l-immaniġġjar tal-iskart, b’mod partikolari l-iskart tal-ikel u t-tessuti. Din:

• tintroduċi miri legalment vinkolanti għat-tnaqqis tal-iskart tal-ikel sal-2030:
  • tnaqqis ta’ 10 % tal-iskart tal-ikel mill-ipproċessar u mill-manifattura, u
  • tnaqqis ta’ 30 % per capita ta’ skart tal-ikel mis-settur tal-bejgħ bl-imnut, ir-ristoranti, is-servizzi tal-ikel u l-unitajiet domestiċi, it-tnejn imqabbla mal-medja tal-2021-2023;
• tirrikjedi lill-Kummissjoni Ewropea tirrieżamina dawn il-miri sal-31 ta’ Diċembru 2027, bil-possibbiltà li jiġu stabbiliti miri addizzjonali għall-2035;
• tintroduċi EPR għat-tessuti u għax-xedd tas-saqajn, u tagħmel lill-produtturi responsabbli biex ikopru l-ispejjeż tal-ġbir, is-separazzjoni, it-tħejjija għall-użu mill-ġdid, ir-riċiklaġġ, il-kampanji ta’ informazzjoni, ir-rapportar tad-data u l-appoġġ għar-riċerka u l-iżvilupp;
• tirrikjedi li l-Istati Membri jistabbilixxu l-EPR għat-tessuti u għax-xedd tas-saqajn sas-17 ta’ April 2028 (bil-mikrointrapriżi koperti mis-17 ta’ April 2029);
• tindika li t-tessuti u x-xedd tas-saqajn miġbura separatament jitqiesu bħala skart meta jinġabru;
• tispeċifika li t-tessuti u x-xedd tas-saqajn użati li jiġu vvalutati direttament b’mod professjonali bħala tajbin biex jerġgħu jintużaw fil-punt ta’ ġbir mill-operatur tal-użu mill-ġdid jew minn entitajiet tal-ekonomija soċjali ma jitqisux bħala skart;
• tobbliga lill-Istati Membri jiżguraw li l-organizzazzjonijiet b’kompetenza fil-qasam tar-responsabbiltà tal-produtturi jirrapportaw kull sena lill-awtoritajiet kompetenti, u tirrikjedi li l-Kummissjoni temenda d-Deċiżjonijiet ta’ Implimentazzjoni (UE) 2019/1004 u (UE) 2021/19 biex tistabbilixxi skedi ta’ rapportar komuni u formati ta’ data armonizzati għal dawk ir-rapporti.