Ġerarkija tal-iskart

Il-ġerarkija tal-iskart tapplika bħala ordni ta’ prijorità fil-leġiżlazzjoni u l-politika dwar il-prevenzjoni u l-immaniġġjar tal-iskart. Din hija l-pedament tal-politiki u leġiżlazzjoni dwar l-iskart tal-Unjoni Ewropea (UE) u hi elenkata fid-direttiva qafas dwar l-iskart tal-UE (id-Direttiva 2008/98/KE). L-għan tagħha huwa wieħed doppju:

• li timminimizza l-impatti negattivi tal-ġenerazzjoni u tal-immaniġġjar tal-iskart; u
• li ttejjeb l-effiċjenza fir-riżorsi.

Il-ġerarkija hija ġeneralment murija fil-forma ta’ piramida inversa bl-aktar opzjonijiet ippreferuti fin-naħa ta’ fuq u r-rimi fin-naħa ta’ isfel bħala s-soluzzjoni ta’ emerġenza għall-immaniġġjar tal-iskart.

• Prevenzjoni. Miżuri li jittieħdu qabel sustanza, materjal jew prodott sar skart, li jnaqqas:
  • l-kwantità ta’ skart, inkluż permezz tal-użu mill-ġdid ta’ prodotti jew l-estensjoni tal-ħajja tal-prodotti;
  • l-impatti negattivi tal-iskart iġġenerat fuq l-ambjent u fuq is-saħħa tal-bniedem; jew
  • il-kontenut ta’ sustanzi perikolużi f’materjali u prodotti.
• Tħejjija għall-użu mill-ġdid. L-operazzjonijiet ta’ rkupru għall-verifika, għat-tindif jew għat-tiswija, li bihom jitħejjew prodotti jew komponenti ta’ prodotti li jkunu saru skart sabiex ikunu jistgħu jintużaw mill-ġdid mingħajr l-ebda proċessar minn qabel.
• Riċiklaġġ. Kwalunkwe operazzjoni ta’ rkupru li permezz tagħha l-materjali tal-iskart jiġu riproċessati fi prodotti, materjali jew sustanzi, kemm jekk għall-finijiet oriġinali kif ukoll għal finijiet oħra. Dan jinkludi r-riproċessar ta’ materjal organiku (eż. l-ikkompostjar) iżda ma jinkludix l-irkupru u r-riproċessar tal-enerġija f’materjali li għandhom jintużaw bħala fjuwils jew għal operazzjonijiet ta’ rdim mill-ġdid.
• Irkupru ieħor (eż. l-irkupru tal-enerġija). Kull operazzjoni oħra li r-riżultat prinċipali tagħha hu skart li jservi skop utli billi jissostitwixxi materjali oħra li kienu inkella, jkunu intużati biex jissodisfaw xi funzjoni partikolari, jew skart li jkun qed jiġi ppreparat biex jissodisfa dik il-funzjoni, fil-pjanta jew fl-ekonomija aktar wiesgħa.
• Rimi. Kull operazzjoni li ma tkunx irkupru, anki meta l-operazzjoni jkollha bħala konsegwenza sekondarja r-reklamazzjoni ta’ sustanzi jew enerġija (pereżempju rimi f’landfill, inċinerazzjoni).